Гандидің махатма ретінде қалыптасуы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

1.Гандидің Махатма ретінде қалыптасуы
1.1 Ганди өскен орта ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 16
1.2 Ганди азаттық күрес жолында ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

2.Гандизм және оның мәні.
2.1 Гандизм ілімі және оның қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
2.2 Ганди.пацифизмі ... ... ... ... ... ... ... ... . 41

Қорытынды. ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Тарихты жасайтын бұқара халық екені бұрыннан белгілі. Бірақ оның символы ретінде жеке адамдар тұрады. Мысалы, соның бірі Мохандас Карамчанд Гандиді айтуымызға болады. Үндістанның саясат санасындағы және саяси өміріндегі символы. Гандидың қайраткерлік және мұрагерлік жолында ерекшелік белгісі қалды, оның халықты отаршылдықтан азат ету және тәуелді елдерді жат елдің қысымнан босатуы, өжеттілікпен күресуін айтуымызға болады /1/.
Қазіргі заманғы өркениетті тарихта Махатма «Ұлы жан», «Бапу», «Ұлттар әкесі» ретінде танымал. Сол кезден бері төрт он жылдық уақыт өтсе де Ганди туралы, Гандидың жеке өміріне деген қызығушылық арта түсуде.
Бүгінгі таңда Гандидың адамзат тарихында зор роль атқарғанын көпшілік мойындауда. Дегенмен, бұл рольді бағалау қиынға соқпақ.
Үндістанның белгілі ақыны, Нобель сыйлығының лауреаты Рабиндранат Тагор Гандиді буддамен салыстыра отырып, оның адамдарға деген сүйіспеншілік күшін былай деп сипаттайды: «Ол бақытсыздыққа ұшыраған жандардың, жұпыны лашық үйлерінің табалдырығын аттаған, олар қай тілде сөйлесе, Ганди де сол тілде сөйлесті, бұл кітаптан алынған цитата емес, бұл шындық. Гандидың шақырған даусына ұлы бастаманың ашылуына Үндістан қайта жанданғандай. Дәл осылай, ерте кездерде Будда да барлық тірі жанның қиналған, қайғыларына ортақтасып шындықты жариялағаны белгілі» /2/.Үндістанның көрнекті мемлекет қайраткері, Үндістан Республикасының алғашқы премьер-министрі Джавахарлал Неру Ганди жайлы ол былай дейді: «Осы бір кішкентай ғана әлсіз адамның бойынан мызғымас болаттай қаттылықты, ешқандай күш-қайратқа ие бола алмайтын, биік болмаса да құз-жартастай... Ол асқан байсалдылықпен өзін қоршаған құрметтеушілікке, қадірлеушіллікке ие болды. Ол әрқашан қарапайым, артық сөз айтпайтын. Оның тыңдаушыларға айтқан сөзі өзінің ашық адам екені, жеке адам ретінде, өзінің ішкі жан дүниесінде сарқылмайтын рухани бұлақ жасырылғандай... Ішкі бейбітшілікті тауып, қоршаған төңіректегілерді онымен сәулелендіріп, өмірдің ирелеңі бар жолымен қорықпай, табанды қадам басты» /3/. Сонымен бірге Джавахарлал Неру Гандиді «Дін адамы» деп атады, бірақ ол ешқашан діншіл болған емес. Себебі Ганди ешқашан діни қауым мүшесі ретінде, не болмаса діни апологет есебінде сөз сөйлемеген. Оның айтуынша: діни тәжірибие және догманың ажыратылуы мүмкін, бірақ барлық діндерде этикалық принципі ортақ.
Қазіргі заманғылар Гандиді «Адамзат ары», әулие, пайғамбар, қасиетті адам деп атайды. Әйтседе олар Үндістанның тәуелсіздігі үшін британ империализміне қарсы күрескен рухани көсем ретінде таниды. Ганди тар мағынада саясатшы ғана емес, Үндістан тәуелсіздік алу жолында, Үндістан Ұлттық Конгрестің рухани басшысы ретінде танымал. Үндістан Ұлттық Конгресінің жетекшілері – Наороджи, Гокхале, Мотилал және Джавахарлал Нерулармен немесе басқа саяси қайраткерлер мен, мысалы: шығыс елдеріндегі өз халқының тәуелсіздігі үшін күрескен,- Сунь Ят-Сен, Кемал Ататүрікпен типологиялық тұрғыда ешқайсысы мен біріктіріп салыстыруға болмайды. Ол тәуелсіздік күресінің жаны болды және ол күрес жолында өзінің бірден-бір әрекетімен қимылдады. Сондықтан да Англиямен келіссөздер жүргізуде Үндістанның атынан өкілетті уәкіл ретінде қатысты. Бүгінгі таңда, Үндістан халқының Гандидың жетекшілігі мен тәуелсіздікке қол жеткізгенін мойындауымыз керек. Гандидың ұлы еңбегі саяси жетекші ретінде антиимпериалистік күресте халықтың тұңғиық сана-сезімінде отаршылдық құлдықты тоқтатуға қабілеттіліктерін арттыруға және шешім қабылдауда үлкен роль атқарды. Ол отаршылдыққа қарсы халықтың белсенді түрде ат салысуына сарқылмайтын бар күш-қайратын бағыттады. Ганди миллиондаған үндістандық шаруалардың, жұмысшылардың, қолөнершілердің тұрмыс, әдет-ғұрып, көңіл-күйін, ойын, ұмтылысын жақсы білді. Ол әрқашан ұлт-азаттық қозғалысқа қатысушы қарапайым халықтың жүрегінен тура жолға түсуіне жол салып беріп отырды. Англия, Оңтүстік Африка, Үндістан сияқты үш ірі мемлекеттің арасына шиыр-шиыр жол салған, туған халқының тәуелсіздігі мен ұлтық дамуы үшін күресе жүріп, осы күрес жолын, әдісін, бағыт-бағдарын үндістандықтардың қайсарлығы мен батырлығы Гандидың көрнекті лидер және ұлылығына негізделді.
Ганди ілімі мен жеке өмірі шығыс қайраткерлеріне өте зор ықпал етті. Ганди әдістері Африка халқының азаттық қозғалысында кең ауқымды түрде тарады. Кваме Нкруме тікелей мәлімдеме жасады: «Көп нәрсені мен ұлы Махатма Ганди идеяларын пайдалана отырып жасадым» - дейді. /4/. Гандизм принциптер мен идеялары Америкадағы негрлердің сегрецияны және нәсілдік кемсітушілікті жоюға үлкен күш берді. Ал Мартин Лютер Кинг Ганди жайлы былай деп көрсетеді: «қоғамдық өзгерістерде сүйіспеншілік Гандидың ең күшті қаруы болды. Дәл осы Ганди қолданатын сүйіспеншілік пен зорлық-зомбылықтың мәні мен көптеген айлар бойы іздеген әлеуметтік реформада әдісті таптым. Зорлық-зомбылық қысым көрген халықтың азаттық үшін күресіндегі бұл өте дұрыс жеке моральды және тәжірибе жүзіндегі әдіс екенін түсіндім». Махатма Ганди есімі тек гуманистік идеаларына ғана емес бүкіл әлем адамдарына қымбат есім. Ганди халықтар арасында достық қарым-қатынастың тең дәрежеде бірігуіне шақырды. Оның реалистік тұрғыда бейбітшілік үшін, мемлекеттер арасындағы істерде соғысты болдырмауға, күш көрсетпеуге жол ашылатынын көрсетті. Гандидың идеялары әскери қарсылық көрсету насихатында, Үндістанның жалпы ұйымдарында көптеген елдерде, континентте бейбітшілікті сақтау мақсатында пайдаланып, Махатма Гандидың бейбітшілік, татулық, тыныштықты сақтауға ұмтылу мұраты үлкен ықпал етті. Қоғамдық саяси қайраткер ретінде оның өмірі туралы баяндау тек академиялық қызығушылықты ғана емес, отаршылдық қанауға және ұлттық зорлық-зомбылыққа карсы күрескен гуманистік ойшылдығына бүкіл әлем жұртшылығы үлкен сыйластықтарын білдірді.
Диплом тақырыбының зерттелу дәрежесі. Бұрынғы Кеңестік тарихнамада
жалпы Үндістан тарихы, соның ішінде тікелей Махатма Ганди өмірі, саяси жолына арнаған зерттеулер жетерлік.
Ұлы Отан соғысы Үндістаннан информациялар алуды қиындатып, белгілі бір жағдайда Үндістанның қазіргі заман тарихын, ғылыми зерттеудің мүмкіндіктерін шектеді. Бірақ соғыс аяқтала салысы мен, үнді халқының ұлт азаттық қозғалысының көтерілуіне байланысты Үндістанда болып жатқан оқиғаларға қызығушылық ерекше өсті. Үндістанның тәуелсіздік алуы, үнді Республикасы мен Кеңес Одағы арасында сол кезде жақсы ынтымақтастық орнауы әсіресе мәдени айырбастың кең көлемде жүруі, осының бәрі қосылып, Үндістанның қазіргі заманғы тарихын зерттеу үшін кең перспективалар ашты. Соның ішінде Махатма Гандидың тарихи роліне де терең және жан-жақты талдау жасалына басталды.
1956 жылы «Новое время» журналы академик Е.М.Жуковтың «Об исторической роли Махатми Ганди» деген ашық хаты жарияланды. Дәл осы жылы «Международная жизнь» журналына академик А.А.Губердің осыған ұқсас материалы жарық көрді. Бұлардан кейін А.М.Дыяков, И.М.Рейснера сияқты ғалымдардың «Роль Ганди в Национально-освободительной борьбе народов Индии» деген зерттеулері дүниеге келді. Бұл публикацияларды гандизм, Гандидың азаттық қозғалысындағы ролі туралы терең зерттеулердің қажеттілігі айтылды. Бұлардың пікірлері басқа ғалымдар үшін маңызды стимул болды.
1950 жылдардың соңына қарай жинақталған тәжірибелер Гандидың қызметі мен көзқарастарына ғылыми-объективтік талдау жасауға мүмкіндік берді. Сол кезде жарық көрген «Үндістанның қазіргі заман тарихы» деп аталатын капиталды еңбекте үлкен фактілік материалдар негізінде М.Гандидың Үнділердің ұлттық тәуелсідігі үшін сіңірген еңбегі толығынан көрсетілді және қате түсініктер артта қалды.
1959 ж. КСРО-да Гандидің 90-жылдығы аталып өтіп, осыған орай оның «Моя жизнь» деген кітабы қайта басылып шықты және бір қатар статьялар жарық көрді. Ал, 1962 жылы А.В.Горев бастаған ғалымдар қаламынан үлкен көлемді зерттеу «Философские взгляды М.К.Ганди» жарық көрді. Бұдан басқа Ганди және гандизм туралы материалдар үлкен совет энциклопедиясы, педогогикалық энциклопедиясы, философиялық энциклопедиясы және философиялық сөздіктерде жариялана бастады. М.Гандидың 100 жылдығына орай О.В.Мартышинаның «Политические взгляды Ганди» кітаптары басылып шықты. М.Ганди туралы маңызды зерттеулер қатарына Ульяновтың «Политические портреты» еңбегін жатқызуға болады. Ол 1980 жылы баспадан жарық көріп Махатма Ганди туралы бүкіл өмір жолын зерттейтін, айтулы еңбектерінің жолын зерттейтін айтулы еңбектің бірі Горевтің «М.Ганди» болып табылады. Бұл еңбек М.Гандидың балалық шағынан бастап, оның мұраларының жүзеге асырылуына дейінгі аралықты қамтиды.
Зерттеудің хранологиялық шегі XIX ғасырдың аяғы XX ғасырдың ортасына дейінгі аралықты қамтиды.
Диплом жұмысының мақсаты Махатма Гандидің күрескер ретінде қалыптасуын, Гандизм мәнің жан-жақты ашып қарастыру болып табылады.
Диплом жұмысының мақсатына сай төмендегідей міндеттер алға қойылып отыр.
- Гандидің ұлт-азаттық күрескер ретінде қалыптасу жолына талдау жасау;
- Гандизм ілімін мәнің ашу;
- Гандидің пацифистік іліміне жан-жақты сипатама беру;
Диплом жұмысының құрылымы зерттеліп отырған тақырыптың мазмұнына сай кіріспе, екі тараудан, қорытынды және пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
        
        Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... Ганди өскен орта ... ... ... ... ... ... -----------------------------------
----- ... және оның ... ... ... және оның ... -----------------------------------
33
2.2 Ганди-пацифизмі ... ... ... ... ... ... жасайтын бұқара халық екені бұрыннан
белгілі. Бірақ оның символы ретінде жеке адамдар тұрады. Мысалы, соның ... ... ... ... ... Үндістанның саясат
санасындағы және саяси өміріндегі символы. Гандидың қайраткерлік ... ... ... ... ... оның ... ... азат
ету және тәуелді елдерді жат елдің қысымнан босатуы, өжеттілікпен күресуін
айтуымызға болады /1/.
Қазіргі заманғы өркениетті тарихта ... «Ұлы ... ... ... ... танымал. Сол кезден бері төрт он жылдық уақыт өтсе де Ганди
туралы, Гандидың жеке өміріне деген қызығушылық арта түсуде.
Бүгінгі ... ... ... тарихында зор роль атқарғанын көпшілік
мойындауда. Дегенмен, бұл рольді бағалау қиынға ... ... ... ... сыйлығының лауреаты Рабиндранат Тагор
Гандиді буддамен салыстыра отырып, оның адамдарға деген сүйіспеншілік күшін
былай деп сипаттайды: «Ол бақытсыздыққа ... ... ... лашық
үйлерінің табалдырығын аттаған, олар қай тілде сөйлесе, Ганди де сол тілде
сөйлесті, бұл кітаптан алынған цитата ... бұл ... ... ... ұлы ... ашылуына Үндістан қайта жанданғандай. Дәл осылай,
ерте кездерде Будда да барлық тірі жанның қиналған, қайғыларына ... ... ... ... ... ... қайраткері,
Үндістан Республикасының алғашқы премьер-министрі Джавахарлал Неру Ганди
жайлы ол былай дейді: «Осы бір ... ғана ... ... ... ... ... ешқандай күш-қайратқа ие бола алмайтын, биік
болмаса да ... Ол ... ... өзін ... қадірлеушіллікке ие болды. Ол әрқашан қарапайым, артық
сөз ... Оның ... ... сөзі ... ашық адам ... ... ... өзінің ішкі жан дүниесінде сарқылмайтын рухани бұлақ
жасырылғандай... Ішкі ... ... ... ... ... ... ... бар жолымен қорықпай, табанды қадам
басты» /3/. Сонымен бірге Джавахарлал Неру ... «Дін ... деп ... ол ешқашан діншіл болған емес. Себебі Ганди ешқашан діни қауым мүшесі
ретінде, не болмаса діни апологет есебінде сөз ... Оның ... ... және ... ... мүмкін, бірақ барлық діндерде
этикалық принципі ортақ.
Қазіргі заманғылар Гандиді «Адамзат ары», әулие, ... ... деп ... Әйтседе олар Үндістанның тәуелсіздігі үшін ... ... ... ... ... ретінде таниды. Ганди тар
мағынада саясатшы ғана емес, Үндістан тәуелсіздік алу ... ... ... ... ... ретінде танымал. Үндістан Ұлттық
Конгресінің жетекшілері – Наороджи, Гокхале, ... және ... ... ... ... ... мен, мысалы: шығыс елдеріндегі
өз халқының тәуелсіздігі үшін күрескен,- Сунь ... ... ... тұрғыда ешқайсысы мен біріктіріп салыстыруға ... ... ... жаны ... және ол ... жолында өзінің бірден-бір
әрекетімен қимылдады. Сондықтан да Англиямен ... ... ... ... уәкіл ретінде қатысты. Бүгінгі таңда, Үндістан
халқының ... ... мен ... қол жеткізгенін
мойындауымыз ... ... ұлы ... саяси жетекші ретінде
антиимпериалистік күресте ... ... ... ... ... ... арттыруға және шешім қабылдауда үлкен
роль атқарды. Ол отаршылдыққа қарсы халықтың белсенді ... ат ... бар ... ... ... ... үндістандық
шаруалардың, жұмысшылардың, қолөнершілердің тұрмыс, әдет-ғұрып, көңіл-
күйін, ойын, ұмтылысын ... ... Ол ... ... қозғалысқа
қатысушы қарапайым халықтың жүрегінен тура жолға түсуіне жол ... ... ... ... Африка, Үндістан сияқты үш ірі мемлекеттің арасына
шиыр-шиыр жол салған, туған ... ... мен ... дамуы үшін
күресе жүріп, осы күрес жолын, ... ... ... мен батырлығы Гандидың көрнекті лидер және ұлылығына негізделді.
Ганди ілімі мен жеке өмірі шығыс қайраткерлеріне өте зор ... ... ... ... ... азаттық қозғалысында кең ауқымды түрде
тарады. Кваме Нкруме тікелей мәлімдеме жасады: «Көп ... мен ұлы ... ... пайдалана отырып жасадым» - дейді. /4/. Гандизм принциптер
мен идеялары Америкадағы негрлердің сегрецияны және нәсілдік кемсітушілікті
жоюға ... күш ... Ал ... ... Кинг ... ... ... деп
көрсетеді: «қоғамдық өзгерістерде сүйіспеншілік Гандидың ең ... ... Дәл осы ... ... ... пен ... мәні
мен көптеген айлар бойы іздеген әлеуметтік реформада әдісті ... ... ... ... ... азаттық үшін күресіндегі бұл өте дұрыс жеке
моральды және ... ... әдіс ... ... ... ... есімі
тек гуманистік идеаларына ғана емес бүкіл әлем адамдарына ... ... ... ... ... ... тең дәрежеде бірігуіне
шақырды. Оның реалистік тұрғыда ... ... ... ... ... ... күш көрсетпеуге жол ашылатынын көрсетті.
Гандидың идеялары әскери ... ... ... ... ... ... ... континентте бейбітшілікті сақтау мақсатында
пайдаланып, Махатма Гандидың ... ... ... сақтауға
ұмтылу мұраты үлкен ықпал етті. Қоғамдық саяси қайраткер ретінде оның өмірі
туралы баяндау тек академиялық ... ғана ... ... ... ... зорлық-зомбылыққа карсы күрескен гуманистік ойшылдығына бүкіл
әлем жұртшылығы үлкен сыйластықтарын білдірді.
Диплом тақырыбының зерттелу дәрежесі. Бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... Махатма Ганди өмірі, саяси
жолына арнаған зерттеулер жетерлік.
Ұлы Отан соғысы Үндістаннан информациялар алуды қиындатып, белгілі бір
жағдайда ... ... ... тарихын, ғылыми зерттеудің
мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... мен, үнді халқының ұлт
азаттық қозғалысының көтерілуіне байланысты Үндістанда болып ... ... ... ... ... ... алуы, үнді
Республикасы мен Кеңес Одағы арасында сол кезде жақсы ынтымақтастық орнауы
әсіресе ... ... кең ... ... осының бәрі қосылып,
Үндістанның қазіргі заманғы тарихын зерттеу үшін кең ... ... ... ... ... ... ... де терең және жан-жақты талдау
жасалына басталды.
1956 жылы «Новое время» журналы академик Е.М.Жуковтың «Об ... ... ... ... ашық хаты ... Дәл осы жылы ... журналына академик А.А.Губердің осыған ұқсас материалы жарық көрді.
Бұлардан кейін А.М.Дыяков, И.М.Рейснера сияқты ғалымдардың «Роль ... ... ... ... ... ... ... дүниеге
келді. Бұл публикацияларды гандизм, Гандидың ... ... ... ... ... ... айтылды. Бұлардың пікірлері басқа
ғалымдар үшін ... ... ... ... ... қарай жинақталған тәжірибелер Гандидың қызметі
мен көзқарастарына ғылыми-объективтік талдау жасауға мүмкіндік берді. Сол
кезде ... ... ... ... ... ... деп аталатын
капиталды еңбекте үлкен фактілік материалдар ... ... ... тәуелсідігі үшін сіңірген еңбегі толығынан көрсетілді
және қате ... ... ... ж. ... ... 90-жылдығы аталып өтіп, осыған орай оның «Моя
жизнь» деген кітабы қайта басылып ... және бір ... ... ... Ал, 1962 жылы А.В.Горев бастаған ғалымдар ... ... ... ... взгляды М.К.Ганди» жарық көрді. Бұдан басқа Ганди және
гандизм туралы ... ... ... энциклопедиясы, педогогикалық
энциклопедиясы, философиялық энциклопедиясы және философиялық ... ... ... 100 ... орай О.В.Мартышинаның
«Политические взгляды Ганди» кітаптары басылып шықты. М.Ганди ... ... ... ... ... портреты» еңбегін
жатқызуға болады. Ол 1980 жылы баспадан жарық көріп Махатма Ганди ... өмір ... ... айтулы еңбектерінің жолын зерттейтін айтулы
еңбектің бірі Горевтің «М.Ганди» ... ... Бұл ... М.Гандидың
балалық шағынан бастап, оның мұраларының жүзеге асырылуына дейінгі ... ... шегі XIX ... аяғы XX ... ортасына
дейінгі аралықты қамтиды.
Диплом жұмысының мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ашып қарастыру болып табылады.
Диплом жұмысының мақсатына сай ... ... алға ... Гандидің ұлт-азаттық күрескер ретінде қалыптасу жолына талдау жасау;
- Гандизм ілімін ... ... ... ... ... ... сипатама беру;
Диплом жұмысының құрылымы зерттеліп ... ... сай ... екі ... ... және пайдаланған әдебиеттер
тізімінен тұрады.
Гандидің Махатма ретінде қалыптасуы
1. Ганди өскен орта
Мохандас Карамчанд Ганди 1869 жылы қазанның ... ... ... күрделі салт-дәстүрлі кішкентай Катхиавад деп аталатын Солтүстік-батыс
түбекте ... ... ... дүниеге келген. Гандилер ата-
бабасы индуизм дінінің үшінші кастасы бания кастасына жатады. Олар ... ... ... ... ... өкілдері атасынан бастап, Катхиавар
князьдіктерінің бірсыпырасында бас министр ... ... ... Ганди, оны Ота Ганди деп атаған. Ол өте бірбеткей, ... ... Ота ... ... қайтыс болып, екінші рет үйленген. Бірінші әйелінен
төрт ұл, ... ... екі ұл ... ... Ота Ганди балаларының
ешқайсысын бөліп ... ... ... олар екі ... ... ... ... баласындай тату болған. Осы алты ағайынның бесіншісі Карамчанд
Ганди, оны адамдар Каба ... деп атап ... ... ...... ... ... мансабы – диван. (Үнді ... ... ... өз ... бөлек министр және жалпы ірі
шенеунік). Каба ... төрт рет ... ... үш ... ... ... және ... әйелінен екі қыз қалған. Төртінші әйелі Путлибай оған
бір қыз және үш ұл ... ... ... – Путлибайдан туған үйдің
кенжесі.
Әкесі Каба Ганди – Раджастхан сотының мүшесі ... ... ... ... бас ... қызметін атқарған. Каба Ганди сол кездегі
үнді князьдігіндегі жергілікті әкімшілік өкілдері секілді, балаларына
әжептеуір ... ... ... ... ... ... ұстау керек
екенін, ағылшын әкімшілігінде жұмыс жүргізе білу, ағылшындықтардың киім
киюі, сөйлеу мәнерін ... ... ... отбасы Оңтүстік Үндістан
князьдігінің ... ... ... ... ... ... немесе
жергілікті бай ақсүйектерге жатпады. Мохандастың ағаларының бірі – заңгер,
бірі – ... ... ... ... ... тірі ... жергілікті
ағылшын орта мектебінде оқыды. Әкесі Гандиді князьдағы ... ... ... ... ... ... ... өзіне алды.
Гандидің айтуы бойынша: «Әкесі ешқандай білім алмаған тек мол ... әрі ... ... ... ... ... дейін оқыған.
Тарих және география пәндерінен мүлде хабарсыз еді. ... ... мол ... ... қиын ... шешуге және жүздеген
адамдарды басқаруға септігін ... ... өзі: ... ... ... ... емес еді» - деп ... алады. А.В.Горев Гандидың әкесі
жайлы былай деп ... ... ...... мол, өжет, тік
мінезді, көбіне осы мінезімен ... ... ... ... ... ... діни дәрісі аз еді, дегенмен мінәжатханаларға барып,
діни уағыз тыңдағандықтан көптеген индустарға тән діни ... ... ... ... ... ... діндар адам болады және де ұлы М.К.Гандиде
солай тәрбиеледі. Зерттеушілердің айтуы бойынша: ... өз ... ... ... үнді ... афоризмінде жазылған. «Нет ничего выше ... ... ... ... ... ... ол зиян ... және
зорлық көрсетпеу өте жоғары мейірбандық болып саналатынын ұғып алды (ахинса
парамо дхарма). Үндістанның барлық ... ... ... ... ... ереже, тәжірибе жүзінде әсіресе джайнистер мен вайшнавистерге
қатаң түрде қолданылады.
Ганди отбасында барлық діни дәстүрлер қатаң сақталынды. Анасы ... ... ... ... ... ойламайтын. Вишнуиттердің мінәжатханасы
хавелиге күн сайын барып тұруды өзіне парыз санаған. Ол ... ... ... ... ішіп ... ... және ... бұлжытпай сөзсіз
орындайтын. М.К.Ганди «Менің өмірім» атты кітабында анасы жайлы былай деп
есіне алады: ... ... әйел ... есімде қалды». Бірде анасы чандраяма
кезінде қатты сырқаттанып қалады, бірақ сырқатта оның ... бұза ... ... күн ... ... ... ол үшін түк те емес еді. ... ... ... бір рет ... ... ... /6/ ... қанағаттанбай, бір чатурмас кезінде ол күнара ауыз ... еді. ... ... кезінде күннің көзін көрмейінше нәр тартпасқа ант ететін.
Ондай күндерді біз, ... ... көзі ... ... ... айта
қояйық деп, аспаннан көз алмайтынбыз.
Жауын-шашын күндерінде күннің көзінің мүлде көрінбей қоятыны ... Аяқ ... бір ... ... шешемізге айтайық деп алды-
артымызға қарамай жан ұшыра жүгіретініміз де әлі ... Өз ... ... ол да ... ... келіп еді, бірақ күнің көзі бұлт тасасынан ... ... ... ... ... ... жоқ» - деді ол жайрандап, -
«бүгін менің тамақ ... ... ... ... Сосын қайтып келіп
парызын өтей берді. Негізі анасы Гандидың ... ... ... ... ... ... жоқ екенін әрқашан ескертіп, түсіндіріп отырады.
Гандилар отбасында дәстүрлі діндердівайшнавизмді ұстанды. Ұлы ... ием ... ... деп сенімдерін белгісіз абсолют ретінде қабыл
алмау, танымал ... ... шығу деп ... Бұл ... пен өз ... бас тарту деп сипаттайды. Шіркеулерде құдайға
қызмет ету, киелі обет қабылдау, әртүрлі ... ... ... сақтау бәрі-бәрі құдайшыл вайшнавистің діни тәжірибесі осымен аяқталып
отырған. Ганди осындай атмосферада туылып, осындай ортада өсті. Ганди туып-
өскен ... ... діни ...... мұсылмандар және
зороастрийлер өмір сүрді. Осылардың ... ... ... ... да
болды, олармен діни тақырыпта пікір таласып отырды. Ганди оларды ... ... . ... ... өмірім» атты кітабында гуджарат тілінде
«Рамаяна» (Үнді ... ... ... мен ... ... «Бхагавагита»
(Үндістандағы жартылай тарихи және жартылай аллегориялық трактат),
«Манусмрити» ... ... заң ... ...... және ... заңдары) оқылды. Ганди кішкентай ... ... ... мағлұмат алған. Будда дінінің ... ... ... ... бастамасы танып білуге болмайтын рух, яғни ... ... ... оның ... сол ... ... көріністері,
түрленулері Будданың үйретуінше: жер, көк және мәңгілік кеңістік ... Жер ...... ... ... ... көк ... мәңгілік кеңістік дүниесінде Будда тұрады ... Бұл ... ... ... ... ... Бірінші ақиқат - ... азап ... ... ... – азап ... негізі нәпсіні
тыймаушылық. Үшінші шындық – азап шегуден нәпсіні тыю ... ... ... ... – адам азаптан құтылу үшін Будда (Гаутама)
көрсеткен жолмен жүруі ... Бұл жол ...... тыныш өмір сүретін
жерге, Будда тұратын мәңгілік кеңістікке апарады екен. Будда дінінің ... ... мен ... ... ... үш ... діни ... баян етілген. Ол 29 ... 10 мың ... ... - ... (Өсиеттер кітабы)», «Виная-питака» (діни –кәде
жоралғылар кітабы), «Абхидхама-писака» діни негіздерін баяндайтын ... үш ... ... ... дүниеде азап шегу одан құтылу жолдарын ... ... ... ... орын тепкен. Феодалдар мен қанаушылардан ауыр
кемсіту көріп отырған халық, ... ... ... пен еркіндікке
жетудің бірден-бір жолы деп түсінді. Ерте дүние адамдары ілімін өздерінше
оқып, оған ... етіп ... ... ... христиан
әдебиеттері, миссионерлер мен шіркеу жас Гандиді қызықтыра алмады. Ганди
«Автобиографиясында» былай деп түсіндіреді: «Только христианство было ... Во мне ... ... ... ... к ... И на то
была свая пригина. В те дни християнские миссионеры, бывало, ... ... ... и ... ... индусов и их богов» /7/ Британ
империалистері құрған орта мектептер, колледждер мен ... ... кең ... бастаған ғасырлық идеялар мен дәстүрлер Батыс
ойшылдарына ықпал ете ... ... өсіп келе ... жас өспірім
жеткіншектер ашық түрде болмаса да, жасырын түрде көптеген ... ... ... ... Үндістандағы саяси құлшылық пен физикалық
әлсіздіктен туындаған. Бір ... ... ... ... ... етуімен,
жасырын түрде шылым шегуге, ет жеуге тыйым салынған жерлерге барды. Тыйым
салынған шығындарды төлеуі үшін ... ... ... ... ... ... өзінің істеген істеріне өкінішпен қарап, әкесіне өзінің
құлдырап бара ... ... жаза ... да ... екенін мойындайды.
Әкесі таңқалған кейіппен, үнсіз көзіне жас алып, баласын кешіреді. Ганди
бұдан ... ... ... бейімделді. Бұл Ганди үшін алғашқы және
ұмытылмас қос сабақ ... ... күші мен ... ... Шыншылдық
махаббатқа шақырады, ал махаббат үнсіз жүректің өзгеруіне әсер етеді. Ганди
өмірде ... пен ...... ... ... Ганди өзінің
«Автобиографиясында» былай дейді: «Это было для меня ... ... ... ... ... ... свеохватывающей, она преобразует все,
чего бы ни коснулась. Нет ... ее ... ... - өте ... ... ... басқа балалардан еш
айырмашылығы жоқ, ... ... адал және ... ... еді. Әкесі
Раджастхан сотының мүшесі болып тағайындалып, Порбандар князьдығынан
Раджкотқа ... ... ... жеті ... ... Ганди бастауыш мектепке
барады. Ганди мектепте өте нашар ... Тек ... ... ... ... жолдастарына өтірік айтпаған. Ганди ешкімен араласпаған,
өте именшек еді, балалардан қашқақтап жүретін. Бірден-бір серігі ... ... ... ... оның ... келмейтін. Тек қана оқулықтарды оқитын.
Сабаққа күн сайын дайындалатын, тек ... ... алып ... ... ... оны алдағысы келмейтін, ол өте адал үлгілі бала болды /9/
М.К.Ганди он үш жасқа ... ... ... Сол ... ... некелесу болған. Жасөспірімдерді он үш, он төрт жасында үйлендірген,
дәлірек айтқанда «Балалар некесі». Үндістанда неке қию, ... ... ... ғана үлкен маңызды болып табылмайтын, ол туыстарына, қоршаған
ортасына да ... ... ... ... ... де , ... да ата-
аналары түбегейлі ... ... ... ... және де оны
өткізуге қаржы табу мерзімі бірнеше айға ... ... ... ... ... ... аурушаң еді. Ол көзінің тірісінде ... ... Ол ... ... ... ... өз мойнына
алды. Сөйтіп, Гандидың, өзімен қатарлас Кастурбай атты ... ... өте ерте ... керек емес екенін былай деп жазды: «Никаких
моральных доводов, которыми можно было бы ... ... ... ... /10/
Ганди кейінірек осы құдай қосқан қосағы Кастурбай мен алпыс екі ... ... ... ... Олар ... ... ... Кастурбай
Гандидың балалық шағынан қартайғанға дейінгі ақылшысы, досы болды. Ол ... ой ... ... ... ... ... ... төрт ұл, бір қыз
тәрбиеледі. Ганди қызды аластатылғандардан ... ... ... көбі наразы
болды. Ганди «Если мне докажут, что ... ... ... ... ... ... восстану против индуизма!» - деп ашық түрде
жариялады. /11/ Кастурбай ... ... ... тән үй ... ... күйеуімен бірге болды. Кастурбай Гандидың қоғамдық
және саяси ... да көп ... ... отырды. Американдық биогроф Льюис
Фишер былай деп жазады: « Ганди не боялся ни ... ни ... ... ни ... ни ... Но он ... ... жены» /12/
М.К.Ганди алты жасынан он алты жасына дейін оқыған білімін ары ... ... ... ... ... ... екенін, ойлана бастайды.
Мохандастың өз қалауы бойынша ... ... ... ... ... ... ... болды. Себебі: вишнуизм дінін тәубе етушілер,
индуизмнің, ағылшынның бірі, адамдар өлген адамдармен жұмыс жасамауы ... ... ... Гандидың адвокат болуын армандаған, осы өтінішті
орындауын талап етті. Өте ұзақ ... ... ... ... оқуға
жіберетін болып шешті. Гандидың Англияға оқуға ... ... ... қарсылық етті. Касатадан ешқашан да ешкім сыртқа шықпаған. Егер
шетелге шығатын болса, ... ... ... ескертеді /13/ Бірақ
Гандидың оқуға деген құлшынысына еш нәрсе де бөгет бола алмады. ... ... ... оған ... ... болса және де ... ... ... болса, онда сол адамға бір рупий, төрт анна айыппұл
салынады» - деп қорқытты. ... ... оқып ... ... ... олардың ауыздарында шылым, киімдері де ерсілеу, тағам
талғамайтындықтарын, ағылшындар секілді ... ... ... ... ... ... ... түспеуін, негізінен діндар
(діншіл) үндіс Үндістанды тастап кетпеуі ... ... ... ... батасын алып, арақ-шарап ішпеуге, ет жемеуге және де ... ... ант ... ... ... ... ... Мохандастың көп
алдау, арбау, азғырулардан сақтап отырады. Ганди вегетериан ... ... ... ... ... ... діни принцептер джайнахимса – тірі жанға
зорлық –зомбылық көрсетпеу есінде жақсы сақталды. Лондонда жүрген ... ... ... ... Во ... ... из ... по городу в поисках вегетарианских кушаний Ганди попал в один
странный ... где не ... ... ... блюда, но также
велась их пропаганда путем распространение летературы. Он купил здесь книгу
«Солта» В ... ... ... пробудила у него интерес к
диетике, ... с ... ... ... ... Ганди вступил в Лондонское вегетарианское общество и
вскоре оказался в числе ... его ... ... Он помог
обществу найти вегетарианский клуб в ... ... ... и ... Он ... ... ... об индийских обычаях и пище в журнале
«Вегетарианец». /14/
Гандидың Англияға келуі тек ... ... ... қатар, оның рухани
жағынан баюына көп көмек берді. Ганди тек ағылшын ... ғана ... ... жоқ. ... ... діни ағым ... ... Ең ұлы, ең
бағалы нәрселерді оқыды. Формальді ... ... ... онша ... ... ... тапсырар кезде латын, француз, ағылшын тілдері
сонымен қатар жаратылыс тану пәндерінен ... ... ... ... ... ... жетілдіру үшін көп кітаптар оқыды, пікір таластарға қатысты,
әңгіме ... ... ... ... ... танысты, үнді мәдениетін
де қандай элементтердің бар екеніне көз жеткізді. Гандиге ... ... ... ... ... ... кітабы, онда Будда өмірі жайлы
жазылған, «Бхагавадгита» Гитаны оқып үйренуіне жол ашты./15/ ... ... ... ... атеизм мәнің түсініп, ұғуға ұмтылды. Атеистік
көзқарасты «Свободомыслие» ағылшын қоғамынын жетекшісі, ... ... ... ... Ол ... ... ... былай деп
жазды. «Для атеистов, подобных Бредлоу, истина ... ... же ... для ... ... бог». Сонымен бірге ағылшын үкіметінің
оппоициянері, ... ... пен ... қорлаудың патшалығы Ист-
эндтің – «Филантропиялық қаһарман ... ... ... Ирландық әйел Энни Безант, сонымен бірге Бернард Шоумен, Фабиан
қоғамының белсенді мүшесі, утопиялық социялизмның ... ... ... ... діни тілімінің Құдайды тану ілімінің негізін ... ... ... ... ... дейін идеалист Энни Безант
Үнділерді азаттық пен ... ... ... ... ... ... тудыру жолындағы күреске шақырды./16/ IX ғасырдың аяғы
XXғасырдың басында Үндістандағы діни ... оны ... ... ... мұраттар үнді халқына Европа цивилизациясының кемістігін
қайталамауға мүмкіндік беріп, Үндістан ... өз ... ... етіп ... ... ...... қамалына кері саяси ықпал
жасар деп үміттенді.
Безант ұлы ойшылдар – Үнді ... ... ... ... ... ... еді. ... Ганди көп жылдардан
сон 1893 жылы Үндістанда Энни Безант пен кездеседі. Энни ... ... ... ... ... күресіне арнайтындығын айтады.
Ганди Англияда оқып жүрген кезінде Кармилидің «Герой и ... ... ... ұлы ... ер жүректілігін, ұлылығы жайында оқып
біледі. Ол екі нәрсені жақсы білді. ... ... 2/3 ... осы ... өзінің заңды және саяси қайраткерлігіне пайдаланды.
/17/ Бұл оның үлкен мән ... ... ол ... ... меңгерген
принципі (қамқорлыққа алушылық, кейінірек тең ... ... ... ... ... ... өз еркілері мен халыққа үлестіріп беру
туралы идеяға шақырады. Лондонда жүрген кезінде ағасы ... ... ... ... әр ... ақшасының шығының ұқыпты ... ... ... ... айналдырады. Бұл әдетін өмірінің ... ... ... Дадабахай Наороджи Үндістан Ұлттық Конгресінің алғашқы
жетекшісі, ұйымдастырушысы дәріс береді. Ол ... ... және ... мол ... мен ... болады. Оны
Үндістандықтар «Ұлы қарт» деп үлкен сүйіспеншілік пен атады. Үндістанда
ғана емес ... ... ... да танымал. Ганди алғаш рет Британ
империализмі туралы, империализм ... ... ... ... ... ... ... Үндістанның отар халқының тағдыры жайында ойлана бастады.
1.2Ганди ұлт-азаттық күрес жолында
Ганди өзінің бала кезіндегі именшіліктігінен тек ... ... ... бастайды. Оңтүстік Африкада жүрген кезінде М. К. Ганди бейбіт жолмен
қарсыласудың теориясы мен ... ... оны ... ... ... деп атайды. «Сатьягреха» терминін Ганди былай деп түсіндірді.
«Сатья» - «Сүйіспеншіліке толы ақиқат», «саграха» - ... ... ... «Сатьяграха» - ақиқатқа арқа ... ... ... ... және орыс ... ... былай деп аударылды.
«енжар немесе керенау», « зорлық- зомбылық ... ... ... бұл ... ... да ... мазмұнын аша
алмаған. «Сатьяграха ешқашан енжар немесе керенау болған емес». Осы уақытқа
дейін Гандидың саяси ... екі ... ... ... ... және ... күш ... /18/. Ганди
осында Ағылшын – бурлар (1889-1902), Ағылшын – зулус (1908) соғысы ... ... ... ... ... көмектеседі.
1899 жылы Ағылшын – бур соғысы басталады. Оңтүстік Африкадағы голланд
отаршылдарының ұрпағы-бұларға қарсы ағылшындар ... ... ... ... деп аталатын екі тәуелсіз ... ... ... шығуына
ағылшындар ағылшын қоныстанушыларын қорғауды сылтауратты. ... ... мен ... арасындағы империалистік бәсекелестіктің
объектісі болды. Ағылшын ... ... ... ... ... және бай алтындарын басып алуды мақсат етті.
Соғыс екі ... ... ... ... ... ... өз
басымдықтарын көрсету жолында өтті. Гандидың көзін жеткізген қарама-
қайшылық, халықаралық проблемаларды шешу ... ... ... ... ... ... сай ... мораль жағынан төтен құбылыс еді.Ағылшын-бур
соғысы 1902 жылы 31 ... ... ... ... ... аяқталды.
Ағылшындар өз дегеніне жетіп Оңтүстік Африкада монополиясын жүргізеді.
Ганди ағылшындарға көмектескен ... екі ... ... Біріншісі-
қиын кезде ағылшын империясының жағасына жармаспай бейбіт кезде Үндістан
тәуелсіздік беруін ... ... ... бур, зулус,
индустарға ағылшындардың ... көзі ... қара ... ... еді. Ол осы ... орындап шығады. Алайда
тәуелсіздік жөніндегі үміті аяқталмайды.
1914 жылы Ганди өз ... ... ... ... ... ... ... Оның жұрт таныған көсеміне айналды. Оның күш
көрсетпеу қарсыласу жолындағы күресте ұлттық конгрестің ресми идеалогиясы
болады. /19/
Мохандас ... ... ... рет ... ... ... ... Конгресс сессиясы жылына бір рет үш күнге шақырылады. ... ... өте ... әсер ... ... өте ұзақ баяндамаларын
жасады. Қарарлар ... ... ... ... ... діни ... жағынан айырмашылық бар екені байқалады. ... ... ... ... ... ... Үндістан Ұлттық
конгресінің жетекшілері – Локаманья Тилакпен, Энни Безант пен, Гоккале мен
кездесті. Үндістанға ... ... ... ... ... жан ... қарым-қатынасын аяусыздық, айуандық
әрекеттерін көріп ... ... ... ... Ағылшындардың
жіберілген сот төрелігін, әділ сот, әділеттік Ганди ... ... деп сыр ... ... ему было ... о ... ... Инди?
Разве он мог понять нужды, нравы, взгляды и обычай народа? И как мог ... ... вещи в ... ... ... считать на медяки?
Подпбно тому, слон ... ... по ... ... на ... ... так и ... бессилен мыслить понятиями индейцев, а
следовотельно, и устоновливать законы для них» /20/
Ганди өзінің саяси тәжірибесінде зорлық-зомбылық ... ... ... үкіметтер немесе қоғамдық орнатуларға қарсы, бірақ азаматтық
құқықты тәртіпке келтіру мақсатында, ішкі агрессияға қарсылық ... ... ... ... ... қойды. Зорлық-зомбылықсыз қоғам мен зорлық-
зомбылықсыз өмір (бейбітшілік) оның идеалы ... ... ... ... ... ... есебінде ұлттық отандыққа қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... білді. Гандилік концепциялық
зорлық-зомбылық көрсетпеу және қару ... қара ... ... Үнді
ұлт азаттық қозғалысында тарихи үндістер тарихи қарым-қатынаста біте
байланысып ... ... де ... жылдардағы қозғалыстар халық
көтерулер орта ғасырлар типті, отар ... ... ... күші – ... (сипайлар), отар армияның, ағылшын басшылары қандай да ... ... амал ... ... мен полициялар полицияны ұстап отырды.
Г.Ахмадабад қаласында ашрам құрды. Гандидың алғашқы ... ... ... және оның ... ... ... және ... әдісі үшін шешім қабылдауға дайындық үстінде еді. Осыған ... ... ... ат ... Ашрам бай үнділі патриоттардың
құрбан етілуіне, әсіресе ҮҰК мүшелеріне байланысты құрылды. Осы ... ... ... ... ... ... орныға түскен
еді. Көрнекті үнді демократы Тилак және ... ... ... ... үнді ... көп көңіл аударуға тартты, ... ... ... ... ... ... басқаруға талпынуға
деген ұмтылыстарды көбірек қызықтырды. 90-шы жылдары Ганди алғаш рет
Оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... Гопал
Кришна Гокхалені ұстазы ретінде санады. «Үндістанның әлеуметтік өмірі ... ... ... ... талпындырып отырды. Ержүрек, өзін
құрбандыққа шалуға және жетекшелікке ұмтылысын ... үнді ... ... даналығы қандай да бір істі бастауында емес, қалай аяқтау
керек екенін білген жөн». /22/
Ұлт-азаттық қозғалысқа Үнділіктер арасынан іріктелініп ... ... мен ... өткізілді, ұлт-азаттық қозғалыстың өсу қарқыны,
алдағы уақытта анти империалистік компаниялардың арқасында ... ... ... ... ... үнді ... ... ағылшын империалистік өкімет Үндістанмен бірге қарым-қатынаста болды.
1917 жылы Ганди алғаш рет ... ... ... ... ... Оның ... ... өте қиынға соқты. Олар тұрғындардың
саяси белсенділігін арттыруда өте зор роль ... ... ... үнді ... ... Гандидың Үндістанға келген кезін,
Дж.Неру былай деп ... «Он был ... ... ... ... нас расправить плечи и глубоко вздохнуть; подобно лучу ... ... ... и ... ... с ... глаз; подовно вихрю, он все
всколыхнул, и впервую очередь человеческого мышление. Ганди не ... ... он ... из ... масс ... он говорил их
языком и уделяло им и их ... ... все ... ... ... ... зор ықпал жасаған ұлы орыс жазушысы және гуманисі
Лев Николайевич Толстой. Толстойдың ... өз ... ... кітабы
мені әбден баурап алды, - деп жазды Ганди. Ол менін жаныма ... ... ... ... ... ... айында Толстойда былай деп хат
жазады: «Күрес әлі ... және ... ... ... дегенмен аяусыз
қанау, зорлық-зомбылық қауқарсыз болған ... ... ... ... ... тиіс» - деді. Оңтүстік Африкадағы Үнділіктердің өте қиын
жағдайда екеніне және ... ... ... ұмтылуына көңіл
аударуын сұрады. /24/ Осы жазған хатында Ганди Толстойдан «Үндіске ... ... ... таратылуына рұқсат сұрады. Толстой мен
Гандидың ой пікірі бір ... ... Ұлы орыс ... ... болғанға
дейін бір-бірімен хат алысып тұрды. Ганди Толстойға «Үндіске хатына» алға
сөзін және Үндістанның ... ... ... ... жібереді. Толстой
Гандидың бұл кітабын өте жоғары бағалайды. Гандиді «Үнді ойшылы» ... ... ... ... деп ... ... 1910 жылы
22 сәуірде жазған хатында былай деді: Очень он близкий нам, мне ... ... ... ... ... бір ... деп ... Ганди
жас өспірімдерге Толстойдың мынандай трактаттарын ұсынды: ... ... ... ... ... не», ... өз жүрегімізде» т.б. /25/
Конгресс басшылары ... ... ... Гандидың ұсынысымен жапыға
ортақ хартал өткізуге бір күнге дүкендерді, оқу орындарын жауып, ... ... ... ... ... 1919 ... 1-ші
наурызында раулет заң жобасының негізінде отаршыл үкіметті шексіз билікпен
қамтамасыз еткен заң қабылданды. ... ... ... ... ... ... ... права алып беретін болды. Дүниежүзілік
соғысының аяқталуы Үндістандағы толқу кезеңі мен тұспа-тұс келген ... ... елде ... ... ... ... ... еселеп
арта бастады. Қоғамның осы бір ат төбеліндей шағын тобының соғыс жылдарында
біраз дүниеге қолы ... де, енді өз ... ... ... беру үшін ... ... ... істерге қосуға әрекеттенді. Бірақ
ұлан ғайыр халықтын көпшілігінің ісі былайша оңға баса қойған жоқ та, олар
үстерінен зіл ... ... ... ... ... қарастырды.
Орташа таптар конституциялық үлкен өзгерістер күтті. Бұл өзін-өзі басқаруға
кеңінен жол ашып. ... ... ... жақсартып, олардың алдынан
өсулеріне жол ашар еді. ... әрі ... ... беті бар ... ... ... беріп, жұртшылық өз тағдырын өзі шешу мен ... ... ... мен айта ... ... Бүкіл үндістанда әлденені
күтумен үміттену басым болды да, баған үрей мен ... ... ... өзі барлық Үндістандықтарды Үнділер мен ... ... өз ... ... бұл күні ... ... етумен ораза тұтуға
шақырды. Бірнеше апта бұрын Бомбейде Ганди ұйымдастырған ... ... егер ... ... ... ... бағынбауға басқа
да осындай заңдарға отаршыл өкіметтің жарлықтарына құлақ аспауға ант ... бір ... ... ... 6-шы ... ... дегенмен
30-шы наурызда Делидің, Лахордың, ... ... ... мен ... ... Көпшілігі Ганди шақырған құлшылық етумен
оразадан гөрі раулет заңын ... ... ... үндістаннан
тайып тұруларын талап еткен демонстрациялар мен ... хош ... ... ... елдің бүкіл провинциялары харталаға ден қойды; астанада
Лахора, Ахмадабадта, ... да, ... ... мен ... ... ... мен ... Полицияға жәрдемге әскер бөлімдері әкелінді. ... соң ... ... ... бөліп тастаған соғыс жағдайы енгізілді. Бірнеше
айлар бойы Пенджаб ешбір кедергісіз кіріп шығуға түрмеші ... бар алып ... ... 10-шы ... олар ... қаласында
ұлттық қозғалыстың екі лидерін тұтқындады. Осыған орай 13-ші сәуір ... ... ... ... ... зорлығына қарсы үлкен
митингі бейбіт түрде болып өтті. ... ... ... әскер қолданылды, оқ
атылды. Жаппай тұтқындау ұрып соғу ... ... ... үлкен қайғы алып келді. Анти империалистік
толқу барлық жерде орын ... Кей ... ... әскери пойыздарды
жолдан шығарып жіберді; көпірлерді жарды. Темір ... ... ... қиратты. Бұған қарсы ағылшын отаршылдары аянбай соғысты. Ағылшын
авиациясы қорғансыз қалалар мен селоларды бомболады.
1919 жылдың ақырғы күндері ... ... өз ... Амритсарда
өткізді. Мұнда Үндістанның ұлт-азаттық қозғалысының Тилак, Энни Безант,
ағайынды Әли, М.А.Джинна, Ганди және ... Неру ... ... ... бас ... ... қызу ... Пенджаб жерінде
ағылшындардың жасаған қанды қырғыны конгресшілердің жадынан әлі ... ... ... ... Үнді ... ... деген текті
жеккөрушілік айқын есіп тұрды. Делегаттардың ... ... ... ... ... ... ... елде өзін-өзі билеу
принципіне сәйкес нағыз жауапты ... ... ... ... Конгресс
Үндістандағы барлық саяси ұйымдарға отаршылар мен күресі үшін ... ұран ... ... ... ... олар тіпті Амрицарға өз өкілдерін де
жіберген жоқ. Конгресс пен мұсылман лигасының одағы ... ... ... бірі ... ... ... ... етуші Мателал
Неру индустармен мұсылмандар арасындағы қазіргі және болашақ бірлік белгісі
ретінде сикхтардың ... ... ... ... ... ... /28/ М.К.Ганди Оңтүстік Африкадан Үндістанға оралған соң Сабарматиде
Ашрамда ... ... өзін ... ... ... ... ... Африкада жүргізген сатьяграхасынан кейін жұрт оны ... ... жылы ... ... ... ... плантатор –
европалықтардың ... ... ... ... ... өте
табысты қорғады. Сонымен бірге Буджарадтағы Кайриде тұратын ... ... ... заңына қарсы халықтар арасында үгіт-насихаттар ... ... де ... пен ... ... ... ... даусы басқа дауыстарға қарағанда ерекшеленді. Ол өте жәй ... ... ... ... оның дауысын басып тастай алмады. Ол өте
жұмсақ және мейірімді, сыңғырлы естілді. ... және ... ... ... ... ... жол ... әрекетке және шешімге
шақырды. Қазір біз бұл дауысты жақсы танимыз, ... он төрт ... ... 1919 жылы ... және наурызда ол алғаш рет ... Біз ... ... ол бізді таң қалдырды. Біздің жеке ... ... ... ... ... ұзақ сонар әңгімелеріміз,
әрқашан да құр айқаймен еш нәтижесіз қарарға қарсылықта, ешкім бір қалыпты
қабылдамады. Бұл ... ... ... ... ... ... Гандизм ілімі және оның қалыптасуы
Ганди ілімі ғайыптан ... ... ... ... ... тарихындағы
жаңа бірдене емес еді. Джавахарлал Неру бұл ілім ... «Бұл ілім ... өзі ... көне еді» - деп ... ... ... ... мұны зор
масштабта саяси және әлеуметтік қозғалыста алғаш рет қолданды. /29/
Гандизмнің қайнар көзі – көне буддизм, ... ... ... күш ... және ... кісі ... уағыздары)
діндерінде, Үндістанның ұлы ойшылдары Рамакришна мен ... ... ... Хгхош мұраларында, буржуазиялық цивилизацияны қабылдамай,
шаруалар қауымы мен қол ... ... ... ағылшын Джон Рескин мен
американ философтары Ральф Уолдо Эмерсон және ... ... ... ілімі мен қайраткерлігінің айырмашылығы неде? 1920 жылы
Ганди өзінің өмірбаяны туралы жазуды ... ... ... іздеу тарихы»
өзінің өмірінің тарихы бола ма деген сұраққа жауап ... ... ... ұлт ... ... ... ... болады; жалынды,
қайратты, жігерлі, батыл дүние жүзілік соғыс кезіндегі сержант, 1942 ... или ... !» - ... ... ұран мен алға ... ... ... Лондонда вегетериандық қоғамға қатысқан, ешбір радикалды қоғам
қозғалысының ... ... ... және ... ... бірінші ден Гандидың жеке ... ... ... ... ... ... мен ... тану
идеалистік бағытта философиялық материализмге қарама-қайшылық тудырды)
Ганди ... ... ... ... ... деген сенімін жоғалтқан
емес. Оның қайраткерлігі мен ... ... ... ... мен
негізгі элементтері – моральдық баға, ... ... ... қуанышты өмірден бас тарту тағы сол сияқты; саяси ... ... ... ... ... тағы сол сияқты
әлеуметтік мақсаттар, әйелдерді азат ету, діни ... мен ... тағы сол ... ... ... Иә осындай сенімдіктің арқасында
Ганди ерте ... ... ... ... ... ... деген сенім, кейінірек ұлттық бостандық үшін ... ... ... ... идеалдарына берілгендігі үлкен роль атқарды, ... ... ... ... ... тұрғындар Гандиді
өзінің бір құтқарушысы, құдайдың жіберген ... ... ауыр ... адам деп ... /31/ ... ... ... және
мәдени тұрғыдан көз қарасын реакцияшыл деп ... ... ... ... ... үлкен қателік болар еді, «реакцияшыл» көзқарасы оны
шаруалардың көпірін асыра сілтегені, бір ... ... ... ... ... ... мен ... – басқалармен
мүмкін біз өзімізге қарсы тұрған шығармыз, әлде Ганди осы ... ... ... ... революцияның пайда болуына қазіргі ұлттық
демократиялық қозғалысты, яғни деревниядағы кедейшілікті сахна төріне
шығару ... ма. ... ... бұл Үнді ... ... өмірінде
қарсылық, феодалдық қарым-қатынас пен байланысқан ұлттық демократиялық
қозғалыстын басында буржуазия тұрды.
Үшіншіден I ... ... ... ... ... ... пен ... ұлттық қозғалысына жетекші роль ... деп ... ... ... ... үлкен белсенділікке ие болдық деп
басқаларды айытпауға болмайды./32/ Үндістандағы жағдайлар басқа ... бұл ... ... да ... ... болып ықпал етті. Бірте-
бірте Үнді шаруаларының экономикалық жағдайы бірінші дүние жүзілік соғыста
және бірінші дүние ... ... ... ... ... ... Үнділік
ұлттық қозғалыстын радикалды қанаты ұйымдастырған, басқа да ауданндардағы
өкілдер ... мен ... ... ... ... жағдайлар,
Түрік, Қытай ең бастысы орыс ревалюциясы азия халықтарының танымына және
Үнді ... ... ... ... ... ықпал етті. Егер де Ганди
тарих сақынасында болмаған жағдайда оның ықпалы қай жерде болсада, әрине
басқа формада да орын алар ... жеке ... ... Үнді шаруаларының оянуына, жаңа шаруалар
көтерілісінің азаттық және ... үшін ... ... ... ... із қалдырды. /33/
Төртіншіден тәуелсіз күштер сатында деревниялық кедейшілік орын алды ма
деген қауіппен Ганди өмір бойы қорқынышта өмір сүрді. ... ... ... ... ... ... та ... Әрқашан халық үшін азаттық пен
демократияға буржуазия класынын жетекшелігі мен әрекет жасауға ұмтылдырды.
I дүни жүзілік ... ... ... ... ... ... қауіпсіз әрекеттер, көбіне бұны түсінбегендер түсіндіруге ... ... сол ... ... ... ... көрсету
принцпін империализмге қарсы ешқандай ар-ұятты ... ...... өле-өлгенше өзіне тиісті жұмыстарды жасады.
Бесіншіден тек деревниядағы кедейшілік пен ғана емес ... ... ... және ... еңбекшілер мен қарым-қатынастарда Ганди
осындай позиция ... ... ... әрекетіне қызмет етті.
/34/ «Қамқорлық теориясы» оның қатаң талаптары, нақты ... ... ... ... ... ... анық та, ... қайраткерлігінде өзінің көмекшілерін (Сатьяграха өткізу
және конструктивтік програмасының бар екені) Гандилік әдіс ... ... ... ... ... халықтық күш біріктіру ... ... ... ... ... көрсетті. Ганди революциялық әрекетін өткізбеу
үшін, халық күшін империализмге қарсы тұруға шақырды. Бұл ... ... ... ... әрекеттерге ұстау икемділігі, империализмге қарсылығы
империалистік ... ... ... оны ... ... ... болуына жетеледі. Ганди барлық фракция және буржуазия
ішкі ... ... ... мен ... алды, белсенді әрекеттерге
жұмылдырды.
Алтыншыдан Гандиді тарихта Үнді буржуазиасы ның жетекші деп ... ... ... әр ... ... барлық сұрақтарға бірдікте болды.
Керсінше оны елді қорғаушы , ... жәңе ... ... ... ... із ... мен кей ... жалғыз да қалып қойды. ... ... ... ... ... деп ... ... әрқайсысы өз жолы мен
ұйғарды. Мұндай жағдайлар бір емес бірнеше мәрте ... ... ... ... ... содан кейін 1932-1933 жылдардағы азамттық бағынбау,
екінші ... ... ... ... тәуелсіздігіне қол жеткізуі жөнінде,
ең соңғы кезең осы тәуелсіз мәселесі ... ... ... өмірінің соңғы күндерінде қатысты еді.
өзінің идеалдарына қарама-қайшылық ... ... ... сардар Потельдей радикалды моделнизм интелегенті пандит Неру
және т.б. конгресс қайраткерлерімен ұзақ уақыт өзінің көмекшілеріне ... ... ... не? ... ... ... саяси ілім.
Үндістан буржуазиясымен империализмге қарсы ... ... ... салушы М.К. Гандидің ... ... ... ... ... объективтік идеалистік бағыт. Оның түпкі негізі
құдайдың қақтығын мойындау, оны ... пен ... қою "мен үшін ... ... ... Ол ақиқат - Құдай "- дейді Ганди. /35/
I дүниежүзілік соғысқа ... ... ... мен, ... мен ... ағылшын империализмінен Үндістанды басқаруға
қол жеткізген соң, ағылшын импорттарына кедендік ... ... ... жіберу, байланыс жасауды шектеу тағы ... ... І-ші ... соғыс Үндістандық жұмысшылар мен шаруалардың
ағылшын билеушілеріне деген наразылығын күшейтті, Ұлы ... ... ... ... ... ... етіп, антиимпериалистік
қозғалыстың дамуына ... ... Қара ... халықты Үндістанның
толық тәуелсіздік алуына талап етуіне итермеледі. Жұмысшы табының ... ... ... түрде ат ... ... ... ... гегемониясы шарттары обьективті ... ... Бір ... үнді буржуазиясы өзінің экономикалық позициясын
күшейтті. Бұл шаралардағы буржуазиялық-помещиктік Конгресс жетекшілігі мен
антиимпериалистік және ... ... ... ... ... ... тырысты.
Ганди ірі Үндістан буржуазиясының идеологиялық қаруы болып, феодалдық
жер иеленушіліктің ... пен ... ... осы мақсаттарды
қамтамасыз ету болып табылды. /36/
Гандизмнің негізгі белгілері: 1. Бейбітшілік насихатын ... ... ... ... ... ... ал
помещиктер-шаруалардың қамқоршысы; жұмысшылар мен шаруалардың ... ... ... және де бағынуға міндетті емес. Гандизм
таптық күресті бейбіт жолы мен ... ... 2. ... ... ... белсенді революциялық күрес еңбекшілердің
қанаушылыққа қарсылығы ... ... ... болып табылады. Қанаушылар
қаналушыларды, қысым көрсетушілер езілушілерге зорлық-зомбылық көрсетуін,
Гандизм қысым ... ... ... күнә деп ... тәртіпке қарсы күреске, өсімқорлыққа қарсы, помещиктік жер
иеленушілікке қарсылықты ... ... ... 3. ... ... товарларға байкот жариялауға, ... ... ... ... демонстрациялар өткізуге, салықтан бас тартуға
ұйымдастырды. Мұндай күрес әділетті деп ... 4. ... кең ... пайдалануға, "жоғарғы ", "төменгі" үнділік догматқа
сөзсіз бағынуды насихаттау, сонымен бірге "күнәшілдік" ... ... ... ... ... құдай еркінен ретімен касталық тізімді
мойындау. 5. өнеркәсіпті демогогикалық жағынан қаралау, машинаны ... ... ескі ... ... ... ... ... 1947 жылы Үндістан өкіметі басында тұрған
реакциялық ... блок ... ... ... кең көлемде пайдаланды, Гандизмді үгіттеу арқылы,
үнді капиталистері мен помещиктері террор саясатын қалың бұқараға қарсы,
ұлттық ... үшін ... және ... ... ... ... /37/ 1949 жылы ... айында Делиде Үндістан Ұлттық
комиссиясы ЮНЭСКО-ға бірлесу жөнінде өзінің кезекті сессиясын аяқтады. Бұл
сессия мынандай ұран мен ... ... и весь мир ... в ... ... сил. Лишь ... ... предохранить Индию от разрушения". Неру
өзінің кең көлемді ... мен, ... ... ... ... на основе принципов и ... ... ... ... Онда ... делінген: "В современных тревожных условиях народы
всех стран и всего мира нуждаются в ... и ... ... ... мира и ... ... человечество ". Сәуір айында Бомбей
қаласында дін жөнінде ... ... ... өтті. Оған дін тобыры, ірі
капиталистер ... ... ... қатысты. Ситарамая митингіде
коммунистерге дүрсе қоя берді, ... ... ... лекарством
от всех экономических трудностей. Существующих в Индии". Гандизм ... ... мен ... ... ретінде коммунистерге қарсы күрес
әрі қарай жалғасуда. Көптеген агрессивті ағылшын американ ... ... ... сенім сіздіктерін, Гандилік доктрина ... ... ... қарама-қайшылық бар екенін нұсқайды... Мұнда кішкене
болса да ... бар. ... мен ... өкімет басшылыларының көпшілігінің
халыққа қысым көрсетушілігін және ... ... ... ... мүмкіндік берілгендігін, үкімет орындағылардың қалың бұқара
халыққа зорлық-зомылық ... ... ... ... ... ... мен ... көрсетушілерге қарсы қалың көпшіліктің ... ... 1921 жылы ... деревнясындағы өкіметтің
озбырлығына шыдай алмаған шаруалар полиция учаскесін талқандап өрт ... ... ... ... өз ... ... кетті деген қортынды шығарды
/38/. ... 1931 жылы ... ... ... ... ... жариялайды. Оның негізі болып үкіметтің тұз монополиясына қарсы
байкот жариялады. Ганди вице-король Ирвинге 1931 жылы наурыз айының ... ... ... ... ... сатьяграха болатынын мәлімдеді. Осы күні
Ганди жанына жетпіс сегіз ... ... ... ... ... Араб теңізінің жағасына бет түзеді. 400 шақырымдық жер ... ... ... ... ... ... бірте-бірте көбейіп бара
жатқан шерудің алдында келеді. Бірнеше ... ... ... теңізге жетті. Көкектің бесінен алтысына қараған түні олар құдайға
құлшылық етіп, таңертең 1919 жылғы ... ... ... өзі ... тұз ... ... ... теңізге түсіп, жағаға қайта шықты да,
теңіз суынан бір шымшым тұз алғандай рәсім жасайды. Осыдан ... ... ... мың ... ... тұз сатып алудан бас тартып оны өздері
өндіре бастайды. Үш ... "Тұз ... ... мен Конгрестің атағын
шығарды /39/. Ганди өзінің қайраткерлігі ... ... ... ... ... ... ... алушылық соғысына
қатынасты. Әр уақытта Ганди ... ... ... қанаушыларына
наразылығын қолдап отырды.
Ганди ілімінің зорлық-зомбылыққа қарсыласуын осы бір тұстан ... ... ... капиталистер мен помещиктер арасында өте
қолайлы еді. Қазіргі уақытта Конгрестің ... мен одан әрі ... де ... ... қарама-қайшылығын мойындай отырып, ол әрқашан
қаналушылардың қанаушыларға қарсы, жұмысшылардың капиталистерге қарсылығын,
шаруалардың помещиктерге қарсылығын үнемі ... ... Бұл бір ... ... ... ... белгілері болып табылады және
тап күресінің, оған деген қарым-қатынасы қастандық әрекеті мен мойындалады.
/40/ 1942 жылы ... ... ... ... ... - ... ... зорлық-зомбылығыма негіз бола білді . Сол уақытта Ганди бірнеше
мәрте Толстойдың идеяларына бөліну ... ... ... Ең ... ... Гандиді жаңаша принципке үйретіп қана қойған жоқ, оның жеке
басының зұлымдыққа қарсы күресінің жеңетініне сенімін ... ... ... ... зорлық-зомбылыққа қарсылық көрсетпеу қатынасы
Толстойдың қарсылық көрсетпеу ілімі арасында ... ... ... ... ... ... зорлық көрсетуін әрқашан таңбалап отырған. Ірі Үнді буржуазия
және либералды помещиктер қалың көпшілік қозғалысында, ағылшын ... ... және ... да Үнді ... бейбіт күресіне Ганди
ілімін пайдаланды. Деген мен ... ... мен ... ... ірі ... ... ... көшу барасында Ганди ілімінің
бірінші жағында ... ... Оның ... ... ... ... ақтауға, заң негізінде жүргізілген жағдайларда, әдет-
ғұрып және салт-дәстүрін Үндістанның құлдыққа салушылармен байланысты ... да ... ... ... реформистік буржуазия кезеңінде бой
ұсынуға, ағылшын империализмге өзінің пайдасына жол беруіне, ... ... ... ... себептер мен Гандизм ірі капиталистер мен
помещиктерге реакциялық блок ... ... ... империализмі
өкімет билігін алуға еңбекшілер қозғалысының басып ... бар ... ... ... ... күресуге өте жарамды болды.
Ұлттық конгресс, яғни ірі буржуазия мен помещиктер ағылшын империалистер
келісімге ... ... ... ... ... қалалардағы
феодалдық отаршылдық капитализм өмір сүрді деревнядағы билеушіліктер
тәрізді ... ... ... ... ... ... ... Үндістанды қанаушы таптарға тозығы жеткен базистің нығаюына берік
болуына қолданылуда. Әлі ... ... бұл ... Үндістанда сақталған.
Реакциялық тап қызығушылығының қорғауға, қоғамның ... ... ... ... ... Гандилік идеология ескірген
негізде өсті. ... ... ... ... ... аса
рекцияшылдығын осыдан көруге болады.
Гандиді Сунь Ят-Сенмен салыстыруға болмайды. Сунь Ят-Сен өз уақытында
Қытайдың көрнекті қайраткері болды; ... ... да оның ... ... ... ... шақырды. Мұны ұлы қазан ... ... ... жұмысшы табының күресінен кейін, Сунь Ят- Сен ілімінің де
ойлы, аса бағалы мұрагерлік ... бар ... ... ... ... ... туралы сөз қозғауға салыстыруға болмайды. Егерде Ганди
конгерстің көпшілік ұйымға ... ... ... ұйымдастыруы
хартал және бакот жариялауы, саяси күреске жұмылдыруы, сол уақыттарда ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылар таптық күресінің ... ... ұлт ... анти ... революцияға айналдырды.
Ганди ешқашан революционер болған емес. Ол әрқашан белсенді ... ... ... қасы болды. Ганди Үндістанда Үнділік ірі
капиталистермен помещиктерге халық қызығушылық қорғалаңдықпен ескі ... ... ... отыры танымал болды. Ол Үндістанның ... ... діни ... ... ... орта ғасырлық
қапас, ескіліктің сарқыншақтарын бекітуге ... ... ... ... ... шығу ... өте күрделі болды. Гандизм
теориясын әшкерелеу қиындық тудырмады. Әр ... ... ... ... ... ... Ұлттық Конгресті ұлттық табынуға қалың көпшілікті
айландырып жіберуге Үндістанда бұл табынушылық және ... ... ... ... бөлінбейтін адамдар арасында бұл қасиетін, ... ... ... ... Гандидің танымалдығын жеңу мүмкін
емес. Үнді халқының империалистік және феодалдық қанаушылықтан ... ... ... ... ... роль ... жаулап алушылықтар
Гандизмді әшкерелемей халықтық қанаушылардан босату мүмкін емес еді.
2.1. Ганди пацифизмі
Ганди өзінің зорлық-зомбылыққа қарсы идеясына ... ... ... Федянин Н. былай деп жазады: Гитлер Чехословакияны жаулап алған
кезде, ... ... ... қару алмай өзін-өзі өлтіруіне кеңес берді.
Гандиден - егер сіз олардың жойылуына қарсы болсаңыз, әскердің араласуынсыз
еврейлерді қалай құтқаруға ... ... ... ... дәл ... ... ... евреям следует совершит коллективные сомоубийства и те ... ... ... мира и немецкого народа без ... ... ... мен ... ... агрессия, Қытайда жапон
интервенциясы екінші дүние жүзілік соғыс табалдырығына бейбітшілік орнатты.
1938 жылы Европада да ... ... ... ... ... іс-әрекет және құпия келісімдерге толы ... 1938 жылы ... ... ... примьер-министрі Невилла Чемберленмен Францияның
премьер- министрі Даладье Гитлер мен және Муссолинимен келіс сөздер жүргізу
үшін ... ... ... ... ... ... болғандай
батыс лидерлерінің фашистік агрессорларымен масқаралықта ауыз жаласуымен
аяқталады. Мюнхен келісіміне қол ... ... ... ... ... ... салып берген Чемберлен опасыздықпен сатып
кетті. «Европадағы бейбітшілік, Мюнхенде қол жеткен нағыз ... ... ... - деп жазды Махатма Ганди. /43/ Ал Неру ... ... деп ... ... ... жұмсайтын баласы
салтанат құрып, өзіне-өзі өрекпі ... пен ... ... ... ... ... ... деп сендіріп бақты. Леди мен Лорд
Асторлардың Клаивдендегі иелігінде жиналған ... ... ... ... де ... ... енді ... кейін Герман шекарасы
Прагада небәрі 40 ... ... ... ... ... ... жек ... сұрқияға» Совет одағына аттанады. 30-шы қыркүйек айында:
«Қандай жолмен болсын келген бейбітшілік – ... ... ... шегуі
арқылы келген бейбітшілік – бұл бейбітшілік емес, жанжалдың ... ... ... ... ... – соғыс» - деп Неру
Мюнхендік аластаттық іс ... ... пен ... ... /44/ ... ... қарусыз күресу теориясын бейбіт ... ... ... ... пацифист ретінде соғысқа қатыспайды.
«Егерде сені біреу өлтіретін болса, өзін өлгенше, өзін біреуді ... емес пе?» - ... ... сауалына, ол былай деп жауап береді: «Жоқ
мен өлтіргенше, ол мені өлтіені дұрыс». Гандидың соғысқа ... ... ... пацифист екенін жоғары дәрежеде анықтап
берді. Үндістанды соғыстан шығару оның анық та, ашық ... ... ... ... ... ... державаларды қанды қырғынды тоқтатуға
шақырды. 1940 жылы 18-ші маусымда Ганди ... ... ... деп
жазды: «Я верю что французские государственные деятели проявили редкостные
мужество, в склонившись перед ... и ... ... ... резне». Бірнеше күннен соң Британ әскери кабинетіне үндеу хат
жолдады. Онда ағылшын ... ... ... ... ... пікірінше, Англияны Гитлер мен ... ... ... ... ... ... білдірді.
Ганди соғысты шын пейілімен жек ... ... оның ... ... кедергі жасады. Ганди жайлы Неру былай деп ... был не в ... ... от ... ... ... о не
применении насилия в отношении ... ... ... ... ... Қытай Герман фашистеріне және жапон
милитаристеріне қарсы өжет ... ... етіп ... Бірақ антигитлерлік
коалиция құрылған уақыттан, екінші дүние жүзілік соғыс толығымен түсініксіз
болды. Халықаралық қатынастарда ... ... ... ... ... әділетсіз соғыстар жайлы әңгіме болған кезде конгресшілердің
өздері Гандилік ... ... ... таралуына
келісімдерін берді. Үнділік патриоттарда ... және ... ... қалыс қалмады. Фашизм мен Ағылшын империализмі бір-бірімен туыс
екендігін мәлімдеді. Шындығында Ганди әділетті ... ... ... және ... ... ... байланыстырды. Ұлт
азаттық қозғалыстың тәуелді елдерде басылуын Чемберлен ағылшын ... ... ... ... ... ... ... вице-
королі Лорд Ирвиннің жетекшілігімен жүргізілген «Клаивдендік сұрқия», Кеңес
одағына қарсы Гитлермен бірге жүргізген келісімше? ... ... және ... отар ... ... ... әдістермен басқарғаны
патриоттарға анық белгілі болды. Ганди фашизмге қарсы Испания ... ... ... ... 1936 жылы ... ... әскери
дайындықтарға тойтарыс беру туралы» қарар қабылдады. Онда ... ... и ... ... указывал на опасность ... ... и ... что ... не ... участвовать в ней ни
на одной стороне. Фашисткие державы сколачивают ... и ... к ... Они ... ... себе ... и весь ... политические социальные свободы. Конгресс полностью отдает себе
отчет в том, что нависшей над ... ... ... противостоять,
сотрудничная с прогрессывным странами и народами, в ... с ... ... под игом ... и ... и эксплуатируются ими».
/46/
1937-1939 жылдары Үндістан конгресі, Лондонның наразылығына қарамастан,
шетел интеренциясына қарсы қатай ... ... ... ... ... ... тұрғындарына медициналық көмек көрсету жөнінде өте ... ... ... бірге конгресс ағылшын өкіметінің Палистина халқна
қарым-қатынасында терористік саясатына қарсы наразылықпен және еврейлер мен
арабтар ... ... ... ... ашық ... ... ... еврейлерге өздерін ағылшын империалистерінің
падалануына берілмеуіне шақырды. Ганди ... ... ... және адам ... соғыстан шығару жөнінде, конгрестің ішкі саяси
курсында бейбітшілікті сүюдің белсенді түрде ... ... ... ... ... ... көрсеткеніндей, Ганди Үндістанды басқа
елдермен күресуге шақырмады.
Гитлершілер Польшаға 1939 жылы бірінші қыркүйекте басып кірді. ... ... ... мен ... ... шарты оларды дереу осы ел
жағында соғысқа араласуды ... ... ... «Тыңыштық
орнатушылар», анығында, Гитлермен кезекті тіл табысуға тырысып, қол қусырып
отыра берді. Фашистік ... ... ... ... ... ... ... Гитлердің соғыс жоспарының өздері үшін
қауіптілігіне көз жеткізгеннен ... ғана ... және ... ... қыркүйекте Германияға қарсы соғыс жариялауға мәжбүр болды. Чемберлен
қауымдар палатасында Англияның соғысқа түскені ... ... ... ... ... соң ... вице-королі Лорд Линлитгоу Үндістан
Ұлттық конгресінің лидерлерімен, заң шығарушы жиналыс ... ... ... ... ... жақ деп
жариялады. Ганди Үндістан соғысқа қатысуға тиісті емес деп тағы да сендіріп
бақты. «Мен ... ... ... алып ... ... ... білемін, - бірақ тәжірибе мені бұның ортақ ... ... ... жол ... ... ... ... қақтығыс Үндістанға да,
бүкіл әлемге де ... ... ... ... ... жолындағы
зорлық-зомбылықтын өзі де қазір қалып барады». Өз ... ... ... ... тіпті ағылшын халқына хат жолдады, онда Гитлерлік
Германияға қарсы соғыспауға, тек оған «рухани ... ... ... ... – деп ... Комаров Е.Н. және Литман А.Д. /47/
Ал Неру былай деп ... «Біз ... ... ... ... ... біз ... өзімізді қанауына да жол ... ... Біз ... ... біздерге соғысу міндетін ... ... ... ... ... өзі азат ел ... ғана ... қолдай алады» - деді. /48/. Нерудің көзқарасы жеңіп шығады және 14-
ші қыркүйекте ... ... ... Неру ... ... ... ... былай деп айтылады: Үндістан Ұлттық Конгресі фашизмнің
агрессиясы мен ... ... ... ... ... ... тәртіп нормасын жоюды айыптады. Конгресс фашизм мен ... Үнді ... ... ... ... ... пен қарсы күрес
жүргізіп отырған ... ... ... ... Үндістанның
соғысқа қатысуы және қатыспау мәселесін Үндістан халқының өзі шешуі тиіс
және ... жат ... ... оған мұндай шешімді тануға правосы жоқ.
Үнді халқы сондай-ақ империалистік ... үшін өз ... ... жол бере алмайды. Егер Ұлыбритания демократияны сақтау және кеңейту
жолында күресетін ... ол ... ... ... ... жойып, Үндістанда Үнді халқы құрылтай жиналысын шақыру жолы мен
сырттан ешқандай араласуынсыз өзінің оған ... ... ... және ... өз ырқы мен жүргізе алатын правосын беретін дербес ... ... ... ... орнатуға жәрдемдесуге тиіс. Азат
демократиялық Үндістан агрессияға ... ... ... ... ... ... мақсатында басқа еркін елдер мен қуана бірігеді.
Ол іс жүзінде азаттық пен демократияға негізделіп, бүкіл ... ... мен ... адамзаттын прогресі мен әл-ауқаты мүддесіне пайдаланатын
дүниежүзілік тәртіп орнатуға әзір барлық конгресшілерге және Гандиге де бұл
қарар әсер етіп ... ... /49/. ... ... ... ... жылдары
ағылшындар елдің адам және материалдық рессурсын кеңінен падалануға ... ал бұл ... ... ... ... ... ұстап тұру
қажет болатын. Британ парламенті Үндістанды басқару туралы 1935 жылғы Заңды
вице-корольмен ... ... ... пен ... ... ... ... беретін актімен «толықтырады».
«Үндістанды қорғау туралы» заң басылып ... оның ... ... қызметі «Үндістанды қорғау жолында қауіпті» ... ... ... ... ... /50/
Делиден оңтүстік-шығыста орналасқан Трипура қаласында 1939 ... ... ... ... ... ... ... талаптар туралы қарар
қабылдады. Қарарда Үндістан ұлттық конгресінің негізгі мақсаттары –
Үндістан үшін ... ... ... сырттан ешқандай араласуынсыз халық
сайлаған Құрылтай кеңесін шақыру және осы ... ... ... ... ... ... Ұлттық Конгресінің
барлық ұйымдарына, конгрестік провинциалдық ... үнді ... ... ақырғы күреске әзірленуге шақырған ұран тастады./51/
Талас-тартыс Үндістанның төніп келе жатқан ... ... ... ... ... Ганди үнділіктер соғысқа, тіпті оған қатысу өздеріне
азаттық әкелген күнде де қатыспауы тиіс деп ... ... ... ... бірі Абул ... Азад пен Неру ... ... соғыста
Англияны, егер британ өкіметі Үндістанды азат ел деп ... ... ... қоя ... тиіс деп, ... ... жылы Гитлер өз солдаттарын ... ... ... ... ... ... ... және француз үкіметі жүргізген
«Странная война» саясатын пайдалануға, өз әскерлерін кеңес одағына ... ... ... ... 1940 жылы 10-шы ... ... өмір ... тоқтатты. Аз күн ішінде Гитлер әскерлері Бельгия,
Голландия және ... ... ... ... ... ... бұғазы
арқылы Англияны басып алуға ұмтылды деп ... ... /53/ ... ... ... комитетінің шілдедегі Пунада ... ... ... Онда ... делінген: конгресс соғыста
Англияны ... әзір ... бұл үшін ... ... ең ... соғыс
аяқталысымен-ақ Үндістанға тез арада тәуелсіздік беретіндігі туралы және
жауапты ұлттық үкіметін ... ... ... ... деп ... деп ... кесе көлденең еркіне қарамастан мәлімдеме жасады.
Ағылшын өкметі 1940 жылы 8-ші тамызда жұмысшы комитетінің бұл ... ... ... ... ... талаптарын орындаудан бас
тартып Гандидың талабы мен конгресс азаматтық бой ұсынбау науқанын бастады.
Жұмысшы комитеті 13-ші ... ... ... халықтың кең
толқынысымен күш қолдануларынан қауіптенген Ганди алдағы уақытта ... бас ... ... ... қабылдайды. Сатьяграхты Үндістан
ұлттық конгресінің лидерлері мен активистері және ... ... ... ... әрі ... ... бес жастағы Виноба Бхаве бастайды. /54/
1941 жылғы маусымның аяғындағы фашистік Германияның ... ... ... шапқыншылығы Үндістан халқына да ... ... ... ... қарсы кеңес халқының қаһармандық күресін бар ынтасы
мен қадағалап, олардың бойынан фашизмді қирата алатындай бірден-бір ... 1941 жылы ... ... ... ... қарар
қабылдайды. Онда былай делінген: «Советский Союз всегда ... ... ... и ... ... ... ... значение для
развития и прогресса человечества. Рабочий комитет считает ... ... ... разрушительной войны эти усилия и достижение будут уничтожены».
Конгресс мүшелері Кеңес ... ... ... өз ... ... қорғау үшін ер жүректілік, қаһармандықтарына сүйсінді Ганди
бар жаны мен Кеңес одағына жеңіс ... және ... да ... да ... ... ... екендіктерін білдірді – деп жазды Горев А.В.
/55/
1941 жылы ... АҚШ ... ... Англияның примьер министрі
У.Черчилль арасында кездесу өтті. 14 тамызда ... ... ... ... ... АҚШ пен ... ... халықтардың өздері
өмір сүргісі келетін басқару формасын таңдап алу ... ... ... ... қалпына келтіру және зорлық-зомбылық жолымен бұдан
айрылған халықтардың өзін-өзі ... ... ... ... ... ... қиыншылықтан әбден мезі болған халық
соғыстан кейінгі фашизм және ... ... ... ... адамзатты ғаламдық апаттардан қорғауға, бейбітшіліктін
орнауына Ганди бәрі сенді. Бірақ ... ... ... ... ... Черчилль бұл хартия Үндістанға жүрмейді деп мәлімдейді.
Атлантика хартиясында екі империалистік ... ... ... ... одағы жеңілген жағдайда, Гитлерге шабуыл жасап, барлық елді
билеп, ағылшын-американ ... ... ... ... ... 1930
жылдың бірінші жартысынан бастап АҚШ Гандиді кездесуге шақырады. Ганди АҚШ-
ты Үндістанның байлығы қызықтыратынын ... ... ... қалдыра
береді. /56/ 1941 жылы желтоқсанда Рузвельт Үндістан мәселесі ... ... ... ... осы ... ... ... бұл кездесу жайында менің бұған деген реакциям өткір еді, ... ... ... туралы ауызша сұрақ қоймауын кең түрде айттым деп
есіне алады.
Азияда соғыс кең өріс ала ... ... ... ... ... ... ... Голландияның отарлық ерліктеріне қауіп төндірген
еді. 1941 жылы 3 желтоқсанда ағылшын примьер министрі У.Черчилль Үнділерді
соғыста ынтымақтастықта ... ... ... ... бірақ конгресс
басшылығы Бардолидегі мәжілісінде шапқыншылыққа ұшыраған және ... ... ... ... білдіру туралы мәлімдей келіп
өздерінің бұрыңғы позициясын ... ... ... ... ... АҚШ-тың Перл-Харбордағы
әскери корабльдерін бомбалап, талқандады. 1942 ... ... ... ... ... ... 8 наурызда Жапондар Британдық
Бирманың ...... ... Олар Гонконгты жаулап алды, Индонезия
мен Жаңа Гвинея аралдарына әскер ... ... ... Бенгал
шығанағында барған сайын жиі көріне бастайды. Соғыс Үндістан шекарасына да
тым жақын келе ... ... ... апат ... ... әскери табыстары Черчилльді Англия мен Үндістан қатынастарындағы
дағдарысты жою үшін тағыда бір ... ... ... ... Рунгун
құлағаннан кейін үш күннен соң ол парламентте барлық Үнді партиялары ... ... мен ... ... үшін Үндістанға Англияның көрнекті
мемлекет қайраткері, ... ... ... ... ... Криппсті
жібереді. Үндістанның болашақ құрылымына қатысы бар Британ өкіметінің
негізінен ... ... деп ...... бар Криппс
Делиге келеді. Ағылшындар соғыс аяқталысы мен ... ... ... да ... ... ортақ берілгендігімен байланысты даминион
құратын жаңа Үнді одағына» құруға қадам ... уәде ... ... ... үшін ... мен князьдіктердің таңдаулы
депутаттары кіре алатындай оргон құру көзделді. Үнді одағына ... ... ... ... ... ... бар
конституцияға сәйкес өз жағдайын сақтап қалу» немесе жекелеген доминиондар
құру правасы берілді. ... ... ... ... ... ... ... қорғауға бақылау қоюды өзінде сақтап
қалуға және ... ... ... ... ... ... болады».
/58/
ҚОРЫТЫНДЫ
Махатма Гандидың өзі өлген соң артында қалғаны бар жоғы екі жұп ... ... ... және кітаптары еді. ... ... ... ... ... ... емес. Ол қара бұқара не ішіп, не киеді,
соны ... ... ... өзін ... ... ұстамаған. Егер олардан
артық, тәуір тұрмыс кешірсем, халықтын қам-қарекетін ... қол ... деп ... ... жеке ... ... сыйлықтарды да
пайдаланбай, ... ... үшін ... Атап айтар болсақ ... бірі - ... ... құны ... ... алқа еді. Оны ... ... Ганди бұл сылық менің қоғамдық қызметім үшін берілген,
сондықтан оны да басқалардын бөле-жара қарауға болмайды деп, қоғамдық ... ... ... материалдық кедейшілігіне қарамастан, Отандастарына,
халқына, ел-жұртына өзі ... ... ... ... пен ... ... Оның ... еңбекші халыққа деген сүйіспеншілігі
ұрпатар үшін баға жетпес асыл мұра болды.
Шын ... ... ... ... Үнді ... ... патриоты.
Туған халқының бүкіл Үндістанды ... ... ... ... ... ... деп, ... құлағы жастыққа тимеді. Сол үшін
ол қуғын сүргінге ұшырады, түрмеге жабылды, аштықта жариялады, ... ... ... Бұл үшін ол сан ... ... ... Ең ... оба шыққан
аймақтарға барып, санитарлық отрядтар құрып, тазалық ... ... ... ... ... үшін, дені сау адамға садақа
бермеуді, қайта ... ... ... ... ... Онсызда кедей
халықты салықпен тұқырта берсе, ол ... күн көру ... ... Гандидың мұндағы басты мақсаты-чиновниктердің
қожайындар емес ... ... өз ... ... ... ... халықтын қызметшілері екеніне көздерін жеткізу еді.
Жетпіс сегіз жыл өмір сүріп, Англия, ... ... ... ... ірі ... ... ... жол қылған Мохандас Карамчанд Ганди өл-
өлгенше қоғамдық саяси жұмыстан тәуелсіздігі мен ұлттық ... үшін ... сәт қол ... ... ... ресе жүріп, осы күрес жолын, әдісін
бағыт-бағдарын баяндайтын қыруар еңбек ... ... қай ... ... ... сияқты ұлы елдің ұлы перзентіне айналғаны ақиқат. ... оның ... ... ... ... көтерілгені де таңқаларлық оқиға. Бұлай
деуімізге себеп ол мақталатындай еңбек ... ... ... ... жеткен
күнде: «Адамдардың мақтағаны мені қуанта ... ол ... ... - деп ... ... ... Мохандас Карамчанд Ганди сабанның
жалыны секілді қызуы жоқ жалпылдап мақтаудың өртіне шалынбай, өзін ... да ... қала ... ... өтіп кеткен мақтаудың да ем
қонбайтына аурудың бірі екенін ерте ... оның өмір ... ... ... адамгершілігі, еңбекші халыққа деген ... ... ... ... ... ... өркениетті құрайтындар үшін баға
жетпес мұрасы болып табылды, бірақ олар Ганди үшін жалғыз бақыт пен ... ... ... - әділеттікке ұмтылушылықтармен
бірігіп отыр.
Қорыта келгенде, Мохандас Карамчанд Гандидың ... ... және ... ... ... және нәсілдік
кемсітілушілікке ... ... ... оның ... және ... ... түрде
айыптауы оның жалынды түрде қарусыздануға, ядролық қаруға тыйым салуға,
елдер мен халықтарға кең ... ... ... ... – оған тек
үнділіктер ғана емес ... ... ... прогрессивті адамзаттың
сүйіспеншілік ризашылығын тудырды.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Махатма Ганди22 бет
Мохандас Карамчанд Ганди23 бет
Үнді Ұлттық Конгрессі 1930 жылдардан кейін51 бет
Үндістандағы тәуелсіздік үшін күрестердің негізгі бағыттары мен идеологиясы19 бет
Махатна Ганди9 бет
А. ҚЫРАУБАЕВАНЫҢ «РАБҒУЗИ ҚИССАЛАРЫ» МЕН «МАХАББАТНАМА» ТУРАЛЫ ЗЕРТТЕУЛЕРІ134 бет
Абайдың махаббат лирикасы21 бет
Гобелен “Махамбет”18 бет
Гобелен “Махамбет” туралы26 бет
Исатай мен Махамбет басқарған көтерілістің басталу себептері8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь