«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»

Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.1Жануарлар ауруларының, оның ішінде жануарлар мен адамға ортақ аурулардың алдын алу және оларды жою ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.2Пастереллез ауруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.3 Эпизоотологиясы. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
1.4Патогенезі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
1.5Ауру белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
1.6Өлекседегі өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
1.7Ауруды анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
1.8Аурудан сақтану және күресу шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
1.9 Індетке қарсы шаралар туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
1.10 Ұйымдастыру . шаруашылық шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24 3Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады. Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады. Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
- ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты - ветеринарлық-санитарлық жағдайды жақсарту, жануарлар өнімдерін, шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
- мемлекеттік қадағалау қызметін жақсарту үшін бір жағынан ветеринарияның барлық саласын лицензиялайтын институттың құрылуы; ал екінші жағынан мемлекеттік қадағалау пунктерінде тексерілетін жүктерді дайындау, өңдеу, сақтау жұмысымен айналысатын бүкіл мемлекет территориясындағы барлық субъектілерді қамтиды және мемлекеттік ветбөлімнен ауыл аймағына дейін инсректорлық вертикаль құрылады.
- заңның халықаралық ветеринарлық талаптарға жауап беруі, Қазақстанның Бүкіл әлемдік сауда ұйымы құрамына кіруіне себеп болады.
1 Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Е.И.Қасымов - Алматы: Санат, 1992. –225б.
2 Сайдулдин, Т. Ветеринариялық індеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Т.Сайдулдин – І,2-кітап, Алматы: Санат, 1999. - 129 бет.
3 Носков, Н.М. Руководство к практическим занятиям по эпизоотологии: учебное пособие для вузов /Носков Н.М.- Москва: Колос, 1961.-126б.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: учебное пособие для вузов /Поляков А.А.- Москва: Колос, 1964.- 128с.
5 Сюрин, В.Н. Частная ветеринарная вирусология: учебник для вузов /В.Н Сюрин, Н.В.Фомина – Москва: Колос, 1979.-154с.
6 Сюрин, В.Н. Диагностика вирусных болезней животных: справочник / В.Н Сюрин и др. М: Агропром, 1991.-111с.
7 Тәжібаев, А.С. Научные основы эффективной дератизации объектов ветеринарного надзора: учебное пособие для вузов / А.С. Тәжібаев - Алматы, 2000.-156с.
8 Мырзабекова, Ш.Б. Ветеринариялық вирусология: учебник для вузов /Мырзабекова Ш.Б – Алматы: Білім, 2004. – 134б.
9Тұтқышбай, И.А. Жануарлар патологиясы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Тұтқышбай, И.А, Сабекова Д.Ө./ Шымкент,
2009- 176б .
10Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.- 126б.
        
        Аннотация
«Ветеринария ісін ұйымдастыру» пәнінен жазылған «Бірнеше түлікке ... ... ... ... іс-шаралар» тақырыбы
бойынша жазылған курстық жұмыс 30 беттен тұрады.
Курстық жұмысында ... ... ... ... ... зерттеу,
техникалық қауіпсіздік, қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер тізімі және
1 кесте қамтылды.
Анықтамалар
Пастереллез — малдың, құстың және ... ... ... өте жанды
органдары меи тканьдерін қабындырып, әлсірететін жұқпалы ауру. Оның
қоздырғыш ... ... деп ... - ... ... ... деген сөзінен шыққан. Ол
-организмнің генетикалық болмысы үшін ... ... оның ... ... ... ... иммунитет - ауырып жазылғаннан соң организм микробтан ... ... ... ... - ... жазылған соң организм микроб алып жүруші
болып калуы
Премунция - микроб сақталған жағдайда ғана ... ... ... - бұл жұмыртқа арқылы қалыптасқан иммунитет
Агаммаглобулинемия - жас туған төлінің қаныңда ... ... мен ... - грамм
Сағ - сағат
Мм - миллиметр
Квт - киловольт
Кг - килограмм
СКЖЗ - синтетикалық кір жуғыш ... - ... - ... - ... - ... - ... -поливинилді спирт
Ә.б. – әсер бірлігі
Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе
............................................................................
..............................................8
1 ... ... оның ... ... мен ... ... аурулардың
алдын алу және ... ... ... және ... ... ... ... ... ... - ... ... ... ... ... ... ... келесі нормативтік құжаттарды ... ... 2.104 -2006 КҚБЖ ... ... ... 2.301 -68 КҚБЖ ... Форматтар.
МЖМБС 2.601 -2006 КҚБЖ (ЕСКД). Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД). Сызбалық шрифттер.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ ... ... ... мен ... қойылатын жалпы талаптар.
МЖМБС 2.321-84 КҚБЖ (ЕСКД).Әріптік ... 7. 04 – ... ... ... және ... ... атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық жұмыс
Пәні _______________________________________________________
Жұмыс тақырыбы:_____________________________________________
Мамандығы:_________________________________________________
Орындаған ... аты ... аты ... дәрежесі, атағы)
Жұмыс ____________
бағасы
бағасына қорғалды
«_____»________2016ж.
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты – жөні
Комиссия:
_______________
қолы,аты – жөні
_______________
қолы,аты – жөні
Шымкент 2016 ж.
Ф. 7. 05 – ... ... ... ... ... ... ... бойынша курстық жұмыс
Студент _______________________________
(тегі,аты-жөні)
Жұмыс тақырыбы ______________________________________________
Бастапқы мәліметтер __________________________________________
|№ |Курстық ... ... | ... | ... |
| | ... ... ... |
|1 | | | |
|2 | | | |
|3 | | | |
|4 | | | |
|5 | | | |
|6 | | | |
|7 | | | ... ... ... күні ... ... ... жетекшісі _________________________________________________
(қызметі, тегі,аты – жөні, қолы)
Тапсырманы орындауға қабылдаған_______________________________
(күні, студенттің қолы)
Кіріспе
Тақырыптың ... ... ... 10 жыл ... ... өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін ... әкеп ... ... ... экономика кезеңінде
қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген
ветеринарлық қызмет ... ... ... көрсетуді қалыптастыра
алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады. Осы жағдайлар
«Ветеринария туралы заңның» ... 1995 жылы ... әсер ... ... ТМД ... ... заңды күші бар және сол уақыттың барлық
талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол ... бір ... жеке ... ... жол ашты және бұл
ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені ... ... ... ... ... ала ... ... мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, ... ... ... ... ... жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы
дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды.
Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл ... және ... ... ... ... ... ветеринарлық тәжірибе
жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға
шығарылған, бұған өте ... ... ... күресу шараларын
ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды ... ... ... ... саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны
анықталған.
- ветеринариялық препараттарды ... ... ... ... қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет
көрсету нарығына ... ... ... ... осы ... ... бәрі 1995 жылы ... заңға қарама-
қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа ... ... ... ... заңды» қайта талқылап, қабылдануының
себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы ... ... - ... ... ... ... шикізаттардың және
ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін,
халықты адам мен ... ... ... ... ... ... ... экономикалық орталық құру.
- мемлекеттік қадағалау ... ... үшін бір ... ... саласын лицензиялайтын институттың құрылуы; ал
екінші жағынан мемлекеттік қадағалау пунктерінде тексерілетін жүктерді
дайындау, ... ... ... ... ... ... ... субъектілерді қамтиды және мемлекеттік
ветбөлімнен ауыл аймағына ... ... ... ... заңның халықаралық ветеринарлық талаптарға жауап беруі, ... ... ... ... құрамына кіруіне себеп болады.
Пастереллез — малдың, құстың және кейбір жабаны жануарлардың өте ... меи ... ... ... жұқпалы ауру. Оның
қоздырғыш микробтары «пастерелла» деп аталады.
Пастереллез - жабайы және үй ... ... ... ... ... жіті және ... ... өтетін өте контагиозды жұқпалы ауру. Ауру
барлық жерде таралған.
Пастереллезбен ... ірі ... қой, ... бөкен, шошқа, үй қояны
және ... ... Бұл ауру ... ... ... кейбір
аймақтарында бірлі-жарымды мал арасында, бөкендер мен ... ... жүр. ... ... мал ... ... жүргізу
нәтижесінде бұл ауру азайып келеді.
Құс пастереллезі сырттан ... ... ... ... әсер еткенде ауру бірден ... ... ... ... ... күресу шаралары құс ... ... ... аталып кеткендей пастерелла сыртқы ортада кең тараған. Ол
мал денесіне тыныс органдары мен асқазан арқылы ... де, сау ... ете ... Көптеген ғалымдар пастерелла микробы сау малдың
денесінде тіршілік етуі мүмкіндігін жиі ... ... ... ... ... ... ... азық сапасыз
болса және мал өзі ... ... лас, тар, ... ... ... ... ... нашарлайды, осы кезде денеде тіршілік ететін пастерелла
микробы күшейіп, ауру шақырады. Бұл жағдай ... ... жүр ... ... ... – бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына
қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шараларын зерттеу.
1Негізгі бөлім
1.1Жануарлар ауруларының, оның ... ... мен ... ... ... алу және ... ... және заңды тұлғалардың жануарлар ауруларының, оның ішінде жануарлар
мен адамға ортақ аурулардың алдын алу ... ... және ... ... Қазақстан Республикасының ветеринария ... ... ... ... ... алуды
және мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын
жүктердің қауіпсіздігін ... ... ... сақтай отырып, ветеринариялық және әкімшілік-
шаруашылық іс-шараларды жүзеге ... ... ... омарталардағы,
аквариумдардағы жануарларды қоса ... ... ... мен ... ... ... және пайдалануын жүзеге асыруға;
3) Аумақты, мал ... ... ... ... алынатын өнімдер мен шикізатты
сақтауға және өндеуге ... ... ... мен ... ... ... ... ластануына жол
бермеуге;
4) Мемлекеттік ветеринариялық ... ... ... ... ... дайындауға, сақтауға,
өңдеу мен өткізуге байланысты мемлекеттік ветеринариялық
қадағалау объектілерін орналастыру, салу, ... ... ... беру кезінде, сондай-ақ ... ... ... және ... ... ... ... бірдейлендіруді және оларға
ветеринариялық паспорттарды рәсімдеуді қамтамасыз етуді;
6) Мемлекеттік ... ... ... жаңадан
сатып алынған жануарлар, туған төлдер, олардың сойылғаны
мен сатылғаны туралы хабарлауға;
7) Ветеринариялық мамандарға олардың ... етуі ... ... мен ... ... жүзеге асыру
үшін жануарларды беруге;
8) Бірнеше жануар кенеттен өлген, бір мезгілде ауырған
немесе ... ... ... ... ... ... дейін ауру деп күдік
келтірген жануарларды оқшаулап ... ... ... Ветеринариялық инспекторларға мемлекеттік ветеринариялық
қадағалау бақылайтын жүктерді ветеринариялық тексеру
үшін кедергісіз ... ... ... жануарлардың және адамның
денсаулығына қауіп төндіретін мемлекеттік ветеринариялық
қадағалау бақылайтын жүктерді залалсыздандыру, өңдеу
жөніндегі талаптарын орындауға;
11) Союдың ... ... ... жүргізбей
жануарларды өткізу үшін союға және сойғаннан кейінгі
ұшалары мен ... ... ... ... жол ... Ветеринариялық мамандарға ... ... ... ... ... ... жетілдірілген ветеринариялық ... ... ... ветеринария
саласындағы уәкілетті мемлекеттік органмен келісуге
міндетті.
Ветеринариялық іс-шаралар
1. ... ... ... мен ... ... қоса алғанда, жануарлар ауруларының
пайда болуы мен азықтан улануының алдын алу, ... ... ... мен шикізаттың, ветеринариялық
препараттардың, жемшөп пен жемшөптік қоспалардың ұсталынуының
Қазақстан ... ... ... ... сәйкестігін қамтамасыз ету мақсатында ветеринариялық-
санитариялық тұрғыдан қолайлы аумақта өткізілетін іс-шаралар;
2) Шектеу іс-шараларын немесе карантинді қоса ... ... ... ... жою және ... ... алдын алу
мақсатымен індет ошағында және қолайсыз пунктте ... ... ... ... ... ... ... мен жүзеге асыру тәртібін
ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган бекітеді, ... ... ... оны орындауы міндетті болып табылады.
Шектеу іс-шаралары және карантин
1. Шектеу іс-шаралары немесе карантин ... ... ... ... ... ... ... бас мемлекеттік
ветеринариялық инспекторының нұсқауы бойынша, жергілікті атқарушы
органның шешімімен белгіленеді.
2. Жануарлардың шектеу ... ... ... ... ... тізбесін ветеринария ... ... ... ... ... ... кешені өткізілген жағдайда, шектеу іс-
шараларын немесе карантинді тоқтату туралы шешімді тиісті аумақтың
бас мемлекеттік ветеринариялық ... ... ... ... орган қабылдайды.
4. Тиісті аумақтардың мемлекеттік ветеринариялық инспекторларының
ұсынуы бойынша жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... Республикасының ветеринария
саласындағы заңдарында көзделген ... ... ... мүмкін.
Ветеринариялық препараттардың республикалық қоры
1. Індет ошақтарын жою және жануарлардың Қазақстан ... ... ... ... аса қауіпті ауруларының таралу
қауіпінің алдын алу кезінде пайдаланылатын, ... ... ... ... ... қоры болып
табылады.
2. Ветеринариялық препараттардың республикалық қоры ... ... ... ... ... ... ... Ветеринариялық препараттардың түрлері бойынша
қордың нормативін ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік
орган белгілейді.
3. Ветеринарялық препараттардың ... ... ... ... ... ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік
орган белгілейді.
Ветеринариялық нормативтер
1. Ветеринариялық ... ... ... ... ... ... ветеинариялық немесе
ветеринариялық-санитариялық факторды жануарлардың және адамның
денсаулығына, ... ... ... ... ... жол ... ... сандық немесе сапалық мәнін
белгілейді.
2. Ветеринариялық нормативтер Қазақстан Республикасының ветеринария
саласындағы заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... ... объективті және негізделген
монитарингін жүргізу, ветеринариялық-санитариялық қолайлы жағдайда
қол жеткізуге арналған ветеринариялық іс-шаралардың көлемі ... ... ... ... ... ... ... және оларды жою мүмкіндіктерін болжау үшін негіз болып
табылады.
4. Ветеринариялық нормативтерді ветеринария ... ... ... бекітеді және олар ветеринария саласындағы
қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды ... үшін ... ... ... ... ... ... алып қою, жою,
залалсыздандыру (зарарсыздандыру) және өңдеу
1. Жануарлардың және ... ... ... төндіретін
жануарлар, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізат, олардың
қауіптілік дәрежесіне қарай, ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметі
бекіткен тәртіппен міндетті түрде алып қоюға және жойылуға, ... ... ... ... ... және ... ... және адамның денсаулығына ерекше қауіп төндіретін
жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен ... ... алып қою және жою ... ... аса ... тізбесін ветеринария ... ... ... ұсынуы бойынша Қазақстан ... ... ... және ... ... ... қауіп төндіретін
жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен ... ... ... пен жемшөптік қоспаларды
алып қоймай-ақ, ... ... ... және ... ... ... тізбесін ветеринария
саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган ... Жеке және ... ... ... және ... ерекше қауіп төндіретін жануарларды, жануарлардан
алынатын өнімдер мен шикізатты алып қою және жою ... ... ... ... ... ... ... өтеттіруге құқығы бар.
Азаматтардың денсаулығын жануарлар мен адамға ортақ аурулардан қорғау
Мемлекеттік ... ... ... ... ... пайдалануды, өндіруді, дайындауды, сақтауды, өңдеуді, тасымалдау
мен өткізуді жүзеге асыратын азаматтардың денсаулығын жануарлар мен ... ... ... ... ... Республикасының азаматтардың
денсаулығын сақтау саласындағы басшылықты жүзеге асыратын уәкілетті орталық
атқарушы органымен келісе отырып, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік ветеринариялық
қадағалау бақылайтын жүктерді өндіру, ... ... ... және өткізу
жөніндегі ұйымдарды бірдейлендіру
1. Ауылшаруашылық жануарлары ветеринария ... ... ... ... тәртіппен жануарлар ауруларының
класификациясы мен диагностикас жөніндегі ветеринариялық
дауалаудың жүзеге асырылуын бақылау мақсатымен әрбір ... ... ... беретіндей міндетті
бірдейлендіруге тиіс.
2. Базарлар, жануарларды өндіру, дайындау, жануарлардан алынатын
өнімдер мен ... ... ... ... ... ... ... өңдеу және өткізу жөніндегі
ұйымдар мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын
жүктердің Қазақстан Респулликасының ветеринаария ... ... ... ... мақсатымен
бірдейлендіруге тиіс.
3. Базарларды және жануарларды өндіру, дайындау, жануарлардан
алынатын өнімдер мен ... ... ... пен ... ... ... ... және өткізу
жөніндегі ұйымдарды ... ... ... ... ... ... ... саласындағы ғылыми-зерттеулер және ветеринария мамандарын
даярлау мен олардың біліктілігін арттыру жөніндегі қызметі
Ветеринария саласындағы ғылыми-зерттеулер
1. Жануарларды пайдалану рәсімдерін, сондай-ақ ... ... ... ... мен ... ... ... саласындағы ғылыми зерттеулер Қазақстан
Республикасының ветеринария саласындағы ... ... ... ... ... ... әзірленген немесе жетілдірілген
ветеринариялық препараттардың, жемшөп пен жемшөптік қоспалардың
ветеринариялық нормативтерге сәйкестігін ... ... ... ... ... Микроорганизмдердің Қазақстан Республикасында бар, сондай-ақ ғылыми-
зерттеулер нәтижесінде, жануарлар ауруларының диагностикасы кезінде
алынған штаммдарды ... ... ... ... ... ... сақталуы тиіс.
Ветеринария мамандарын даярлау және олардың біліктілігін ... ... ... арттыру жөніндегі бағдарламалар
ветеринария саласындағы уәкілетті ... ... ... ... тиіс ... ...... құстың және кейбір жабаны жануарлардың өте жанды
органдары меи ... ... ... ... ... ... ... «пастерелла» деп аталады.
Пастереллез - жабайы және үй құстарының барлық түрін ... ... жіті және ... ... ... өте контагиозды жұқпалы ауру. Ауру
барлық жерде таралған.
Микроскоптың көмегімен ... олар ... ... ... ... ... микрон таяқша тәрізді болып көрінеді. Бұл ... ... (1880 ж.) және ... ... ... ... ... сондықтан
да микроб «пастерелла», ал ауру ... деп ... ... Грам ... ... ... қабілеті жоқ, спора құрмайтын
бактериялар қатарына жатады.
Қоздырғышы. ... ... - ... ... бактерия,
қаннан және ұлпадан жасалған жұғындыда биполярлы, яғни тек екі жағы ... Әр ... ... ... ... ... ... мамықта, қауырсында, зақымдалған құралдарда, суда, шіріген өлекседе
пастереллалардың өміршеңдігі ... ... 4 айға ... ... 6 ... 26 ... ... сақталады. Карбол қышқылы, сулема,
формалды сілтілердің кәдімгі ерітінділерінде пастереллез қоздырғышы ... ... ... сыртқы ортаның қатерлі әсерлеріне онша төзімді
емес. Мысалы, 60—70 градус температурада бұл микробтар бірнеше минутта, ал
қайнатқанда — ... ... Ол ... 12 ... 5 анға дейін, суда 6
күннеп бір асылға дейін, көмілген өлекседе 20 ... 150 ... ... ... 10 ... 160 күнге денін тірі сақталады. Пастерелла ... ... ... 3 ... ... жаңа ... 10 ... ерітіндісі және крезолдық сабын бірнеше минутта
тіршілік етуін ... ... ... ... ірі ... қой, ... ... шошқа, үй қояны және ... Бұл ауру ... ... республикамыздың кейбір аймақтарында бірлі-
жарымды мал арасында, бөкендер мен құстар арасында кездесіп жүр. Жергілікті
жерлерде мал дарігерлік-санитарлық шаралар ... ... бұл ... келеді.
Құс пастереллезі сырттан келмей-ақ ... ... ... әсер еткенде ауру бірден байқалды деген пікірлер
болған, сондықтан аурумен күресу шаралары құс ... ... ... қазіргі кезде аурудан сау шаруашылыққа сырттан патогенді жұқпалы
қоздырғыш келмей, құс пастереллезі ... ... ... ... - құс ... ауру және ... ... құс, олардың
өлекселері, ал қосалқы көзі болып ауру ... ... ... ... ... ... ... табылады. Нәжіске қарағанда мұрыннан
аққан су қауіпті болып саналады. Және аурудың таралуына кеміргіштер, жабайы
құстардың барлық түрі және ... ... роль ... ... ... ... сыртқы ортада кең тараған. Ол
мал денесіне тыныс органдары мен асқазан арқылы ... де, сау ... өте ... ғалымдар пастерелла микробы сау малдың денесінде тіршілік
етуі мүмкіндігін жиі айтады. Егер ... ... ... ... ... азық ... болса және мал өзі суық, ылғалды, лас, тар,
қораларда ... ... онда ... организмі нашарлайды, осы кезде
денеде тіршілік ететін пастерелла ... ... ауру ... ... ... байқалып жүр. Дәл осындай жағдай туберкулез ауруында жиі
байқалады.
Айталық, малы туберкулез ауруынан сау емес шаруашылықтарда дені ... ... ... ... ... етеді, ол малды дұрыс
кутіп бәққанда ешқандай әсер етпейді, ал малдың күтімі ... ... ... әсер ... сау ... ауруға шалдықтыруы мүмкін. Сондықтан да мал
жыл бойына зоотехникалық-мал дәрігерлік ... сай ... ... ... кем болмауы қажет. Ал арық мал жұқпалы және ... ... өте ... ... [1,2,3].
Айталық, қыста, көктемде қой азығының жетіспеуі, оның ... ... ... ... ... ауру ... ... болады.
Шаруашылықтарда мұндай кезеңде қой жаппай өкпе ауруына ... ... ... ... ... кездерде малдың өлексесі лабораториялық
зерттеуге жіберіліп, пастереллез ауруының бар-жоктығы анықталуы керек.
Пастереллез негізінен ауру мал және ... ... мал ... Ауру ... ... ... ... арқылы сыртқы ортаға кеңінен
тарап сау малпы ауруға шалдықтырады [1,2].
1.3Патогенезі
Құс ауруды тыныс алу ... ас ... ... ... ... тері
арқылы жұқтырады. Қоздырғыштың организмге енген жерінде бастапқы ошақ пайда
болып, ол жерде бактериялар көбейіп, токсикалық ... ... ... ... ... және ... еніп, организмнің барлық жеріне
тарап септицемия тудырады. ... ... ... ... ... аналық безде, тері астында некрозды процестер өрбуіне әкеп соғады.
Пастереллездің созылмалы түрінде микробтар аяқ буынында, ... ... ... кезеңі ұзақ емес бірнеше сағаттан 3-5 тәулікке дейін, ал 5
күннен ұзақ сирек болады.
Аурудың өте жіті ... ... сау ... ... ... ... ... белгілері байқалмайды.
Жіті кезеңінде құс аз қимылдайды, әлсірейді, қанаттары жылтырамайды,
ұйпаланған, желбезегі мен сақалы ... ... ... ... ... көбікті кілегей ағып, дем алысы жиілеп, ... ... дене ... 43-43,5 ... ... ... аса ... Дефекация өте жиі, нәжіс сұр-сары және жасыл түсті, кейде қан
аралас.
Созылмалы ... - бас ... ... ... сырғасында,
сақалында, басында қатты ісіктер ... ... ... ... мойны қисайған. Пастереллездің созылмалы кезеңі бірнеше ... ... ... өлім аз, бірақ өнімі азайады [1,4].
кка кан құйылуы.
1.4Ауру белгілері
Пастереллез ірі қарада, қойда және құста өте ... ... ... ... ... ... ... және зақымдалған органдарынын
түріне байланысты ол септикалық, кеуделік және ... ... ... ... ... Осы ... ... аурудыц белгілері әр түрлі
болып байқалады.
Ауру жіті түрінде өткенде ірі ... кой, құс та тез ... өле ... ауру ... ... ... дене ... көтеріледі, тәбеті нашарлайды,
ас қорыту ... ... ... ... ... құрғақ жөтел пайда болады,
мал ентігіп, тыныс алуы қиындайды.
Кейбір кездерде пастереллезге шалдыққан ірі ... ... ... ... ... ісіп кетеді. Ісікті қолмен сипаған кезде, ол ыстық
және қаттылау болып көрінеді, ал ... ... мал ... ісік ... ... мен ... ... мал жайылудан қалады, ол тыныс
алған және жөтелген кезде өте ... ... ... өте жіті ... ... ... ... дене қызуы шектен
тыс жоғары ... ... бәрі ... ... ... ... мал ... клиникалық белгілері байқалмай-ақ, көптеген мал өліп
кетеді.
Пастереллездің созылмалы түрі мал ... ... ... ал ... ... ол бір-екі жылға созылуы мүмкін. Аурудың бұл түрінде малдың
іші өтіп, ... ... ... Керегі бойына сіңбей, мал жүдеу болады.
Біздің республикамыздың көптеген жерлерінде (Торғай, Жезқазған, Орал,
Қарағанды облыстары) ... мен қара ... жиі ... Осы ... да пастереллез ауруы жиі болып тұрады. Ауру олардан ірі қараға,
қойға жұғуы мүмкін. Сондықтан өткен мен ... ... ... ... ... мал ... осы ... ескеріп, аудандық
эпизоотологиялық жағдайларға көңіл аударуы қажет. [1,2].
1.5 Өлекседегі өзгерістер
Пат – ... ... Өте жіті ... ... ... ... Жіті ... теріде, тері астында, кеуде-құрсақ
қуысындағы жеке органдарының сірне қабықтарында, ... ... ... аналық безде, іш майында қанталаулар болады, олар шашыраған
қанға ұқсайды. Жүрек ... сары суға ... ... асқазан мен ішегі
қызарып, ісінген және геморрагиялық қабынған.
Созылмалы кезеңінде тері астында, ортаңғы ... ... ... ... қанаттарында және табанында ісінген ұлпа ошақтарын немесе
дәнекер ... ... ... ... ... ... терісін сыпырғанда оның қанталап, жалқаяқ бар екені ... ... ... ың және ... ... қабықтарының канталағаны
жай көзге бірден банкалады. Малдың өлекресіндегі барлық ... ... ... ... ... ... ... астындағы еттердің үлкейіп, әр жерінде
қан ұйығаны білінеді. Жүрек еті, өкпе тканьдерінің қанталап, әр жеріне қаң
құнылғаны, олар ... ... жай ... ... ... Егер қозы мен
бұзау пастереллездің ішек түрінен өлген болса онын, ішегінен қара түсті қан
аралас сұйық зат көп ... ... ... ... ... ... тұрады. Жарып союдың негізгі міндеті - Өлу себебін анықтау; ... ... ... ... табу ... Сот ... ... зорлықпен өлтірілген-өлтірілмегенін , жануардың қандай
жағдайда ... ... және ... ... ... етін ... ұша ... ... ... өлген жануардан болса, онда қарап
тексерген ... ... ... еттің түсі күңгірт-қызыл және ол дымқыл;
басын кеудесінен кесіп алғанда түзу сызықтың болуы және ... ... ... май ... ... ... болуы, бұлшық еттің ұзына бойғы
кесіндісінде қан тамырларының едәуір қанға толуы және көлденең кесіндісінде
қан ... ... ... ... қан ... ... сүйек
кемігіне қанның сіңуі; ұшаның әртүрлі бөлігінде, әсіресе өлген ... ... ... ... ... ұшаның беткі жағында бұлшық ет және
май тканінің кесілуі, бұл салқын мал-жануар өлігінен терісін сыпырып ... ... ... әр ... өліктерін жарып сою ... ... ... ... ... ... ашу үшін ... жағдайларды анықтап сұрастыру, малдың клиникалық
зерттелуінің мәліметтерімен, ... ... ... ... ... ... сойған кезде
белгілі бір ... ... ... тиіс. ... ... ... ... союға болады. ... ... ... ... ұсақ малдыкін – Шордың
тәсілімен ... ... ... ... қолайлы.
Жарып соймастан бұрын малдың түлігін, жынысын, ... ... ... ... ... ... ... қабықтар мен табиғи тесіктер (зәр ... ... ... ... ... ... ... сыртын
қарап өткеннен кейін терісін ... ... ... ... тері асты ... ... ... буындарын, тарамыстарын ... Одан ... ... ... ... ... сою. ... сойған ... ... жақ ... аударады. Ең ... оң ... ... ... ... бөліп алады. Одан ... ... 2 ... жасайды: олардың біреуі
ұзына ... ақ ... ... төс ... ... дейін, ...... тік ... ... ... ... ... және ... ... ... алып ... ... ... орналасуы, ... ... көк ... ... ... кейін көкірек қуысын ... ... ... қасындағы ... ... ... ... ... 15 см қашықтықта барлық
қабырғаларды ... ... ... тастайды, көкірек
қабырғасын ... ... ... оны қабырғалардың қабырға
шеміршектерімен ... ... ... алады,
қабырғаларды ... ... ... ... ... бір – ... жұлып алуға ... ... ... ... жынды), ... ... ... тексереді [1,6].
Көкірек қуысын қарап ... ... оң ... алып ... ... ... ұйқы ... одан кейін 12 елі ... ... ... (жіншемен) екі жерден ... және ... ... алып кеседі. Оң жақ ... 12 елі ... ... ... ... ... ... қайтадан кеседі. Осы ішек ... ... ... ... соң ... оң жақ ... ... өңешті кеседі және алдыңғы ... және ... ... ... алады.
Бұдан кейін бүкіл ішекті, ... ... ... ... ... ... үшін ... сүйегі
мен шат сүйегін екі ... шат ... алып ... ... Одан соң сол жақ ... алады,
талақты үлкен ... ... ал ...... органдарымен бірге ... ... ... ауыз, жұтқыншақ ... ... ... ... оның үшін ... ... ... екі терең кесінді ... ... оны ... ... ... тұрып, жұмсақ
таңдайды ... және екі ... ... ... тармақтарын ... ... ... ... ... маңындағы тканьдерден мойын ... ... ... бастап көкірек қуысының ... ... ... ... Көкірек қуысының ... ... ... ... ... ... ... алып, одан бұлшық етті ... бас ... ... ... ... ... ... қарау
үшін 4 кескін жасайды, бір ... ... ол ... 5 см ... ... ... екі ... кескін,
ол көлденең кескіннің ... ... ... ... және бір ... ... ... ол мүйіздердің
арасынан өтеді және ... ... ... ... жалғастырады. Осылайша ... ... ... ... екі ... жармасы пайда ... ... ішкі ... ... ... ... ... кейін және қатты ми ... ... соң, ... ... ... бұдан соң миды
шығарып ... Оның үшін ... ... ... маңдай бөлігіне тіреп, ... иіс ... ... ... ... ... кейін көру ...... ... миды ... ... алады, бас
сүйек ... ... тек ... ... ... ғана ... жарып ... үшін үш ... ... кеңсірік сүйектерін ұзына ... ... ... ... алмау үшін, бас ... ... ... етіп ... ... ... ... етіп, сүйекке ... ... ... осы сүйекке ... ол ... ... ... ... ... ... үшбұрыш
тәрізді ет ... ... ... бір ... кеуілжірін
қарайды, ал кеңсірік ... алып ... ... екінші жағының кеуілжірін зерттейді.
Жұлын ... екі ... ... ... ... ... ... жұлын каналын ... ... ... ... Оның үшін ... ... ... екі жағынан бірдей алып ... соң ... ... ... бір ... ... мүмкіндігінше жақындау жерден, одан ... ... ... ... ... аударып, белдеме омыртқадан
бастап, ... ... ... ... ... ... ... әдісті ... ... және ... жағынан жарып қарайды. Оның үшін ... ... ... ... ... ... Оның үшін
өліктің арқа ... ... ... ... ... ағаш салады, ... соң ... ... ... таяу жерден кесіп ... ... ... ... ... ... ... зпизоотологиялық мәліметтері, клиникалық белгілері және
пат-анатомиялық өзгерістері өте ауруға тән болады. Бірақ диагноз қою үшін
шешуші ... ... ... мен ... ... ... қою атқарады.
Дифференциалды диагноз пастереллезге ұқсас ауруларды ажыратудан тұрады.
Псевдочумамен тек тауық тұқымдасы ауырады, ... ... ... ... ... ... уақытта созылмалы, зақымданған
жерден қышқылға төзімді бактериялар ... ... ... ... ... ұлпалардың ашық-сарғылт
тартуы, қанда спирохеттің болуы және бұл ауруға ... мен ... ... ... ... ... ... аурудың клиникалық
белгілеріне, өлекседегі өзгерістерге және ... ... ... ... - ... өлексесінің қажетті жері, сондай-ақ өкпе, жүрек
және сөл бездері жіберіледі. ... ... ... ... ажырата білу керек.
Айталық, топалаң мен қараталақтан өлген малдын қаны сұйылмайды, талағы
көлемі 3—4 есе ... ал ... ... ... қаны ... ұйиды,
талағы үлкеймейді.
Қарасанмен ауырған малдың денесінде шықырлаған көлемі үлкен ісіктер
пайда болады, ал ... ... ... ... ... ... ... басқанда шықырламайды.
Жалпы, пастереллезді басқа жұқпалы аурулардан ажыратқанда малдың түрі,
жасы, қоңдылығы, жыл мезгілі т. б. көптеген деректер ескерілуі тиіс.
Пастереллезді ... ... ... дәл ... ... ... ... зерттеулер жан-жақты жүргізіледі
[1,7].
1.7Аурудан сақтану және одан арылу шаралары
Құс пастереллезбен ауырған жағдайда шаруашылыққа карантин ... ... ... ... қойылады. Карантин қойылғанда барлық вет-санитарлық
және күзет-карантинді шаралар қатаң ... ... ... сау ... ... ... сою ... сояды.
Ауру құс тұрған және сойылған жерді, ... ... 1-2 ... ... ... ... ... тағы да
дезинфекциялайды. Шектеу қойылған қорадағы құстарды күнделікті клиникалық
байқаудан ... ... және ... ... тез ... бөліп алып,
өлтіреді. Клиникалық сау құстарды антибиотиктер мен сульфаниламидтермен ... ... ... соң ... вакцинация құстарда 1,5-3 ай, кейде 6 айға ... ... ... мен ... соңғы құс ауырғаннан кейін бір ... және ... ... ... соң ... ... пастереллезден сақтану үшін қауіпті жерлерде мал
гидроокись алюминнй формолвакцинасымен, преципитатталған ... ... ... ... ... шаруашылықтың бар мал дәрігері
аудандық мал дәрігерлерімен бірлесе отырып шешеді. Ауруға қарсы ... ... 6 айға ... ... ... ... пастереллезден сақтану үшін шаруашылықтағы барлық мал жыл
бойына дұрыс күтіп-бағылып, олар ылғи да қоңды ... ... ... бірге
жайылымдар, суаттар және жем-шөп сақтайтын орындарда малдың кездейсоқ
өліктері кездесіп ... онда мал ... ... ... ... ... белгілері білінсе, шаруашылықтарда мал алдын ала
вакциналармен ... ... ... ... отарларға жеке меншіктік
малы дәрігердің рұксатынсыз қосылмайды.
Пастереллез ауруы шыға қалған жағдайда табындағы, отардағы барлық малды
диспансерлік бақылаудан ... ауру және ... ... деген малды
табыннан не отардан дереу беліп алып, оларға емдік шаралар қолдану керек.
Оларға осы ауруга ... ... ... қанды сарысулар егіледі. Ауру
және күдікті мал тұрған орын жақсылап тазаланып, екі проценттік күйдіргіш
натриндің ... ... ... жасау үшін 20
проценттік жаңа сөндірілген әк, ... 3 ... жылы ... 3 ... ... ... ... шыққан фермаларда күнделікті малдың қаны міндетті түрде ... ... ... ... ... Аяқ ... малдың өлексесі арнайы орындарда өртеледі, ал сиырдың сүті міндетті
түрде қайнатылып пайдаланылады.
Емі. ... сау емес ... тек ... сау ... мен ... қолданылады. Еттің ішіне салынған немесе
сумен, азықпен берілген антибиотиктер 30 минуттан кейін организмде керекті
концентрациясын түзіп, оны 48-72 ... бойы ... ... ... 1-
2 % сулы ерітіндісі 20 мг ет ішіне бірінші күні ... және ... 60 мг 3-5 күн ... ... да ... сау малға) емдік
–профилактикалық әсер ... ... Na, ... ... және ... ... емдеу, алдын алу шаралары,
егер жақсы ... ... ... және ... ... тәртіп болмаған жағдайда жақсы қорытынды бермейді [1,2,4,5].
1.8 Індетке қарсы шаралар туралы түсінік
Індетке қарсы шаралар жұқпалы аурулардың шығуына және олардың ... ... ... ... ... ... үшін дауалау (алдын
алу) шаралары іске асырылады, ал ауру шыға ... ... оны жою ... ... ... ... қарсы шаралар дауалау ... ... ... ... екі салаға бөлінеді. Бұлардың ... ... ... ... кешеннен тұрады. Бұл күрделі кешенге
кіретін шаралар індет бұғауының барлық буындарына ... ... ... да олар ... ... ... ... берілу тетігіне және ... ... ... қатысты
жүргізілулері керек.
Індетке қарсы шаралар жалпы және ... ... екі ... ... Жалпы
шаралар кезкелген жұқпалы ауруға бағытталған ортақ сипаты ... да, ... және ... ... ... ... ... бір жұқпалы ауруға қарсы бағытталады да, оған ... ... және ... иммундеу жатады.
Індетке қарсы шаралардың іске асыру негіздері. Індетке қарсы ... бір ...... ... ... ... Бұл ... көрсетілген індеттенудің барлық қозғаушы күштеріне қатысты
біртұтас ұйымдастыру— шаруашылық, ... және ... ... ... туындайды.
Екінші бір негіз — індетке қарсы шаралардың белгілі бір жүйемен жоспарлы
түрде ... ... ... пен ... бір ... індетке
қарсы жүргізілетін дауалау және сауықтыру шараларының жоспары болуы керек.
Бұл жоспар еңбек және қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуге ... ... ... ... ...... ... сипаты. Бұл
шаралар мемлекет тарапынан белгіленеді де, ... ... іске ... ... ... шыға ... карантин немесе
шектеу қою немесе алу халық депутаттарының жергілікті кеңестерінің шешімі
арқылы ... ... ... ... ... іске ... ... (милиция) көмек көрсетіп, бақылау жасайды.
Төртіншіден, індетке қарсы шаралар адамдарды малдан жұғатын ... ... ... ... ... күрес шаралары медициналық
мекемелермен ынтымақтастықта жүргізілуі керек, Адам мен малға ортақ жұқпалы
ауруларға ... ... ... ... жүзеге асыру санитариялық-
эпидемиологиялық қызмет жүйесімен келісіліп атқарылады [1,2,3,6,7].
2 Өзіндік зерттеу
Курстық жұмысты орындау барысында бірнеше ... ... ... ... ... ... ... түлікке ортақ пастереллез ауруына ... ... ... ... ... ... шаруашылыққа карантин қойылады, ал
сау шаруашылыққа шектеу қойылады. Карантин ... ... ... ... ... ... ... орындалады. Аурудан сау емес
шаруашылықтағы құстарды ... сою ... ... құс ... және ... ... құрал-сайманды, территорияны
дезинфекциялап 1-2 тәулікке қалдырып, сосын механикалық тазалап, тағы ... ... ... ... ... күнделікті клиникалық
байқаудан өткізіп, әлсіз және күдікті құстарды тез ... ... ... Клиникалық сау құстарды антибиотиктер мен сульфаниламидтермен ... ... ... соң ... ... құстарда 1,5-3 ай, кейде 6 айға ... ... ... мен ... ... құс ауырғаннан кейін бір ... және ... ... ... соң ... ... пастереллезден сақтану үшін қауіпті жерлерде мал
гидроокись алюминнй формолвакцинасымен, преципитатталған формолвакцинамен
егіледі. ... ... ... ... ... бар мал ... мал дәрігерлерімен бірлесе отырып шешеді. Ауруға қарсы ... ... 6 айға ... ... ... ... пастереллезден сақтану үшін шаруашылықтағы барлық мал жыл
бойына дұрыс күтіп-бағылып, олар ылғи да ... ... ... ... бірге
жайылымдар, суаттар және жем-шөп сақтайтын ... ... ... ... қалса, онда мал ... ... ... ... ... белгілері білінсе, шаруашылықтарда мал алдын ала
вакциналармен егіліп тұрады. Қоғамдық табындарға, отарларға жеке меншіктік
малы дәрігердің рұксатынсыз қосылмайды.
Пастереллез ... шыға ... ... ... отардағы барлық малды
диспансерлік бақылаудан өткізіп, ауру және ауруға күдікті ... ... не ... дереу беліп алып, оларға емдік шаралар ... ... осы ... ... ... иммунды қанды сарысулар егіледі. Ауру
және ... мал ... орын ... ... екі проценттік күйдіргіш
натриндің ... ... ... ... үшін ... жаңа ... әк, креолиннің 3 проценттік жылы ерітіндісін,
формалдегидтің 3 ... ... ... болады.
Ауру шыққан фермаларда күнделікті малдың қаны міндетті түрде бір
жерге жиналып, ... ... ... Аяқ ... ... ... арнайы орындарда өртеледі, ал сиырдың сүті міндетті
түрде қайнатылып пайдаланылады.
Аурудан сау емес шаруашылықтарда тек ... сау ... мен ... ... ... ішіне салынған немесе
сумен, азықпен берілген антибиотиктер 30 минуттан кейін ... ... ... оны 48-72 ... бойы ... ... Террамициннің 1-
2 % сулы ерітіндісі 20 мг ет ішіне ... күні ... және ... 60 мг 3-5 күн береді.
Сульфаниламидті препараттар да ... сау ... ... әсер ... ... Na, ... Na,
сульфадиметоксин.
Антибиотиктер және емдік препараттармен емдеу, алдын алу шаралары,
егер жақсы күтіп-бақпаған, толыққанды ... және ... ... тәртіп болмаған жағдайда жақсы қорытынды бермейді.
Індетке қарсы шаралар жұқпалы аурулардың шығуына және олардың ... ... ... ... ... ... үшін дауалау (алдын
алу) шаралары іске асырылады, ал ауру шыға ... ... оны жою ... ... ... ... қарсы шаралар дауалау шаралары
және сауықтыру шаралары болып екі салаға ... ... ... ... ... ... кешеннен тұрады. Бұл күрделі кешенге
кіретін шаралар індет бұғауының барлық буындарына қарсы бағытталуы ... да олар ... ... ... ... ... тетігіне және ауруға бейім жануарларға қатысты
жүргізілулері керек.
Індетке қарсы ... ... және ... ... екі ... ... ... кезкелген жұқпалы ауруға бағытталған ортақ сипаты болады да, оған
ұйымдастыру-шаруашылық және ветеринариялық-санитариялық ... ... ... ... бір ... ... ... бағытталады да, оған сол
ауруды балау және жануарды иммундеу жатады.
Індетке қарсы шаралардың іске ... ... ... ... шаралардың
басты бір негізі — олардың кешенді түрде жүргізілуі. Бұл ... ... ... ... ... ... қатысты
біртұтас ұйымдастыру— шаруашылық, ветеринариялық-санитариялық және ... ... ... ... бір ... — індетке қарсы шаралардың белгілі бір жүйемен жоспарлы
түрде жүргізілуі. Әрбір шаруашылық пен белгілі бір территорияда ... ... ... және ... ... ... ... керек.
Бұл жоспар еңбек және қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуге тиіс.
Індетке қарсы шаралардың үшінші негізі — ... ... ... ... мемлекет тарапынан белгіленеді де, мемлекеттік органдардың
қолдауымен іске ... ... ... шыға қалғанда карантин немесе
шектеу қою ... алу ... ... ... ... ... жүргізіледі. Індетке қарсы шаралардың дұрыс іске асуына әкімшілік
органдары (милиция) көмек көрсетіп, ... ... 1 – ... ... ... және ... ... індетке қарсы шаралар адамдарды малдан жұғатын аурулардан
сақтандыруға бағытталады.
Сондықтан жануарлардың жұқпалы ауруларымен күрес шаралары ... ... ... ... Адам мен малға ортақ жұқпалы
ауруларға қарсы шараларды жоспарлау, оларды жүзеге ... ... ... ... ... атқарылады.
Індетке қарсы шаралар кешенінде ... ... орын ... ... ... ... ... оның жайылым
өрісін, азықтануы мен су ішуін, қора жайын ... ... сай ... ғана ... ... және ... жол ... болады. Малды өз
төлінен өсіру, мал басын толтыру ветеринариялық талаптарға сай ... ... ... — мал шаруашылығын дұрыс жүргізудің міндетті
шарттары болып есептеледі.
Ветеринариялық-санитариялық ... ... ... мал ... ... ... зарарсыздандыру және малды ... ...... да ... ... ... байланысты.
Ауру малды бөліп алып оқшаулау, күту, ол үшін еңбекақы төлеу, карантин
мен шектеу ... ... мал ... зарарсыздандыру т.б. аурудың
шығуынан туындайтын мәселелер де шаруашылық және ұйымдастыру ... ... ... ауруға шалдыққан малды күту үшін 18 ... ... екі ... және ... ... бар ... ... малды бағып-күткендегі еңбекақы да тиісінше жоғары болады. Ұйымдық-
шаруашылық мәселелеріне мал бағатын адамдарды арнаулы жұмыс ... ... ... талаптарын өтеу, т.б. еңбекті қорғау шаралары жатады.
Ұйымдық шаралардың тағы бір міндетті ... ... ... ... ... мал ... мен шаруашылық басшыларына
олардың ұғымына сай мал ... және ... ... ... туралы
түсіндіріп отыру қажет. Бұл жұмысты ветеринария органдары жүйелі түрде
көпшілік ақпарат құралдарын ... ... ... ... ... ... ... және оның экономикалық тетіктері арнаулы
пәндерде (ауыл шаруашылығының экономикасы, ауыл ... ... Ал ... ісін ... жеке пән ... ... қауіпсіздік
Препараттармен жұмыс істейтін әрбір жұмысшы ерекше қорғаныс киімімен
қорғалуы тиіс, оған комбинезон-шлем, және ... ... ... ... болатын киімі болуы тиіс. Оның құрамына, ... ... ... ... ... ... ... жатады. Тыныс алуды сақтау үшін
шаңға қарсы респираторлар қолданады. Оның ... Ф-62ш (шм), д-2к, ... ... және ... ... орнында жеке гигиенаны қатаң сақтау ... ... ... ... ... ... Препаратпен жұмыс істеу тәулігіне ... ... ... ... және де ... қабылдау үстінде, спец киімді қол мен
бетті жуып, ауызды шаю ... ... ... ... ... ... мынадай үлгі бойынша шешу керек: қолдан шешпей тұрып,
резеңке қолғапты сабынмен жуып, ... ... ... ... ... етік пен ... қайта
залалсыздандыратын ерітіндімен жуып, содан кейін ғана шешеді.
Спецкиімді және ... ... ... ... ... ... ... керек. Үйге алып кетуге, үйде сақтауға немесе
жууға болмайды. Спецкиім ластану түріне қарай ... ... 6 ... ... ... оны 2% ... содалы ерітіндіде 6 сағат ... ... ... 2-3 рет ... 2% ... ... ... жуады,
кейін жақсылап шайып, ыстық жылы суға кезегімен шаяды.
Препараттардың теріге және ... ... ... ... суық сумен
мұқият сабын сумен жуып, дәрігерге қаралу керек.
Препарат көзге түскен ... оны ... жуып ... абайлап
тампонмен сүртеді. Егер препарат ауыз арқылы кірсе, зардап шегушіге бірнеше
стакан су беру, таңдай басу ... ... ... Құсқаннан кейін жарты
стакан суға екі - үш ас қасық ... ... ... ... ... стакан суға ерітіп береміз.
Тыныс алуы қиындағанда нашатырлық ... ... ... алу болмаса,
туарада жасалады, тыныстандыру керек. Алғашқы медициналық көмек көрсету
үшін пестицидпен жұмыс ... ... үй ... ... ... оны
ішінде жұмсалуына қарай толтырылып тұруы қажет.
Препаратты жабық ... ... ... ашық ... ... ... 1- ші ... 2-ші заводқа көшіруге қатаң ... ... қара ... ... ... тиіс және ... ... аты, оның құрамындағы әсер етуші заттар ( % ), шығарушы завод
аты, партияның номері, немесе техникалық жағдайы.
Препаратты тасу үшін оңай ... ... ... болу ... ... ... бірге азық - түлікті, жолаушыны, жемді тасымалдауға
тиым салынады. Транспортты қолданғаннан кейін оны ... ... мал ... ... ... шаруашылыққа
карантин қойылады, ал сау шаруашылыққа шектеу қойылады. Карантин қойылғанда
барлық вет-санитарлық және күзет-карантинді шаралар қатаң ... ... сау емес ... ... ... сою пунктінде сояды.
Ауру мал тұрған және сойылған жерді, құрал- сайманды, ... 1-2 ... ... сосын механикалы тазалап, тағы да
дезинфекциялайды. Шектеу қойылған қорадағы құстарды күнделікті клиникалық
байқаудан ... ... және ... ... тез ... ... алып,
өлтіреді. Клиникалық сау малды антибиотиктер мен сульфаниламидтермен 5 күн
емдеп, сонан соң вакциналайлы.
Бұл ... ... 1,5-3 ай, ... 6 айға ... түзеді.
Шаруашылықтан карантин мен шектеуді соңғы құс ауырғаннан кейін бір айдан
соң және қорытынды ... ... соң ... ... ... сақтану үшін қауіпті жерлерде мал
гидроокись алюминнй формолвакцинасымен, преципитатталған ... ... ... вакцинамен егуді шаруашылықтың бар мал ... мал ... ... ... ... ... карсы егілген мал
организмінде 6 айға жететін иммунитет пайда болады.
Жалпы, пастереллезден ... үшін ... ... мал ... дұрыс күтіп-бағылып, олар ылғи да қоңды болуы керек. Сонымен бірге
жайылымдар, суаттар және ... ... ... ... кездейсоқ
еліктері кездесіп қалса, онда мал дәрігерлік-санитарлық ... ... ... ауруының белгілері білінсе, шаруашылықтарда мал алдын ала
вакциналармен егіліп тұрады. Қоғамдық табындарға, отарларға жеке ... ... ... ... ауруы шыға қалған жағдайда табындағы, отардағы ... ... ... өткізіп, ауру және ауруға күдікті деген ... не ... ... беліп алып, оларға емдік шаралар қолдану керек.
Оларға осы ауруга қарсы қолданылатын иммунды ... ... ... ... ... мал тұрған орын жақсылап тазаланып, екі проценттік күндіргіш
натриндің ерітіндісімен дезинфекцияланады. Дезинфекция ... үшін ... жаңа ... әк, ... 3 ... жылы ерітіндісін,
формалдегидтің 3 проценттік ерітіндісін қолдануға болады.
Ауру шыққан фермаларда күнделікті малдың қан міндетті ... бір ... ... ... ... Аяқ ... ... өлексесі арнайы орындарда өртеледі, ал сиырдың сүті міндетті түрде
қайнатылып ... ... ... ... Е.И. ... ... ортақ жұқпалы ауруларды балау және
күресу шаралары: оқу ... ... оқу ... үшін /Е.И.Қасымов -
Алматы: Санат, 1992. –225б.
2 Сайдулдин, Т. Ветеринариялық індеттану: оқулық жоғары оқу ... ...... Алматы: Санат, 1999. - 129 бет.
3 Носков, Н.М. Руководство к практическим занятиям по ... ... для ... /Носков Н.М.- Москва: Колос, 1961.-126б.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: учебное пособие для вузов
/Поляков А.А.- ... ... 1964.- ... ... В.Н. Частная ветеринарная вирусология: учебник для вузов /В.Н
Сюрин, Н.В.Фомина – Москва: Колос, 1979.-154с.
6 Сюрин, В.Н. Диагностика ... ... ... ... / ... и др. М: ... 1991.-111с.
7 Тәжібаев, А.С. Научные основы ... ... ... ... ... ... для ... / А.С. Тәжібаев - Алматы,
2000.-156с.
8 Мырзабекова, Ш.Б. ... ... ... для ... Ш.Б – Алматы: Білім, 2004. – 134б.
9Тұтқышбай, И.А. Жануарлар патологиясы: оқу құралы жоғары оқу орындары
үшін ... И.А, ... Д.Ө./ ... 176б .
10Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары
оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., ... ... Т.И. ... 2009.- ... 7. 04 – ... ... Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
« _______________________________________»
жоғары мектебі
«_________________________________________» кафедрасы
«Бекітемін»
Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты – ... ... ... №____
______________________________________________________пәні
студент_____________________________тобы_________________________
Курстық жұмыс тақырыбы _____________________________________
_________________________________________________________________
Қорғау кезінде ... ... ... ... ... ... кезінде алынған балл (60 ... ... ... (40 ... ... бағасы____________
Курстық жұмыс жетекшісі____________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Қорғау күні__________2016ж.
-----------------------
4. Аурудың шығуына қауіп ... ... ... вакциналармен иммундеу.
Сауықтыру шаралары
Дауалау шаралары
1. Індет ошағына шектеу қою.
1. Жануарларды дұрыс бағу- күту
2. Ауруларын ... ... ... ... ... ... қан сарысуымен,
антибиотиктермен, басқа да симптоматикалық дәрілермен емдеу.
2. ... ... ... сәйкес жеке ұстау.
4. Емдеуге жарамсыздарын сою, етін қайнатып қолдану.
3.Органимзнің әлсіреуіне душар ететін түрлі стресс ... ... және ... ... ... бейім жануарларды вакциналау.
4. Аурудың шығуына қауіп төнсе, жануарларды арнайы вакциналармен иммундеу.
6. Індет ошағында ... ... ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүние жүзінің ауыл шаруашылық географиясы9 бет
Сот тауартану сараптамасы17 бет
Халық шаруашылығын дамытудағы сәтсіз реформалар6 бет
Қазақ тіліндегі төрт түлік малға байланысты қолданылатын тұрақты тіркестердің этнолингвистикалық сипаты6 бет
Пастереллез27 бет
Азық-түлік нарықтарын мемлекеттік реттеу13 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
200 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы28 бет
300 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь