Экономика саласындағы әлеуметтік шиеленістер

1. Әлеуметтік шиеленістар туралы түсінік.
2. Әлеуметтік шиеленістер себептері, аткаратын қызметтері.
3. Әлеуметтік шиеленістердің дамуындағы сатылар.
4. шиеленісті жағдайдың шешімін табу.
Адамзат қоғамының тарихына көз жүгіртсек, көне заманнан бастап бүгінгі күнге дейін қоғам дамуының барлық сатыларында әлеуметтік шиеленістердің орын алғандығын байқауға болады. Біздің тілімізде "шиеленіс" деп аталып жүрген бұл құбылыс латын тіліндегі confliktus – қақтығыс деген ұғымды білдіреді.
Шиеленіс жекелеген адамдардың, әлеуметтік топтардың бір – бірімен қарым – қатынас жасау, өзара әрекеттесу процесінде туындайды.
Қазіргі кезде, әсіресе, біздің қоғамымызда әлеуметтік шиеленістер жиі орын алып отыр. Еліміздің нарық қатынастарына көшу барысында қоғам өмірінің бар саласында қайшылықтар бұрын – соңды болып көрмеген шиеленісті жағдайға ұласуы жиі ұшырасып отырды.
Міне, сол себептен әлеуметтік шиеленістерді оқып – үйренудің теориялық және қолданбалық маңызы бар. Болашақ мамандар шиелініскен жағдайларға басшылық ете білуі, оны дұрыс шешу жолдарын табуы, сол сияқты шиеленістің алдын алу шаралары туралы біліммен қарулануы қажет.
Шиеленістер барлық қоғамдық ғылымдарға қарастырылады. Бұл құбылыстың жалпы ғылыми тұжырымдамалары ең алғаш рет әлеуметтану ғылымында қалыптасты.
Әлеуметтану ғылымындағы түрлі бағыттағы зерттеушілер өз кездерінде шиеленістің қоғам дамуындағы маңызы туралы ойларын білдіріп, бұл құбылысты жан – жақты зерттеудің қажеттілігін мойындаған еді. ΧІΧ ғасырдың соңында жарық көрген Г. Спенсер, М. Вебер және Л. Гумпловичтің еңбектерінде шиеліністер әлеуметтік дамуға ықпал ететін құбылыс ретінде қарастырылады. Л. Гумплович К. Маркстен кейін көп ұзамай шиеленістердің шығу себептерін адамдардың материалдық қажеттерін өтеуге бағытталған курестен іздеу керектігін айтты.
"Әлеуметтік шиеленіс" (социология конфликта) деген терминді алғаш рет ғылыми айналымға енгізген неміс ғалымы Г. Зиммель болды. Г. Зиммель шиеленісті қоғам өмірінің қалыпты және маңызды формасы ретінде қарастырған.
Әлеуметтану шиеленісі әлеуметтану ғылымының құрамында өз алдына жеке бағыт ретінде ΧΧғ. 50-жылдарында қалыптасты. Әлеуметтік шиеленістерді жан-жақты зерттеген конфликтологияның классиктері Р. Дарендорф (Германия), Л. Козер (АҚШ) және К. Боулдинг (АҚШ) деген ғалымдар болды. Олар өздерінің еңбектерінде шиеленістердің барлық қоғамдық жүйелерге тән жалпылама себептерін ашып көрсетуге ұмтылыс жасап, шиеленіс процестерін реттеу және шешудің жолдарын көрсетті.
Ғылыми әдебиеттерде шиеленіс деген ұғымға бірқатар анықтамалар берілген. Олардың қазіргі саны 50-ге жуық. Осы анықтамалардың бәрінде дерлік шиеленіс ұғымы әлеуметтік қайшылықтар арқылы түсіндіріледі.
Әлеуметтану негіздері А.И.Икенов
Алматы Экономика 2004
        
        ЭКОНОМИКА САЛАСЫНДАҒЫ ӘЛЕУМЕТТІК
ШИЕЛЕНІСУ
Адамзат қоғамының тарихына көз жүгіртсек, көне заманнан бастап
бүгінгі ... ... ... ... барлық сатыларында әлеуметтік
шиеленістердің орын алғандығын байқауға болады. Біздің тілімізде "шиеленіс"
деп аталып ... бұл ... ... ... ... – қақтығыс деген
ұғымды білдіреді.
Шиеленіс жекелеген адамдардың, әлеуметтік топтардың бір – бірімен
қарым – қатынас ... ... ... ... ... кезде, әсіресе, біздің қоғамымызда әлеуметтік шиеленістер
жиі орын алып отыр. ... ... ... көшу барысында қоғам
өмірінің бар саласында қайшылықтар бұрын – соңды болып көрмеген шиеленісті
жағдайға ұласуы жиі ... ... сол ... ... ... оқып – ... және қолданбалық маңызы бар. Болашақ мамандар шиелініскен
жағдайларға басшылық ете білуі, оны дұрыс шешу ... ... сол ... ... алу ... ... ... қарулануы қажет.
Шиеленістер барлық қоғамдық ... ... ... ... ... тұжырымдамалары ең алғаш рет әлеуметтану ғылымында
қалыптасты.
Әлеуметтану ғылымындағы түрлі бағыттағы ... өз ... ... ... маңызы туралы ойларын білдіріп, бұл құбылысты
жан – жақты зерттеудің қажеттілігін мойындаған еді. ΧІΧ ... ... ... Г. ... М. ... және Л. ... еңбектерінде
шиеліністер әлеуметтік дамуға ықпал ететін құбылыс ретінде қарастырылады.
Л. Гумплович К. ... ... көп ... ... шығу ... ... қажеттерін өтеуге бағытталған курестен іздеу
керектігін айтты.
"Әлеуметтік шиеленіс" ... ... ... ... ... ... ... енгізген неміс ғалымы Г. Зиммель болды. Г. Зиммель
шиеленісті қоғам өмірінің қалыпты және ... ... ... ... шиеленісі әлеуметтану ғылымының құрамында өз алдына
жеке бағыт ретінде ΧΧғ. 50-жылдарында ... ... ... зерттеген конфликтологияның классиктері Р. Дарендорф (Германия),
Л. ... (АҚШ) және К. ... (АҚШ) ... ... ... Олар өздерінің
еңбектерінде шиеленістердің барлық қоғамдық жүйелерге тән жалпылама
себептерін ашып ... ... ... ... ... ... және
шешудің жолдарын көрсетті.
Ғылыми әдебиеттерде шиеленіс деген ұғымға бірқатар анықтамалар
берілген. Олардың қазіргі саны 50-ге ... Осы ... ... ... ұғымы әлеуметтік қайшылықтар арқылы түсіндіріледі.
Е.М. Бабосов деген автордың анықтамасы бойынша әлеуметтік ... ... ... ... яғни ... ... т. б. Арасындағы мүдделердің, мақсат, даму барысындағы
мүдделердің, мақсат, даму бағыттарының қарама ... ... ... ... қақтығыс, әлеуметтік қайшылықтардың шегінен шығып
асқынған түрі. Әлеуметтік шиеленіс шешілуі қажет ... ... ... ... жағдайда қалыптасады. Оның белгілі бір
себептері, қозғаушы күштері ... ... ... ... жеке
адамдар, т.б.) болады. Сонымен бірге шиеленіс ұзаққа ... ... ... ... ... сипатталады.
Шиеленіс болуы үшін оның барлық алғы шарттары пісіп-жетілуі қажет.
Бұл қоғамдық құбылысты өзара ... ... ... ... ... әлеуметтік шиеленістерді өзара байланыста болатын элементтерден
тұратын күрделі, тұтас процесс ... ... ... ... ... ... ... шиеленісті жағдай қарама-қарсы жақтардың арасында болды. Олар кем
дегенде екі жақ ... ... ... ... ... ... ... жекелеген индивидтер, әлеуметтік топтар, әлеуметтік
жіктер, саяси партиялар, т.с.с. жатады. Сол ... ... ... ... ... да ... ... мүмкін. Бұлар – екі
жақтың қолдаушылары, бітімге келтірушілер, арандатушылар, ... ... ... ... ... ... да ... мүмкін.
Шиеленістің субъектілерін бұл аталғандардың айыра білген жөн. Шиеленісті
жағдайда ... ... және ... ... рөл ... сипаттамасы деп отырғанымыз, олардың әлеуметтік жағдайлары,
қызмет жағдайлары, атқаратын кәсіптері, беделдері, т.б.
Ал, ... ...... ... ... ... ... өмірде басқа адамдармен келісімге
келе бермейтін, бар ... ... ... қалайтын қиын
мінезді адамдардың болатыны белгілі. Мұндай адамдар ... оның ... мен ... ... ... ... ... Шиелініс орын алуы үшін қарама-қарсы жақтардың арасындағы
қайшылық шегінен шығып, асқынуы қажет. Ал, қайшылық екі жақтың
мүдделері мен ... ... ... ... ... ... жеке ... әлеуметтік
топтардың, таптардың мүдделері бір-бірімен қабыса бермейді.
Екі жақтың арасындағы қарама-қайшылық асқынып, ... ... ... ... ... ... ... басталады. Яғни екі
жақ та бірдей іс-әрекет көшеді. Әр жақ ... ... ... іс-әрекетіне
тойтарыс беруге тырысып, барынша баиыл қимыл жасайды, өз мақсатына жетуге
тырысады.
Шиеленістің ... ... орта да ... ықпал етеді. Қоғамның
жалпы даму дәрежесі, нақты сол кездегі орын алып ... ... ... ... ... демографиялық айырмашылықтар шиеленісті
жағдайда елеулі рөл ... Бұл ... ... нәтижесінеде әсетін
тигізбей қоймайды.
Әлеуметтік шиеленістің мәнін ашып ... үшін ... ... білу ... Әрине, қоғамда орын алатын шиеленістердің өзіндік
ерекшеліктері бар, олардың әрқайсысы басқа шиеленістерге ұқсамауы мүмкін.
Алайда шиеленістерге тән ... ... ... ... орын ... мәселеге байланысты ғылыми әдебиеттерде бірқатар тұжырымдамалар да бар.
Мәселен, маркстік тұжырымдама ... ... ... ... таптық күрестің себебін еңбек пен ... ... ... Яғни, еңбектің қоғамдық ... ... ... ... ... ... Маркстік теория түрлі
сипаттағы қоғамдық қайшылықтарды экономикалық себептермен түсіндіреді.
Ресей әлеуметтанушысы А.Т. ... ... ... бір ... ... ... үйге, еңбек етуге, әлеуметтік
бостандықтары мен құқықтарға деген қажеттіліктері қанағаттандырмайды.
Әрине, әр адам ... өмір ... ... Бұл ... ... айналады, мүддесі ортақ адамдар топталып, билікке, байлыққа қол
жеткізу үшін басқарлармен бәсекеге түседі. Ал, ... ... деп ... ... сол ... ... ... түрлі мәлелелерге
байланысты пікірлерінің, ... ... ... ... кереғарлығынан туындайды. Мәселен, меншік түрлеріне байланысты
біздің қоғамда әр түрлі пікірлер бар. Біреулер меншіктің қоғамдық ... ... енді ... жеке ... ... кооперетивтік меншікті
жақтайды.
Адамдар арасында алауыздық тудырып, әлемдік масштабтағы қақтығысқа
көбінесе иделогиялық қарама-қарсылығы ... ... ... ... мен
антикоммунизм, фашизм мен антифашизм арасындағы күрес әлемдік шеңберде орын
алған идеологиялық күрес. Идеологиялық алшақтық ... ... ... ... бір-бірімен қақтығысуға итермелейді.
Кей жағдайда адамдар арасындағы, тіпті, мемлекеттер арасындағы
даулы, шиеленісті жағдады діни нанымдардың айырмашылығынан деп ... ... ... ... ... жүр. ... діни ... соғысты
уағыздамайды. Көбінесе ой-өрісі тар ... ... бір ... жеке ... ... үшін ... ... желеу етеді.
Кең көлемді әлеуметтік толқулардың себептерін түсіндіруге депривация
тұжырымын қолдануға болады. Депривация (lat depriuatiuo – жоғалту, айырылып
қалу) ...... мен ... ... ... ... үміттерінің орыдалмау жағдайын айтады. Халықтың билік
орындарына қойған талап-тілектерін қанағаттандыру ... ... ... Одағында 1985-жылдан басталған "Қайта ... ... ... аұтамады. Сол кезде өмір сүріп тұрған саяси жүйе халықтың
түрлі топтарының ... ... ... ... ... ... Одағының ұлан-байтақ территориясында саяси, әлеуметтік,
ұлтараық, экономикалық сипаттағы ... орын ... ... ... ... ... ... ыдырады.
Қоғам өмірінде кездесетін шиеленісті, даулы жағдайлар тек
объективті ... ғана ... ... Кей ... ... ... сол ... байланысты субъективтік себептерден де болады.
Яғни адамдардың мінез-құлық ерекшеліктері, көңіл-күйлері, ... ... ... ... шиеленістердің көпшілігі адамдар
санасына байланысты туындайды деген пікірде. Жеке адамдардың, топтардың
арсындағы қақтығысулар ақпараттың жетіспеуі мен ... ... ... ... да ... ... бұл ... құбылысты субъектілеріне қарай
жіктеу ұсынылады:
1) жеке адамның ... ... ... ... бұл адамның психологиялық
көңіл күйі. ... ... ... белгілі бір рөлді атқарудағы
қиналуынан, мол ... ... ... ... тыс ... ... ... Адамның мұндай көңіл-күйде болуы басқаларға да әсерін туғызады.
Өйткені кейде жекелеген адамдар өз бастарындағы ... ... деп ... ... Жеке ... ... ... екі немесе одан да көп адамдар
арасында болады. ... ... ... жиі кездеседі.
3) Топарлық шиеленістер – мүдделері қарама-қарсы әлеуметтік топтар арасында
орын алады.
4) Сыртқы ортамен ... ... бір ... ... ... ... жасалатын кезде пайда болады.
Яғни, жоғары жақтан берілетін бұйрықтар, қабылданған ережелер әлгі
топтың мүдделеріне ... ... ... ... Мұндай
жағдайда топ адамдары әлгі ... мен ... ... ... ... ... 50-шы жылдан бастап Батыс Еуропа мен АҚШ-тың ғалымдары
әлеуметтік шиеленістердің атқаратын қызметін жағымды, қоғам үшін ... атап ... ... Л. ... (АҚШ) шиеленістер әлеуметтік жүйені
тоқыраудан сақтайды деген. Бұл ... ... ... ... ... ... соның нәтижесінде қоғамның өміршеңдігі қамтамасыз
етіледі дейді. Шын мәнісінде, ... ... ... ... бастапқы кезеңі немесе оны өзара қақтығысуға дейінгі
кезең деп те атауға болады. Бұл сатыда екі ... ... ... ... ... ... бұл ... нақты іс-әрекетке көшпес
бұрын өз ресурстарын шамалайды. Ондай ресурстарға материалдық құндылықтар,
ақпарат, билік, мәртебе, ... ... т.б. ... ... ... ... әр жақ өздерінің мумкіндіктерін бір араға
шоғырлландырып, ... ... ... ... көшудің стратегиясын
айқындайды. Бұл – шиеленістің бейбіт кезеңі.
Шиеленістің қақтығысу кезеңі.
Қарама-қарсы ... ... ... ... бір ... ... ... шиеленіс көп ұзамай аяқталуы да мүмкін. Оның себебі,
бір ... күші ... ... ... ... де ... келулері мүмкін.
Шиеленісті жағдайдың шешімін табу керек.
Субъектілердің арсындағы ... ... ... ... бұл ... ... ... шиеленіс қайта басталуы мүмкін. Шиеленіс
толық шешімін тапқанда ғана, оның толық аяқталуы қамтамасыз етіледі. Әрине,
бұл ... ... ... толық шешіліп, келісім орнайды деген сөз
емес. өмірде екі жақтың уақытша келісімге келуі ... ... ... жиі ... сияқты шиеленісті күшпен басып тастау да жиі орын алатын
жағдай. Мұны ... ... деп ... керек.
Р. Дарендорф атап көрсеткендей, басып тасталған шиеленіс қатерлі
ісік тәрізді, оның асқынуы әбден мүмкін.
Әлеуметтік шиеленісті толық шешу үшін оны ... ... ... ... ... ... жіктеудің жолдары сан
алуан. Шиеленісерді жіктеуде ең бастысы – оның ұрыс ... ... ... ету ... ... ... ... колледж
Тақырыбы: Экономика саласындағы әлеуметтік шиеленістер
Тексерген: Елекенова С. А.
Орындаған: Сарқыт Б.Ж.
Алматы 2009
Пайдаланылған әдиебеттер:
Әлеуметтану негіздері ... ... ... Әлеуметтік шиеленістар туралы түсінік.
2. Әлеуметтік шиеленістер себептері, аткаратын қызметтері.
3. Әлеуметтік шиеленістердің дамуындағы сатылар.
4. шиеленісті жағдайдың шешімін ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басындағы Латын және Солтүстік Америкадағы халықаралық қатынас12 бет
ІV Француз Республикасының конституциясы және саяси шиеленістері91 бет
Ауған дағдарысының сабақтары 5 бет
Ақтөбе – Астрахан күмбезі71 бет
Жапонияның ҚХР-мен қарым-қатынастары46 бет
Жаһандану туралы ақпарат5 бет
Жәңгірханның ішкі және сыртқы саясаты31 бет
Классификация4 бет
Кәсіпорындарда шиеленісті басқару жүйесін талдау («Арқабаев» ЖК мысалында)68 бет
Ойын – психологиялық феномен ретінде7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь