Су экожүйесі

 КІРІСПЕ

 НЕГІЗГІ БӨЛІМ:


а)Су . . биосфераның маңызды элементі
б)Су экожүйесінің ластануына ауыр металдар әсері
в) Өздігінен тарату
г)Суды тазарту және ластанудан қорғау

 ҚОРЫТЫНДЫ

 ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Гидросфера – біздің планетамыздың аса маңызды құрам бөліктерінің бірі. Гидросфера күн энергиясы мен гравитациялық күштер әсерінен қозғалысқа түсетін және бір күйден екінші күйге өте алатын барлық су түрлері жатады. Гидросфера жердің басқа элементтері атмосфера мен литосферамен тығыз байланысты. Жердегі су үнемі қозғалыста болады. Табиғаттағы су айналымы гидросфераның барлық бөліктерін бірі-бірімен байланыстырып, біртұтас жабық жүйе: мұхит – атмосфера –құрлықты түзеді. Ол гидросфераның түрлі бөліктерінің әртектілігіне байланысты өзгеретін су алмасу процесінің белсенділігін қамтамасыз етеді.
Мұхиттағы су гидросфераның барлық массасының 97 % құрайды және Жер планетасы бетінің ауданының 75% аса бөлігін алады. Биосфера тіршілігінде мұхиттің алатын орны ерекше: онда биосфераның химиялық тазаруы мен биомассасының өндірісін қамтамасыз ететін толып жатқан химиялық реакциялар жүреді. Су кез келген жануарлар мен өсімдіктердің тканьдері мен клеткаларының құрамына кіреді. Жануарлар мен өсімдіктер организімдегі өте күрделі реакциялар тек қана су қатысында жүре алады. Жер планетасындағы климат та көп жағдайда су және атмосферадағы су буларының мөлшеріне байланысты қалыптасады. Мұхиттардағы судың беткі без бес жүз метрлік қабаты ондағы планктонның сүзгіш аппараты арқылы қырық күн ішінде бір жыл ішінде мұхиттағы бүкіл су планктон арқылы тазарып отырады.Теңіз суындағы еріген тұздардың концентрациясы 3,5% болса, химиялық құрамы жағынан бұл тұздардың 99,9% - натрий, калий, хлор, бром, фтор, магний, кобальт, т.б. иондардың үлесіне тиеді.
Биосферадағы үш сфераның – ауа, су, топырақ сфераларының арасындағы өзара қарым-қатынастарды, негізгі заты көмірқышқыл газ болып табылатын карбонаттық тепе-теңдік арқылы жақсы түсінуге болады. Мұхитта атмосфераға қарағанда көмірқышқыл газы 60 есе көп. Көмірқышқыл газы суық суда жақсы еритін болғандықтан, мұхит тропиктерде оны атмосфераға насос тәрізді тартып алады, сондықтан да бұл аймақтарда оның қысымы оңтүстікпен солтүстік ендіктерге қарағанда жоғары болады. Атмосферадағы СО2 мөлшері артқан сайын мұхит суындағы оның мөлшері де артады, нәтижесінде кальций карбонатының ерігіштігі жоғалып, гидрокарбонат – иондар көбейеді. СО2 мөлшері азайғанда сутек иондарының концентрациясы төмендейді де, кальций карбонатының көбірек тумбаға түсуі байқалады. Осылайша мұхит суларындағы көміртек иондары тұрақтанып, атмосфераның антропогенттік ластануынан жиналған СО2 артық мөлшері сіңіріледі. Қорыта айтқанда, су биосферада ең негізгі роль атқарушы роль болып табылады, себебі тірі организімдегі барлық биохимиялық процестер тек су қатысында ғана жүреді, сондықтан да олардың клеткалары мен тканьдерінің көп бөлігі судан тұрады.
1. Ж. Достайұлы «Жалпы гидрология» Алматы білім 1996
2. Н.Қ. Мамыров, Е.М.Үпішев, М.С.Тонкопий «Табиғатты пайдалану экономикасы» Алматы, 2005
3. С. Каженбаев, С.Махмутов «Табиғатты қорғау»
4. Оспанова, Бозшатаева «Экология»Алматы, 2004
5. Ж.Ж.Жатқанбаев «Биосфера және Экология» І-том, Алматы,2004.
        
        Су экожүйесінің ластануына ауыр металдар әсері.
Гидросфера – біздің планетамыздың аса маңызды ... ... ... күн ... мен ... ... әсерінен қозғалысқа
түсетін және бір күйден екінші күйге өте алатын барлық су түрлері жатады.
Гидросфера ... ... ... атмосфера мен литосферамен тығыз
байланысты. Жердегі су үнемі қозғалыста ... ... су ... ... ... ... байланыстырып, біртұтас жабық
жүйе: мұхит – атмосфера –құрлықты түзеді. Ол ... ... ... ... өзгеретін су алмасу ... ... ... су ... ... ... 97 % құрайды және Жер
планетасы бетінің ауданының 75% аса бөлігін алады. ... ... ... орны ... онда ... химиялық тазаруы мен
биомассасының өндірісін қамтамасыз ... ... ... ... ... Су кез келген жануарлар мен өсімдіктердің ... ... ... ... Жануарлар мен өсімдіктер организімдегі өте
күрделі реакциялар тек қана су ... жүре ... Жер ... та көп ... су және ... су буларының мөлшеріне
байланысты қалыптасады. Мұхиттардағы судың беткі без бес жүз метрлік қабаты
ондағы планктонның сүзгіш ... ... ... күн ... бір жыл ... ... су ... арқылы тазарып отырады.Теңіз суындағы еріген
тұздардың концентрациясы 3,5% ... ... ... ... бұл тұздардың
99,9% - натрий, калий, хлор, ... ... ... ... т.б. иондардың
үлесіне тиеді.
Биосферадағы үш сфераның – ауа, су, топырақ сфераларының ... ... ... заты ... газ ... табылатын
карбонаттық тепе-теңдік арқылы жақсы түсінуге болады. Мұхитта атмосфераға
қарағанда ... газы 60 есе көп. ... газы суық суда ... ... ... ... оны ... насос тәрізді тартып
алады, сондықтан да бұл ... оның ... ... солтүстік
ендіктерге қарағанда жоғары болады. Атмосферадағы СО2 мөлшері артқан сайын
мұхит суындағы оның мөлшері де артады, ... ... ... ... ... – иондар көбейеді. СО2 мөлшері азайғанда
сутек иондарының концентрациясы төмендейді де, ... ... ... ... ... Осылайша мұхит суларындағы көміртек иондары
тұрақтанып, ... ... ... ... СО2 ... ... Қорыта айтқанда, су биосферада ең негізгі роль атқарушы
роль болып табылады, себебі тірі организімдегі барлық биохимиялық процестер
тек су ... ғана ... ... да ... ... ... көп бөлігі судан тұрады.
Су - әлемнің ең үлкен байлығы. ... ... ... тұщы ... ... ғана,барлық су ресурстарының 3% ғана. Таза ... жер ... ... ... өткір мәселелерінің бірі
болып, отыр.
Жердегі су ресурстары ... ... жер ... ... ... Бүкіл Әлемдік мұхит сулары және жер астылық ... ... Жер ... не ... ... - ... көл, ... батпақтар, атмосфералық жауын-шашын сулары, мұздықтар суы, Бүкіл
Әлемдік мұхитқа мұхиттармен ... ... ... ал жер ... ... ылғалдары жер астылық грунт сулары жатады.
Тұщы судың жетіспеушілігі.
Қазіргі таңда әлемнің ... ... тұщы ... ... ... Бұл ... су ... құрлықта біркелкі таралмағандықтан, халық
санының өсуінен және өндіріс пен ауыл ... ... ... ... ... есептеулер бойынша, жер шарының суды әртүрлі
мақматқа пайдалануға жыл ... ... 150км3 , ал ... мен жер асты
суларынан 600км3 алынады. Былайша айтқанда, суды ... ... көп және ... ... ... Бірақ табиғи сулардың химиялық
құрамына ... әсер ... ...... шаруашылық әрекетінің
нәтижесінде қалалар санының көптеп өсуі суды ... ғана ... ... ... ... да ... әкеп ... Ауылшаруашылық және
өндіріс орындары ағызынды сулармен бірге ... суды ... ... ... ... ... ... оттегінің мөлшері азайып,
органикалық заттардың ... ... ... олардың концентрациясы
көбейеді.
Жер бетілік суларға жыл сайын 450км3 ағызынды сулар ағызылады.Олардың
тек қана жартысына жуығы алдын ала тазартылады.Ал ... ... ... ... қабілетін сақтауы үшін ағызынды сулардың көлемі ... аз ... ... ... ... ... жуығы судың жетіспеушілік
проблемасын бастап кешіруде. Құрлықтың 60% шөл және ... шөл ... ... осы ... ... ... ауыз ... өзінің
тапшылығының қасіретін тартуда. Осындай сусыз аймақтарға Мексика, Пәкістан,
Иран, Алжир, АҚШ ондаған ... және т.б. ... ... ТМД ... Орта ... ... судың жетіспеушілігі гумидті деп аталатын ылғал ... да ... АҚШ ... ... ... ... ... Африканың тропикті аймақтарында су ресурстары мол
болғанымен, олардың ластану ... ... ... ... ... 1/7 ... су тапшылығын бастан кешіруде. Сол ... ... ... ... де ... ... ... бүкіл
адамзат қоғамына қауіпті.
Өздігінен тарату.
Су ресуртарының “мұхит – атмосфера – жер – мұхит”системадағы айналым
процестерінде тамаша бір қасиеті - ... ... ... келу қабілеті.
Табиғатта тұщы суды материктерден мұхитар мен теңіздерге, олардан қайтадан
кері қарай ... алып ... алып “ ... ... жұмыс істейді.
Гидросфера өздігінен тазару процесі заттардың айналымымен байланысты.
Бұл процесс ... ... ... ... ететін ірі организмдердің
тіршілік іс-әрекеттері нәтижесінде жүзеге ... ... ... аса маңызды міндеттерінің бірі табиғи ... осы ... ... ... ... ... су көзі – ... тірі организмер, өсімдіктер, микроорганизмдер
тіршілік ететін, олар үнемі көбейіп өліп отыратын ... ... су ... ... ... ... түсетін болса, онда
өздігінен тазарту процесі тез жүріп, су өзінің бастапқы таза күйіне ... ... ... процесіне әсер етеін факторлар түрліше. Оларды
шартты түрде үшке бөлуге болады: физикалық, химиялық және ... ... ... ... әсер ететін физикалық факторлардың
ішінде ластаушы заттардың сұйылуы, еруі және араласуы ... ... Өзен ... интенсивті ағысы судағы ... ... ... концентрациаларының төмендеуіне себеп болады. Судағы ерімейтін
тумбалардың су ... ... ... ... ... ... ... Микроорганизмдер өз салмақтарымен, немесе судағы органикалық
немесе органикалық емес заттарға қосылып, олармен ... су ... ... ... ... әсер ететін аса маңызды физикалық фактор
Күннің ультракүлгін сәулесі. Бұл ... ... су ... ... ... ... және ... клеткалары
протоплазмаларының ферменттерін жойып жібереді.
Гидросфераның ластануы.
Жер планетасындағы судың жалпы мөлшері – 1386млн. км3. Бұл ... ... ... ... ... ... 3704м ал ең ... – 11034м Жер
қойнауының жоғарғы бөлігінде түрлі тереңдікте жер асты суының қоры ... ... ... ... ... ... да, тереңдеген сайын
тұздала береді.
Жер астындағы тұщы сулардың көлемі жербетілік тұщы су ... ... көп. Су ... үш ... ... күйде(қатты сұйық, газ) кездеседі.
Қазіргі кезде адамзат қоғамында бір ... тұщы ... 3000 ... жұмсалады. Ауыл шаруашылығында пайдаланылған судың төрттен үш
бөлігі қайтарылмайды. ... 1 ... ... ... үшін ... ... 1500 тонна, 1 тонна күрішке – 7000 тонна, ... 10000 ... ... су ... типі ... мың км4 ... ... % |
| | ... ... ... су мөлшері |
|Әлемдік мұхит |1 338 000 |91,5 |- ... асты ... |23 400 |1,7 |- ... ... тұщы |10 530 |0,76 |30,1 ... | | | ... қар ... |1,74 |68,7 ... асты ... |300 |0,022 |0,86 ... |176,40 |0,013 |- ... |91,0 |0,007 |6,26 ... |85,40 |0,006 |- ... суы |11,47 |0,0008 |0,03 ... суы |2,12 |0,0002 |0,006 ... су |1,120 |0,0001 |0,003 ... суы |12,90 |0,001 |0,04 ... ... қоры |1 385 984,61 |100 |- ... су қоры ... |2,53 |100 ... 1т. өнім алу үшін ... ... – 15-20 м3, кальцийленген
сода – 10, күкірт қышқылы – 25-80, азот қышқылы 80-180, ... ... 300-400 м3, ... ... – 500, мыс – 500, ...... ... – 2000-3000 м3 т.с.с. су жұмсалады. Қуаты 3000000
квт/сағ. Жылу электр станциясына жылына 300 км3 су ... ... ... көл, теңіз бен мұхит суларының ластануы ... ... ... ... ... ... ... өндіріс орындарынан шыққан поллютанттар бар атмосфералық сулар;
2) фекалийлер, детергенттер, микроорганизмдер (олардың ... ... бар ... ... ... ... сулар;
3) суды көп пайдаланатын қара металлургия, ... ... ... ... ағызынды сулары.
Өндірістің дамуына және суды пайдаланудың артуына байланысты ағызынды
сулардың мөлшері де артып отыр. 60 жылдардың өзінде-ақ жыл ... ... ... м3 ағызынды сулар жиналатын еді. ... ... ... ... байқалып отыр. Мысалы, тек қана Рейн жыл сайын 941 т. ... 1040 ... 1700 т. ... 1400 т. мыс, 13000 т. мырыш, 100 т. хром мен ... т. ... ... ... ... ең лас – ... ... болып табылады. Ағызынды сулардың
зиянды әсерінен ондағы балықтардың 80 ... ... ... ... ... ... ... жуған судан және мұнай өндіру
жұмыстары кезінде жыл сайын Әлемдік ... ... 12-15 млн т. ... ... бетіндегі мұнай қабаты атмосфера мен гидросфера арасындағы
газ алмасу процесін бұзып, оттектің жетіспеушілігінен гидробионттардың
қырылып ... ... ... ... да суды ластаушы көздердің бірі болып саналады. ... ... улы ... ... шайылып, суға түседі.
Мал шаруашылығында түзілген өлі органикалық заттар (көң, ... ... суға ... ... көп ... улы әсер болмаса да, су
экожүйелеріне едәуір әсер етеді. Органикалық ... бар ... ... ... ... азот пен фосфор көп болады, олардың әсерінен
суда фитопланктон жаппай көбейіп дами ... ... көк ... ... тез ... ... сатыдағы су өсімдіктерінің қарқынды дамуына
жағдай жасайды. Бұл ... ... ... ... нәтижесінде судағы
органикалық заттардың массасы артады. Аэробты ... ... ... ... тез ... ... ... туындайды. Сондықтан су
тіршілікке жарамсыз болып, онда анаэробты процестер басым бола бастайды.
Бұл процесс ... деп ... ... ... – суда ... антропогендік факторлар әсерінен ... ... ... су ... ... ... ... Анаэробты
процестер судың екінші реттік ластануы болып табылады. Эвтрофикация – суға
оңай тотығатын минералды тыңайтқыштардың түсуі, не егістіктерден азот ... ... ... ... де ... ... ... қарағанда сулардың ластануы көбірек ... ... ... ... ... сулы ... өздігінен тазару, ауаға қарағанда әлдеқайда жәй жүреді;
2) судың ластану көздері өте көп;
3) сулы ортада жүретін табиғи ... ... ... сезімтал және
олар атмосферада жүретін процестерге қарағанда жер бетіндегі ... аса ... ... ... суындағы химиялық қосылыстар мен элементтердің
зиянсыз концентрациялары
|Рет № |Атаулары ... ... мг/л |
|1 ... |0,1 |
|2 ... |0,05 |
|3 ... |0,7-1,5 |
|4 ... |0,0002 |
|5 ... |0,5 |
|6 ... |10,0 |
|7 ... (ПАА) |2,0 |
|8 ... |2,0 ... ... және ластанудан қорғау
Табиғи суларда олардың өздігінен тазару ... ... ... ... өте жай жүреді. Өндірістік-тұрмыстық қалдықтар мөлшері салыстырмалы
аз болған кезде өзендерде өздігінен тазару құбылысы жеткілікті ... ... еді. ... ... ... ... таңда ғылыми – техникалық
революцияның қарқынды дамуынан судың ластану деңгейінің ... өте ... ... Сол ... ... ... тазарту және оларды қайтадан
пайдалану қажеттілігі туындап отыр.
Ағызынды суларды оларды ластаушы заттардан тазарту ... ...... ... және ... болып бөлінеді. Бұл
әдістердің әрқайсысын таңдап алу ағызынды судың ластану сипаты мен ондағы
қоспалардың ... ... ... ... ... ... суды ... және сүзу
арқылы ондағы механикалық қоспалардан тазартады. ... ... ... ... ... ... ... су бетілік қоспалар – май,
смола, мұнай ұстағыштар арқылы сүзіледі.
Физико-химиялық әдісте ағызынды сулардан ... ... ... ... органикалық заттар ыдыратылады. Көбінесе электролиз
қолданылады. Электролиз кезінде ... ... ... заттар
ыдырап, металлдар, қышқылдар мен басқа да органикалық емес қосылыстар
бөлініп алынады. Электролиттік ... ... деп ... арнаулы
қондырғыларда жүзеге асырылады. Ағызынды суларды электролиз ... ... ... мыс ... мен бояғыш заттар өндіріс орындарында
тиімді.
Әлемдік су қоры
|Рет № |Атаулары ... ... ... су ... ... | |млн. км2 |мың км,3 ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... ... |361,4 |1338000 |96,5 |- |
|2 |Жер асты ... | | | | |
| ... ... |134,8 |23400 |1,7 |- |
|3 ... жер асты ... |- |10530 | | |
|4 ... ... |82,0 |16,5 |0,001 |0,05 |
|5 ... мен | | | | |
| ... қар ... |16 |24064 |1,74 |68,7 |
|6 |Жер асты ... ... | | | |
| |Көл ... |37,82 |300 |0,022 |0,86 |
|7 ... | | | | ... |Ащы |21,0 |91,0 |0,007 |0,26 ... |Батпақтар суы |- |85,4 |0,006 |- |
|8 ... суы | | | | |
|9 ... су |0,82 |2,1 |0,0002 |0,006 ... ... су |2,68 |12,9 |0,001 |0,04 ... ... қоры |148,2 |1,1 |0,0001 |0,003 ... ... ... ... қоры |510,0 ... |100,0 |- ... | | | | | |
| | |- |35029,2 |2,53 |100,0 ... ... суларды ультрадыбыс, озон, иониттер мен жоғары
қысым арқылы да тазартуға болады. Ал ... ... суды ... ... ... ... хлор және оның хлорамин, хлорлы ізбес, натрий
гипохлориті сияқты қосылыстары қолданылады.
Әлемдегі ең ірі өзендерінің сипаттамасы.
|Рет |Аттары ... ... ... ... ... | | ... |Жұмсалуы, | |
| | | | ... | |
|1 ... |6437 |6,915 |200000 ... |
| | | | | ... |
|2 ... |5971 |4,268 |18000 ... |
| | | | | ... |
|3 |Ніл |6670 |2,870 |3000 ... |
|4 ... |5800 |1,808 |34000 ... |
|5 |Обь |5410 |2,990 |12800 ... |
|6 ... |4845 |0,771 |1500 ... |
|7 ... |4500 |0,810 |14800 ... |
|8 ... |4440 |1,855 |10900 ... |
|9 ... |4400 |2,490 |16800 ... |
|10 |Конго |4370 |4,820 |41000 ... ... ... ... ... ... ... және физиологиялық
өздігінен тазару құбылыстарының ... ... ... ... ... ... ... типтері бар:
биофильтрлер, биологиялық тоғандар мен аэротенклер, метантэнкклер.
Аэротэнклерге активті ил – микроскопиялық өсімдіктер мен ... ... ... ... ... да, ... суларды төменгі
жағынан қатты ауа ағынымен үрлейді.Оттектің (ауамен үрлегенде) және
органикалық ... көп ... ... ) активті илде
бактериялар мен микрофоны қарқынды өсіп, көбейіп бактериялар бір-біріне
жабысып ... ... ... жай ... заттарға дйін
ыдырататын ферменттер бөле бастайды. Органикалық заттардың минералдану
процесі жүреді. Органикалық ... мол ... ... бактериялар
активті көбейе бастап,массалары ұлғая түседі.
Батериялардың кесектелген массалары біртіндеп судың түбіне шөгіп, ал ... ... ... таза суды ... ... ал активті иілдің суды тазарту
функциясы әрі қарай жалғаса береді.
Ағызынды суды тазартудың ... ... ең көп ... нейтралдау. Өнеркәсіп орындарының ағызынды сулардың ... ... ... тұз және азот ... көп ... Осы
қышқылдар болатын суларды нейтралдау үшін магнезит, доломит, ізбестастар
қолданылады. Әдетте химиялық ... соң ... ... ... ... ... жұмсалатын шығын өндіріс орындарынан жалпы
сметалық құнының 10-15%, кейде 20-25% ... ... ... ... өте қымбатқа түсуі, сол сияқты көбінесе тек қана ... ... ... даму ... ... орындарының зиянды
әсерінен биосфераны қорғау проблемасын шешу мүмкін еместігі су ... ... ... тиімді жолдарын іздестіруді, қажет етіп отыр.
Ал мәселені шешу үшін ... ... ... аз қалдық шығаратын,
тіпті кейбір жағдайларда ... ... ... ... ... процестерді енгізу қажет.
Суды ластанушылардан бөлу үш этап арқылы жүзеге асырылады.
Бірінші реттік тазарту. Ағызынды сулар ірі қатты қалдықтардан тұндыру
арқылы ... ... ... ... ... заттарды бөлу. Ағызынды
суларды биохимиялық тазарту әдісіне ... ... ... ... ... қоректеніп, өсіп, дамып, көбейеді. Осылайша, ағызынды
сулар органикалық заттардан тұрады.
Бірінші және ... ... ... ... ... ... ... ластаушыларды бөлуге болады.
Қазақстандағы Радиациялық жағдай.
Кеңінен белгілі аймақтық ... ... Арал ... ... ... ... ... сарапшылардың мәліметтері бойынша 50-70мың
тоннадан астам тұз көтерілуде. Ауыз судың ... ... ... инфекциялық аурулардың жоғары болуына әкеліп соқтыруда.
Су ресурстарын тиімсіз пайдалану, қытайға судың көптен берілуіне
байланысты ... ... де Арал ... тууы ... ... су ... қажеттілік 50% ғана орындалып отыр.
Аймақтың әлеуметтік және экономикалық дамуы экологиялық мәселелермен
тығыз байланысты. Халықтың ішкі және сыртқы миграциясы ... ... ... ... ... ... 2-3 есе ... Негізгі себеп – суға
байланысты аурулар. ... ... ... ... ... дамуына кедергі келтіреді.
Қазіргі кезеңнің өзекті мәселелерінің бірі - радияциялық ластану
болып қалып отыр. Радиоактивті ... ... тек ... алу ... ... Себебі табиғи ортаның мұндай ... ... ... әдістері де, басқа да механизмдері де жоқ. Қоректік
тізбек бойынша тарала отырып ... ... ... ... адам ... түсіп, адам денсаулығына зиянды мөлшерге дейін жиналуы
мүмкін.
Қазақстан территориясында ... ... ... ең көп ... ... ... ... 1989 жылға дейін 470 ядролық жарылыс,
оның 90-ы ауада, 354-і жер ... және 26-ы жер ... ... ... ... ... бөлігінің радиациялық ластануына
әкелді, Шығыс Қазақстан тұрғындары Хиросома – ... мен ... ең ... ... ... ... алған болып табылады. Аймақтың
экономикасында ауыр өнеркәсіп , мұнай өндеу, ... және ... ... орын ... ... ... (4млн.га) ормандар алып жатыр, бұл бүкіл
Қазақстанның орман ресурстарының ... ... көп ... ... ... ... –Есіл өзендерінің бассейіндерінің су ресурстары – негізгі
су көзі.
Республикамыздың астанасы Астана қаласы осы ... ... ... ... ... ... ядролық полигоны орналасқан.
Аймақтың экономикасының дамуына ресурстарының күйі әсер етеді.Ертіс
және Нұраның өзен бассейіндері 4,1млн.халықты ... ... ... ... ... қажеттілік үшін 1700 Мвт энергия өндіреді. Бассейнаралық су
беруді жоспарлау, Қара ... суды ... ... ... ... ... мүмкін.
Тек бір Шығыс Қазақстан облысында 1,5млрд.тонна улы өнеркәсіп
қалдықтары сақталған. Олар 32мың га ... алып ... ... ... ... және ... ... мен Павлодардағы
керосиннің төгілуі қаупі төндіруде.
Экологиялық мәселелердің халықтың әлеуметтік – ... ... ... ... ... зор: жыл ... улы ... келетін
шығын 300млн. доллар, ауаның ластануы – 266млн. доллар.Аймақта қатерлі
ісіктермен ... ... ең ... ...... аймақтар жатады. Тұрақты сумен қамтамасыз
етудіқажет ететін ауыл шаруашылық ... мен ... ... экономикалық мәселелер - су ресурстарының ... ... ... ... ... жайылымдардың деградациясы, табиғи
және мәдени ескерткіштердің бұзылуы. С ... ... ... ... және ... ... жатады. Халық саны шамамен 5млн.,
негізгі қызметі – ауыл ... ... ... ауыр ... ластануын анықтау.
Керекті құрал-жабдықтар: ХАН – 2 құралы, фондық ертінділер,
металлдар: Ph, Cd, Zn, Cu, Hg, Sb, Mn, ... ... ... ... ... ауыр металдарды қалай
анықтау керектігін түсіндіру. Судың ауыр металдар мен ластану ... – 2 ... ... ... және ... - 2 ...... вольтамперомертмен әдісімен әр түрлі
элементтердің мөлшерін ... үшін ... Cd, Zn, Cu, Hg, Sb, Mn, ... ... үшін басқа электрод керек. Қоспа қосу әдісі арқылы анықтау
жүргізіледі.
Құрал екі бөліктен тұрады: 1. Блок өлшемін.
2. ... ... ... ... және ... ... ... «сеть» - тетігі орналасқан қосу үшін, «ячейка» - жұмысқа қосу
үшін ... ... ... өлшемінде электродтар орналасқан (3-электрондық жүйе)
1. электрод өлшегіші
2. көмекші электроды
3. салыстыру электроды.
4.
Фондық ертінділер.
Хлорлы ... ... 200мл ... 10мл 0,1н тұз ... ... 19мл ... хлорлы калий қосып, белгісіне дейін ... ... ... кадмий, свинца, мысты хлорлы фонда анықтаймыз.
Дайындалған үлгіні 50мл фонды ерітіндіде ерітеді, бұл үлгі ... ... ... кадмий, свинца, мысты арналған.
Кадмий, свинц және мыстың мөлшерін өлшеу 10мл үлгіні ... және ... ... ... 2 ... ... 1г/л қосып өлшеу жүргізіледі, бағдарлама көрсетуі бойынша осы
элементтерді ... және ... ... ... ... кереметтілігін корректирлейді, сосын
элементтердің мөлшерін есептейді және ... ... ... ... және мысты өлшегенде, потенциалы 1 стадия +50мл; 2 стадия
– 1150Мв; 3 стадия – ... ... ... 300Мв/С.
Мырышты үлгіні өлшеу үшін, фонды ерітіндіні қосқан жақсы, немесе
мырыштың ... аз ... ... ... ... ... ... үлгіні орналастырады және өлшеу жүргізіледі. Бірақ мырыштың мөлшері
көп болса, стаканға 3мл үлгіні және 7мл ... ... ... ... ... тұрып, үлгіге 2 тамшы азотқышқылды ртутты 1г/л және 3-
4 тамшы жұмыс азотқышқылды калий, ... ... ... және ... ... және ... ... потенциалы 3 және 3 стадия да
өзгеріп және – 1450 Мв құрайды.
Мырыш ... 1 ... ... ... ... ... ... анлиз жасалады, мырыш, кадмий,
свинец, мыс түсіріледі.
Стадияның потенциалы және стадияның ұзақтығы
Өлшеу жүргізген кезде 4 ... ... ... ... ... ... бет ... қоспамен тазалайды және жұмысқа дайындайды. Стадия
потенциялы регенерациясы барлық кезде оң және ...... ... ... ... мыс, свинец
және
Кадмий нитратты фонда;
+50 мВ – мыс, свинца және кадмий ... ... ... стадияның ұзақтығы 30 секунд!
2. Жинақтау. Элементтерді анықтау да, ... ... бет ... ... ... та өлшегіш электрод айналыста
болады. Потенциалды 2 стадия да әр уақытта тері және ... мВ – ... ... және мыс ... ... мВ – ... ... және мыс хлорлы фонда
анықтағанда;
Стадияның жинақталу ұзақтығы 60 секунд!
Элементтердің із ... ... ... мүмкін
немесертутты анализжасағанда (кереметтілігін жақсы көрсете алмайды).
3. Тынышталу стадиясы. Бұл ... ... ... электродтың
айналуы тоқталады және ертінді өзгермеу үшін, ерітіндіні ... ... ... ... ... 2 ... ... тынышталу ұзақтығы 20 секунд!
4. Орау стадиясы. Стадия кезінде өлшегіш электродтың потенциялы
өзгереді
«-», «+» дейін және өлшнгіш электродтың бет жағында ... ток ... ... ... күші ... ... ... және экранда вольд амперометірлік қисық шығады. Орау
стадиясында бір ғана ... орау ... ... құрайды:
300 мВ\с- мырыш, кадмий,свинец, мыс ... ... ... ... ... мыс ацетатты фонда
анықтағанда
және ртутты нитратты фонда;
Қосындының мөлшері – бұл мөлшер ... ... ... ... кезінде үлгіге қосылады.
Барлық кезде 10000 мкг\л!
Ұяшық көлемі – бұл көлем, анализге орналасу.
Су үлгісін дайындау.
Су көлемі 50-200 мл булағыш ... ... ... ... бөліп булайды,
10-50 мл
Қосу арқылы.
Ылғалды тұзды концентрлі азотқышқылын 0,5-1 мл мөлшерінде өңдейді,
плиткаға оналастырып және ... ... ... ... ... муфель
қорабына 450С -500С (480С) температурада және ақ түске айналғанша жандыру
керек. Табиғи ... ... ... ... құм, ... тас ... ... үлгі қоңыр немесе сары ... ... ... 1,5-2 мл ... және ... дейін быландырады. (қышқылдың
көлемі0,2 мл дейін) Сосын ерітіндіні фонды ерітінді де ерітеді, сүзеді және
анализ ...... ... ... Бұл жер ... ... теңіз және құрғақ бетіндегі суларды біріктіреді.
Су бүкіл жер бетінде, табиғат аясында кездесетін барлық процестерде
және адамзаттың тұрмыс-тіршілігінде ... роль ... – зат ... мен ағзалар дамуына қатысатын негізгі орта. Адамзат
өмірі мен мәдениетінің дамуы көне замандардан бері сумен ... ... ... өнеркәсіпте, энергетикада, ауыл ... мен ... ... және т.б. ... жатқан салаларда кеңінен
қолданылады. Су ... ... ... және басқада ғылыми ... ... ... негізіндегі рөлі аса зор. Себебі заттардың ерітіндіден
тысқары жерде ... ... ... өте ... ... химиялық заттар су ерітіндісі арқылы көптеген жаңа ... ... ... ... жер ... ... өмірдің дамуы мен
сақталуы үшін өте зор биологиялық өмірде су зат ... мен ... ... ... бірден бір негізгі орта болып табылады.
Ауа-райы өте ысыған кезде температура 35-400 – қа ... ... ... ... судың азаюын ауыр сезінеді. Бұл жағдайда организімге
керекті су ... 2-3 есе ... ... ... ... ал қор су
процесінің бұзылуына, қандағы судың азаюына әкеп ... ... ... судың болуы адамның денсаулығы мен ... өсуі ... ... ... ... бірі.
Халық шаруашылығына қажетті тұщы су көзі тек қана ... ... ішуі үшін ... жер ... да, өнеркәсіпті дамытуда да,
барлық технологиялық ... ... ... да ... ... қаны - деп текке айтылмаған. Сусыз ... ... ... ... ... су ... ... жақсарту және қорғау шараларын
жүзеге асыру бағытында мемлекет тарапынан көптеген игі істер жүргізілуде.
Жер шарындағы тұщы суды таза ұстау, оны ... ... ... ... мәселелері бүкіл халықтық көкей тесті мәселеге, актуальды
проблемаға айналды.
Су ... ...... ... іс ... ұмытпауымыз керек.Су
бірінші қажеттілік және біздің байлығымыз. Халық даналығы: «Су ... ... ... одан су ... - ... Су ... адам
баласына келетін пайда көп, оларды тиімді пайдалану, ... ... ... борышымыз.
Осыған орай су және басқа табиғат ... ... ... ... мен ... да ... ... ішінде соңғы жылдары
жарық көрген Каспий теңізін, Еділ мен Жайық өзендерін, Бастық пен ... ... ... қорғау жөніндегі қаулылардың маңызы ерекше.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Ж. Достайұлы «Жалпы гидрология» Алматы білім 1996
2. Н.Қ. Мамыров, Е.М.Үпішев, ... ... ... ... ... С. Каженбаев, С.Махмутов «Табиғатты қорғау»
4. Оспанова, Бозшатаева «Экология»Алматы, 2004
5. ... ... және ... ... Алматы,2004.
ЖОСПАР
▪ КІРІСПЕ
▪ НЕГІЗГІ БӨЛІМ:
а)Су - – биосфераның маңызды элементі
б)Су экожүйесінің ластануына ауыр ... ... ... ... ... және ... ... ҚОРЫТЫНДЫ
▪ ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қаласының экожүйесі16 бет
Арал, Балқаш, Каспийдің экологиялық проблемалары8 бет
Бурабай көлінің экологиялық жағдайын микробалдырлар көмегімен бағалау26 бет
Каспий теңізін қорғау12 бет
Каспий теңізінің экологиясы4 бет
Маңғыстау өңіріндегі экожүйелер компоненттерінің мұнай және мұнай өнімдерімен ластануын экологиялық сараптау43 бет
Микробалдырлар21 бет
Мұнай тотықтырғыш бактериялардың коллекциялық штамдарының антибиотикрезистенттілігін зерттеу25 бет
Орман экожүйелеріндегі макроэлементтердің биогеохимиялық өрістеуіндегі шағынорганизмдердің рөлі5 бет
Экологиялық жүйе туралы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь