Мінез бітістері

1. Жақсы мінез . бүкіл өмірдің сарқылмас байлығы
2. Мінез бітістері туралы жалпы түсінік
3. Типтік мінез бітістерінің түрлері
4. Әр заман ғұламаларының ой түйіндері
5. Қортынды
Адамның ісі мен қылығынан көрінетін, оның айналасындағыларға қатынасын бейнелейтін кісінің бір сыдырғы тұрақты және жеке өзгешелігі мінез деп аталады. Мінез туа біткен қасиет емес, ол біртіндеп өмір сатысында дамып, қалыптасып отырады. Адамның мінезі оның барлық әрекеттерінің қосындысы, синтезі болып табылады. Мінездері мүлде бірдей болып келетін адам болмайды, бірақ өмір сүрген ортасына, қоғамына қарай адамдардың белгілі бір тобына ортақ типиік мінездер де болады. Мінез адамның ерік-жігерімен тығыз байланысты.
«Мінез» дегеніміз – кісінің өзіндік бағыт-бағдарының, оның жан дүниесі ерекшелігінің бірсыдырғы тұрақталған, тұрлаулы белгісі. Мінез – көптеген жан қуаттарының жиынтығын көрсететін синтездік қасиет. Мінез кісіні әр қырынан көрсетіп тұрады.
Мінез – даралық өзгешеліктің өзегі, адамның негізгі тіршілік бағытының өрнегі. Мінезде адамның сыртқы ортамен қарым-қатынасының тарихы бейнеленеді. Мінез – кең мағыналы ұғым. Онда түрлі сапалар тоғысып жатады. Мінез иманды, имансыз, тәрбиелі, тәрбиесіз, бірқалыпты, бүтін, кетік, күшті, тұрақты, айқын, салмақты, т.б – негізгі сапаларға бөлінеді.
Тәрбиелі мінез адамда имандылық қасиеттердің бар екенін көрсетеді. Көпшілдік, ізетшілдік, адамға қамқорлық, жолдастықты қадір тұту, жұртшылықтың пікірімен санаса білушілік, өзінің міндетін орындаудағы жауапкершілік пен адалдық – мінездің жақсы сапасының негізгі түрлері.
1. Т.Тәжібаев «Жалпы психология» Алматы, «Қазақ Университеті» 1993
2. Қ.Жарықбаев, Ө.Озғанбаев «Жантануға кіріспе» Алматы, 2000
3. Қ.Жарықбаев «Жантану негіздері» Алматы, 2002
4. С.Жақыпов «Жалпы психология негіздері» Алматы «Қазақ Университеті» 2008
5. Ж.Намазбаева «Психология» Алматы, 2005
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ... ... ... ... ... ... ... Жақсы мінез – бүкіл өмірдің сарқылмас байлығы
2. Мінез бітістері туралы жалпы түсінік
3. Типтік мінез бітістерінің түрлері
4. Әр заман ғұламаларының ой ... ... ... ... ... ... ... нәрселер психологияда
қаралады... Психология – терең ойдың білімі, құрғақ пәлсапа, бос сөз екен
деп ойламаңыздар.
Жүсіпбек Аймауытов
«Сөз жүзінде емес, мінез-құлықты іс жүзінде ... ... ... ... ... Жақсы мінез - бүкіл өмірдің сарқылмас байлығы
Адамның ісі мен қылығынан көрінетін, оның айналасындағыларға қатынасын
бейнелейтін кісінің бір сыдырғы тұрақты және жеке ... ... ... ... туа ... ... ... ол біртіндеп өмір сатысында дамып,
қалыптасып отырады. Адамның мінезі оның ... ... ... ... ... ... ... бірдей болып келетін адам болмайды,
бірақ өмір сүрген ортасына, қоғамына қарай адамдардың белгілі бір тобына
ортақ типиік мінездер де болады. ... ... ... ... ...... өзіндік бағыт-бағдарының, оның жан дүниесі
ерекшелігінің бірсыдырғы тұрақталған, тұрлаулы белгісі. Мінез – көптеген
жан қуаттарының жиынтығын көрсететін ... ... ... ... ... ... ... – даралық өзгешеліктің өзегі, адамның негізгі тіршілік бағытының
өрнегі. ... ... ... ... ... тарихы
бейнеленеді. Мінез – кең мағыналы ұғым. Онда түрлі сапалар ... ... ... имансыз, тәрбиелі, тәрбиесіз, бірқалыпты, бүтін, кетік,
күшті, тұрақты, айқын, салмақты, т.б – негізгі сапаларға ... ... ... имандылық қасиеттердің бар екенін көрсетеді.
Көпшілдік, ізетшілдік, адамға қамқорлық, жолдастықты қадір ... ... ... ... ... міндетін орындаудағы
жауапкершілік пен адалдық – мінездің жақсы сапасының ... ... ... бай, ... мен қызығулары, талғамы мен ой-өрісі кең
адамдарды толық ... адам ... ... сапаларының бірі – оның
бірқалыптылығы. Мұндай адам құйындай ұйытқып тұрмайды, оның қастерлейтіні
ылғи да сөз бен істің бірлігі. Кімнің мінезі толық ... ... ... ... ... Бұл екеуі – мінездің «егіз қозыдай» бірінен екіншісі бір
елі қалмайтын қасиеттері. Мінездің тұрақтылығы кісінің адамгершілік ұғым
түсініктерінен туындайды. Тұрақты мінез – ... өмір ... ... іс- ... ... ... тұрақты мінезі бар адам басқалардың жетегінде кетпейді,
өзінің белгілі көзқарасы, принципі, мінез-құлық нормасы болады. Ол қауіп-
қатерден бой тасаламайды, ... ... ... ... ... пен ... достық пен жолдастық, адалдық пен шыншылдық
осындай мінезді ... тән ... ... ... ... ... әлеуметтік қоршаумен
(мектеп, оқу, өндіріс ұжымдары, қоғамдық ұйымдар, т.б) ... ... бала ... ... не ... ... не ұстамсыз болып
тумайды. Оның мінезі ұзақ жылғы өмір сүру барысында, өмірдің сан-алуан
ситуацияларының ағымына қарай, ... ... ... ... ... ... ... жалпы түсінік
Мінез бітістері адамның дүниеге көзқарасына сенімі мен мұратына,
әлеуметтік жағдайына, сыртқы ... ... мен ... өзін-өзі
тәрбиелеуінен көрінеді. Адамдардың өмір жолы мен іс-әрекетінің сипаты
түрліше болғандықтан, мінездің басқа біреуде қайталанбайтын жеке – дара
бітістері көптеп кездесіп ... ... ... адамдарда өзі өмір сүріп
отырған қоғамның ерекшеліктеріне байланысты қалыптасқан, ... ... де ... ... бір ... ... жөнінде сөз болғанда
мінездің дара және типтік бітістерін қоса еске алып отыру қажет. ...... ... ... ... ... мінезден
әр адамның ұлттық, кәсіптік және жас ерешелікьері ... ... ... мол адамның бойынан табылатын ұйымшылдық,
төзімділік, жігерлілік, намыстылық сияқты тамаша ... ... де ... ... тудырған ұнамды психологиялық қасиеттер.
Мәселен, қарама-қарсы тап қайшылықтары бар ... ... ... ... ... ... ... көзге түседі. Осындай
қоғамда әрбір тап өкілдерінің таптық мүдделері де дүниетанымдары да бөлек
болады.Зауыт, фабрикалардың қожасы болып табылатын ... ... ... ... ... ... өздерінің тұрмыс
жағдайымен құқықтарын жақсартуды көздейді. Осы айтылғандар адамдардың мінез
бітістеріне, психологиясына ықпалын тигізбей қоймайды.
«Егер адамның мінез-құлқын жағдайлар тудыратын болса, онда ... ... ... етіп құру ... - деп ... ... пен Энгельс.
Адамның сансыз мінез бітістерін айқындап, топтастыруға болады. Олардың
бастылары төмендегідей:
Жеке адамның ұстаған бағытынан, яғни бүкіл ... ... ... ... ... әр түрлі жағдайда түрліше көрініп
отырады. Мұның біріншісіне – адамның басқалармен қатынасын білдіретін мінез
бітістері кіреді. Бұларға: имандылық, оның әр ... ... ... ... пен осыларға қарама-
қарсы жекешілдік, қатігездік, тұйықтық, зымияндық, тағы басқа бітістер
жатады. Осы топқа сондай-ақ, адамның өз ... ... ... ... ... де жатады. Оларға еңбексүйгіштік, құнттылық,
бастамашылдық, жинақылық және осыларға қарама-қарсы жалқаулық, салақтық,
тиянақсыздық, кертартпалық т.б бітістер кіреді. Адамның өзіне-өзі қатынасын
білдіретін ... ... да осы ... ... бір ... ... ... өзін-өзі сынай алу, талап қоя білушілік және
бұларға қарама-қарсы - ... ... ... ... ... ... тобын адамның өзін-өзі меңгере алу қабілетіне
қарай қалыптасқан өзгешеліктерді құрайды. Бұл топты мінездің «еріктік
сапалары» ... ... ... деп ... ... да ... ... дүниеге көзқарасына, жоғарыда айтылған мінез бітістерінің
мазмұнынан тыс қарауға болмайды. Сондықтанда сотқар адамның жөнсіз
батылдығы мен мелекет мүлкін ... ... ... «пысықтығын» мінездің
еріктік сапаларының бірі деп ойлау шындыққа сай келмейді.
Мінездің еріктік сапаларының өзі күшті және ... ... ... ... ... біріншісіне – мақсатқа талпынғыштық, дербестілік, тоқтамға
келгіштік, батлдық, шыдамдылық, тәртіптілік, жинақылық, ерлік, т.б жатса,
екіншісіне – иланғыштық, қыңырлық, ұстамсыздық, жүгенсіздік, тентектік, ... ... ... ... ... атап айтқанда, қабілет,
қызығу темпераментімен де тығыз байланысты. Мәселен, адамға қабілеттіліктің
дамуы кейбір мінез бітістерінің болуын қажет етеді. Айталық, табандылық,
уақытша ... ... ... энтузиазм сияқты мінез
бітістерінің қабілеттер үшін ерекше маңызды ... ... ... ... ол мінез бітістеріне өзіндік бояу, реңк береді. Жақсы
мінездің ықпалымен темпераменттің кейбір нашар, осал жақтарын өзгертіп
отыруға болады.
3. Типтік ... ... ... ... ... түрлері:
Отансүйгіштік. Отансүйгіштік кісінің бойындағы күш-қуатын, білімі мен
тәжрибесін халық мүддесіне оның ... яғни ... ... кескен
жеріне білдіретін перзенттік борышы – оның кісілігін танытатын ерекше,
асқақ сезім.
Өз қарулы күшіміздің болуы, оның алдыңғы санында ер-азаматтардың,
әсіресе, қазақ ... ... бір ... ... ...... көрсетілгендей қасиетті борыш, перзенттік парыз екендігін
ешуақытта да ... ... ... ... – ата-мекенге деген
сүйіспеншіліктің негізгі мазмұны, имандылық пен ... ... ... ... Бұл ... өз мінез-құлқын көздеген мақсатына алаңсыз
бағыштауы, мұны өзінің ұстаған бағыт-бағдар позициясына, танымы мен
сеніміне, асыл арманына бағындыра алуы. ... ... ... ... ... – ар-намыс пен ожданға сиыспайтын қасиет. Мақсаткерлік –
тек бір ... ... ... онымен ылғи да әуре болып жүру емес. Бұл
соны қайткенде де ... ... ... ... бір істі ... ... ... кісіні өзіне жүктелген тапсырманы да мүлтіксіз, сапалы етіп
орындап шығуды жан-жақты ойластыруды осы жолда творчестволық белсенділік
көрсетеді, әрбір ісін түпкі ... ... ... ... – асыл ... зор үмітпен тығыз байланысты. Арманмен
ойнауға болмайды, ол күйресе, бақытсыздыққа душар етуі ... ... ... шындыққа сәйкес келген адам ғана келешектің құшағында өмір ... ... мен үміт ... ... ... ... ... үміт-арманы, алға қарай ілгерілеу талабы неғұрлым биік болса, оның
қабілет, таланты да өміршең болып келеді.
Мінездің осы түрі халқымыздың ... ... орын алуы ... пен ... Бұл ... үй іші, ... тума-
туысқандарына қатысты перзенттік парызынан туындайтын қасиет. Мұның
негізінде өзін әлпештеп, адам етіп ... ... ... санасымен терең аңғара алып, түсіну, бұл парызы мен қарызын қалай ақтау
жолын ойластыру. Бұл кісіліктің басты ... ... және ... сана
сезімді қажет ететін қасиет. Борыш пен жауапкершілікті түсіне білуден
адамның имандылығы мен адамгершілігінің деңгейі байқалады. Оның қылықтарын
жаман, ... ... ... деп ... ... ... оны орындау
ми мен жүректің бірлескен жұмысын қажет етеді. Оны ақыл мен сезім
тұрғысынан жақсы-жаман деп ... ар мен ... ... ... ... дұрыс-бұрыстығын түсіне білу – адамға үлкен қуаныш, шабыт, жігер,
қанағат әкеледі. ... ... ... ... ... ... ... қүресу сезімі артады. Адам өзінің борышы мен
жауапкершілігіне үйлеспейтін қолайсыз қылық көрсетсе, мұнысы тәрбиелі
кісіге мықтап батады, оның ... ... ... ... ... қояды.
Мұндайда ақыл мен арды ерекше қастерлей білетін адам жіберген қателігін тез
түзетуді ойластырады, қашан ары тазарғанша дегбірсізденіп, жаны ... ... ... ... кісі ... қылығынан қайтпай, қатесін
түзету былай тұрсын, мойнына да алмай жүре береді, мұндайларды арсыз, «ары
таза емес» деп жұрт ұнатпайды.
Мейірімділік пен ... Егіз ... осы екі ... ... (әке-
шеше, ағайын, туыс, таныс, т.б) көңіл бөлу, олардың сеніміне ие болу,
айналасындағылармен өзара дұрыс қарым-қатынас жасау адамға эмоциялық
жағынан тиімді. Кісінің ... ... үшін ... ... ... ... ... жағдай бола бермейді, уақыты жетпейді. Ал
айналаңдағы адамдар, әсіресе, егде тартқандар өзіне ерекше ... ... Адам ... ... ... ... ... не жетсін. Ол үшін өз білетін адамдардың жан дүниесінің
ерекшелігіне көңіл бөліп, оның талап-тілегіне, талғамы мен ... ... оның ... мен ... аса ... ... ... Кімде-кім өзгелердің табиғи ұмтылысын байсалдылықпен
ескере отырып, басқаның ақыл-ойы мен мүдде-тілегін дұрыс сезініп, оған
шамасы келгенше көмектессе, сол ... ... ... ... кісі ... сүйкімді. Кісіге адал ісі мен жетістіктерін орынды жерінде байыптылықпен
айтып отыру игі әсер ... ... сол ... ... ... болмаса
да, оның жақсылық нышанын ізгі қадам жасауға ұмтылыс талпынысын ескеріп
отыру – бір ғанибет. Олай болса, біз өз бойымызға кішкентайымыздан ... ... ... жүруді естен шығармайық.
Адалдық пен шыншылдық. Бұл екеуі бір-бірімен біте қайнасқан кісінің
жақсы ... ... Адал адам ... да, ... адам – ... Адалдық –
сөздің таным мен сезімге ұштасуы, оның іс-әрекетке қайшы келмеуі. Шыншылдық
– адамның азаматтық борышына, ар-ожданына қалтқысыздығы. Адал да ... болу – ... пен ... ... ... іс-әрекетке дұрыс көзбен
қарауға, инабатты, тіршілікте тиянақты, принципті болу ... сөз. ... ... бар жерге кісі әділетті де кішіпейілдік пен қайырымдылық етіп
жүреді. Бұлар кісінің аты мен ... дақ ... ... ... ... яғни ... көлгірситін көзқарас пен мінездегі түрлі жалған
көріністер ( екіжүзділік, жарамсақтық, жалтақтық, күншілдік, іштарлық,
мақтаншақтық, тәкәппарлық, т.б) нағыз адалдық шыншылдықпен еш ... ... ... ерке ... ата-анасынан именбей, бейпіл ауыз, көп
сөйлейтін, қисынды-қисынсыз өтірікті беті ... айта ... ... ... келе ... ... тек өзінің басының ғана қамын ойлап, керек
десе басқа түгіл өз отбасында алдайтын, екіжүзді суайт болып кетуі ... Бұл ... ... ... ... ... негізінде пайда
болып, уақыт сынынан өткен адамгершілік құндылығы мол тұрақты, тек адамға
ғана тән жоғары сезім. ... ... ... ол жан мен тәннің гүлдене
түсуіне жәрдемдеседі. Оның басты белгісі - өте берік, әрі ... ... Ол ... ... сөз ... де, іс жүзінде де адал және
шынайы болу, өзара терең мүдделік, бір-біріне толық сену, қайғы мен
қиыншылықта өзара қол ұшын ... ... пен ... ... ... ... ... түрліше болып келуі
мүмкін. Мәселен, олардың бірінде қызбалылық не шабандық, тұйықтық ... т.б ... ... ... болады, бірақ достыққа бұлар
кедергі бола алмайды, қайта нағыз дос бойындағы осындай ... ... ... ... ... өтірікшілік,
тәкаппарлық, өзімшілдік достықпен сыйыспайды, жалқау, менмен, мәдениетсіз,
самарқау, салдыр-салақ адамда ... дос ... ... ... ... шабыт беріп, өмірде кездесетін түрлі сәтсіздіктерге
мойымауға жәрдемдеседі. Бір-бірінің кемшіліктерін ақтау, бір-біріне жндеп
талап қоймай, болмашы істерін дәріптеп сөйлеу бұл – жалған ... ... ... ... айтады» деп халқымыз өте тауып айтқан. Достық
қарым-қатынас, адамға, әсіресе, балғын балауса шақта аса қажет. «Төрт
аяқтыда бота тату, екі аяқтыда ... ... - ... ... ... ... ... бара-бара алғашқы кіршіксіз махаббатқа да ауысып
жататыны да болады. Достық - өмірдің даңғыл жолы емес, сондықтан ол туралы
үстірт, жеңіл ұғымдардан аулақ болу ... Әр ... ... ... Әр ... ғұламалары отансүйгіштік қасиетін қастерлеп,
сөздерінің небір дәмді ой-түйіндерін осыған ... ... ... ... ... ... аяр ... жоқ, сенен іркер күшім жоқ» десе,
Баубек Бұлқышев: «Адал адам отанын сүйеді.Адал ақ жүрекке Отан анасындай.
Отанның дегенін істеу – ... ... ... ғой. Тағы да ... ақыл-
ой заңғарларының сөздерін мысалға келтіріп көрейікші. «Адам жүрексіз өмір
сүре алмайтын болса, Отансыз да өмір сүре ... - деп ... ... былай дейді: «Отансыз бақыт жоқ, кім-кімнің де тамыр
жаяр ... ... ... отаншылдық қасиет туралы тебіренгендегі Қаз дауысты Қазбек бидің :
« Алтын ұяң – Отан қымбат...
Туып-өскен елің ... ... ... ... - ... ... сөздерінде қалай еске алмассың?!
Мақсаткерлік. «Үміт өрге тартады, үмітсіздік көрге тартады, үмітін
жоғалтқан жан ешқашан үміттеніп көрмеген ... - ... ... ... ... ... айтқандай: «Әркім өзі талпынбақ, басына бітер
бағы үшін», өйткені тіршіліктегі ең үлкен қасірет – мақсатсыз өмір сүру,
осы ... ... ... пен ... Арсыз адамдарды ұлы Абай, Шәкәрімдер кезінде
іремей сойғаны белгілі. Мұндайлар қазіргі ... ... да ... пен ізгілік. «Мейірімділік, - деп жазды К.Бови, - мылқаулар
сөйлей алатын, кереңдер ести ... тіл» ... ... ... ... пайда келтіретін ой мен іс – ізгілік деп аталады. ... ... безу – ... ... өзінде бар нәрсе» деп сыршыл ақын
Мағжан Жұмабаев дұрыс айтқан
Адалдық пен шыншылдық. «Адалдық қайда болса, тіршілік сонда» деп
Қ.Насыри айтқан. ... ... ... ... ... ... туралы
былай дейді: «Шындық шырағы дауыл соқса да өшпейді».
Достық. Сөз зергері Мәшһүр Жүсіп Көпеев: «Достық аспандағы жарық жұлдыз,
теңіздегі ... тас. ... да, асыл тас та ... ... Бұл ... еш құдіретте кірлете алмайды. Достыққа кішкене сызат түсті дегенше
– құдай ұрды дей бер. Егер шын дос табылса, мал ... ... ... ет. ... ... ... көптей көр... досыңа қанша көп берсееңде
аздай көр...» дейді. -
Қортынды
Мінез - ... ... ... жиынтығының бейнесі бола отырып, жеке
адамның сыртқы ортамен белсенді қарым-қатынасы ретінде қалыптасады.
Сондықтан мінез туа пайда болады деу дұрыс ... ... орта ... ... білетін адам тұрмыс жағдайын, мінез-құлқын өзгерте
алады.
Мінез бітістерінің алғашқы саңылауы мектеп жасына ... ... ... 4-5 ... балалардың мазмұнды, ролді ойындарынан мінез
бітістерін көретін жолдастық, ұйымшылдық, ... ... ... ... Жас балалар мінез бітістерін көпшілігі ересек адамдардың
ісіне, мінез-құлқына, өнегесіне еліктеу арқылы қалыптасып отырады.
Сондықтан тәрбиешілердің жеке ... ... ... ... ... із
қалдыратындай, үлгілі болып келулері тиіс.
Мектеп – бала мінезінің ... ... ... түрде дамытып отыратын
негізгі орын. Мектептік өмір балалардың мінез-құлқының қалыптасуында шешуші
рөл атқарады. Оқушылардың мінезін тәрбиелеудегі басты міндет – ... ... ... ... ... ... ... ие болу жағын көздеу.
Адамдардың мінез бітістерінің түрлері қаншама болса, оларды тәрбиелеудің
жолдары мен әдістері де сан алуан.
Мінез-құлық әркімнің кейпін көрсететін айна. ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Әрбір қоғамдық тарихи дәуір мінездің
қырларын қалыптастыра отырып, ... ... әсер ... өмірдің
жалпы әдет-ғұрпын және қоғамдық-экономикалық қарым-қатынасын сипаттайды.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Т.Тәжібаев «Жалпы психология» Алматы, «Қазақ Университеті» 1993
2. Қ.Жарықбаев, Ө.Озғанбаев «Жантануға кіріспе» Алматы, ... ... ... ... Алматы, 2002
4. С.Жақыпов «Жалпы психология негіздері» Алматы «Қазақ Университеті»
2008
5. Ж.Намазбаева «Психология» Алматы, 2005

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Адам мінезі25 бет
Мінез3 бет
Мінез жайлы5 бет
Мінез психологиясы.Қабілет және дарындылық15 бет
Мінез туралы жалпы ұғым30 бет
Мінезі қиын бала20 бет
Темперамент және мінездің теориялық негіздері31 бет
Тұлға теорияларының компоненттері8 бет
Тұлғаның өмірлік жолда дамуының психологиялық механизімдері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь