«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»

Белгілер мен қысқартулар
Қысқартулар мен белгілер
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1Негізгі бөлім ... ... .10
1.1Ветеринария саласындағы мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.2 Қозының анаэробтық дизентериясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.3Қозы қылауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.4Диплококкоз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
1.5Жыбырлақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
1.6Шаруашылықтағы індеттанулық талдау мен бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
1.7Індетке қарсы шаралар туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
1.8Ұйымдастыру.шаруашылық шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
3 Техника қауіпсіздігі ... ... 26
Қорытынды ... ... .29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... .30
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
- ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты- ветеринарлық-санитарлықжағдайды жақсарту, жануарлар өнімдерін, шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
- мемлекеттік қадағалау қызметін жақсарту үшін бір жағынан ветеринарияның барлық саласын лицензиялайтын институттың құрылуы; ал екінші жағынан мемлекеттік қадағалау пунктерінде тексерілетін жүктерді дайындау, өңдеу, сақтау жұмысымен айналысатын бүкіл мемлекет территориясындағы барлық субъектілерді қамтиды және мемлекеттік ветбөлімнен ауыл аймағына дейін инсректорлық вертикаль құрылады.
- заңның халықаралық ветеринарлық талаптарға жауап беруі, Қазақстанның Бүкіл әлемдік сауда ұйымы құрамына кіруіне себеп болады.
Бұл аурумен көбінесе жас қозылар ауырады. Байқалатын кезі — қой қоздайтын мезгіл. Індеттің қоздырғышы сыртқы ортада ұзақ уақыт тіршілік ететіндіктен ауру қайта-қайта өрши беруі мүмкін.
Індет сау төлге ауру қойдан жұғады. Өйткені дизентерия қоздырғышы бар қойды қозы емеді де, ауру енесінің сүті арқылы төлге енеді. Сонымен катар, ауру қоздырғышымен ластанған қой қоралар, қой қоздайтын бөлмелерден індет жаңа туған қозыларға тарайды.
Аурудың қоздырғышы ішек куысында уын шығарады да, оның іріткіш қасиетінің салдарының ішектің кілегей қабығы қабынады. Соның әсерінен пайда болған токсин қозы организмін улайды.
Сонымен қатар, токсин қанның ақ түйіршігін уландырып, олардың фагоцитарлық қызметін жояды. Осы уланудың салдарынан ыдырағаи тканьдер кеселді одан сайын өршіте түседі[1,2].
Курстық жұмыстың мақсаты – анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шараларын зерттеу.
1 Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Е.И.Қасымов - Алматы: Санат, 1992. –225б.
2 Сайдулдин, Т. Ветеринариялық індеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Т.Сайдулдин – І,2-кітап, Алматы: Санат, 1999. - 129 бет.
3 Носков, Н.М. Руководство к практическим занятиям по эпизоотологии: учебное пособие для вузов /Носков Н.М.-Москва: Колос, 1961.-126б.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: учебное пособие для вузов /Поляков А.А.- Москва: Колос, 1964.- 128с.
5 Сюрин, В.Н. Частная ветеринарная вирусология: учебник для вузов /В.Н Сюрин, Н.В.Фомина – Москва: Колос, 1979.-154с.
6 Сюрин, В.Н. Диагностика вирусных болезней животных: справочник / В.НСюрин и др. М: Агропром, 1991.-111с.
7 Тәжібаев, А.С. Научные основы эффективной дератизации объектов ветеринарного надзора: учебное пособие для вузов / А.С. Тәжібаев - Алматы, 2000.-156с.
8 Мырзабекова, Ш.Б. Ветеринариялық вирусология: учебник для вузов /Мырзабекова Ш.Б – Алматы: Білім, 2004. – 134б.
9Тұтқышбай, И.А. Жануарлар патологиясы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Тұтқышбай, И.А, Сабекова Д.Ө./ Шымкент,
2009- 176б .
10Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.
        
        Анықтамалар
Диагноз - ауру малдың жағдайы туралы қысқа түсінік
Ампиокс- ампициллиннің натрийлі тұздары мен оксациллиннен тұратын (2:1) ... ... ... ... ... ащы дәмі бар, иіссіз, борпылдақ зат. Суда оңай ериді; "Б" тізімі бойынша ... ... 20"С - тан ... ... ... - бензилпенициллин(60000 Ә.Б.) мен экмолиннің (0,25 % - 5 мл) новокаинді тұзы. Қолданылуы пенициллиннің натриилі тұзына ұқсас. ... етке егіп ... ... - төрт ... ... ... конденсациялық туындылары. Бұл топтың негізін тетрациклин, хлортетрациклин және окситетрациклин құрайды.
Тетрациклин - бұл препарат құрылысы жөнінен ... ... ... ең қарапайымы, бірақ оларға тән микробтарға қарсы әсерімен бірге биологиялық белсенділігі толық сақталған.
Морфоциклин - тетрациклиннің синтетикалық туындысы. 1 мг-да 600 ӘБ бар. ... ... ... ... суда ... ... ... тез нәтиже алу үшін қолданылады.
Эпидемиология - медициналық індеттану.
Эпизоотология- ... ... - ... ... ... ... жиынтығы.
Аннотация
пәнінен жазылған атты курстық ... 30 ... ... ... жұмыс кіріспе, негізгі бөлім, өзіндік зерттеу, техника қауіпсіздігі, қорытынды және пайдаланылған ... ... ... мен ... ... мен ... ... саласындағы мемлекеттік реттеу.................................................10
1.2 Қозының анаэробтық дизентериясы..................................................................13
1.3Қозы қылауы.........................................................................................................15
1.4Диплококкоз................................................................................17
1.5Жыбырлақ...................................................................................18
1.6Шаруашылықтағы індеттанулық талдау мен бақылау.....................................19
1.7Індетке қарсы шаралар туралы түсінік..............................................................22
1.8Ұйымдастыру-шаруашылық шаралары.............................................................23
2 Өзіндік ... ... ... ... ... мен белгілер
м2 -шаршы метр
м3 - метр куб, көлем
м - ... - ... - ...
мг/ м3 - көлем
г - грамм
кг - килограмм
Ә.Б.- әсер ету ... ... ... ... ... нормативтік құжаттарды қолдануға сілтемелер ... 2.104 -2006 КҚБЖ ... ... 2.301 -68 КҚБЖ ... 2.601 -2006 КҚБЖ (ЕСКД).Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД).Сызбалық шрифттер.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ (ЕСКД).Схемалар.Түрлері мен типтері.Орындауға қойылатын ... ... 2.321-84 КҚБЖ ... белгілеу.
Ф. 7. 04 - 03
Қазақстан ... ... және ... министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық ... ... ...
Орындаған ... аты ... ... ... аты - ... дәрежесі, атағы)
Жұмыс ____________
бағасы
бағасына қорғалды
________2016ж.
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты - жөні ... - жөні ... - ... 2016 ... 7. 05 - ... ... Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
______________________________кафедрасы
... ... ... ... курстық жұмыс
Студент _______________________________
(тегі,аты-жөні) ... ... ... ... __________________________________________

Курстық жұмыстың мазмұны
Орындалу
мерзімі
Көлемі
(парақ саны)
1
2
3
4
5
6
7
Ұсынылған әдебиеттер: 1.__________________________________________________________
2.__________________________________________________________
3._____________________________________________________________
Тапсырма берілген күні _________жұмысты қорғау ... ... ... ... - ... ... орындауға қабылдаған_______________________________
(күні, студенттің қолы)
Ф. 7. 04 - 06
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... - жөні)
_______________2016ж.
Курстық жұмысты қорғау
Хаттамасы №____
______________________________________________________пәні
студент_____________________________тобы_________________________
Курстық ... ... ... ... келесі сұрақтарға жауап алынды: ... ... ... ... ... балл (60 мүмкіндіктен) _____, ... ... (40 ... ... ... ... жетекшісі____________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Қорғау күні__________2016ж.
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету ... ... ... әкеп ... ... ... ... қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ... ... ... ... алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар ... ... ... әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына ... ... ... ... бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз ... ... ... ... ... жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
* мемлекеттік қадағалау, бақылау ... ... ... ... ... жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ... ... жүйе ... Ол ... ... бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
* ветеринариялық ... ... ... ... ... ... шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою ... ... ... ... ... ... ... мелекеттік өндірістер саны анықталған.
* ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің ... ... және ... ... көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
* осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 ... 10 ... жаңа ... сай ... қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
* жаңа мақсаты- ветеринарлық-санитарлықжағдайды жақсарту, жануарлар өнімдерін, шикізаттардың және ... ... ... ... ... қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
* мемлекеттік қадағалау қызметін жақсарту үшін бір ... ... ... ... ... ... ... ал екінші жағынан мемлекеттік қадағалау пунктерінде тексерілетін жүктерді дайындау, өңдеу, сақтау жұмысымен айналысатын ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік ветбөлімнен ауыл аймағына дейін инсректорлық вертикаль құрылады.
* заңның халықаралық ветеринарлық талаптарға жауап беруі, ... ... ... сауда ұйымы құрамына кіруіне себеп болады.
Бұл аурумен көбінесе жас ... ... ... кезі -- қой ... мезгіл. Індеттің қоздырғышы сыртқы ортада ұзақ уақыт тіршілік ететіндіктен ауру қайта-қайта өрши беруі мүмкін.
Індет сау төлге ауру ... ... ... ... ... бар ... қозы ... де, ауру енесінің сүті арқылы төлге енеді. Сонымен катар, ауру қоздырғышымен ... қой ... қой ... ... індет жаңа туған қозыларға тарайды.
Аурудың қоздырғышы ішек куысында уын шығарады да, оның іріткіш қасиетінің салдарының ішектің кілегей қабығы ... ... ... ... ... ... қозы организмін улайды.
Сонымен қатар, токсин қанның ақ түйіршігін уландырып, олардың фагоцитарлық қызметін жояды. Осы уланудың ... ... ... ... одан ... ... түседі[1,2].
Курстық жұмыстың мақсаты - анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шараларын зерттеу.
1 ... ... ... ... реттеу
Ветеринария саласындағы мемлекеттік саясат
Ветеринария саласындағы мемлекеттік саясат:
* мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және өткізу кезінде мемлекеттік ветеринариялық қадағалауды жүзеге асыруға;
* осы Заңның 11-бабында белгіленген ветеринариялық қызметтің жекелеген түрлерін ... ... ... ... ... ... аумағын басқа мемлекеттерден жануарлардың жұқпалы және экзотикалық ауруларының әкелінуі мен таралуынан қорғауға;
* мемлекеттік ветеринариялық ... ... ... ... ... ... ... түрде бағалауды және ветеринария саласындағы халықаралық нормаларды ескере отырып, ветеринриялық ережелер мен нормативтерді ғылыми ... ... ... ... ... жағдайда, ветеринариялық іс шаралар өткізудің халықаралық ұсыныстарда көзделгеннен анағұрлым жоғары деңгейіне ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында ветеринариялық іс шараларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... өткізуді негізсіз шектеулерге жол бермеуге;
* жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін, алып қойлатын және жойылатын ... ... өтеу ... ... ... ... Үкіметінің ветеринария саласындағы құзіреті
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ветеринария саласындағы құзіретіне:
* ветеринария саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлеу;
* ветеринария саласындағы ... ... ... ... ... ... аса қауіпті ауруларының профилактикасы мен диагностикасы жөніндегі республикалық бағдарламаларды бекіту;
* ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның ұсынуы бойынша ветеринария ... ... ... ... ... немесе бекіту;
* ветеринария саласындағы мемлекеттік органның ұсынуы бойынша, профилактикасы, диагностикасы және ... ... ... ... ... ... ... жануарлардың аса қауіпті ауруларының тізбесін қабылдау немесе бекіту;
* жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін, алып ... және ... ... ... өтеу ... мен ... белгілеу;
* шет мемлекеттермен және халықаралық ұйымдармен ветеринария саласындағы ынтымақтастық;
* осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де заң актілеріне сәйкес ... ... ... да ... ... ... ... Республикасының ветеринария жүйесі
Қазақстан Респуликасының ветеринария жүйесіне;
* мемлекеттік органдардың ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын бөлімшелері;
* мемлекеттік органдардың ветеринария саласындағы қызметті ... ... ... ... ... ... ... саласындағы кәсіпкерлік қызметпен шұғылданатын жеке және заңды тұлғалар кіреді.
Ветеринарияны мемлекеттік басқару органдары
1. Ветеринарияны мемлекеттік басқару органдарына;
* ... ... ... ... орган;
* мемлекеттік бақылау постылары бар шекарадағы және көліктегі мемлекеттік ветеринариялық қадағалаудың аймақтық бөлімшелері;
* ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның облыстық, ... ... бар ... ... ... ... ... базарлардағы, мемлекеттік ветеринариялық қадағалау органдары бақылайтын жүктерді өндіру, дайындау, сақтау, өңдеу және өткізу жөніндегі ұйымдардағы ветеринариялық инспекторлары бар ветеринария саласындағы ... ... ... ... ... аумақтық бөлімшелері жатады.
2. Ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган мен оның аумақтық бөлімшелерінің басшылары бір мезгілде- Қазақстан Республикасы мен ... ... бас ... ... ... ал олардың орынбасарлары Қазақстан Республикасы мен тиісті аумақтардың бас мемлекеттік ветеринариялық инспекторларының орынбасарлары бола ... ... ... ... ... ... басшысы әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің тиісті лауазымдарына қоса , деген арнаулы атаулар ... ... ... ... ... ... мен оның аумақтық бөлімшелерінің құзіреті
Ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган мен оның аумақтық бөлімшелерінің құзіретіне:
* ветеринария саласында біріңғай мемлекеттік саясат ... жеке және ... ... ... ... ... ... заңдарын сақтауына мемлекеттік ветеринариялық қадағалауды ұйымдастыру және жүзеге асыру;
* жануарлардың аса қауіпті ... ... ... және ... ... ... қаражаты есебінен жүзеге асырылатын тізбесін әзірлеу;
* аса қауіпті аурулармен ауыратын ... ... ... ... және ... емдеу жөніндегі іс шараларды ұйымдастыру мен қамтамасыз ету;
* денсаулық сақтау органдарымен бірлесе отырып, халықтың денсаулығын жануарлар мен ... ... ... ... ... және ... ақпарат алмасуды жүзеге асыру;
* Қазақстан Республикасының аумағын басқа мемлекеттерден жануарлардың жұқпалы және экзотикалық ауруларының ... мен ... ... ... ... ... заңдарында белгіленген тәртіппен ветеринариялық препараттарды мемлекеттік сатып алуды, сақтауды, тасымалдауды және пайдалануды ұйымдастыру;
* Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ветеринариялық іс шараларды, ветеринариялық ережелер мен нормативтерді, ветеринариялық есеп пен есептілік нысандарын, ветеринария ... ... да ... ... ... әзірлеу мен бекітуді ұйымдастыру;
* Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ветеринариялық қызметтерді лицензиялау;
* ветеринариялық препараттарды мемлекеттік сатып алу, ветеринария саласындағы жұмыстарды, ветеринариялық ... ... мен ... ... ... ... даярлау тапсырыстарын орындау жөніндегі республикалық бюджеттік бағдарламаларды, нормативтік конкурстық және тендерлік құжаттама ны әзірлеуге қатысу;
* Жануарлар аурулары бойынша індет ... ... және ... ... ... Жүргізіліп жатқан ветеринариялық іс шаралар, белгіленген ветеринариялық ережелер мен нормативтер, Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы басқа да нормативтік құқықтық ... ... ... тұлғаларға ақпарат беруді ұйымдастыру мен қамтамасыз ету;
* Ветеринариялық препараттарды, аспаптарды, құрал-саймандарды, жемшөп пен жемшөптік қоспаларды байқаудан өткізуді, бақылауды, оларды тіркеу ... ... ... сондай-ақ ветеринариялық препараттарды мемлекеттік тізілімін жүгізу;
* жаңа ветеринариялық препараттарға, аспаптарға, құрал-саймандарға, ... пен ... ... ... беру;
* халық арасында ветеринариялық ағартушылық жұмысты ұйымдастыру және жүргізу;
* Мал шаруашылығы объектілерін және ... ... ... ... ... ... мен шикізатты өңдеу жөніндегі ұйымдарды пайдалануға қабылдайтын мемлекеттік комиссияларға қатысу;
* Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен ... ... ... ұйымдарда Қазақстан Республикасының атынан өкілдік ету, сондай-ақ олармен ынтымақтастықты ұйымдастыру;
* Қазақстан Респуликасының заңдарына сәйкес өзге де ... ... ... органдардың ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын бөлімшелері
1.Жануарларды ұстайтын және пайдаланатын мемлекеттік органдар ... ... ... ... тәртіппен ветеринария саласындағы мынандай қызметтерді:
1) тиісті мемлекеттік органдарга тиесілі жануарлар ... ... және ... ... ... емдеу;
2) тиісті мемлекеттік органдарға тиесілі мемлекеттік ветеринариялық қадағалау объектілеріне мемлекеттік ветеринариялық қадағалау қызметін жүзеге асыратын бөлімшелер құра алады.
2. Мемлекеттік органдардың осы ... ... ... ... ... ветеринариялық қадағалауды жүзеге асыруды қоса алғанда, ветеринариялық шараларды ұйымдастыру мен орындауға қатысты бөлігінде Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарын ... ... ... ... осы ... ... аталған бөлімшелері ветеринариялық есеппен жүргізеді және оларды Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарында белгіленген тәртіппен табыс ... ... және ... ... ветеринария саласындағы құзіреті
1.Жергілікті атқарушы органдар мемлекеттік ветеринариялық ұйымдар құрып, олардың құрылымын, қаржыландыру және ... ... ... ... ... ... ... органдар ветеринариялық инспекторларға олардың мемлекеттік ветеринриялық қадағалау функцияларын атқаруына көмек ... ауру ... ... ... қоса алғанда, ветеринариялық іс шаралар жүргізуді ұйымдастырады, сондай-ақ жергілікті ... ... ... бойынша оларды жүзеге асыруға жергілікті бюджеттерден қаражат бөле алады [10].
1.2Қозының анаэробтық дизентериясы
Ауруға негізінен жаңа туған, мерзімі 5 ... ... ... ... ауру өте жіті ... ... Ал 10 -- 15 ... қозылар бүл ауруға сирек шалдығады.
Қ о з д ы р ғ ы ш ы -- клостридиум ... ... ауа жоқ ... ... ... микробтың В типі.
Эпизоотологиясы. Бұл аурумен көбінесе жас қозылар ауырады. Байқалатын кезі -- қой ... ... ... ... сыртқы ортада ұзақ уақыт тіршілік ететіндіктен ауру қайта-қайта өрши беруі ... ... сау ... ауру ... ... Өйткені дизентерия қоздырғышы бар қойды қозы емеді де, ауру ... сүті ... ... ... Сонымен катар ауру қоздырғышымен ластанған қой қоралар, қой қоздайтын бөлмелерден індет жаңа ... ... ... ... ... ... ішек ... уын шығарады да, оның іріткіш қасиетінің салдарының ішектің кілегей қабығы қабынады. Соның әсерінен пайда болған токсин қозы организмін ... ... ... ... ... ақ түйіршігін уландырып, олардың фагоцитарлық қызметін жояды. Осы уланудың салдарынан ыдырағаи тканьдер ... одан ... ... ... у р у д ы ... Ауру жасырын және баяу, созылмалы түрде өтеді. Жасырын ... 5 -- 12 ... ... Ауру қозы ... ... іші ... нәжісі сұйылып сарғыш тартады. Біразуақыттан соң ол қоюланып, қоңырланады. Кейде нәжіске қан араласады. Ауырған қозы әлсін-әлсін күшене береді, ... ... ... белі ... іші ... Қозы селқос тартады, жүні үрпиіп, бір жерде бұйығып ұзақ ... ... ... ... Дене ... 41 ... ... көтеріледі. Тыныс алуы, жүрек соғуы жиілейді, қиналады. Әбден арықтап ақырында өлім-жітімге ұшырайды.
Ауру баяу, созылмалы ... өтсе қозы көп ... ... ... ... ... ... 80 -- 100 процентке жуығы өлім-жігімге ұшырайды.
Өлекседегі өзгерістер. Сойып қарағанда елексе өте арык, болады. Ішекте ерекше патологиялық ... ... Ол ... ішек ... қан ... ... ... ішектің кейбір тұстарынан жара көрінеді. Шажырқай бездері қалыптьі ... ... ... ... ... ... ... қанға толып босаңсығаны айқын көрініп тұрады. Жүрек етінін, жұмсарғаны анық білінеді. Үлпершегі сары, қоймалжың сұйыққа толып тұрады.
Бұл қозы ... ... ... ... ... және бактериологиялык зерттеудің нәтижесіне қарап анықталады. Қозының анаэробтық дизентериясының ... ... ... сальмонел лез диареясының белгілеріне ұқсас келеді.
Сондықтан аталған індеттерді бір-бірімен ажырата білу қажет.
Кокцидиозбен көбінесе ... -- 6 -- 12 ай ... ... ... Індет күз (89,1%) және көктем (83%) айларында байқалады(профессор С.К.Сыбанбаев). Кокци - диозбен ауырған қозыны сойып қарағанда оның ішек ... ... ... ... ... Қозы ... шырынын лабораториялық тексеру әдісімен анықтағанда кокцидидің көптеген ооцистерін байқаймыз.
Диарея іидетімен де көбінесе марка қозылар ауырады. Ауырған қозылардың ... ... ... ... ... ... Паренхиматозды органдарды лабораториялық әдіспен тексеру нәтижесінде сальмонеллез қоздырғышын ажыратуға бо - лады.
Аурудың алдын алу ... ... қозы ... аман сақтау үшін қойларға берілетін азықтың құнарлы, ... ... ... баса ... ... қажет. Қой жаппай қоздайтын мезгілде зоогигиеналык ережелерді бұлжытпай орындау ... ... ... ... Шаруашылықта ауру білінісімен ауырған және ауру нышаны анық білінбей жүрген қойларды бөліп ... ... Егер ... ... қалса туғаныиа 2 сағат болған қозылардың тері астына дизентерияға қарсы 5 мл мөлшерде арнайы қан сарысуы егіледі. Ауру ... ... ... ... жыл сайын вакцина егу кажет..
Анаэробтық дизентерияға қарсы қозы үшін поливалентті ГНКИ ... ... Буаз ... үшін ... ... ... қан сарысуы егіледі. Ауырған малды емдегенде де осы қан сарысуы қолданылады.
Қозыны иммундау үшін қозы дизентериясына қарсы бивалентті ((ГНКИ) қан сарысуын ... Ем ... ... ... ... айтарлықтай жақсы болса, нәтиже де соғұрлым жақсы ... ... ... -- жас ... ... ауруы. Індетке шалдыққан қозылардың
60проценті өледі.
Қ о з д ы р ғ ы ш ы -- ... ... ... 5 проценттік эмульсиясы сальмонелла бактериясын үш сағатта қырып тастайды. Ксилонафтың 4 проценттік ... мен ... ... (60 -- 70 ... ... ... натрийдың 2 процентті ерітіндісі қоздырғышты 2 сағатта жояды.
Аурудың эпизоотологиясы. Қылаумен барлық мал ... ... ... 5 ... жас ... шалдығады. Қылау індеті бір жерде тұрақты болмайды. Қей шаруашылықта осы індетпен тек буаз саулықтар ауырса, басқа шаруашылықта жас қозылар ... ... ... ... және ... ... қой арқылы тарайды. Сонымен қатар ауруды қолдан ұрықтандыру кезінде қошқарлар да таратады және микроб түскен шөп, су ... ... ... ... иттерінің де таратуы мүмкін.
Аурудың шығуының бірнеше себебі бола - ды. Бірінші -- буаз саулықтың күтімінің нашарлығы, екінші -- ... ... ... ... ... ... ... азық құрамында болмауы. Үшінші -- қыс мезгілінде мұздаққа жаю, суаттың ластануы және т. б.
А у р у д ы ң н ы ш а н ы. ... ... буаз ... ... 4 - ... ... іш тастайды. Қозы туған соң 5 күн өтісімен ауырады, яғни қоздырғыш ... ... ... ... ... ... қозы денесінің температурасы көтеріледі, өкпесі қабынып, жүрек қызметі нашарлайды, іші өтеді, қиналады. Қозының жалпы организмі ... Ауру ... 2 -- 4 күн ... қозы ... ... Өлген козыны сойып қарағанда шелдің ісінгенін, оган фибрин аралас қызыл түсті жалқаяқ жиналғанын көреміз. Өкпесінде ... ... ... кездеседі. Ішек қуыстарының қанталағаны, бүйректерінін, жұмсарғаны білініп тұрады.
А у р у д ы а н ы қ т а у. ... ... ... ... ауру нышанына, өлекседегі өзгерістеріне, бактериологиялық зерттеудің қорытындыларына ... ... м і. ... ... ... ... мнлшерде алыиған синтомицин, неомицин, мономицин, левомицетин, фуразолидон ... ... ... ... ... ... алып, жеке күтім жасап, тиісті дәрілермен емдеу керек. Қылаудың салдарынан өршіген ... ... ішкі ... ... ... ... ... дезинфекциялайды. Дезинфекция үшін ашутастың 0,25 -- 1процентті ерітіндісін, 1 : 1000 перман - ганат, соданың 1 -- 2 процентті ... ас ... 5 -- 10 ... ерітіндісін, 1:1000 ривонол қолданылады. Жатыр қуысындағы эксудатты сыртқа шығару үшін саулыққа тері астына 0,5 -- 1 мл ... ... Екі ... ... соң тағы ... ... ... қызметін жақсарту үшін камфора майы, кофеин, глю - коза қолданылады.
Қой қорасы жаңа сөндірілген әктің 3 -- 5 ... ... ... қи ... ... ... ... әбден айыққан соң қораға ақырғы рет дезинфекция ... ... ... ... ... Төл ... ... ауруын шығармас үшін алдымен саулыктардың күтімін жақсарту қажет. Мал - ды ... ... ... ... ... ... суатын таза ұстау керек. Саульіқ қойларды қыс кезінде мұздақ жерге жаюға, ... ... ... шығаруға болмайды. Малды көгерген, иістенген, борсыған пішенмен, үсіген сүрлеммен азықтандырмау қажет. JIac ... ... ... етілмейді.
Індет таратушы қойды тауып алып оқшаулап, жеке емдеу керек. Оны табу үшін РА әдісін және басқа да бактериологиялық зерттеулерді ... ... ... ... ... ... байқалған отарлар жаз не күз айларында серологиялық әдіспен түгелдей тексерілуі тиіс.
Сақтандыру ретінде қойға қылауға ... ... ... ... Ауру ... ... ... қойларды саулық отарына қосуға болмайды. Бұл отардағы саулықтарды вакцинациялайды. Іш ... ... ... шуы ... алынып, көміп тасталады. Аула, қора, күту бұйымдары дезинфекцияланады.
Төлдейтін қоралар өте таза, қозы тұратын бөлім жылы, ауасының ... жаңа ... ... осы ... ... ... ... -- қозының өкпесін, асқазанын, буындарын зақымдайтын және өте жіті өтетін ... ... ... ... ... ... Қой ... араласып сыртқа шықкан микроб күн сәулесінде екі айға ... ... ... ... ай бойы өмір ... ... 50 -- 60°С ыстықта 10 минуттың ішінде өледі.
А у р у д ы ң э п и з о о т о л о г и я с ы. ... ... ауру ... ... яғни ... ... жыныс органдары, желіні қабынады да, енесін емген қозы ауруға шалдығады. Ауруға көбінесе 2 -- 3 ... қозы ... ... ... ... қой ... тез ... Індет Қазақстанның оңтүстік аймағында көктем, жаз мезгілінде шығады.
А у р у д ы ң н ы ш а н ы. ... тел ... 40 -- 41° С-қа ... ... Қозының тыныс алуы қиындап, тамырының соғуы жылдамдайды. Қөздері қызарады. 3 -- 4 күн ... соң ... ... ... қозы ыңқылдап, жүні жығылады. Төлдің іші өтіп, танауынан маңқа ағады. ... қан, ... ... екі ... ... қозының буындары ісінеді. 3 -- 4 күн өткен соң төл ... ... ... ... Өлер ... қозы ... ... өзгерістер. Өлген төлді сойып қарағанда кілегейлі және сыртқы қабықтары, ішкі ... ... ... ... ... іштің кеуде және үлпершек куыстарында қан аралас жалқаяқ іркілгенін кереміз. Талақтың үлкейгені, бауырдың ... ... ... қабынып, қарайғаны айқын білініп, тіліп жібергенде екпе ұлпасы алапестеніп тұрады. Қозы буындарының іскені ... ... ... ... ... ... өлекседегі өзгерістеріне қарай анықталады. Ауруды ажырату қиынға түссе, бактериологиялық ... ... ... ... ... және ... алу ... Ауырған төлді бөліп алып, диплококкозге қарсы 5 -- 10 мл мөлшерде арнаулы қан сары - суы егіледі. Жүрек ... ... ... ... 2 -- 3 рет ... ... ... Қозының әр кг салмағына 0,02 -- 0,05 ЕД есебімен норсульфазол ішкізген дұрыс. ... етке ... 1 кг ... 1000 -- 2000 ЕД ... 2 -- 3 ... бойы ... 2 -- 3 рет пенициллин жіберіледі. Стрептомицин 2000 ЕД есебімен 2 -- 3 ... бойы ... 1 рет ... ... ... қан сарысуымен қатар қолданса нәтижелі болады.
Қора, төл күтуге қолданылған ыдыс-саймандар күйдіргіш натрдың ыстық ерітіндісімен ... ... ... бұрын байқалғанболса жаңа туған төлге аурудан сақтандыру мақсатымен 5 -- 10 мл қан сары - суы егіледі. Ал бір апта ... соң ... ... етіне диплококк формолвакцинасы жіберіледі. Вакцина екі рет ... ... ... үшін төл ... ... ... болуына баса көңіл бөлу керек. Қораның тазалығы, жылылығы, жарықтығы ауруды болдырмауға үлкен ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Ондай қойдан алынған төлді де 2 -- 3 ... ... кеп ... ... ... ... ... -- қозы мен тоқтының жұқпалы ауруы. Індетке сақа қойлар да шалдығады.
Ауру қоздырғышы шөп, ішкен су аркылы ішке енеді де ... ... ... ішек-қарнында тіршілік етеді, өзіне қолайлы жағдай туғанда микроб өте жылдам көбейіп, токсин шығарады. Токсин ішек арқылы сорылып, қан ... ... ... ... ... соң организмнің клеткаларына сіңіп, бүкіл денені улайды.
Қ о з д ы р ғ ы ш ы -- ... ... ... және типі ... ... Олар ауа жеткіліксіз жерде өсіп - өнеді. Сыртқы ортада төзімді, жер ... ... бойы тірі ... Ыстыққа төзімді, қайнаған суда 90 минуттың ішінде өледі.
Эпизоотологиясы. Індетке тоқтылар мен козылар шалдығады. Ауру ... күз ... жиі ... Қөктемде буаз, қоздаған саулықтарауырады. Жыбырлақ қыста туған ... ... ... ... жиі ... ... ... ауыратын себебі оларды қысқы жайылымға көшіргенде асқазанның ас қорыту процесі нашарлайды. Көктемде саулықтардың буаздығына, тууына ... ... ... ... ауру қой, ... ... су ... жүғады. Бір рет індет шыққан жерде оның жыл сайын қайталана беруі мүмкін.
А у р у д ы ң н ы ш а н ы. ... өте ... ... ... ... өтеді. Қозы, тоқты өте жіті түрімен ауырса шөп, суға қарамайды. Қатты қиналып еліреді, аяқтары, ... ... ... ... ... немесе серозды геморролды сілекей ағып, басын шалқайтып, бір бүйірлеп құлайды. Аяғын сермеп, дірілдейді. Ауру білінген соң ... ... ... Мал 2 -- 3 ... өледі.
Жіті түрімен ауырған малдың азыққа пейілі тежеледі, іші өтеді, денесінің қызуы көтеріледі. Нәжісі қан аралас сұйық, иісті болады, несебінің түсі ... Төл ... ... ... ... денесі сіресіп қалады. Қөзі шарасынан шығып, шатынап тұрады. Ауру мал тісін қайрап, кенеттен құлайды. Індеттің жіті ... ... мал 20 -- 24 ... ... ... сақа қойлар және жас қозылар ауырады. Аурудың нышаны жіті түрде өтетін індеттің белгілеріне ұқсас, бірақ көмескілеу болады. Ауырған төл 4 -- 5 ... ... ... Өлген малдың аузы-мұрнынан сұйық ағады. Іші кебеді. Ішін сойыпқарағанда іш пен кеуде ... ... ... ... ... ... кернегені, бүйрегінің босағаны, жұмсарып қабынғаны, бауырының қанға то - лып, ... ... ... ... еті ... қан ... анық көрініп тұрады.
Ауруды анықтау. Жыбырлақ аурудың нышанына, өлекседегі өзгерістерге, оның эпизоотологиясына қарай және бактериологиялық тексеру нәтижесін қорытындылай ... ... ... үшін ... оған бүтін күйінде жіберіледі немесе тексеруге бүйрек, талақ, бауыр, қарын мен 12 елі ішек ... ... үшін жаца ... ... ішкі ... ғана жіберу керек. Ауа райы жылы мезгілде материал 30 -- 40 процентті глицерин ерітіндісіне салынып сақталады. Ішек ішіндегі ... ... ... ... Ол үшін 2 ... ... 10 мл азық ... араластырылып сакталады.
А ж ы р а т у диагнозы. Жыбырлақты топалаңнан, секіртпеден, пастереллезден және кәдімгі уланудан ... білу ... ... козының көбінесе үлтабары зақымдалады, бауырдың кейбір жері іриді. Індет суық мезгілде өрши ... ... ... ... ... малдың талағы іседі, ал жыбырлақта іспейді. Улануды лабораторияда дәл анықтайды.
Емі және ... ... ... өте жіті ... болса, ем қолдаиу мүмкін емес. Оғанешкім де үлгермейді. Ауру жіті, созылмалы түрде өткен жағдайда малға гипериммунды-бивалентті қан сарысуы ... ... ... ... ... қозыға 0,2 г тетрациклин, синтомицин малдың әрбір кг салмағына есептеп 4 -- 5 күн бойы ет ... 2,5 -- 5 мг ... ... ... ... хлорлы кальций, глюкоза араластырған физиологиялық ерітінді жіберген дұрыс.
Аурудың алдын алу үшін жайылымды ауыстырып отыру қажет. Індеттен сақтану ... ... ... ... ... ... ... вакцина егу керек. Қазіргі кезде ГНКИ қызметкерлері Ф. И. Каган, А. И. ... ... ГОА ... ... қолданылады және қазақстандық ғалым В. С. Анисимов (1974) клостридиум перфингенс микробының және ... ... және ... жасады. Соңғы кезде жыбырлақ ауруына қарсы осы вакциналар қолданылады. ... оның ... 5 ... ... ... ... ... 10 проценттік ерітіндісімен дезинфекцияланады.
1.6Шаруашылықтағы індеттанулық талдау мен ... ... ... ... ... ауру ... ... індеттанулық талдау арқылы ауруға балау қою мен қатар індеттанулық балау қойылады. Ауруға балау қою дегеніміз (нозологиялық балау) кай ауру ... ... ... (мысалы, аусыл, немесе топалаң), індеттанулық балау-байқалған жұқпалы ауруға індеттану тұрғысынан толық сипаттама беру болып табылады. Яғни індет тізбегінің әрбір ... ... ... ... ... Бұл әдіс арқылы аурудың себептері, таралу жолдары індет ошағының қалыпты жағдайлары айқындалады. Осындай талдау жүргізу барысында ... ... ... вирусологиялық, серологиялық, аллергологиялық зерттеулер жүргізіледі. Барлық алынған мәліметтер індеттанулық талдау ... ... ... ... індетке қарсы шаралар белгіленеді.
Індеттанулық талдау мен бақылау жұқпалы ауру байқалған кезде ғана емес, бұрын жұқпалы аурудан таза емес ... да, ... ... таза ... ... ... зерттеудің мақсаты аурудан таза емес шаруашылықта жүргізілген індетке қарсы сауықтыру шараларының нәтижелілігін ... ... ... таза ... ... ... баға беру.
Салыстырмалы тарихи сипаттау белгілі бір жұқпалы аурудың бұрын-соңды байқалуын анықтайды, бұрынғы болған жұқпалы аурулардың қазіргі індеттік жағдай әсерін зерттейді. ... ... ... ... деректерді мынандай ақпар көздерінен алады: ауырған жануарларды тіркеу журналы (№ 1 форма), індетке қарсы шараларды ... ... (№ 2 ... ... ... ... ... журнал (№3 форма), актілер, есеп-қисаптар мен ресми статистика материалдары. Аталған құжаттарды пайдалана отырып ретроспективалық (өткендегіні) талдау жасалынады. Оның ... ... ... ... ... ... ... алғанда салыстырмалы тарихи сипаттау -- індеттік ақуалға уақыт тұрғысынан хронологиялық талдау жасау ... ... ... ... ... таралу ауқымын және індет ошағын қалыптасуына әсер ... ... ... ... ... ... ... аурулардың белгілі бір әкімшілік аймақта (аудан, облыс), тексерілетін территорияның табиғи белдеулерінде таралуы туралы тұжырым жасалады. ... ... ... іске ... үшін, сол территорияның індеттік картасы нозогеографиялық картасы пайданылады. Індеттік картада жұқпалы аурулардың әрқайсысының байқалған жерлері белгіленеді де (картада қазба ... ... ... ... ... ... бір ... таралу шекаралары көрсетіледі. Аурудың таралған аймағын нозоареал деп ... ... ... ... ауруды таралуына картографиялық талдау жасау болып табылады. Соңымен саластырмалы географиялық сипаттау арқылы белгілі бір аурудың кеңістіктегі ... ... ... -- ... ретінде қолдан жұқтыру арқылы жануарларды арасында жұқпалы ауру таратып, ... ... ... жасау. Бұл бір ғана жануарға ауруды жұқтырып биологиялық сынама (биопроба) емес, ауруды жасанды түрде жануарлардың арасында тарату. ... ... ... ғылымына індетті таралуы туралы аса құнды мол мәліметтер беретіндігі даусыз. Індеттанулық эксперимент ... ... ... ... одан ... ... ... мұқият қадағалаған жағдайда өткізіледі. Бірақта бұл әдісті іс жүзінде пайдалану мүмкін бола ... ... ... ... эксперименттен гөрі экономикалық шығын келтірмейтін қоршаған ортаға қауіпсіз математикалық моделдеу мен ... ... ... моделдеу деп абстракциялық жолмен індет процесінің әртүрлі көрсеткіштері арқылы ... ... ... ... ... Індет процесінің математикалық моделі уақыттық және кеңістіктік деп екі ... ... ... ... ... ... немесе динамикалық) моделі, індеттің басталу, даму, аяқталу кезеңдерін қарастырады. Кеңістіктік модель болса, ол індеттің жайылу ауқымын анықтауға бағытталады.
Індеттанулық ... -- ... ... ... ... өршу ... ... прогноз беру. Нақтылы жұқпалы аурудың табиғаты туралы ғылымға белгілі мағлұматтарды осы аурудың белгілі бір территорияда ... ... ... ... ... пен ... ... ескере отырып індеттанулық болжам жасалады.
Болжамның қысқа, орта және ұзақ ... ... ... ... ... болжам жыл маусымдарына байланысты індеттік жағдайдың өзгеруін қамтиды. Бұндай болжам маусымдық ауруларға қатысты жасалынады да, оның негізінде жыл ... ... ... ... ... ауру ... тасымалдаушылармен күрес шаралары жүргізіледі. Орта мерзімді болжам бір жыл уақытты қамтиды да оның негізінде індетке қарсы шаралардың жылдық жоспары жасалады. Ұзақ ... ... көп ... ... ... ... немесе созылмалы ауруларға қатысты жасалынады. Індеттанулық болжамның дұрыс болуы үшін екі бірдей шарттың сақталуы керек. Біріншіден, аурудың табиғаты мейлінше ... ... ол ... ... ... ... болуы шарт. Екіншіден, ветеринариялық есеп-қисап жұмысы дұрыс жолға қойылып, ... ... қате ... ... ... қажеттікті өтеу үшін жан-жақты математикалық модель мен індеттанулық болжам ... ... ... де ... ... ... талдау арқылы қолда бар мәліметтерді бір жүйеге ... ... ... ... жоспарлау мен ұйымдастыру ісін нақтылап отыру қажет.
Жоғарыда қарастырылған әдістер індеттанудың өзіне қатысты болып табылады. Осы ғылымның екінші бір ... ... ... болсақ, оның өзіндік әдістері ауруды балау, емдеу және дауалауға ... үш ... ... ауруларды балау әдістері: індеттанулық, клиникалық, патологоанатомиялық, бактериологиялиқ, вирусологиялық, серологиялық, аллергиялық болып бөлінеді. Емдеу әдістері этиотроптық және симптоматикалық болып бөлінеді. ... ... ... тән және ... тән емес ... ... Дауалау әдістері де өзіне тән және өзіне тән емес болып келеді.
Індеттану курсында карастырылатын ветеринариялық санитарияның негізгі әдістері: дезинфекция, дезинсекция және ... ... ... ... ветеринариялық санитария әдістері келесі тарауларда жан-жақты қарастырылады [1,2,4,6].
1.7 Індетке қарсы шаралар туралы түсінік
Індетке ... ... ... ... шығуына және олардың таралуына жол бермеуге бағытталады. Жұқпалы ауруларды болдырмау үшін ... ... алу) ... іске асырылады, ал ауру шыға қалған күнді оны жою (сауықтыру) шаралары ... ... ... қарсы шаралар дауалау шаралары және сауықтыру шаралары ... екі ... ... ... қай-қайсысы болмасын бірнеше салаға бағытталған кешеннен тұрады. Бұл күрделі кешенге кіретін шаралар ... ... ... ... ... ... керек, сондықтан да олар инфекция қоздырушысының бастауына, инфекция қоздырушысының берілу тетігіне және ауруға бейім жануарларға қатысты жүргізілулері керек.
Індетке ... ... ... және ... ... екі ... бөлінеді. Жалпы шаралар кезкелген жұқпалы ауруға бағытталған ортақ сипаты болады да, оған ұйымдастыру-шаруашылық және ветеринариялық-санитариялық ... ... ... ... нақтылы бір жұқпалы ауруға қарсы бағытталады да, оған сол ауруды балау және жануарды иммундеу жатады.
Індетке қарсы шаралардың іске асыру негіздері. ... ... ... ... бір ... -- ... ... түрде жүргізілуі. Бұл кешенділік жоғарыда көрсетілген індеттенудің барлық қозғаушы күштеріне ... ... ... -- ... ветеринариялық-санитариялық және арнайы шаралар ретінде жүргізілуінен туындайды.
Екінші бір ... -- ... ... ... ... бір ... жоспарлы түрде жүргізілуі. Әрбір шаруашылық пен белгілі бір ... ... ... ... ... және ... шараларының жоспары болуы керек. Бұл жоспар еңбек және қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуге тиіс.
Індетке қарсы шаралардың ... ... -- ... ... ... Бұл ... мемлекет тарапынан белгіленеді де, мемлекеттік органдардың қолдауымен іске асырылады. Жұқпалы аурулар шыға ... ... ... ... қою ... алу халық депутаттарының жергілікті кеңестерінің шешімі арқылы жүргізіледі. Індетке қарсы шаралардың дұрыс іске ... ... ... ... ... ... бақылау жасайды.
Төртіншіден, індетке қарсы шаралар адамдарды малдан жұғатын аурулардан сақтандыруға ... ... ... ... ... күрес шаралары медициналық мекемелермен ынтымақтастықта жүргізілуі керек.Адам мен малға ортақ жұқпалы ауруларға қарсы ... ... ... жүзеге асыру санитариялық-эпидемиологиялық қызмет жүйесімен келісіліп атқарылады[1,2,3,6,7].
1.8Ұйымдастыру-шаруашылық шаралары
Індетке қарсы шаралар кешенінде ұйымдастыру-шаруашылық мәселелері маңызды орын алады. Өйткені ... ... ... оның ... өрісін, азықтануы мен су ішуін, қора жайын тиісті талаптарға сай жолға қойғанда ғана аурудың шығуына және таралуына жол ... ... ... өз ... ... мал басын толтыру ветеринариялық талаптарға сай жүргізілуі керек. Аталған шаралар -- мал шаруашылығын дұрыс ... ... ... ... ... ... ... қораны мал қиынан тазарту, шаруашылығының қалдықтарын зарарсыздандыру және малды ауруға тексеру иммундеу -- барлығы да ... ... ... ... Ауру ... бөліп алып оқшаулау, күту, ол үшін еңбекақы төлеу, карантин мен шектеу шараларын орындау, мал өнімдерін зарарсыздандыру т.б. ... ... ... ... де ... және ... тұрғысынан шешімін табуы керек.
Жұқпалы ауруға шалдыққан малды күту үшін 18 ... ... ... екі ... және омырауында баласы бар әйелдер жіберілмейді. Ауру малды ... ... да ... ... ... Ұйымдық-шаруашылық мәселелеріне мал бағатын адамдарды арнаулы жұмыс киімімен, жеке ... ... ... өтеу т.б. ... ... ... ... шаралардың тағы бір міндетті бөлігі ветеринариялық білімді ... ... ... мал ... мен ... басшыларына олардың ұғымына сай мал аурулары және олармен күресу жолдары туралы түсіндіріп отыру қажет. Бұл жұмысты ветеринария ... ... ... көпшілік ақпарат құралдарын пайдаланып, әңгіме, лекциялар өткізу ... ... ... ... және оның экономикалық тетіктері арнаулы пәндерде (ауыл шаруашылығының экономикасы, ауыл ... ... ... Ал ... ісін ... жеке пән ретінде оқытылады [1,3,4,5,7,8,9].
2 Өзіндік зерттеу
Курстық ... ... ... ... ... дизентериямен қозы қылауы ауруын салыстырмалы зерттедім.
Аурудың алдын алу шаралары. Шаруашылықта қозы басын аман сақтау үшін қойларға берілетін азықтың құнарлы, сіңімді, ... ... баса ... ... қажет. Қой жаппай қоздайтын мезгілде зоогигиеналык ережелерді бұлжытпай орындау керек. Қораны уақытылы дезинфекциялайды. Шаруашылықта ауру білінісімен ауырған және ауру ... анық ... ... қойларды бөліп емдеу керек. Егер індет байқала қалса туғаныиа 2 сағат болған қозылардың тері астына ... ... 5 мл ... ... қан сарысуы егіледі. Ауру шыққан шаруашылықта барлық ... жыл ... ... егу кажет..
Анаэробтық дизентерияға қарсы қозы үшін поливалентті ГНКИ ... ... Буаз ... үшін ... ... арнайы қан сарысуы егіледі. Ауырған малды емдегенде де осы қан сарысуы қолданылады.
Қозыны иммундау үшін қозы дизентериясына ... ... ... қан ... ... Ем ... ... басталып, күтім айтарлықтай жақсы болса, нәтиже де соғұрлым жақсы болады.
Індетке ... ... ... ... ... және олардың таралуына жол бермеуге бағытталады. Жұқпалы ауруларды болдырмау үшін дауалау (алдын алу) шаралары іске ... ал ауру шыға ... ... оны жою (сауықтыру) шаралары қарастырылады. Сонымен, індетке қарсы шаралар дауалау ... және ... ... ... екі ... ... ... қай-қайсысы болмасын бірнеше салаға бағытталған кешеннен тұрады. Бұл ... ... ... ... ... ... барлық буындарына қарсы бағытталуы керек, сондықтан да олар инфекция қоздырушысының бастауына, инфекция қоздырушысының берілу тетігіне және ... ... ... ... ... керек.
Індетке қарсы шаралар жалпы және арнайы болып екі топқа бөлінеді. Жалпы шаралар кезкелген жұқпалы ауруға ... ... ... ... да, оған ... және ветеринариялық-санитариялық шаралар жатады. Арнайы шаралар нақтылы бір жұқпалы ауруға қарсы бағытталады да, оған сол ... ... және ... ... жатады.
Індетке қарсы шаралардың іске асыру негіздері. Індетке қарсы шаралардың басты бір негізі -- олардың кешенді түрде жүргізілуі. Бұл ... ... ... ... ... қозғаушы күштеріне қатысты біртұтас ұйымдастыру -- шаруашылық, ветеринариялық-санитариялық және арнайы шаралар ретінде жүргізілуінен ... бір ... -- ... ... ... ... бір жүйемен жоспарлы түрде жүргізілуі. Әрбір шаруашылық пен белгілі бір территорияда індетке қарсы ... ... және ... ... жоспары болуы керек. Бұл жоспар еңбек және қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуге тиіс.
Індетке қарсы шаралардың үшінші негізі -- ... ... ... Бұл ... ... тарапынан белгіленеді де, мемлекеттік органдардың қолдауымен іске асырылады. Жұқпалы аурулар шыға қалғанда карантин ... ... қою ... алу ... ... ... ... шешімі арқылы жүргізіледі. Індетке қарсы шаралардың дұрыс іске асуына ... ... ... көмек көрсетіп, бақылау жасайды.
Төртіншіден, індетке қарсы шаралар ... ... ... ... ... бағытталады. Сондықтан жануарлардың жұқпалы ауруларымен күрес шаралары медициналық мекемелермен ынтымақтастықта жүргізілуі керек.Адам мен малға ... ... ... ... ... ... оларды жүзеге асыру санитариялық-эпидемиологиялық қызмет жүйесімен келісіліп атқарылады.
Індетке қарсы шаралар кешенінде ұйымдастыру-шаруашылық мәселелері маңызды орын алады. ... ... ... бағып-күткенде, оның жайылым өрісін, азықтануы мен су ішуін, қора жайын тиісті талаптарға сай жолға қойғанда ғана аурудың шығуына және таралуына жол ... ... ... өз ... ... мал ... толтыру ветеринариялық талаптарға сай жүргізілуі керек. Аталған шаралар -- мал ... ... ... ... ... ... ... шаралар, мысалы, қораны мал қиынан тазарту, шаруашылығының қалдықтарын зарарсыздандыру және малды ауруға тексеру иммундеу -- барлығы да ұйымдық-шаруашылық ... ... ... Ауру ... ... алып ... ... ол үшін еңбекақы төлеу, карантин мен шектеу шараларын орындау, мал өнімдерін зарарсыздандыру т.б. аурудың шығуынан туындайтын мәселелер де ... және ... ... ... ... ... ауруға шалдыққан малды күту үшін 18 жасқа толмаған жасөспірімдер, екі қабат және омырауында баласы бар әйелдер жіберілмейді. Ауру ... ... ... да ... ... ... ... мәселелеріне мал бағатын адамдарды арнаулы жұмыс киімімен, жеке басының гигиеналық талаптарын өтеу т.б. ... ... ... ... шаралардың тағы бір міндетті бөлігі ветеринариялық білімді насихаттау. Тұрғындарға, малшыларға, мал ... мен ... ... ... ... сай мал аурулары және олармен күресу жолдары туралы түсіндіріп отыру қажет. Бұл жұмысты ветеринария ... ... ... ... ... ... пайдаланып, әңгіме, лекциялар өткізу арқылы жүргізеді.
Мал шаруашылығындағы ұйымдастыру және оның экономикалық тетіктері арнаулы пәндерде (ауыл шаруашылығының экономикасы, ауыл ... ... ... Ал ... ісін ... жеке пән ... ... қауіпсіздік
Малшылар еңбек қорғау ережелерімен танысу үшін әкімшілік оларға алғашқы, жұмыс орнындағы кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.
Алғашқы нұсқаулармен барлық ... ... ... ... ... Оның ... ... келген адамдар еңбек қорғау ережелері және де кәсіпорындардың ішкі тәртібімен таныстыру.
Жұмыс орындарындағы нұсқауды топ жетекші жүргізеді. Бұл ... ... ... ... практика игерудің бастамасы болып табылады. Малдармен тікелей жұмыс істейтін яғни малдармен жұмыс жасайтын адамдарды жеке ... ... ... шаруашылықтарындағы жұмысшылар арнайы және санитарлық киімдермен қамтамасыз етіледі. Арнайы киім - бұл жұмысшылардың физикалық, химиялық және де биологиялық факторлардың әсерінен ... ... ... ... ... ... нәтижесінде жұмысшыларға кейбір антропозоонозды аурулардың жұғу қауіпі ... Аса ... ... топалаң, маңқа, туберкулез, бруцеллез, құтыру, бұзаутаз және тағы басқа аурулар жатады.
Ауру малды қабылдағаннан ... ... ... - ... 15 ... ... Егер малдар изоляторға жіберілетін болса, байлауға колданылған жүген - ноқта тағы баска колданылған кұрал - саймандар дезинфекцияланады. Окшауханаға ... ... ... ... ... ... Ауруға қойылған диагноз бойынша қайшылықтар болмаса, малдар ... ... ... Ауру ... ... ... мамандары қолын жуып, алшалғышты, қолғапты, піскек және де тағы басқа жабдыктарды үнемі ауыстырып отыруы ... ... ... ... ... отырылуы қажет.
Химиялық дәрілермен жұмыс істеу кезінде қауыпсіздік ережелерін сақтау қоғамдық және ... жеке ... ... ... үшін ... ... және ... ауруларына және өлулеріне жол бермеуге бағытталған аса маңызды шара.
Улы химикаттармен жұмыс істеуге ең кемі 18 ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу ережелері жөнінде нақтылы нұсқаулар алған және де патогенді микроорганизмдерді кұрту ... ... ... ғана ... беріледі.
Техникалық қауіпсіздік және өндірістік-санитариялық шаралар жиынтығы малшыларды зооантропонозды аурулардан сақтауды, еңбек өнімділігін жоғарылатуды және жоғары сапалы өнім ... ... етуі ... ... ... ережелерімен танысуы үшін әкімшілік оларға алғашқы, жұмыс орнындағы кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.
Алғашқы нұсқаумен барлық жұмысқа жаңадан келген адамдар танысады. Оның ... ... ... адамдарды еңбек қорғау ережелері және кәсіпорынның ішкі тәртібімен таныстыру.
Жұмыс орнындағы нұсқауды топ жетекшісі жүргізеді.Бұл нұсқау ... ... ... ... игерудің бастамасы болып табылады. Малмен тікелей жұмыс істейтін адамдарды жеке бастың гигиенасымен таныстырады.
Кезеңді нұсқау мал шаруашылығы жұмысшылары үшін 6 айда бір рет ... ... ... болса фермада қосымша нұсқау көшіріледі, оған барлық құсшылар қатысады.
Мал шаруашылығында еңбек ... ... ... ... ... шаң ... және ... ластануына, температураның тез өзгеруіне,шуға және физикалық ауыртпашылыққа байланысты болады.Соған байланысты мал шаруашылығындағы жұмысшылар көп ... ... ... ұшырайды.
Шаруашылықтарды механикаландыру және автоматтандыру, азықты дайындау және тарату, суару, сауу, көңді жинау сияқты ... ... ... ... жеңілдетер еді. Дегенмен де, мұндай шаруашылықтарда кейбір колайсыз факторлар сақталады, ... ұзақ ... бойы ... жүру, малдың тығыз орналасуы, ауаның бактериялармен ластануы, бұлардың барлығы мал шаруашылығындағы жұмысшылардың денсаулығына зиянды әсерін тигізеді. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... аурудан сақтаудың маңызды факторы болып табылады.
Мал шаруашылығындағы жұмысшылар арнайы және ... ... ... етіледі. Арнайы киім - бұл жұмысшыларды физикалық, химиялық, және биологиялық факторлардың әсерінен қорғайтын құрал. Арнайы киімге кеудеше, комбинезон, алжапқыш, ... ... ... ... жатады.
Химиялық дезинфектанттардың зиянды әсерінен қорғану үшін жұмысшыларға алжапқыш, қалпақ, резеңке етік және қолғап беріледі.
Санитариялық киім- бұл ет және ет ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінің алдын алушы құралдың бірі. Санитариялық киімге ақ, тегіс мақта матадан тігілген халат, қалпақ, орамал ... қи мен ... ... етік, қолғап, комбинезон киіп жинайды. Бұл жұмыстан кейін арнайы киімдерді ... ... ... ... орамалдарды аптасына 1 рет 1 ... ... ... немесе 2 пайыз сода ерітіндісіне салып қояды, ... 30 мин ... ... жуады.
Кейде жұмысшылардың оқыс қимылынан мал шошынып адам денесіне жарақат түсіруі мүмкін. Малдың шоқып алуы мүмкін. Осындай жағдайлардың алдын-алу үшін ... ... ... қауіпсіздік ережелерін жаттау керек.
Қызмет көрсетушілер толық медициналық тексеруден өткеы соң ғана ... ... ... 3 айда 1 рет, ... ... 1 рет ... тексеруден өтеді және 6 айда 1 рет бруцеллез бен туберкулезге тексеріледі. ... ... ... ... ... ... ... ветеринарлар, санитарлар, механизаторлар, жүргізушілер және малшылар қатысады, олар дезқондырғылармен және дезинфекциялық ерітінділермен жұмыс ... және ... ... ... ... дайындау жұмыстары ветеринариялық мамандарды қадағалауымен жүргізіледі. Ерітінді дайындаушылар арнайы киімдер киеді.
Дезерітінділермен және ... ... ... ... темекі шегуге және тамақ жеуге болмайды. Ауланы аэрозольдармен дезинфекциялау желсіз құрғақ ... ... ... ... ... ... жайларды 6-24 сағатқа жауып қояды. Мұндай жағдайда қоражайлардьщ, қоралардың есіктеріне деген ескертпе жазулар ... ... ... ... соң, киімді шешіп тазалау керек және қолды сабындап жылы сумен жуады. Дезинфекцияда қолданылған арнайы киімдерді үйде ... ... ... ... ... ... инспекция бекіткен санитариялық кітапшалары болады.Санитариялық кітапшаға денсаулық жағдайы, медициналық тексерудің нәтижелері инфекциялық аурулармен ауырса, ол ... ... ... егулер туралы жазылады.
Туберкулезбен, бруцеллезбен және басқа да адаммен малға ортақ аурулармен ауыратын адамдар малмен ... ... ... ... үнемі ауру малмен және өлекселермен тікелей қатыста болатындықтан, олар үшін жеке гигиенны сақтау аса ... ... үшін ... шаралар жүргізіледі: қораларда оптимальді микроклимат жасау тиімді желдеткіш және канализация орнату, жүйелі түрде дезинфекция, дезинсекция, ... ... ауру ... ... және ... ... ... және т.б.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, анаэробты дизентерия ауруына негізінен жаңа туған, ... 5 ... ... ... шалдығады, ауру өте жіті түрде өтеді. Ал 10 -- 15 күндік қозылар бүл ауруға сирек ... ... ... ... ауа жоқ ... ... ететін микробтың В типі.
Бұл аурумен көбінесе жас қозылар ауырады. ... ... ... мезгіл. Індеттің коздырғышы сыртқы ортада ұзақ уақыт тіршілік ететіндіктен ауру қайта-қайта өрши беруі мүмкін. Індет сау ... ауру ... ... ... ... қоздырғышы бар қойды қозы емеді де, ауру енесінің сүті арқылы төлге енеді. Сонымен катар ауру қоздырғышымен ластанған қой ... қой ... ... ... жаңа туған қозыларға тарайды.
Аурудың қоздырғышы ішек куысында уын ... да, оның ... ... ... ... ... ... қабынады. Соның әсерінен пайда болған токсин қозы организмін улайды. Сонымен катар токсин қанның ақ түйіршігін уландырып, олардың фагоцитарлық қызметін жояды. Осы ... ... ... ... кеселді одан сайын өршіте түседі.
Бұл қозы ауруы клиникалық белгілеріне, өлекседегі өзгерістеріне және бактериологиялык зерттеудің нәтижесіне ... ... ... ... ... ... нышаны кокцидиоз бен сальмонеллез диареясының белгілеріне ұқсас келеді.Сондықтан аталған індеттерді бір-бірімен ажырата білу қажет.
Шаруашылықта қозы басын аман ... үшін ... ... ... ... ... витаминді болуына баса назар аудару қажет. Қой жаппай қоздайтын мезгілде зоогигиеналык ережелерді бұлжытпай орындау керек. Қораны уақытылы ... Ша- ... ауру ... ... және ауру ... анық білінбей жүрген қойларды бөліп емдеу керек. Егер індет байқала қалса туғаныиа 2 ... ... ... тері ... ... ... 5 мл ... арнайы қан сарысуы егіледі. Ауру шыққан шаруашылықта барлық саулықтарға жыл сайын вакцина егу ... ... ... қозы үшін ... ГНКИ ... ... Буаз саулықтар үшін вакцинамен бірге арнайы қан сарысуы егіледі. Ауырған малды емдегенде де осы қан сарысуы ... ... ... ... Е.И. ... ... ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу ... оқу ... ... оқу орындары үшін /Е.И.Қасымов - Алматы: Санат, 1992. - 225б.
2 ... Т. ... ... ... ... оқу ... үшін /Т.Сайдулдин - І,2-кітап, Алматы: Санат, 1999. - 129 бет.
3 Носков, Н.М. Руководство к ... ... по ... ... ... для ... ... Н.М.-Москва: Колос, 1961.-126б.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: учебное пособие для вузов /Поляков А.А.- Москва: Колос, 1964.- ... ... В.Н. ... ... ... ... для вузов /В.Н Сюрин, Н.В.Фомина - Москва: ... ...
6 ... В.Н. Диагностика вирусных болезней животных: справочник / В.НСюрин и др. М: Агропром, 1991.-111с.
7 Тәжібаев, А.С. ... ... ... ... ... ... надзора: учебное пособие для вузов / А.С. Тәжібаев - Алматы, ... ... Ш.Б. ... ... ... для вузов /Мырзабекова Ш.Б - Алматы: Білім, 2004. - ... И.А. ... ... оқу ... жоғары оқу орындары үшін /Тұтқышбай, И.А, Сабекова Д.Ө./ Шымкент,2009- 176б .
10Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ... Ауыл ... ... оқу ... ... арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. - Алматы, 2009.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бактериялардың жеке топтарының сипаттамасы (1 бөлім – gracilicutes)10 бет
Математикалық модельдің құрылуы және таралу динамикасы10 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«бұзау аусылы ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»37 бет
«ОҚО Сайрам ауданы бойынша ауылшаруашылығы малдарының «бруцеллез (сарып)» ауруынан алдын алу және онымен күресу шаралары64 бет
«Шин-Лайн» балмұздақ фабрикасында технологиялық қондырғыларды санитариялық өңдеу57 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет
Ірі қара фасциолезіне қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь