«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»

Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар
Белгілер мен қысқартулар
Кіріспе ... ...8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.1Ветеринария туралы заң ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.2 Ботулизм ауруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
1.2.1Ботулизм ауруының қоздырушысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.2.2Ботулизм ауруының қоздырғышының төзімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.2.3 Ботулизм ауруының індеттік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
1.2.4 Ботулизм ауруымен дерттену ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
1.2.5Ботулизм ауруының өтуі мен симптомдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
1.2.6 Ботулизм ауруындағы паталогоанатомиялық өзгерістері ... ... ... ... ... ... ... 18
1.2.7 Ботулизм ауруының диагностикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
1.2.8 Ботулизм ауруының емі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
1.2.9Ботулизм ауруының иммунитеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
1.2.10Ботулизм ауруын дауалау және күресу шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
1.3 Шаруашылықтағы індеттанулық талдау мен бақылау ... ... ... ... ... ... ... ...20
1.4 Індетке қарсы шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
3Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
- ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты - ветеринарлық-санитарлық жағдайды жақсарту, жануарлар өнімдерін, шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
1 Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Е.И.Қасымов - Алматы: Санат, 1992. –118б.
2 Сайдулдин, Т. Ветеринариялық індеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Т.Сайдулдин – І,2-кітап, Алматы: Санат, 1999. - 135 бет.
3 Носков, Н.М. Руководство к практическим занятиям по эпизоотологии: учебное пособие для вузов /Носков Н.М.- Москва: Колос, 1961.-147б.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: учебное пособие для вузов /Поляков А.А.- Москва: Колос, 1964.- 153с.
5 Сюрин, В.Н. Частная ветеринарная вирусология: учебник для вузов /В.Н Сюрин, Н.В.Фомина – Москва: Колос, 1979.-124с.
6 Сюрин, В.Н. Диагностика вирусных болезней животных: справочник / В.Н Сюрин и др. М: Агропром, 1991.-136с.
7 Тәжібаев, А.С. Научные основы эффективной дератизации объектов ветеринарного надзора: учебное пособие для вузов / А.С. Тәжібаев - Алматы, 2000.-115с.
8 Мырзабекова, Ш.Б. Ветеринариялық вирусология: учебник для вузов /Мырзабекова Ш.Б – Алматы: Білім, 2004. – 184б.
9 Тұтқышбай И.А. Жануарлар патологиясы: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Тұтқышбай И.А, Сабекова Д.Ө. Шымкент,
ОҚМУ, 2009.-111б .
10Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009. -154б.
        
        Аннотация
«Ветеринария ісін ұйымдастыру» пәнінен жазылған «Ботулизм ауруына
қарсы ветеринариялық-санитариялық ... атты ... ... ... ... ... кіріспе, негізгі бөлім, өзіндік зерттеу, техника
қауіпсіздігі, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімін және 1 ... ... ... ... келесі нормативтік құжаттарды қолдануға
сілтемелер жасалған:
МЖМБС 2.104 -2006 КҚБЖ ... ... 2.301 -68 КҚБЖ ... 2.601 -2006 КҚБЖ ... ... 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД).Сызбалық шрифттер.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ ... ... мен ... ... жалпы талаптар.
МЖМБС 2.321-84 КҚБЖ (ЕСКД).Әріптік белгілеу.
Анықтамалар
Ботулизм (Botulismus) - жіті ... ... ... ... ... жұтқыншақтың, тілдің төменгі жақтың және ... ... ... ... ... ... – оның ... факторлар әсеріне
төзімділігі, яғни қарсы тұру қабілеті.
Патологиялық реакция ...... кез ... ... ... тыс жауап қайтарады.
Патологиялық процесс – құбылыстың күрделі комплексіне ... ... ... мен ... ... өзгерістер.
Инфекциялық ауру – инфекцияның айқын көрінісі.
Карантин – індет ошағының одан әрі ... жол ... ... шектеу шараларының жиынтығы.
Спорадия - жұқпалы аурудың бірен-саран жағдайда, яғни ... ... ... ... ... ғана байқалуы.
Уыттылық (вируленттілік) – микробтың зардаптылық дәрежесі, яғни өлшемі.
Шектеу – карантиннен гөрі шарттары бәсеңдеу, індеттің таралмауы ... ... ... ... тиым жолдары.
Індет – індет процесінің орташа дәрежедегі таралу қарқыны.
Індет процесі – оның ... үш ... ... ... ... ... ... туындайтын құбылыс.
Індеттанулық балау – жұқпалы аурудың шығу, таралу себептерін анықтап,
індет процесі мен індет ... ... ... ... – малдың ауруға шалдығу мумкіндігі сақталған инфекция
қоздырушысының бастауы мен оның ... ... бар ... ... ... ауырған мал анықталған табын орналасқан кеңістік.
Антигендер – иммундық ... ... және ... ... ... алатын организмге бөгде заттар.
Антиденелер – телімді антигенмен әрекеттесетін глобулиндер.
Балау – ауруды анықтау, табу, диагноз қою.
Вакцина – жұқпалы ... ... үшін ... ...... ... ... алу, яғни профилактикалау.
Дезинфекция – сыртқы ортадағы зардапты ... жою ...... ортадағы зиянды жәндіктерді жою.
Дератизация – зиянкес кемірушілерді жоюға бағытталған ... – ауру ... ... ... ... қабілеті
Инфекциялық процесс – макро және микро организмдер, қоршаған орта ара
қатынасы мен олардан туындайтын қарама-қайшы инфекциялық патологиялық және
иммундық – ... ... ... ... ...... ... - шіркей арқылы жұғуы
Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Анықтамалар
Белгілер мен қысқартулар
Кіріспе .......8
1 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... өтуі ... ... ауруындағы ... ... ... ... ... ... ауруын ... және ... ... індеттанулық талдау ... ... ... ... ... ... ... Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық ... ... ... ... аты ... аты ... ... атағы)
Жұмыс ____________
бағасы
бағасына қорғалды
«_____»________2016ж.
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты – жөні
Комиссия:
_______________
қолы,аты – ...... 2016 ... 7. 05 – ... ... Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
______________________________кафедрасы
«Бекітемін»
Каф.меңгерушісі __
«____»_____2016ж.
№____Тапсырмасы
___________________________________пәні бойынша курстық жұмыс
Студент _______________________________
(тегі,аты-жөні)
Жұмыс тақырыбы ... ... ... ... жұмыстың мазмұны | Орындалу | ... |
| | ... ... ... |
|1 | | | |
|2 | | | |
|3 | | | |
|4 | | | |
|5 | | | |
|6 | | | ... әдебиеттер:
1.__________________________________________________________
2.__________________________________________________________
3._____________________________________________________________
Тапсырма берілген күні _________жұмысты қорғау күні________________
Жұмыс жетекшісі _________________________________________________
(қызметі, тегі,аты – жөні, қолы)
Тапсырманы орындауға қабылдаған_______________________________
( күні,
студенттің ... 7. 04 – ... ... ... және ... ... атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
« _______________________________________» жоғары мектебі
«_________________________________________» кафедрасы
«Бекітемін»
Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты – жөні)
_______________2016ж.
Курстық жұмысты қорғау
Хаттамасы №____
______________________________________________________пәні
студент_____________________________тобы_________________________
Курстық жұмыс ... ... ... ... ... жауап алынды:
1.________________________________________________________________
2.________________________________________________________________
3.________________________________________________________________
Курстық жұмысты орындау кезінде алынған балл (60 мүмкіндіктен)
_____, қорғау ... (40 ... ... ... ... ... ... мүшелері________________________________________________
Қорғау күні__________2016ж.
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған
экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету ... ... әкеп ... ... ... ... қалыптасқан және бұрын
толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет ... ... ... ... ... Ол жеке ... ... кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы
қабылдануына әсер ... ... ТМД ... ... ... күші бар және сол ... ... жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде
ветеринарияның бір ... жеке ... ... жол ашты және ... қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық ... ... ... ... жасалған жұмысты
негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге ... ... ... ... ... ... ... бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы
дамыған ... ... ... инспекторлық жүйе құрылды.
Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және ... ... ... Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе
жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық ... ... ... ... өте ... ... аурулармен күресу шараларын
ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... ... ветеринария саласында жұмыс атқаратын ... ... ... ветеринариялық препараттарды ... ... ... байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет
көрсету нарығына ветпрепараттарды ... ... ... осы ... өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-
қайшылық туғызады және ол 2002 ... 10 ... жаңа ... ... «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының
себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы ... ... - ... ... ... өнімдерін, шикізаттардың және
ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа ... ... адам мен ... ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен
қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
- мемлекеттік ... ... ... үшін бір ... ... ... лицензиялайтын институттың құрылуы; ал
екінші жағынан ... ... ... ... дайындау, өңдеу, сақтау жұмысымен айналысатын бүкіл мемлекет
территориясындағы барлық субъектілерді қамтиды және ... ауыл ... ... ... ... ... ... халықаралық ветеринарлық талаптарға жауап беруі, Қазақстанның
Бүкіл әлемдік сауда ұйымы ... ... ... ... - жіті ... ... ... жүйесінің ауыр зақымдануы,
жұтқыншақтың, тілдің ... ... және ... ... ... ... ... Кернер 1820-1822 жылдары шұжықтан уланған адамда
аурудың белгілерін сипаттап, шұжықта у ... ... оның ... ... ... ... бар екенін анықтады. 1897ж. Ерменгем
қақталған еттен спора түзетін ауасы бағасыз бактерия бөліп ... ... сол ... ... өлген адамның көк бауыры мен ішегінен де ... ... ... (лат. ... – шұжық) деп атады. Жануарлардың
ботулизмі туралы деректер 20ғ. ... ... үшін А, В және Е ... аса ... ... ... В,
сирегірек А және С типтері арқылы, ал ... қой мен ... - С және ... - С, ... С, А және В типтері арқылы болады.
Ботулизм клостридиясының көбеюі және токсин ... үшін ең ... ... ден 38°С ... ... ... немесе сәл сілтілік реакция (рН 7,0-
7,6). Жемшөпте рН 3-4 ... 5-10% ас ... ... бос май
қышқылдары және антибиотиктер болған жағдайда микроб өсіп өнбейді.
Ботулизм клостридиясының ... ... ... өте ... ... тек 5 сағ. ... 105°С - 2 сағ. ... 120°С - 10 мин
өледі. ... және ... ... ... әсер ... нәтижесі жақсы болады. Химиялық заттар споранын өнуін
тоқтатады [1,2].
Курстық жұмыстың мақсаты – ... ... ... ... ... зерттеу.
1Негізгі бөлім
1.1Ветеринария туралы заң
Осы заң ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асырудың ... және ... ... ... ... қолайлы жағдайды, жануарлардан алынатын өнімдер мен
шикізаттың, ... ... ... пен ... қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, сондай-ақ халықты жануарлар мен
адамға ортақ аурулардан қорғауға бағытталған.
Жалпы ережелер
Осы заңда пайдаланылатын негізгі ... ... ... негізгі ұғымдар пайдаланылады:
сараптама актісі - мемлекеттік ветеринариялық қадағалау объектілері
диагностикасының немесе ... ... ... ... ... уәкілетті мемлекеттік орган
белгілеген тәртіппен ветеринариялық зертханалар беретін, олардың Қазақстан
Республикасының ветеринария саласындағы заңдарының талаптарына ... ... ... ... ... құжат;
ветеринариялық препараттарды байқаудан ... - ... ... ... ... ... ... үшін,
иммундық-биологиялық қасиеттері мен эпизоотиялық қауіпсіздігін ... ... ... ... өндірістік жағдайларда ветеринария
саласындағы уәкілетті ... ... ... ... ... ... саласы) - жануарлардың аурулары мен азықтан
улануын ... ... ... ... оларды
емдеуге және жоюға, мемлекеттік ветеринариялық қадағалау объектілерінің
Қазақстан Республикасының ветеринария ... ... ... ... ... етуге, сондай-ақ халықты жануарлар мен адамға ортақ
аурулардан қорғауға бағытталған арнаулы ... ... мен ... саласы;
ветеринариялық-санитариялық қауіпсіздік - мемлекеттік ... ... олар ... ... жағдайларда жануарлардың
жеке адамның денсаулығына қауіп төндірмейтін ... ... - ... ... ... мен ... ветеринариялық нормативтерге сәйкес келуін
ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген ... ... ... ... уыттық
және токсиологиялық зерттеулер арқылы тексеруі;
ветеринариялық құжаттар - ... ... ... ветеринария саласындағы уәкілетті ... ... ... ... ... беретін ветеринариялық-
санитариялық қорытынды, ветеринариялық куәлік, ветеринариялық ... ... іс ... - ... ... профилактикасын,
емделуін немесе диагностикасын қоса алғанда, оның ... ... ... оны ... ... мен ... денсаулығына қауіп
төндіретін аса қауіпті аурулар ... ... ... қоюға және жоюға; жануарлардың өнімділігін ... ... ... денсаулығына жұқпалы, оның ішінде жануарлар мен ... ... ... мақсатында, бірегейлендіру рәсімін қоса, жануарлардан
алынатын ... мен ... ... қамтамасыз етуге бағытталған
індетке қарсы, ветеринариялық-санитариялық рәсімдер кешені;
ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) ережелер - ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар орындау үшін міндетті
болып табылатын ... іс ... ... ... айқындайтын
нормативтік-құқықтық акт;
ветеринариялық препараттар - жануарлар ауруларының профилактикасы,
диагностикасы, оларды емдеу, олардың ... ... ... және деретизация жасау үшін жануарлардан, өсімдіктерден
алынатан немесе ... ... ... ... арналған
парфюмерия немесе косметика құралдары ретінде пайдаланылатын заттар;
ветеринариялық паспорт - ветеринария саласындағы уәкілетті ... ... ... ... онда ... ... ... жынысы,
түсі, жасы, жануарлардың ауруларының ... ... ... ... ... ... ... дауалаудың мерзімдері
мен сипаты көрсетіледі;
жануарлар ауруларын қоздырушылар - ... ... ... ... ... қарапайым жәндіктер, саңырауқұлақтар,
гельминттер, кенелер, жәндіктер;
ветеринариялық препараттарды ... ... - ... ... ... ... ветеринариялық препараттарды
сараптамадан, байқаудан өткізу;
ветеринариялық препараттардың мемлекеттік ... - ... ... ... орган шығаратын, мемлекеттік тіркеуден
өткен және ... ... ... ... және қолдануға
рұқсат етілген ветеринариялық препараттар туралы мәліметтері бар тізбе;
карантин - індет ошағын жою және аурудың ... жол ... ... ... ... ... пен ветеринариялық-санитариялық тұрғыдан
қолайлы аумақ қасындағы шаруашылық байланыстарды шектеуді ... ... ... ... қадағалауды бақылайтын жүктердің орнын
ауыстыруды тоқтата тұруды қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... ... көздейтін құқықтық режим;
ветеринариялық-санитариялық сараптама зертханасы - базарларда және басқа
орындарда өткізілетін жануарлардан ... ... ... сараптаманы жүзеге асыратын заңды тұлға немесе заңды тұлғаның
мамандандырылған бөлімшесі;
ауру бойынша қолайсыз пункт /қолайсыз пункт/- індет ... ... ... ... - ... препараттарды
өндіру, сақтау, тасымалдау, байқаудан өткізу, тіркеу ... ... ... ... ... ... сату ... іс-шаралары - жануарлар ауруларының таралуына жол бермеу және
індет ошағы мен қолайсыз ... ... ... жол ... ... ... байланыстарды ішінара шектеуге
және мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын ... ... ... тұруға бағытталған ветеринариялық, әкімшілік- шаруашылық
іс-шаралар жүйесін көздейтін құқықтық режим;
жануарлардың аса ... ... - ... ... ... ... ... жануарлар мен адамға ортақ ауруларды қоса
алғанда, тез немесе кең таралатын, жануарлардың ... ... ... үлкен әлеуметтік-экономикалық залалға әкеп соғатын жануарлар
аурулары;
мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын ... - ... ... ... мен ... ... препараттар, жем-
шөп және жем-шөптік қоспалар;
жануарлардан алынатын өнімдер - тиісінше өңделмей тамаққа пайданылмайтын
ет және ет өнімдері, сүт және сүт ... ... және ... ... және ... өнімдері, сондай-ақ бал ара шаруашылығының өнімдері;
ветеринариялық препараттарды тіркеу сынағынан өткізу – ... ... ... ... ... уәкілетті
әрекеттік орган белгілеген тәртіппен қолданылатын әдістер, әдістемелер
кешені;
жануарлар ауруларының диагностикасы ... ... және ... – жануарлардың аса қауіпті, баяу және ... ... ... ... бір түр ішіндегі типтік
айырмашылықтарды ... ... ... мен дигностикасы
шараларын әзірлеуді қоса жүзеге ... ... ... немесе даулы
жағдайларда түпкілікті диагноз қою;
базар – жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен ... ... ... және ... ... ... қоса алғанда, арнайы жабдықталған сауда орны;
жануарлардан ... ... - ... ... жануарларды
сақтандыруға арналған және /немесе/ өнеркәсіпте пайдаланылатын тері, жүн,
түк, қыл, ... аң ... ... ... ... ... ... қан, сүйек, мүиіз, тұяқ және басқа өнімдер;
ветеринария саласындағы ... ... ... - ... үкіметі белгілейтін, өз өкілеттігі шегінде ... ... ... ... ... ... моноторингі – эпизоотиялық зерттеуді және жануарлардың ... өршу ... олар ... ... ... ... ... және экономикалық /шаруашылық/ жағдайлары,
жүргізілетін ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар туралы ақпаратты қоса
алғанда, жануарлар ауруларының ... ... ... деректерді жинау
жүйесі және оларды кейіннен ветеринариялық-санитариялық ... ... және ... ... эпизоотиялардың пайда болуын,
өршуін және жойылуын болжау үшін статистикалық өңдеу;
індет ошағы – жұқпалы ... ... ... ... ... және
ауруға бейім жануарлар тұрған шектеулі аумақ немесе қора-жай;
індет – ... бір ... ... ... ... ... және ... да жұқпалы ауруларының жаппай таралуы;
Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдары
1. Қазақстан Республикасының ветернария ... ... ... ... негізделеді және осы Заң мен Қазақстан
Республикасының өзге де нормативтік-құықтық актілерінен тұрады.
2. Егер ... ... ... халықаралық шарттарда осы
Заңдағыдан өзгеше ерекшелер белгіленсе, халықаралық шарттардың ережелері
қоланылады.
Ветеринария саласындағы негізгі міндеттер
Ветеринария саласындағы ... ... ... ... аурулардан қорғау және емдеу;
2) халықтың денсаулығын жануарлар мен адамға ортақ аурулардан
қорғау;
3) ... ... ... ... ... ... ... ету;
4) Қазақстан Республикасының аумағын ... ... ... және ... ... ... мен
таралуынан қорғау;
5) ветеринариялық препараттардың сапасын бақылау;
6) жануарлар ауруына қарсы ... ... мен ... ... ... ... ... өнімдер мен шикізаттың
сапасына ветеринариялық-санитариялық бақылауды қамтамасыз ету;
7) жеке және ... ... ... ... қызметті жүзеге
асыру кезінде қоршаған ортаны ластауды ... алу және оны ... ... ... ... мамандарын даярлау және олардың
біліктілігін арттыру ... ... ... ... - жіті ... орталық жүйке жүйесінің ауыр
зақымдануы, жұтқыншақтың, тілдің төменгі жақтың және ... ... ... ерекшеленетін ауру.
Тарихи деректер. Кернер 1820-1822 жылдары шұжықтан ... ... ... сипаттап, шұжықта у пайда болатынын, оның минералдық
және өсімдік уларынан айырмашылықтары бар ... ... ж. ... ... ... ... түзетін ауасы бағасыз бактерия
бөліп алды.
Бұл микробты сол еттен уланып ... ... көк ... мен ... ... оны Васillus botulinus (лат. botulinus – ... деп ... ... ... ... 20ғ. ... алынды.
1.2.1Ботулизм ауруының қоздырушысы
Ботулизм ауруының қоздырушысы – Сlostridium botulinum – грам оң токсин
және спора түзетін, қозғалмалы анаэроб, ... ... ... (4-9 х 0,5-
1,2 мкм). Өзіне қолайсыз жағдайда, қоректік заттар аз болғанда рН ... ... ... ... қоректік ортада, суда, топырақта,
басқа да ортада, бір жақ ұшына қарай орналасқан ірі, сопақша ... ... ... бар таяқша тенис ракеткасына ұқсас келеді.
Бұл микробтың денесінде О- және қылшасында ... ... ... бұл ... ... ... ал ... және бөліп шығаратын
токсиндеріне қарай қоздырушы 7 сероварға бөлінеді: А, В, С (С1, С2), Д, Е,
Ғ және ... ... ... А, В және Е ... ... ... байқалады, ал С және Д типтерінде біраз бәсендеу келеді, Е және Ғ
токсиндері токсинге қарсы типтік қан ... ... ... реакция
береді.
Токсиндердің мұндай ерекшеліктерінің серотерапия ... үшін ... бар. Адам үшін А, В және Е ... ... ... ... В, ... А және С типтері арқылы, ал ... мен ... - С және Д, ... - С, ... С, А және В ... ... ... көбеюі және токсин бөлуі үшін ең қолайлы жағдай
18 ден 38° С дейінгі жылылық, бейтарап немесе сәл сілтілік ... (рН ... рН 3-4 ... 5-10% ас ... ... бос май қышқылдары
және антибиотиктер болған жағдайда микроб өсіп өнбейді.
1.2.2Ботулизм ауруының ... ... ... ... жоғары температураға өте төзімді.
100°С кезінде тек 5 сағ. өткенде, 105°С - 2 сағ. ... 120°С - 10 ... ... және ... сәулелері қабаттаса әсер еткенде
зарарсыздандыру нәтижесі жақсы болады.
Химиялық заттар споранын өнуін тоқтатады.
Ботулизм ... ... ... ... кезде 15-20 мин, ал тығыз
ортада (ет, балық, жем) 2 саг. өткенде күшін жояды, ... ... ... көмір қышқыл газының әсерінен, сілтілігі аса жоғары ортада (рН 8,5-
тен артық) иондағыш ... мен тура ... күн ... ... жояды. Протеолиздік ас қорыту ферменттері токсинді ыдырата
алмайды. ... ... 3 ... ... ... [1,3].
1.2.3 Ботулизм ауруының індеттік ерекшеліктері
Ботулизмнің қоздырушысы табиғатта кең тараған. Оны топырақта, ... ... ... жеміс-жидекте, жануарлар мен құстардың ішек-
қарнында, әртүрлі жәндіктер мен олардың ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі.
Табиғи жагдайда ботулизммен әртүрлі жануарлар мен құстар жасына қарамай
ауырады. Сиыр мен ешкі ... С және Д ... ал ... А, В, С
және Д, күзен мен құс болса С сероварынан ауырады.
Ет қоректілер мен талғаусыз ... (ит, ... ... ... ... токсиннің барлық типтеріне төзімді келеді. Зертханалық ұсақ
жануарлардан ботулизмнің токсиніне ақ ... ... ... және үй ... ... ... ... жылы уақытында болады. Ауасы бағасыз
жағдайда, ылғалды, жылу тұрақты ... ... ... ... мол ... ... ... өсіп-өніп, споралар және токсин
түзеді. Мал ... ... ... ... ... ... ... мен иісінде ешбір ерекшелігі болмайды.
Токсиннің мал азығында ойдым-ойдым ... ... ... ... ... ... ... негізінен сүрлем арқылы уланады. ... улы ... және ... кемірушілердің өлексесімен немесе құстың
саңғырығымен түседі.
Ал етқоректілер мен талғаусыз қоректілер жануар ... ... ... өлексесін жегенде уланады.
Құстар жәндіктер мен олардың балапан құрттарымен ... ... ... уы ... әдетте ас қорыту жолдары арқылы жайылады. Сонымен
қатар ерекше жағдайда микроб споралары жарақаттанған ұлпаларда өніп, ... де ... Мұны ... ... деп атайды.
Ауру көбінесе бірен-саран спорадия түрінде немесе топырақта фосфор
жетіспейтін аймақта шағын тұтану ретінде ... Өлім ... ... ... ... ... дерттену
Азықпен денеге енген токсин аш ішектен қанға сіңіп 20 мин ішінде
өкпенің, ... ... ... ... несепке, тіпті миға жетеді.
60 мин өткенде концентрациясы аталған ... ... де, ... ... еттерде жоғарылайды.
Денеге ауыз арқылы енген ботулизм уының өлтіретін дозасы оны құрсақ
қуысына ... ... ... ... рет төмен.
Ауыз арқылы енгізгенде таза токсинге қарағанда оның усыз гемаглютининмен
қоспасының уыттылығы жоғары болады. Бұл улы ... ас ... ... күйі ... ... ... сіңірілуі оның көлеміне тәуелсіз.
Жалпы алғанда токсиннің денеге сіңіп, дерт ... ... ... болады:
1-кезең: токсиннің ішектің микроворсинкаларының сыртқы ... ... ... ... мен ішек торшасының
рецепторында ... ... ... ... ... ... ... немесе
тауып алатын сайттар деп аталатын құрама бөлігі болады. Олардың бір-бірімен
қауышуы кальций иондарының қатысуымен ... ... ... токсиннің лимфа мен қанға өтуі. Алдымен
токсинді пиноциттік везикулалар (көпіршіктер) бойына ... ... да, ... ... липосомолармен бірігіп белоктық заттарды ыдыратыды.
Басқа везикулалар торшаның іргесіне қарай ығысып, торшааралық кеңістікке
токсинді бөліп шығарады.
Босаған токсин алдымен лимфада, одан ... ... ... Бұл ... ... ... барлық бөліктерінде өтеді.
3-кезең: токсиннің шеткері ... ... ... ... ... ... ... рецепторларын үздіксіз күшті тітіркендіруден ми қыртысының басқару
қызметі бұзылады да, шектен тыс қозудың нәтижесінде ... ... ... ... ... ... мидың орталықтарының
зақымдануына байланысты жұтқыншақ, тіл, астыңғы жақ салданады.
Шеткері жүйке жүйесіне токсиннің әсер ... ... ... ... ... ... ... бұзылады. Соның
нәтижесінде тұла бойы бұлшық еттері босансып, ... ... ... ... ... тыныс алу бұлшық еттері салданып, тыныстың
тоқтауынан жануар өліп тынады.
1.2.5Ботулизм ауруының өтуі мен ... ... ... 18 сағаттан 16 тәулікке дейін. Денеге енген
токсиннің мөлшері неғүрлым көп болса, соғүрлым жасырын ... де ... өтуі де ... ... ... өте ... жітіден томен және
созылмалы өтеді.
Аурудың тұтануы әдетте 8-12 ... ... да, ... 3-4 ... ... ... ... Көбінесе дененің ыстығы көтерілмейді. Жіті өткенде
ауру 1-4 күнге, жітіден төмен түрі 7 ... ал ... ... 3-4
аптаға ұласады.
Жылқы мен сиырда ботулизм аса жіті өткенде, негізінен аурудың ешбір
белгісі білініп ... мал ... өліп ... Кей ... ... ... көкірегіне бұрып, жатып қалады да, ... өліп ... ... өте сирек кездеседі.
Ауру жіті өткенде жануар ... ... ... ... тәлтіректеп, аяғын талтая басып, әзер қозғалады. Бара-бара тұра
алмай, жатып қалады, күштегенде әзер түрегеледі.
Көздің, танаудың, ... ... ... гиперемия байқалады,
болмаса көкшіл немесе сарғыш тартып тұрады.
Танауы ... ... жиі және таяз ... Ауру ... ... ... ... 80-100-ге жетеді.
Жүрегі әлсіз соғып, аритмия байқалады. Ішектің жиырылуы бәсеңдеп, бара-
бара атонияға ұласып, іші ... ... аз ... ... ... ... да, онда
индикан, белок және глюкоза байқалады.
Қанда эритроциттердің саны сәл ... шөгу ... ... ... ... астыңғы жақ салданып, тіл салақтайды. ... ... ... ... ... ... алғанымен, жұтқыншақтың салдануынан жұта алмай,
қайта шығарып тастайды, не болмаса ... ... ... ... шақта астыңғы жағы салбырап, шайнаудан мүлдем қалады. Өлім
көрсеткіші 90-95%.
Тек қана жеңіл ауырған ... ғана ... Ауру ... ... ... орнынан тұрып, қозғалғанымен жүргенде тез шаршап, сүріне
береді де, ... ... Онда да ... мен ... ... іші
қатады, жүрек қызметі нашарлайды.
Жұтынғанда аспирация болып, пневмония немесе өкпе гангренасына ұшырауы
мүмкін.
Созылмалы өткенде ... ... ... ... ... ұзақ ... ... жері ойылады. Сезімі, тәбеті, күйіс қайтаруы сақталады.
Жануар тез ... ... ... ... ... қарағанда жиірек
байқалады.
Қой ботулизм кезінде тәлтіректеп жүреді. Артқы аяктарын ... ... ... ... ... ... ... Мойны салданған кезде бір
жағына қарай иіледі.
Ауру жіті өткенде аузынан тілі салақтап, сілекей ағады. ... ... ... мал ұзақ ... ... ... болады.
Ешкінің жүріп-тұруы бұзылады да, шайнауға және жұтынуға қатысты бұлшық
еттердің салдануы үнемі байқалмайды.
Шошқа ... ... ... ... ... ... ... дұрыс меңгере алмайды. Көруі нашарлап, жұтқыншағы мен жақтарының
бұлшық еттері салданады. ... ... ... ... 2-3 ... ... (тауық, қаз, үйрек) аяқтарын баса алмай, қанаттарын салбыратып
немесе ебдейсіз бір қанатын ғана ... ... ... ... ... ... Сәл ... тұмсығынан шығып
тұрған тілін жинап ала ... Ауру ... ... ... құс ... бір ... қисайып, жатып қалады. Мойнын созып, басын жерге салады.
Судағы құс жүзгенде табиғи қалпын сақтай алмай, мойны мен басын ... ... ... ... ... сезімі сақталады. Көздің қарашығы
ұлғайып, ашылып-жұмылатын жарғағы орнына бармайды.
Ауырған ... ... ... көзі ... ... ... болады.
Ішектің қызметі бұзылып, жұтқыншағы жансызданады. Ақыры асфиксиядан тыныс
ала алмай өледі. Ауруға пневмония қабаттасуы ... ... ... ... соң ... ... 0,5-4 күн ... Сирақ еттері салданып, көздің қарашығы ұлғаяды. ... ... ... тыс несеп бөлінеді.
Басы бір жағына қисайып, көз қарасы бір ... ... ... ... алуы ... Тыныстың тоқтауынан өледі. Өлім көрсеткіші 70-80 %
[1,3,6].
1.2.6 Ботулизм ауруындағы ... ... ... тері асты шелінің сарғайғаны, ... пен ... ... ... ... Қан ... ... қою
қара қошқыл қан шығады.
Қарында әдетте аздаған ғана желінген жемшөп ... ... ... зат ... ... ... әртүрлі жеуге жарамсыз
заттар (сүйек, тас, ... т.б.) ... ... құрғап, нығызданады.
Аш ішектің кейде тоқ ... ... ... ... ... байқалады. Тік ішекте нығыздалған, жалқақтанған нәжіс
болады.
Бүйрек, бауыр және ... ... ... ... ... тек ... ... толыққанды болады. Өкпесі домбығып, ауру асқынғанда пневмония
мен гангрена байқалады. Ми ... ... қан ... ... ... Ботулизммен ауырған күзен
1.2.7 Ботулизм ауруының диагностикасы
Балау. Ауруды балау үшін ... және ... ... ... ... анықтайды. Диагноз қою үшін ... ... ... ... ... алады және ботулизмнің
токсинін анықтайды. Ондай зерттеу үшін ... ... 100-200 ... ... ағзалардың бөліктерін және 100 г кем емес күдікті
мал азығын жібереді.
Материалды консервілемей мұз ... ... ал ... ... ... салып, кептіріп алмай жібереді.
Диагноз қойғанда топалаңнан, құтырықтан, стахиоботриотоксикоздан,
өсімдіктермен, қорғасын тұздарымен ... ... ... мл мен ... ... ... және В1
авитоминозынан, құста Ньюкасл ауруынан және Марек ауруынан ажырату ... ... ... ... ... емі негізінен симптоматикалық. Қарынды қоскөмірқышқыл
содасымен жуып, іш жүргізетін дәрілер береді, жылы клизма қояды. Глюкоза
мен ... ... ... ... перманганатымен жуады. Аурудың бастапқы
кезеңінде көктамырға көп ... ... ... ... ... ... (жылқыга 600-900 мың ... ... ... ... ... ... ... қарсы иммунитет антитоксиндік ... ... ... тек ... ғана қолданылады. Ол үшін формол ашудасты анатоксин
вакцина және ассоцияланған ... мен ... ... ... 2-3 аптадан кейін қалыптасып, 12 айдан астам уақыт
сақталады. Антитоксиндік қан ... ... ... 6-7 күн ... ... ... дауалау және күресу шаралары
Жем-шөпті даярлаған және ... ... оған ... ұсақ
жануардар мен жәндіктердің өлекселерінің, құс саңғырығының араласуына жол
бермеу керек.
Малға көгерген, ... ... ... ... ал ... ... жем, ... шөп, кебек) даярланған соң бірден жегізілуі ... ... мал ... тек қана 2 сағ. ... ... ... аң фермаларында азықты тандау мен даярлауға ... ... ... ... ... ... ... берілген азық
түнімен түгелдей желініп, ертеңге қалмауға ... мен ... ... ... жануарлардың өлексесін
уақтылы жинайды. Ботулизм шыға қалғанда ауру жануарларды оқшаулап, емдейді.
Өлексені терісін ... ... ... ... індеттанулық талдау мен бақылау
Індеттанудың негізгі зерттеу әдісі. Жұқпалы ауру байқалған сәтте
індеттанулық талдау ... ... ... қою мен ... ... ... ... балау қою дегеніміз (нозологиялық балау) кай ауру екенің
анықтау болса (мысалы, аусыл, немесе топалаң), ... ... ... ... тұрғысынан толық сипаттама беру болып табылады.
Яғни індет ... ... ... ... ... ... Бұл әдіс арқылы аурудың себептері, таралу жолдары індет ошағының
қалыпты жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... вирусологиялық,
серологиялық, аллергологиялық зерттеулер жүргізіледі. Барлық алынған
мәліметтер ... ... ... ... ... сүйеніп
індетке қарсы шаралар белгіленеді.
Індеттанулық талдау мен бақылау жұқпалы ауру байқалған кезде ғана ... ... ... таза емес шаруашылықта да, жұқпалы аурудан ... ... ... зерттеудің мақсаты аурудан таза емес
шаруашылықта жүргізілген індетке қарсы сауықтыру шараларының нәтижелілігін
анықтау болса, ... таза ... ... ... баға беру.
Салыстырмалы тарихи сипаттау белгілі бір жұқпалы аурудың бұрын-соңды
байқалуын анықтайды, бұрынғы болған ... ... ... ... әсерін зерттейді. Жұқпалы аурулар туралы ... ... ... ... алады: ауырған жануарларды тіркеу журналы (№ 1
форма), індетке қарсы шараларды тіркеу журналы (№ 2 ... ... ... тіркейтін журнал (№3 форма), актілер, есеп-қисаптар мен ресми
статистика ... ... ... ... ... ... ... жасалынады. Оның нәтижесінде аурудың
динамикасы, маусымдылығы, кезенділігі анықталынады. ... ... ... ...... ... уақыт тұрғысынан
хронологиялық талдау ... ... ... географиялық сипаттау аурудың таралу ауқымын және ... ... әсер ... ... ... факторларды зерттейді.
Нәтижесінде жұқпалы аурулардың белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... таралуы туралы
тұжырым жасалады. Салыстырмалы географиялық сипаттауды іске асыру ... ... ... картасы нозогеографиялық картасы ... ... ... аурулардың әрқайсысының байқалған жерлері
белгіленеді де ... ... ... ... ... ... ... бір аурудың таралу шекаралары көрсетіледі.
Аурудың таралған аймағын нозоареал деп ... ... ... ... ... картографиялық талдау жасау болып табылады. Соңымен
саластырмалы географиялық сипаттау арқылы белгілі бір ... ... ... ...... ретінде қолдан жұқтыру ... ... ... ауру ... ... ... ... жасау.
Бұл бір ғана жануарға ауруды жұқтырып биологиялық сынама (биопроба) емес,
ауруды жасанды ... ... ... ... ... ... ... індетті таралуы туралы аса құнды мол мәліметтер
беретіндігі ... ... ... ... ошағында, аурудың одан тысқары
тарап кетпеуін мұқият қадағалаған жағдайда өткізіледі. Бірақта бұл әдісті
іс жүзінде пайдалану ... бола ... ... ... бұндай
эксперименттен гөрі экономикалық шығын келтірмейтін ... ... ... ... мен індеттанулық болжам қолданылады.
Математикалық моделдеу деп абстракциялық жолмен ... ... ... ... ... ... моделін жасауды айтады. ... ... ... ... және ... деп екі ... ... процесінің уақыттық (хронологиялық немесе динамикалық)
моделі, індеттің басталу, ... ... ... ... ... ... ол ... жайылу ауқымын анықтауға бағытталады.
Індеттанулық болжау — індет ... ... ... өршу ... ... беру.
Нақтылы жұқпалы аурудың табиғаты туралы ғылымға белгілі мағлұматтарды
осы аурудың белгілі бір территорияда ... ... ... ететін табиғат пен
шаруашылық жағдайларын ескере отырып ... ... ... ... орта және ұзақ ... түрлері болады. Қысқа мерзімді
болжам жыл маусымдарына байланысты ... ... ... ... ... ... ауруларға қатысты жасалынады да, оның негізінде жыл
маусымдарына байланысты малды ветеринариялық домдау, ауру ... ... ... жүргізіледі. Орта мерзімді болжам бір жыл
уақытты қамтиды да оның негізінде індетке қарсы ... ... ... ... ... көп ... болжам табиғи ошақты немесе созылмалы
ауруларға қатысты жасалынады. ... ... ... болуы үшін екі
бірдей шарттың сақталуы керек.
Біріншіден, ... ... ... терең зерттеліп, ол туралы ғылыми
мағлұматтар толық ... ... ... ... ... ... ... қойылып,
статистикалық көрсеткіштерде қате болмауға тиіс.
Күнделікті практикалық қажеттікті өтеу үшін жан-жақты математикалық
модель мен ... ... ... ... ... де ... жағдайын
статистикалық талдау арқылы қолда бар мәліметтерді бір жүйеге түсіріп
індетке қарсы шараларды ... мен ... ісін ... отыру
қажет.
Жоғарыда қарастырылған әдістер індеттанудың ... ... ... Осы ... екінші бір саласы «Жұқпалы аурулар» курсына келетін
болсақ, оның ... ... ... балау, емдеу және дауалауға
байланысты, үш топқа ... ... ... ... ... ... ... вирусологиялық, ... ... ... ... этиотроптық және симптоматикалық болып бөлінеді.
Этиотроптық емдеуге өзіне тән және ... тән емес ... ... ... де ... тән және ... тән емес болып келеді.
Індеттану курсында карастырылатын ветеринариялық ... ... ... ... және ... ... емдеу, дауалау
және ветеринариялық санитария әдістері келесі тарауларда ... ... ... қарсы шаралар
Індетке қарсы шаралар жұқпалы аурулардың шығуына және олардың таралуына
жол бермеуге бағытталады. Жұқпалы ... ... үшін ... ... ... іске ... ал ауру шыға ... күнді оны жою (сауықтыру)
шаралары қарастырылады.
Сонымен, індетке қарсы шаралар дауалау ... және ... ... екі ... ... ... қай-қайсысы болмасын бірнеше салаға
бағытталған кешеннен тұрады. Бұл күрделі ... ... ... ... ... ... қарсы бағытталуы керек, сондықтан да олар
инфекция қоздырушысының бастауына, инфекция қоздырушысының ... ... ... ... ... ... ... керек.
Індетке қарсы шаралар жалпы және арнайы болып екі топқа бөлінеді. ... ... ... ... бағытталған ортақ сипаты болады да, оған
ұйымдастыру-шаруашылық және ветеринариялық-санитариялық шаралар жатады.
Арнайы шаралар нақтылы бір ... ... ... ... да, оған ... ... және ... иммундеу жатады.
Індетке қарсы шаралардың іске асыру негіздері. Індетке қарсы шаралардың
басты бір негізі — олардың ... ... ... Бұл ... ... ... ... қозғаушы күштеріне қатысты
біртұтас ұйымдастыру— шаруашылық, ветеринариялық-санитариялық және арнайы
шаралар ретінде жүргізілуінен туындайды.
Екінші бір ...... ... ... белгілі бір жүйемен жоспарлы
түрде жүргізілуі.
Әрбір шаруашылық пен белгілі бір территорияда індетке қарсы жүргізілетін
дауалау және сауықтыру шараларының жоспары болуы керек. Бұл ... ... ... ресурстарымен қамтамасыз етілуге тиіс.
Індетке қарсы шаралардың үшінші негізі — олардың мемлекеттік сипаты. Бұл
шаралар мемлекет ... ... де, ... органдардың
қолдауымен іске асырылады.
Жұқпалы аурулар шыға қалғанда карантин немесе шектеу қою ... ... ... ... ... ... арқылы жүргізіледі.
Індетке қарсы шаралардың дұрыс іске асуына ... ... ... ... ... ... ... қарсы шаралар адамдарды малдан жұғатын аурулардан
сақтандыруға бағытталады. Сондықтан жануарлардың жұқпалы ауруларымен ... ... ... ... ... ... мен ... ортақ жұқпалы ауруларға қарсы шараларды жоспарлау, оларды
жүзеге асыру санитариялық-эпидемиологиялық қызмет ... ... ... ... шаралар кешенінде ұйымдастыру-шаруашылық мәселелері
маңызды орын алады. Өйткені ... ... ... оның ... ... мен су ... қора ... тиісті талаптарға сай жолға
қойғанда ғана аурудың шығуына және ... жол ... ... ... ... өсіру, мал басын толтыру ветеринариялық талаптарға сай жүргізілуі
керек. Аталған шаралар — мал ... ... ... ... ... есептеледі.
Ветеринариялық-санитариялық шаралар, мысалы, қораны мал қиынан тазарту,
шаруашылығының қалдықтарын зарарсыздандыру және ... ... ...... да ... ... ... байланысты.
Ауру малды бөліп алып оқшаулау, күту, ол үшін ... ... ... ... ... ... мал өнімдерін зарарсыздандыру т.б. аурудың
шығуынан туындайтын мәселелер де шаруашылық және ... ... ... керек.
Жұқпалы ауруға шалдыққан малды күту үшін 18 ... ... екі ... және омырауында баласы бар әйелдер жіберілмейді.
Ауру малды бағып-күткендегі еңбекақы да тиісінше жоғары ... ... ... мал ... адамдарды арнаулы жұмыс киімімен, жеке
басының гигиеналық талаптарын өтеу, т.б. еңбекті ... ... ... ... тағы бір ... бөлігі ветеринариялық білімді
насихаттау. Тұрғындарға, малшыларға, мал иелері мен ... ... ... сай мал аурулары және ... ... ... ... ... ... Бұл ... ветеринария органдары жүйелі түрде
көпшілік ақпарат құралдарын пайдаланып, әңгіме, ... ... ... ... Өзіндік зерттеу
Курстық жұмысты орындауда өзіндік зерттеуде ... ... ... ... ... ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар
Жем-шөпті даярлаған және ... ... оған ... ұсақ жануардар
мен жәндіктердің өлекселерінің, құс саңғырығының араласуына жол ... ... ... ... беруге болмайды, ал суланған кезде
(құрама жем, ... шөп, ... ... соң ... ... ... ... мал азығы тек қана 2 сағ. қайнатылып берілуі керек.
Әсіресе аң фермаларында азықты тандау мен ... ... ... ... ... аспауы керек, кешке берілген азық
түнімен түгелдей желініп, ... ... ... мен суаттарда тазалық сақтап, жануарлардың өлексесін уақтылы
жинайды. Ботулизм шыға қалғанда ауру ... ... ... ... алмастан өртейді.
Ботулизмге қарсы иммунитет антитоксиндік сипатта болады. ... тек ... ғана ... Ол үшін ... ашудасты анатоксин
вакцина және ассоцияланған ботулизм мен пастереллезге қарсы ... 2-3 ... ... қалыптасып, 12 айдан астам уақыт
сақталады. ... қан ... ... ... 6-7 күн аурудан
сақтайды.
Індетке қарсы ... ... ... ... және ... таралуына
жол бермеуге бағытталады. Жұқпалы ауруларды болдырмау үшін дауалау (алдын
алу) шаралары іске ... ал ауру шыға ... ... оны жою ... ... індетке қарсы шаралар дауалау шаралары және сауықтыру шаралары
болып екі салаға бөлінеді. ... ... ... ... ... кешеннен тұрады. Бұл күрделі кешенге кіретін шаралар індет
бұғауының ... ... ... ... керек, сондықтан да олар
инфекция қоздырушысының бастауына, инфекция қоздырушысының берілу тетігіне
және ауруға бейім жануарларға қатысты ... ... ... ... жалпы және арнайы болып екі топқа бөлінеді. Жалпы
шаралар кезкелген жұқпалы ауруға бағытталған ... ... ... да, оған
ұйымдастыру-шаруашылық және ветеринариялық-санитариялық шаралар жатады.
Арнайы шаралар нақтылы бір жұқпалы ауруға қарсы бағытталады да, оған ... ... және ... ... ... ... шаралардың іске асыру негіздері. Індетке қарсы шаралардың
басты бір негізі — ... ... ... ... Бұл кешенділік
жоғарыда көрсетілген ... ... ... күштеріне қатысты
біртұтас ұйымдастыру— шаруашылық, ветеринариялық-санитариялық және ... ... ... ... бір ...... ... шаралардың белгілі бір жүйемен жоспарлы
түрде жүргізілуі. Әрбір шаруашылық пен белгілі бір территорияда індетке
қарсы жүргізілетін дауалау және ... ... ... ... керек.
Бұл жоспар еңбек және қаржы ресурстарымен ... ... ... ... ... ... негізі — олардың мемлекеттік сипаты. Бұл шаралар
мемлекет тарапынан белгіленеді де, мемлекеттік органдардың ... ... ... аурулар шыға қалғанда карантин немесе шектеу қою немесе
алу халық депутаттарының жергілікті кеңестерінің шешімі арқылы жүргізіледі.
Індетке ... ... ... іске асуына әкімшілік органдары (милиция)
көмек көрсетіп, бақылау жасайды.
Төртіншіден, ... ... ... ... ... ... аурулардан
сақтандыруға бағытталады. Сондықтан жануарлардың жұқпалы ауруларымен күрес
шаралары медициналық мекемелермен ынтымақтастықта жүргізілуі керек. Адам
мен ... ... ... ... қарсы шараларды жоспарлау, оларды жүзеге
асыру санитариялық-эпидемиологиялық қызмет жүйесімен келісіліп атқарылады.
Індетке қарсы шаралар кешенінде ... ... орын ... ... малды дұрыс бағып-күткенде, оның жайылым
өрісін, азықтануы мен су ... қора ... ... талаптарға сай жолға
қойғанда ғана аурудың шығуына және таралуына жол бермеуге болады. ... ... ... мал басын толтыру ветеринариялық талаптарға сай жүргізілуі
керек. Аталған шаралар — мал шаруашылығын ... ... ... ... есептеледі.
Ветеринариялық-санитариялық шаралар, мысалы, қораны мал қиынан тазарту,
шаруашылығының қалдықтарын зарарсыздандыру және ... ... ...... да ... ... ... байланысты.
Ауру малды бөліп алып оқшаулау, күту, ол үшін еңбекақы төлеу, карантин мен
шектеу ... ... мал ... ... т.б. ... ... мәселелер де шаруашылық және ... ... ... ... ... ... ... күту үшін 18 жасқа толмаған
жасөспірімдер, екі қабат және ... ... бар ... ... ... ... еңбекақы да тиісінше жоғары ... ... ... мал ... ... арнаулы жұмыс киімімен, жеке
басының гигиеналық талаптарын өтеу, т.б. еңбекті қорғау ... ... ... тағы бір міндетті бөлігі ... ... ... малшыларға, мал иелері мен шаруашылық басшыларына
олардың ұғымына сай мал ... және ... ... ... туралы
түсіндіріп отыру қажет. Бұл жұмысты ветеринария органдары жүйелі ... ... ... ... ... ... ... арқылы
жүргізеді.
3Техникалық қауіпсіздік
Фермаларда ветеринариялық - санитарлык мәдениеттің жоғары болуына,
санитарлық тазалық болуына, санитарлық ... ... ... ... ... мен ... киімдер мен залалсыздандырғыш ерітінділерімен
қамтамасыз етілуі қажет.
Фермаға, барлық мал қора- жайларына, алаңдарға, сауын орындарына, су
ішетін және мал ... ... сол ... ... ... қондырғылары
мен мүліктеріне үнемі зарарсыздандыру ... ... ... ... 4% - дык ... ыстық 70°С сілтілі
немесе 1% - дық этафор ерітінділері ... өте ... ... ... ... ... малдарды оқшаулау, індеттің таралмауына
қарсы қолданылатын шаралардың басты ... ... ... Осы ... ... ... ... жүқпалы ауруларға
күдікті және инвазиялық ауруларға шалдыққан малдар үшін арнайы инвазиялық
бөлімдер, оқшауханалар ұйымдастырылуы ... ... ... ... мекемелерінде арнайы үйымдастырылуы қажет. Оған кіріп-
шығатын арнайы жеке ... ... ... ... ... ... ... Бөлім жеке қол жуғышпен, сабынмен, ... ... ... ... ... қамтамасыз
етіледі.
Ауру малды қабылдағаннан кейін қолданылған құрал-жабдықтар 15 минут
қайнатылады. Егер мал изоляторға жіберілетін болса, ... ... ... Оқшауханаға кіргізер алдында, малдың
түяғы жуылып, тазаланады. Ауруға қойылған диагноз бойынша ... мал ... ... ... ... қабылдаған ветеринар маманы қолын жуып, алшапқышты,
қолғапты т.б. жабдықтарды үнемі ... ... ... ... ... ... отырылуы керек. Оқшаухана - ... ... ... ... емдеуге арналған орын. Ветеринариялық
заңдылықтарға сәйкес оны малдәрігерлік ... ... ... ауру малды емдейтін және құрал-сайманды, азықты қоятын
арнайы ... ... ... ... мал ... ... ... әйелдер, кәмелеттік жасқа толмаған жасөспірімдер жүмыс істеуіне тиым
салынады. Ауру малмен жұмыс істейтін санитарлар жұқпалы аурулармен ауырған
малдармен жүмыс ... ... ... вет-санитарлық минимумдарымен
танысулары керек.
Оқшаухана мен ветеринариялық клиникалардың инфекциялық бөлімдерінде
су және малдың сұйық қиы ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа ... тек ... ... ғана ... ... ... шарт.
Малшылар еңбек қорғау ережелерімен танысуы үшін әкімшілік оларға алғашқы,
жұмыс орнындағы кезеңді нұсқауларды беруі ... ... ... ... ... ... адамдар танысады. Оның мақсаты жұмысқа келген
адамдарды еңбек қорғау ... және ... ішкі ... ... ... ... қора-ауасының зиянды газдармен, шаң
тозаңмен және микроорганизмдермен ... ... ... шуға және ... ... байланысты болады.
Малшылардың еңбегі бұлшық ет күшін қажет ететін физикалық жұмыстар. Мұндай
шаруашылықта ... ... ... сақталады, Мысалы: ұзақ уақыт бойы
қоражайларда жүру, малдың тығыз ... ... ... ... денсаулығына зиянды әсер етеді. Сондықтан да мал ... ... ... сақтау қызмет көресутішілерді аурудан
сақтаудың маңызды факторы болып табылады.
Мал ... ... ... және ... ... ... ... киім – бұл жұмысшыларды ... ... ... ... әсерінен қорғайтын құрал. Арнайы киімге
кеудеше, комбинезон, ... ... ... резеңке шұлықтар жатады.
Химиялық дезинфектанттардың зиянды ... ... үшін ... ... резеңке етік, қолғап беріледі.
Санитарлық киім ет өнімдерінің, ... ... ... ... ... ... ... алушы құралдың бірі. Санитарлық
киімге ақ, тегіс мақта-матадан тігілген халат, қалпақ, орамал жатады. Ауру
малмен, ... ... ... ... ... ... аурулардың жұғу қаупі төнеді. Аса қауіпті ауруларға
топалаң, маңқа, туберкулез, ... ... ... және т.б. ... ... ... 18-ге ... жүкті және бала емізетін
әйелдер жіберілмейді. ... ... ... ... ... ... киуге, мал қора –жайларында тамақ жеуге және ауру малдан алынған шикі
сүтті ішуге болмайды.
Қызмет көрсетушілер ауру малды күту барысында ... ... киім ... бұл киім жұмыс біткен соң зарарсыздандырылады. Жұмыс аяқталған соң,
қызмет көрсетушілер душқа түсіп, өз ... ... ... ... мг\л ... хлоры бар ерітіндімен зарарсыздандырады. Зарарданған
қи мен өлекселерді резеңке етік, ... ... киіп ... ... ... ... киімдерді әбден зарарсыздандырады. Халат, алжапқыш,
орамалдарды аптасына 1 рет 1 пайыз сілтілі ерітіндіге ... 2 ... ... ... ... ... 30 минут қайнатып, сабынмен жуады.
Қызмет көрсетушілер толық ... ... ... соң ... ... ... 3 айда 1 рет, ... айына 1 рет
профилактикалық тексеруден өтеді және 6 айда 1 рет ... ... ... ... ... жіті өтетін, орталық жүйке жүйесінің ауыр
зақымдануы, жұтқыншақтың, тілдің төменгі жақтың және ... ... ... ерекшеленетін ауру. Табиғи жагдайда ботулизммен әртүрлі
жануарлар мен құстар жасына ... ... Сиыр мен ешкі ... С ... сероварынан, ал жылқы А, В, С және Д, күзен мен құс ... С ... Ет ... мен талғаусыз қоректілер (ит, мысық, шошқа), ... ... ... ... ... төзімді келеді. Зертханалық
ұсақ жануарлардан ботулизмнің токсиніне ақ тышқан, теңіз тышқаны және үй
қояны ... ... ... ... жылы ... ... ... бағасыз
жағдайда, ылғалды, жылу тұрақты 15-20° ... ... ... ... мол ... ... ... өсіп-өніп, споралар және токсин
түзеді. Мал ... ... ... ... болады. Уланған азықтың
түрі мен иісінде ешбір ерекшелігі болмайды. Токсиннің мал азығында ойдым-
ойдым кездесуі жануарлардың ... ғана ... ... ... ... негізінен сүрлем арқылы уланады. Сүрлемге
ботулизм улы тышқан және ... ... ... ... ... түседі. Ал етқоректілер мен талғаусыз қоректілер жануар ... ... ... ... жегенде уланады. Құстар жандіктер
мен ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Ботулизм уы денеге әдетте ас қорыту жолдары арқылы жайылады. ... ... ... микроб споралары жарақаттанған ұлпаларда өніп, токсин
түзуі де мүмкін. Мұны «жарақат болтулизмі» деп атайды.
Ауру көбінесе бірен-саран ... ... ... ... фосфор
жетіспейтін аймақта шағын тұтану ретінде байқалады. Өлім көрсеткіші 70-95 %
шамасында.
Ботулизмнен малды сақтандыру үшін ... ... және ... оған ... ұсақ жануардар мен жәндіктердің өлекселерінің, құс
саңғырығының ... жол ... ... ... ... жемшөпті беруге болмайды, ал суланған кезде
(құрама жем, туралған шөп, ... ... соң ... ... ... тектес мал азығы тек қана 2 сағ. ... ... ... аң ... ... ... мен ... ерекше көңіл
бөлінеді. Азықтың температурасы 10°С-тан ... ... ... берілген азық
түнімен түгелдей желініп, ертеңге қалмауға тиіс. Жайылымдар мен суаттарда
тазалық ... ... ... ... жинайды. Ботулизм шыға
қалғанда ауру жануарларды оқшаулап, емдейді. Өлексені ... ... ... ... ... Е.И. ... ... ортақ жұқпалы ауруларды балау және
күресу шаралары: оқу құралы жоғары оқу ... үшін ... ... Санат, 1992. –118б.
2 Сайдулдин, Т. Ветеринариялық індеттану: оқулық жоғары оқу орындары
үшін /Т.Сайдулдин – ... ... ... 1999. - 135 ... ... Н.М. ... к практическим занятиям по эпизоотологии:
учебное пособие для вузов /Носков Н.М.- Москва: Колос, 1961.-147б.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная ... ... ... для ... А.А.- ... Колос, 1964.- 153с.
5 Сюрин, В.Н. Частная ветеринарная вирусология: ... для ... ... ...... Колос, 1979.-124с.
6 Сюрин, В.Н. Диагностика вирусных болезней животных: ... / ... и др. М: ... ... ... А.С. ... ... эффективной дератизации объектов
ветеринарного надзора: учебное пособие для вузов / А.С. Тәжібаев - ... ... Ш.Б. ... ... учебник для вузов
/Мырзабекова Ш.Б – Алматы: Білім, 2004. – 184б.
9 Тұтқышбай И.А. Жануарлар ... ... ... оқу ... ... И.А, ... Д.Ө. ... 2009.-111б .
10Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары
оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б.,
Қанатбеков Т.И. ... 2009. -154б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аса қауіпті инфекциялық аурулар10 бет
Жедел ішек инфекцияларын алдын- алу5 бет
Топырақтың эпидемиологиялық маңызы9 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«бұзау аусылы ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»37 бет
«ОҚО Сайрам ауданы бойынша ауылшаруашылығы малдарының «бруцеллез (сарып)» ауруынан алдын алу және онымен күресу шаралары64 бет
«Шин-Лайн» балмұздақ фабрикасында технологиялық қондырғыларды санитариялық өңдеу57 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь