Бюджет - салық саясаты туралы

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ЭКОНОМИКАНЫ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ РЕТТЕУДЕГІ БЮДЖЕТ.САЛЫҚ САЯСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1.1 Салық фискалдық саясаттың маңызды құралы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Фискалды саясаттың экономика үшін маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8


2 БЮДЖЕТ.САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ІСКЕ АСУ МЕХАНИЗМІ ЖӘНЕ 2008.2010 ЖЫЛДАРҒА АРНАЛҒАН ФИСКАЛДЫҚ САЯСАТ БАҒДАРЛАМАСЫ

2.1 Бюджет.салық саясаттың қысқа және ұзақ мерзімдегі мақсаты мен олардың қызмет ету механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.2 Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008.2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалды саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Фиск (латынның « jiscus») – мемлекеттік қазына деген ұғымды білдірсе, ал фискалдық саясат – үкіметтің халықты жұмыспен қамтамасыз ету мен инфляцияға қарсы жалпы ұлттық өнім алуына бағытталған салық салу, мемлекеттік бюджет, мемлекеттік шығындар жайлы саясаты. Бұл мемлекеттің экономикалық саясатының құрамдас бөлігі болса, ал қаржы саясатының өзегі болып табылады. Фискалдық саясатқа мемлекеттің бюджет қорын бөлу қызметі де жатады, яғни бір жағынан салық салу жүйесі арқылы бюджеттің кіріс қорын толықтыратын болса, ал екінші жағынан – оларды жұмсау қызметімен айналысады. Мемлекет дәл осы қорлардың есебінен ұлттық қауіпсіздікті, халықтың қоғамдық игіліктері мен қызметтерін тұтынуын қамтамасыз етеді, сондай-ақ саяси, әлеуметтік, экологиялық және басқа да көптеген мәселелерді шешеді. /1, 18 б/
Мемлекеттің фискалдық саясатының басты міндеті болып – салық ставкаларын үкіметтің мақсатына сәйкес өзгерту саналады. Фискалдық саясатты жүргізу – еліміздің заңды органдарының ерекше құқы, себебі бұлар мемлекеттік бюджетті қысқарту мен бекіту арқылы салық салуды және олардың жұмсалуын бақылайды.
Фискалдық саясаттың мәні жайлы әртүрлі кейнсиандық көзқарастары да, Ресей экономистері де қолдады. Е.Ф. Борисов оған былай толық анықтама береді: “Фискалдық саясат – үкіметтің табысы мен шығысын реттейтін мемлекеттің қаржылық шараларының жиынтығы. Бұл алға қойылған стратегиялық міндеттерге байланысты, мәселен , дағдарысқа қарсы реттеулер жүргізу, жұмыспен қамтуды жоғары деңгейде қамтамасыз етуде, инфляциямен күресуде ол өзгеріп отырады. Қазіргі жағдайдағы фискалдық саясат мемлекеттің қаржы ресурстарын пайдаланудың негізгі бағыттарын, қаржыландыру әдістерінің және қазынаны толтырудың негізгі көздерін анықтайды”.
Фискалдық саясат деген әртүрлі көзқарастарды қорыта келе, фискалдық саясат – мемлекеттің алдында тұрған стратегиялық міндеттерді шешу үшін, үкіметпен қабылданатын мемлекеттік шығындар мен салық салу шараларының жиынтығы.
Сондықтан мен макроэкономика пәнінен курстық жұмысымның тақырыбын “Қазақстан Республикасының фискалдық саясаты” деп алдым. Аталған жұмыста еліміздегі қазіргі салық жүйесі мен салық саясатының мәні мен маңызын көрсету.
Бұл тақырыптың өзектілігі еліміздің өтпелі экономикалық негіздегі нарықтық қатынастарға өту барысында ұлттық экономиканың тиімді дамып, әлемдегі жоғары дамыған елдер қатарына қосылуы үшін макроэкономикалық реттеулердің негізгі қүралдарының бірі болып табылатын фискалдық саясаттың маңыздылығын, оның құрылымы мен түрлерін, олардың экономикаға әсерлерін қарастыру болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2002ж.
2. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы. Экономика. - 2003. – 432 бет.
3. Черник Д.Г. Починок А.П. Основы налоговой системы: Учебное пособие для вузов. – Москва: Финансы, Юнити, 1998. – 422с.
4. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. Налоги и налогообложение. Алматы, Рауан, 1995.
5. Худяков А.И., Наурызбаева Н.Е. Налог: понятие, элементы, установление, виды. Алматы: - ТОО Баспа, 1998 – 160с.
6. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: - 2003. – 131 бет.
7. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – СПб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
8. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
9. Статистический ежегодник. Алматы. – 2005г. №5
10. А.Исаева «Мемлекеттің дамуына әсер ету тұрғысындағы Қазақстанның қазіргі кездегі салық жүйесінің ерекшеліктері» // Қаржы-Қаражат, 2005, №6, 22-25 стр.
11. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
12. Агапова Т. А., Серегина С. Ф. - Макроэкономика : Учебник. – МГУ. - Изд-во “Дис”. - 1999. – 416с.
13. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М.: Дело. 2002. – 472 с.
14. Қазақстан Республикасы үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты.
15. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.
        
        МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
............................................................................
..........................................3
1 ЭКОНОМИКАНЫ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ РЕТТЕУДЕГІ БЮДЖЕТ-САЛЫҚ САЯСАТЫ
............................................................................
.....................5
1.1 Салық фискалдық саясаттың маңызды құралы ретінде
.................................5
1.2 Фискалды саясаттың экономика үшін маңыздылығы
.....................................8
2 БЮДЖЕТ-САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ІСКЕ АСУ ... ЖӘНЕ ... ... ... САЯСАТ БАҒДАРЛАМАСЫ
1. Бюджет-салық саясаттың қысқа және ұзақ мерзімдегі мақсаты мен олардың
қызмет ету механизмі
.........................................................................
...............17
2. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта
мерзімді ... ... ... ... ... « ...... қазына деген ұғымды білдірсе, ал
фискалдық саясат – үкіметтің халықты жұмыспен қамтамасыз ету мен инфляцияға
қарсы жалпы ұлттық өнім алуына ... ... ... ... бюджет,
мемлекеттік шығындар жайлы саясаты. Бұл мемлекеттің экономикалық ... ... ... ал ... ... ... болып табылады. Фискалдық
саясатқа мемлекеттің бюджет қорын бөлу ... де ... яғни бір ... салу жүйесі арқылы бюджеттің кіріс қорын толықтыратын ... ... ...... жұмсау қызметімен айналысады. Мемлекет дәл осы
қорлардың есебінен ұлттық қауіпсіздікті, халықтың қоғамдық ... ... ... ... ... сондай-ақ саяси, әлеуметтік,
экологиялық және басқа да көптеген мәселелерді шешеді. /1, 18 б/
Мемлекеттің ... ... ... ... ... – салық ставкаларын
үкіметтің мақсатына сәйкес өзгерту саналады. Фискалдық саясатты жүргізу –
еліміздің заңды органдарының ... ... ... ... ... ... мен бекіту арқылы салық салуды және олардың жұмсалуын бақылайды.
Фискалдық саясаттың мәні жайлы әртүрлі ... ... ... ... де ... Е.Ф. ... оған ... толық анықтама
береді: “Фискалдық саясат – ... ... мен ... ... ... ... ... Бұл алға қойылған стратегиялық
міндеттерге байланысты, мәселен , ... ... ... жүргізу,
жұмыспен қамтуды жоғары деңгейде қамтамасыз етуде, инфляциямен күресуде ол
өзгеріп отырады. Қазіргі ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттарын, қаржыландыру әдістерінің және
қазынаны толтырудың негізгі көздерін анықтайды”.
Фискалдық саясат деген ... ... ... ... фискалдық
саясат – мемлекеттің алдында тұрған стратегиялық міндеттерді шешу үшін,
үкіметпен қабылданатын мемлекеттік ... мен ... салу ... мен макроэкономика пәнінен курстық жұмысымның тақырыбын
“Қазақстан Республикасының фискалдық саясаты” деп ... ... ... ... ... ... мен ... саясатының мәні мен маңызын
көрсету.
Бұл тақырыптың өзектілігі еліміздің өтпелі экономикалық ... ... өту ... ... экономиканың тиімді дамып,
әлемдегі ... ... ... қатарына қосылуы үшін макроэкономикалық
реттеулердің негізгі қүралдарының бірі болып табылатын фискалдық саясаттың
маңыздылығын, оның ... мен ... ... ... әсерлерін
қарастыру болып табылады.
Менің бұл курстық жұмысты орындаудағы мақсатым салық саясаты- салықтар
саласындағы іс-шаралар жүйесін әзірлеген экономикалық саясатқа ... ... ... ... ...... және басқа мақсаттар
мен міндеттеріне жетудің ... – бір ... жолы ... ... өту
болып табылады.
Осы мақсатқа жету үшін мен курстық жұмысты орындау ... ... ... ... ... Салық саясатының мәні, мазмұны;
2) Фискалдық саясаттың экономикалық ... және ... ... ... ... түрлеріне және іске асу формасына байланысты
олардың экономикаға тигізер әсерлерін атап ... ... ... ... ... ... табылатын салықтардың нарық
тепе-теңдігіне, макроэкономикалық көрсеткіштерге әсерін талдау;
5) Қазақстанның орта мерзімді фискалдық саясатына талдау жасау;
6) ... ... орта ... ... арналған орта
мерзімді фискалды саясатының бағдары мен ... ... өту ... Қазақстан Республикасындағы салық саясатының даму стратегиясын талдау
болып табылады.
Жұмыстың құрылымына тоқталатын болсақ: бірінші ... ... ... ... ... мен түрлерін
макроэкономикалық талдау жасалса, ал ... ... ... ... ... барысы мен оның даму стратегиялары қарастырылып өтілді.
1 ЭКОНОМИКАНЫ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ РЕТТЕУДЕГІ БЮДЖЕТ-САЛЫҚ САЯСАТЫ
1.1 Салық фискалдық саясаттың ... ... ... барлық елдерде олардың қоғамдық – экономикалық құрылысы мен
саяси iс бағытына қарамастан ұлттық ... ... ... көзi ... ... ... ... басты қаржылық тетiгi, мемлекеттiң кiрiстерiн
және бюджеттiң ... ... ... көзi ... ... ... алғанда салықтар – бұл мемлекет бiржақты
тәртiппен ... ... бiр ... және ... бюджетке
төленетiн, қайтарусыз және баламсыз сипаттағы ақшалай және заттай мiндеттi
төлемдер. /1, 141б/
Салықтар ... ... ... ... пайда болды. Мемлекет
құрылымының өзгеруi , өркендеуi әрқашан салық жүйесiнiң қайта ... ... ... ... ұғымы әр түрлi экономикалық әдебиеттерде әр ... ... ... экономикалық әдебиеттерде “салық” ұғымы
бюджет қорына белгiлi бiр көлемежәне белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... толық түсiну үшiн олардың экономикалық-әлеуметтiк
маңызын түсiну қажет. Ал салықтардың экономикалық маңызы олардың атқаратын
қызметiне тiкелей қатысты.
Сонымен, салықтардың жалпы ... ... ... ... бар:
1) Фискалдық;
2) Рететушiлiк;
3) Бақылаушылық.
Салықтардың бiрiншi қызметi – фискалдық немесе бюджеттiк ... ... Бұл ... ... арқылы мемлекеттiк бюджеттiң кiрiс бөлiмi
құрылып, салықтардың қоғамдық мiндетi ... ... ... ... ... ... отырып, әлеуметтiк, әскери,
қорғаныс, қоршаған ... ... және тағы ... да ... iске ... ... /2, 132 ... бюджеттiң кiрiс көзiн құрайтын негiзгi қаржылық көздер –
салықтар.
Салықтар дегенiмiз мемлекеттiк бюджетке заңды және жеке ... бiр ... және ... ... мiндеттi төлемдер болып
табылады. Салықтар – шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң, жеке ... екi ... ... орталықтандырылған қаржы көздерiн
құруға байланысты туындайтын қаржылық қатынастарды ... ... ... экономикалық мәнi мынада:
1) Бiрiншiден, салықтар шаруашылық ... ... мен ... ... ... бiр ... көрсетедi.
2) Екiншiден, шаруашылық жүргiзушi субъектiлер мен халық табысының
белгiлi бiр ... ... ... жинақтап, жиынтықтардың қаржылық
қатынастарын көрсетедi.
Салықтар жалпы шығу тегi мемлекеттердiң пайда ... ... ... мен ... ... ... көзi болып ... ... ... оның құрылуымен, жаңаруымен бiрге қалыптасады. әрбiр
мемлекетке ... iшкi және ... ... ... үшiн белгiлi бiр
деңгейде қаржының көздерi керек екенi ... Ал ... ... ... қаржысының негiзгi қайнар көзi. Мемлекет салықтарды экономиканы
дамытуға, ынталндаруға және ... ... ... ... ... ... ... ретiнде пайдаланылады. /4, 89 б/
Осы салық салуға байланысты әр дәуiрде мемлекет қайраткерлерi.
Экономистер, ... ... ... ... ... Мысалы,
Ф.Аквинский “Салықтарды ұрлаудың рұқсат етiлген нысаны” ретiңде анықтаса,
салық салу теориясының негiзiн салушылардың бiрi А.Смит ... ... ... ... ... ... деп тұжырымдаған.
Салықтардың екiншi маңызды қызметi ол реттеушiлiк қызмет. ... ... ... ... iске ... Оның ... ... салық ставкалары мен салық жеңiлдiктерi. Салықтық реттеудiң
тетiктерi тек қана ... ... ... қана ... сонымен қатар ақша
және баға саясаты, шетелдiк инвесторларды ынталандыру, шағын және ... ... және ... шаралары, мемлекттiк маңызы бар өндiрiстер
мен өнеркәсiп салаларын қолдау мақсатында қажет болып ... ... ... тетiктерi тиiмдi қызмет атқару үшiн олардың басқа да
экономикалық құралдармен және саясаттармен тығыз ... ... ... мөлшерiн көбейту мақсатында салық ставкаларын шектен тыс жоғары
деңгейде ... ... ... ... ... өз iсiне ... жоғалтуына және көлеңкелi экономиканың дамуына әкеледi. Мысалы,
әлемдiк тәжiрибе бойынша табыс салығын салғанда салық ... ... ... ... ... ... оның iшiнде салық ... ... ... ... ... ... Егер төленетiн салық мөлшерi салық төлеушi табысының 50%-нан асып
кетсе, онда ол ... ... ... ... ... Себебi,
рыноктағы кәсiпорындар өздерiнiң өндiрiс ... жаба ... Ешер ... мөлешi салық төлеушi табысының 45-50%-ы аралығында болса,
онда жай ұдайы өндiрiске ... Егер ... ... ... ... ... 35-40%-ы мөлшерi
аралығында болса, онда ұлғаймалы ұдайы өндiрiске әкеледi.
Салық салудың әдiстерi мен жолдары, салық салудың ... ... ... ... ... ... жатады.
Қазақстан Республикасында корпорациялық табыс салығының қазiргi кездегi
ставкасы 30%, а ауылшаруашылығындағы өндiрiс оырндары үшiн ол шама 10% ... ... ... мен ... ... бiр бөлiгiн мемлекеттiң
орталықтандырылған қаржы көздерiне айналдыру салықтардың ұдайы өндiрiстегi
қызметiн көрсетедi.
Бұл қызметтiң ... ... ... iшкi ... ... үлес салмағы арқылы көруге болады. Соңғы жылдардағы мәлiметтер
бойынша Қазақстанның ЖIӨ-гi ... үлес ... 20% ... болып
отыр.
Салықтардың экономикадағы келесi негiзгi қызметi ол бақылаушылық
қызметi, яғни салықтық ... ... ... ... ... механизмiнiң қызмет етуiнiң тиiмдiлiгi ... ... ... баылау iсi жүргiзiледi, салық жүйесi мен бюджет
саясатының ... ... ... ... ... ... арқылы салықтық тәртiптi қатаң сақтау, салық ... ... ... салықтары мен алымдарын толық және уақтылы бюджетке төлеп
отыруы қамтамасыз етiледi.
Бюджетке түскен соң қолданылатын белгiсiне қарай ... ... ... ... бөлiнедi.
Жалпы салықтар бюджетке тскен соң, жалпы мақсаттарға жұмсалады. Оған
коммерциялық табыс салығы және қосылған ... ... ... жатады.
Арнайы салықтар бюджетке түскен соң, алдын ала белгiленген нақты
шараларға жұмсалады. Мысалы, көлiк ... ... ... жол ... ... ... салу ... байланысты салықтар жалпы мемлекеттiк
және жергiлiктi болып бөлiнедi.
Табысқа салынатын салықтар ... ... кез ... салық
салынатын объектiсiнен түсетiн табысынан алынады.
Тұтынуға салынатын салық салық ... ... ... қызмет құнын
төлеген кезде төлейдi. Оған қосылған құнға салынатын ... пен ... /5, 67 ... алатын және оған билiк жасайтын органдарға байланысты ... және ... ... ... ... ... бойынша табысқа салынатын салықтар
және тұтынуға ... ... ... ... ... ... - ... салық салынатын кез-келген объектiден ... ... ... ... ... - бұл ... ... тұтыну кезiнде төленетiн шығынға салынатын салықтар.
1.2 Фискалды саясаттың экономика үшін маңыздылығы және оның жүргізілуі
Қаржылық реттеудің ... ... ... саясаты – бюджет
(мемлекеттің ... мен ... ... ... ... ... ... қаржылық реттеудің процесін жүргізе отырып, ұлттық
табыстарға кәсіпорындардың, ... ... ... ... ... ... олардың дамуын көтермелеп немесе шектеп отырады.
Макроэкономикалық реттеуде мультипликатордың іс-әрекетінің жоғарыда
баяндалған мүмкіндіктері ескеріле ... ... ... ... ... ... саясаттың нұсқалары тұжырымдалады. ... ... ... ... жүргізіледі, ол ... ... ... ... ... ... Мемлекеттің шығыстарының артуының үлкен нәтижесін ... ... ... бұл бағыттарының үйлесуі. /2, 154 б/
Тежеушілік фискалдық саясат бюджет артығына жетуге бағдарланған ... ... ... және ... ... ... ... кері бағыттарды қамтиды:
1) Мемлекет шығыстарының азаюы;
2) Салықтардың көбеюі;
3) Осы аталған бағыттардың ... емес ... ... ... ... ... қоя ... мемлекеттің қаржы процестеріне аз араласуын қажет
етеді.
Дискрециялық емес ... ... ... яғни ... ... ... ... етеді. Бұл жағдайда
экономикалық циклдің түрлі фазаларында салық алынымдарының сомасы ұлттық
өнімнің мөлшеріне ... ... ... өрлеу кезінде сұранымды
шектей отырып, салық түсімдері өседі және ... ... ... тежейді. Құлдырау кезінде, керісінше, ұлттық өндірістің ... ... ... түсімдері төмендейді. Келесі 2-ші ... ... ... (G сызығы) тұрақтылық жағдайы кезінде бұл
өзгерістер салықтардың өзгерісі ( Т сызығы) көрсетілген: /8, 305 б/
Автоматты тұрақтандырғыштардың іс-әрекетінің ... ... ... мен ... ... болып табылады: бюджет тапшылығы ... ... онан ... жоғалады және бюджет артығы пайда болады,
бұл ... ... ... ... ... ... ... деңгейі
инфляциямен жалғасады; құлдырау фазасында құлдырауды жоюға ынталандыратын
бюджет тапшылығы біртіндеп өсе бастайды.
Кіріктірме тұрақтандырғыш – ... ... ... ... өнім ... мен жұмысбастылық деңгейінің циклдік амплитудасын
төмендетуге мүмкіндік беретін ... ... ... мұндай тұрақтандырғыш ретінде үдемелі салық салу, мемлекеттік
трансферттер жүйесі, жұмыссыздықтан сақтандыру және пайданы және пайданы
бөлуге ... ... ... ... + ... артықшылығы
G=Ga – γ *Y
Y1←Y0→Y2
Y
Сурет 1 – Салық-бюджет саясатындағы бюджет ... мен ... /9, 221 ... ... ... ... ... уақытша кешеуілдеу мерзімі ұзақтығының проблемасын салыстырмалы
түрде қарағанда әлсіретеді, жұмсартады, ... бұл ... ... ... ... тұрақтылығының деңгейі тікелей циклдік бюджет тапшылығы мен
артықшылығы көлеміне ... бұл ... ... ... ... «амортизаторы » қызметін атқарады.
Циклдік тапшылық (артықшылық) – ... ... ... ... белсенділіктің құлдырауы (өрлеу) және салық
түсімдерінің азаюының (өсуі) ... ... ... ... болады.
Циклдік өрлеу кезеңінде Y2 > Y0 үлкен болады, сондықтан салық ... ... ал ... ... ... төмендейді.Нәтижесінде
бюджет артықшылығы және инфляциялық дүргіліс төмендейді
Циклдік төмендеу кезеңінде Y2 < Y0, ... ... ... ... ал трансферттер өседі.Қорыта айтқанда, салыстырмалы түрде өнім
көлемі мен жиынтық сұраныс өскерде бюджнт тапшылығы ... ... ... және артықшылықтың көлемі салық және ... ... ... ... байланысты болады.Салық
функциясы (T) бұрыштық көлбеуінің шекті салық мөлшерлемесінің (t) ... ... ал ... ... ... (G) бұрыштық көлбеуі -
γ көлеміне тең, бұл шама трансферттер сомасы мен ... ... ... ... түрде, табыс деңгейі неғұрлым үлкен болған
сайын, соғұрлым мемлекеттен алынатын салық мөлшері ... және ... ... ағымдағы табыстың динамикасынан тәуелсіз мемлекеттік шығындарды
(G) тұрақты деп жорамалдасақ, сол ... да ... ... жоғары болады, өйткені салық мөлшермесі (t) деңгейі жоғары болған
сайын, сәйкес түрде T ... ... ... жағдайында циклдік
бюджеттік тапшылық және ... көп ... T ... ... ... ... мен ... кіріктірме
тұрақтандырғыш басымдау әсер етеді.Сол мезгілде экономиканың кіріктірме
тұрақтандырғышы фискалдық саясатының ұзақ ... ... ... ... өсуі мен ... ... ... кеңейтуге
ынтаны бекіту мақсаттарына қарама – қайшы келеді.Инвестициялауға ынталы
болу, кәсіпкерлік тәуекелшілдікке және еңбекке салыстырмалы түрде ... ... ... ... ... ... ... жатыңқы, бұл
жағдай шекті салық салымының мөлшерін төмендету арқылы мүмкін болады.Бірақ
бұл төмендеу ... ... ... мен ... көлемі
қысқаруымен қатар жүреді.Демек, экономиканың ... ... ... ... ... және ұзақ ... әсерлерінің біреуін
таңдау күрделі макроэкономикалық проблема болып есептеледі.Бұл проблеманы
шешу өркениетті ... ... ... ... ... ... қиын
тиеді.Әлуетті деңгейде тепе – теңдік ЖҰӨ циклдік ... ... ... ... ... ... тек қана бұл ... бюджеттік тапшылық пен артықшылықтың мәндері арқылы
фискалдық саясаттың әрекеттерінің ... ... ... ... ... болуы экономиканы ресурстардың толық
қамтылған жағдайына жақындата алмайды, мұндай ... кез ... ... ... бола береді.Сондықтанда экономиканың ... ... ... ... ... қамтылуын қамтамасыз ететін
үкіметтің фискалдық дискрециялық ... ... ... ... құрылымдық тапщылығы
(артықшылығы) туындайды.Бұл жұмыспен толық қамтылған ... ... ... және ... ... ... ... көбіне былай анықталады – бюджет тапшылығының нақты мәні мен
құрылымдық тапшылықтың арасындағы ... /9, 223 ... ... ... деңгейі, табиғи жұмыссыздық деңгейі және
әлуетті өнім көлемін анықтаудың қиындығы салдарынан ... ... ... (артықшылығын) есептеу қиынға түседі.Бұл қиындық
дамыған мемлекеттер мен дамып келе жатқан мемлекеттер үшін бірдей ... ... ұзақ ... ... ... тиімділігін
бағалайтын құрал ретінде макроэкономикалық индикаторлардың динамикасы негіз
болады.
Циклдік ... ... өсуі ... өрлеу кезеңдерінде
болатындықтан, бұл жағдай жиі инфляцияның күшеюіне әкелетіндіктен, онда
қаржылардың бір ... ... ... ... ... ... әл – ... нашар отбасыларға жәрдемақыны өсіру) жиынтық шығындардың
және сұраныс ирфляциясының ... әсер ... ... ... ... ... ... сұранысты шектейді және экономикадағы
инфляциялық дүргілісті ұстап тұрады.
Бюджет тапшылығының ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру тәсілдері:
1) ақша – несие эмиссиясы (тиын шығару);
2) займ шығару;
3) мемлекетке түсетін салық ... ... жою үшін тиын ... ... ... пайда
болады.Сеньораж – ақша шығару арқылы мемлекеттің табатын пайдасы.
Нақты ЖҰӨ өсуінің ... ақша ... өсу ... ... ... ... пайда болады, бұл құбылыс орташа баға ... ... ... инфляциялық салық төлейді және олардың
табыстарының бір бөлігі бағаның ... ... ... ... ... деңгейінің жоғарлауы жағдайында Оливер – Танзи әсері пайда
болады.
Өсіп келе жатқан ... ... ... ... ... болады, ол салықты уақытылы төлемеу, өйткені өткен уақытта ақша
құнсызданады, ... ... ... ... ... мемлекеттегі
тапшылық және қаржы жүйесінің жалпы тұрақсыздығы өседі
Мемлекеттік тапшылықты жою үшін тиын шығару ... бар ... ... жүрмеуі мүмкін, ол басқа ... ... ... ... ... ... ... мөлшерімен несие беруді кеңейту арқылы немесе төлем уақытын созу
арқылы жүзеге асырылады.
Соңғы ... ... ... мен ... ... ақысын уақытылы
төлемейді.Егерде сатып алу жеке секторлардан жүргізілетін ... онда ... ... ала ... ... ... төлемей кетуден сақтандырады.Бұл
орташа баға деңгейін көтереді және инвестиция деңгейі ... ... ... ... қаржылары жиналып қалса, онда
бұларды Орталық банк қаржыландырады немесе мемлекеттік тапшылық ... тиын ... ... ... ... төлемдер
бюджет тапшылығының инфляциялық емес ... ... да, бұл ... шартты бөлу екендігі белгілі.Егерде мемлекеттік бюджет тапшылығы
мемлекеттік займ ... ... ... онда ... ... мөлшерлемесі өседі, ол жеке секторларға ... ... таза ... ... тұтыну шығындарының
төмендеуіне алып келеді.Осыдан ығыстыру әсері пайда болады, ол ... ... ... ... /11, 187 ... тапшылығын қарыз арқылы қаржыландыруды көбіне тиын ... ... ... ... деп ... қарыз алып
қаржыландыру тәсілі инфляцияның өсуін тоқтатпайды, тек қана уақытша ... ... бұл ... ... экономикасы тән.Егерде мемлекеттік
займның облигасиясын Орталық ... ... ... ... ... ... ... онда инфляция әлсірейді.Бірақ Орталық
банк бұл облигацияларды құнды қағаздар нарығынан екінші рет ... ... ... іс – ... ... ... мұндай құбылыс
инфляциялық қысымның өсуіне әсер ... ... ... тыс қорларға төмен пайыз мөлшерімен
орналастырса, онда бюджет тапшылығын қарыз арқылы қаржыландыру ... салу ... ... ... ... ... ... проблемасы бюджет тапшылығын
қаржыландыру шеңберінен шығып кетеді, өйткені ұзақ мерзімді кезеңде ... ... ... ... мөлшерлесін азайтып, салық базасын
кеңейту мүмкін болады.
Қысқа мерзімді кезеңде салық мөлшерлемесінің төмендеуі:
1) Экономиканың ... ... ... төмендеуі
нәтижесінде;
2) Пайыз мөлшерлемесінің жоғарлауынан пайда болатын ... ... ... ... ... (бұл ... ақша ұсынысының
тұрақты жағдайында, ақша нарығындағы ақша сұранысының өсуінің жоғарғы
жағдайға реакциясы);
3) Бюджет тапшылығын өсіру, бір ... ... ... мөлшерлемесін
және бюджетке салық түсімін төмендету арқылы мүмкін болады.
Мұндай жағдай Лаффер қисығында көрсетілген. /11, 189 б/
Сурет 2 – Лаффер ... ... ... ... ... ... Т, ал ... осімен –
салық мөлшері t көрсетілетін координата құрылды. Салықтың ... ... t-нің өсуі ... ... ... ... көрсетілген.
Бірақ А нүктесінен кейін салық ... ... ... ... әсер ... ... түсімдердің көлемін қысқартады.
Бұл А нүктесінен кейін Лаффер қисығы ... ... ... ... ... төмен салық мөлшері үшін олардың ұлғаюы салықтық ... ... ... ал ... асатын салық мөлшері мемлекетке табысты азырақ
әкеледі; 100% мөлшер кезінде салық түсімі нөлге дейін төмендейді.
E
E2=C+I+G
E2=Y2 ... ... Y2
Y ... ... Y2
Y В. IS ... 3 - Фискалдық саясаттың IS қисығын жылжытуы
Іс жүзінде t салықтың ... ... ... түсімдері шамамен
төмендей бастайтын кездегі дәл бағаны беру қиын. /11, 189 б/
Макроэкономикалық тұрғыда фискалдық ... IS ... ... ... IS ... ... нүктесі берілген пайыздық мөлшерлеме
кезінде табыстың ... ... ... моделінен
байқағанымыздай,табыс деңгейі фискалдық саясатпен де ... ... G ... тұрақты деп алсақ, фискалдық саясаттың өзгеруі IS қисығын жылжытады.
Суретте мемлекеттік шығындардың G1→G2 дейін өсуі IS ... ... көру үшін ... ... ... кресі фискалдық
саясаттың өзгеруі жоспарланған шығындарды ... ... ... Y1→Y2 ... ... ... ... шығындардың өсуі IS
қисығын оңға жылжытады.
Салықтардың азаюы, ... ... өсуі ... ... ... оңға ... өсуі, мемлекеттік шығындардың азаюы
табысты азайтып, IS қисығын солға жылжытады.
1) T↓ немесе ... T↑ ... ... мен ... ... ... фискалдық саясаттың өзгерісі
IS қисығын оңға жылжытады.Ал сұранысты кемітетін фискалдық саясаттың
өзгерісі IS ... ... ... /11, 190 ... тепе-теңдік үлгілерінде қаралған тәуелділіктер қосымша
факторлардың ... ... ... ... саясаттың қабылданатын шараларының уақыттылығы;
2. Ығыстыру әрекетінің іс әрекеттілігі, бұл ақша нарығында ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар элементтерінің қысқаруында көрінеді.
3. Сұранымды ынталандыру жиынтық ұсынымға әсер ... бұл ... ... ... ... және жиынтық шығыстардың көбею
әсерін төмендетеді;
4. ашық экономикада ... ... ... шығыстардың элементі
ретінде таза экспорттың мөлшерін өзгертетін ... ... ... ... ... /7, 344 б/
Сондықтан ынталандырушы фискалдық саясаттың шаралары жоғарыда айтылған
факторлардың іс-әрекетінен әлсіреуі мүмкін. Сөйтіп, кейнсшілдік ... ... ... ... ... ... ... негіз
қалаушы факторы ретінде болып көрінеді: мемлекет ... ... ... ... ресурстардың қамтылу деңгейінің артуына
ықпал етеді, мемлекет көтере сатып алудың деңгейін көтереді.
Монетаристердің тұрақтандыру бағдарламалары мыналарды қамтиды:
1) ... ... ... ... ... ... ... жалақының өсуін шектеу;
3) шектеулі ақша – несие саясаты, ақша эмиссиясына және Орталық банктегі
мемлекеттік қарыздарға лимит енгізу, банк ... ... ... және экспорт-импорт операцияларына ... ... ... ... ... ... құйылымын
көтермелеу;
5) төлем балансын сауықтыру үшін ұлттық ақша бірлігін девальвациялау;
Бірақ бұларды іске асыру үшін келесі шараларды орындау ... ақша ... ... ... ... дүниежүзілік бағаларға ішкі бағалардың икемділігі;
3) бағалардың қозғалысының тауарлар қозғалысынан жоғары икемділігі;
4) экономикалық ресурстардың едәуір ... ... ... ... ... ... ... етуінің екі
бағытын қарастырады: сұранымға (кейнстік үлгі) және ұсынымға ... ... ... салықтар төмендеген кезде жиынтық сұраным
артады. Бұл ұлттық өнімнің көлемін және бағалардың ... ... ... ... ... /2, 155 ... жағдайда салықтардың төмендеуі жиынтық ұсынымды көбейтеді,
өйткені халықтың табыстары мен ... ... ал ... ... ... ... аз ... салығы жалақыны көбейтіп,
еңбекке деген ынтаны арттырады, мұның өзі ... ... ... ... өнімнің жалпы түрде өсуін, бағалардың төмендеуін қамтамасыз
етеді.
Мұнан басқа ұсыным экономикасының теориясы ... аса ... ... ... ... қысқартуға міндетті
еместігін, керісінше, салық базасын кеңейту – ұлттық өндіріс пен ... және ... ... ... ... ... түсімдердің
өсуіне жеткізетіндігін көрсетеді.
Салықтардың инвестициялық қызметке ықпал етуінің теориялық дәлелдемесі
ретінде салық салудың үдемелігі және бюджет кірістері арасындағы тәуелділік
қызмет ... ... ... ... экономикасының дамуы,
мемлекеттің экономикалық саясатының ... және ... ... ... ... ... саясатының негізі болып фискалдық
саясат, яғни үкіметтің салық салу жүйесіндегі және ... ... ... жүргізетін бюджеттік-салық саясаты ... ... мәні мен ... рөлі, қоғамның саяси
және экономикалық құрылғысына, мемлекеттің табиғаты мен алдында тұрған
міндеттеріне байланысты анықталады.
Фискалдық саясатқа ... ... ... бөлу ... де ... бір ... ... салу жүйесі арқылы бюджеттің кіріс қорын толтыратын
болса, ал екінші жағынан – ... ... және ... ... ... ... немесе аумақтарға жұмсаумен, бөлумен айналысады.
Мемлекет дәр осы қорлардың ... ... ... ... ... мен ... ... қамтамасыз етеді, сондай-ақ саяси,
әлеуметтік, экологиялық және басқа да көптеген мәселелерді ... ... ... басты міндеті болып, салық ставкаларын
үкіметтің ... ... ... ... ... жүргізу – еліміздің
заңды органдарының айрықша құқы, себебі бұлар мемлекеттік бюджетті қысқарту
және ... ... ... ... және ... ... ... Сондықтан
да қаржы тұрақтылығының жалпы ережесі бойынша, дағдарыс кезінде де қаржы
ресурстары мен бұларға ... ... ... ... ... керек. Қоғамның әлеуметтік-экономикалық
қажеттілігін қанағаттандыру дәрежесі, өндірілген жалпы қоғамдық ... ... ... ... ... көлеміне шектеу ... ... ... ... ... ... ... құқы; еңбек ақы, зейнет ақы, жәрдем ақы және ... ... ... ... ... ... ... мұқтаждық етеді.
Инфляция жағдайда халықтың өмір сүруінің қажетті әлеуметтік деңгейін
сақтап тұруы үшін ... ақы мен ... ... ... ... ... ұсынылады. Мұнымен қатар, ... ... мен оны ... ... ... ... ақы
төлеу түрлері мен жүйелері, табыс жәнеәлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... бағытталған қордың өсімін
немесе еңбек ақы төлеудің жалпы қорын реттеуі саналады.
Бұл теорияға сәйкес салық мөлшерлемелерінің ... бір ... ... салықтық түсімдердің өсуіне мүмкіндік туғызады, одан кейін ... ... соң ... ... ... құлдырайды. Бұдан
экономиканы, ең алдымен инвестициялық белсенділікті ынталандырудың міндетті
салық ... ... ... жолдарынан іздестіріп, шешу керек
деген жалпы түйін жасалынған. Экономиканың қозғаушы күші бұл ... ... ... ... ... ... бойынша
бюджетке салық түрінде кәсіпкерлер мен халықтың ... ... 30% ... ... ... Егер табыстың 40-50% алынатын болса,
онда бұл жинақ ақшаны, ... ... ... ... ... да қысқартады. /7, 349 б/
Тәжірибе көрсеткеніндей егер салықтардың мөлшерлемесі белгілі ... ... ... ... ... онда ... ... бастамаларға арналған ынталандыру шаралары көлемі, пайда азаяды
да, тиісінше бюджетке түсетін салық түсімдері төмендейді.
Сонымен бірінші тарауды ... келе ... ... ... ... ... салық-бюджет саясатының маңызы ... ... ... Бұл саясатты іске асыруда салық түрлері мен салық
механизмінің ... ... ... ... ... бюджетті үлесі
мен олардың пайыздарының маңызы зор болып табылады. Сондай-ақ бұл ... ... ... ... ... ... іске ... салдау графиктері мен Лаффер қисығына макроэкономикалық
көрсеткіштер арқылы талдау жасалынды.
2 БЮДЖЕТ-САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ІСКЕ АСУ МЕХАНИЗМІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ... қысқа және ұзақ мерзімдегі мақсаты мен
олардың қызмет ету механизмі
Қоғамдық шаруашылықта мемлекеттiң өмiр сүруiнiң негiзi бұл ... ... ... ... ... ... ... бiрi
ол салықтық реттеу болып табылады. Мемлекеттiң салық саясаты бұл нарықта
ресурстарды көбейту, қоғамдық мақсаттарға бағытталған ... ... ... әсер етуi салық салу құралдары арқылы
жүргiзiледi. ... ... ... ... ... нәтижесiнде мүмкiн болады, ал салық бюджеттi қаржымен қамтамасыз
ететiн бiрден-бiр құрал.
Салық төлемi (Т), мемлекеттiк ... (G) және ... I-дiң ... бiр деңгейiнде тепе-теңдiк өнiм көлемi Y
қалыптасқанын ... ... ... /2, 154 ... ... ... ... жағдайда тепе-теңдiк жағдай
қалыптаса бередi. Сондықтан пайда болған ... жою үшiн, ... ... ... ... ... Олар ... төленетiн
салық төлемi мен мемлекеттiк шығындар көлемiнiң өзгеруi арқылы жүзеге
асырылады.
Бюджет-салық саясаты ... ... ...... ... ... ... және мемлекеттiк шығындардың өзгерiсiн реттеу
мақсатында үкiмет тарапынан ... ... Бұл ... ... ... ... ... тепе-теңдiгiн және экономиканың өсуiн
қамтамасыз ету мақсатында жүргiзiледi.
Өз кезегінде фискалдық саясат экономиканы ... қай ... ... ... екі ... ... ынталандырушы және тежеуші
салық саясаты. Бұл саясаттар бір мезгілде экономиканың әр салаларында әр
түрлі қолданыс табуы да ... ... ... (қазыналық экспанция) – бұл саясат
қысқа мерзiмдi кезеңде экономикадағы ... ... жою ... ... ... ... үшiн ... шығындарды өсiрiп, салық ставкасы мөлшерiн
төмендету арқылы немесе бiрiктiрген, құрастырма шаралар арқылы ... /2, 154 ... ... ... салықты төмендету саясаты өндiрiс
факторларының ұсынысын кеңейтуге және ... ... ... ... ... Мұндай мақсаттардың жүзеге асуы ... ... ... жүргiзiлуiне байланысты болады. Бұл шаралардың орындалуы
Ұлттық банк жүргiзетiн ... ... ... және ... құрылымынын оңтайландырумен байланысты.
Тежеуші бюджеттiк-салық саясаты (қазыналық шектеу) - ... ... ... ... ... Бұл саясатты жүзеге ... ... ... ... ... ... жоғарылайды немесе
бiрiктiрген, құрастырма шаралар арқылы ... ... ... ... бұл ... ... ... құлдырауы мен жұмысссыздық
деңгейiнiң өсуi салдарынан болған сұраныс инфляциясын төмендетуге мүмкiндiк
бередi.
Ұзақ мерзiмдiк кезеңде ... ... ... ... ... және ... ... ашуға негiз болуы мүмкiн. Бұл
құбылыс әсiресе ... ... ... мемлекеттiк шығындардың
азаюы бюджеттiң барлық баптарында пропорционалды қысқартып, жүзеге асырылып
отырса және еңбек рыногының ... ... ... ... ... ... кезеңде салық-бюджет саясаты баланстық бюджеттің, салықтың
және мемлекеттің шығындарының мультипликаторы әсіремен ... ... ... ... ... ... мөлшерінің
азаюынан мультипликаторлық әсер әлсіздеу. Бұл салықтың өзгерісімен
салыстырғанда ... ... ... көлеміне және тұтынуға
әсерінің күштілігімен байланысты болады. Бұл айырмашылық қазыналық саясат
құралдарын ... ... ... ... ... де ... ... экономикадағы мемлекеттік секторды кеңейту
мақсатын көздесе, онда ... ... ... үшін ... ... бұл ... күшті ынталандырушы әсер етеді. /2, 155 б/
Ал инфляцияның көтерілуін тежеу үшін салық мөлшері өседі. Бұл құбылыс
салыстырмалы жұмсақ ... шара ... ... Егер де ... саясат
мемлекеттік секторды тежеуге бағытталса, онда циклдық ... ... ... Бұл ... ... аз ынталандырушы әсер береді. Ал
циклдық көтерілу кезеңінде мемлекеттік шығындар төмендейді, бұл инфляция
деңгейін тез төмендетуге ... ... ... ... ... ... ... созылған
құлдыраушылық экономикалық әлуеттiң бұзылуына ... ... ... ... ... ... жиi кездеседi.
Қысқа мерзiмдiк кезеңде салық-бюджет саясаты баланстық бюджеттiң,
салықтың және мемлекеттiк шығындардың ... ... ... ... ... көру үшiн ... ... Мемлекеттiк шығындар жиынтық шығындардың ... ... ... өсуi ... ... да өсiредi.
Дискрециялық фискалдық саясат – ... ... ... бойынша
салықты, мемлекеттік бюджеттің сальдосын және мемлекеттік шығындардың
көлемін мақсатты бағытта өзгерту. Бұл ... ... ... жағдайын,
инфляция қарқынын, өнім ... ... ... ... дискрециялық саясаты ішкі уақытша кешеуілдеумен
байланысты болады, өйткені ... ... ... және ... пайыз мөлшерлемесінің өзгерістері парламентте ұзақ уақыт ... емес ... ...... ... ... нәтижесінде жоғарыда аталған шамалардың дағдылы өзгеруі.
Жалпы ұлттық өнімнің өсуі ... ... ... ... таза ... салымдарының дағдылы түрде өсуін (төмендеуін)
дискрециялық емес ... ... /2, 163 ... саясат экономикадағы тұрақтылыққа әсерін тигізеді. Таза салық
түсімі – ... ... ... салық мөлшері мен үкімет тарапынан
берілетін трансферттердің арасындағы айырма.
Дискрециялық қазыналық саясат экономикадағы құлдырау ... ... ... ... ... ... ... шығындарды өсіре
отырып, немесе салық мөлшерін төмендетіп мемлекеттік бюджетте тапшылық
құрылады. Экономикалық өрлеу ... ... ... ... ... бюджет
артықшылығы құрылады.
Үкіметтің дискрециялық саясаты ішкі уақытша ... ... ... ... шығындар құрылымының және салық салымы пайыз
мөлшерлемесінің өзгерістері парламентте ұзақ уақыт талқылауға түседі.
Дискрециялық емес ... ... ... ... ... ... ... пайда болады, ол экономиканың кіріктірме
тұрақтандырғышы арқылы мүмкін ... ...... ... ... ... өнім көлемі мен жұмысбастылық деңгейінің циклдік амплитудасын
төмендетуге мүмкіндік беретін экономикалық тетік. ... ... ... ретінде үдемелі салық салу, мемлекеттік трансферттер
жүйесі, жұмыссыздықтан ... және ... ... ... ... ... б/
Экономиканың «кіріктірме тұрақтандырғышы» дискрециялық қазыналық
саясаттың уақытша кешеуілдеу ... ... ... ... ... өйткені бұл механизмдер заң органдарының қатысуынсыз
жүзеге асады.
Фискалдық саясаттың қысқа және зақ ... ... ... күрделі макроэкономикалық проблема. Бұл мәселені шешу ... ... ... ... ... ... қиын екені белгілі.
Сондықтан экономиканың кіріктірме тұрақтандырғышы шартты ... ... ... ... ... ... ... шараларымен байланыста жүргізіледі.
Ресурстармен толық қамтылу деңгейі, табиғи ... ... ... өнім ... ... ... салдарынан мемлекеттік бюджеттің
құрылымдық ... ... ... ... Бұл ... ... мен жаңа дамып келе жатқан ... үшін ... ... ... ... ұзақ мерзімдік қазыналық саясаттың ... ... ... ... ... ... негіз
болады.
Мемлекеттік қарыздар бойынша пайыз мөлшерлемесін төлеуге, ... өсуі ... ... ... осы ... ... ... қаржыландыруға кедергі болытын жағдайлар пайда болады.
Циклдік бюджет артықшылығының өсуі экономиканың өрлеу ... бұл ... жиі ... ... ... онда
қаржылардың бір бөлігін халыққа төлемақы ретінде беруі жиынтық шығындардың
және сұраныс инфляциясының өсуіне әсер ... ... ... ... салу ... ... сұранысты шектейді және экономикадағы инфляциялық
дүрлігісті ұстап тұрады.
Мемлекеттік бюджеттің тапшылығын қаржыландыру тәсілдері:
1. ақша-несие эмиссиясы;
2. займ шығару;
3. ... ... ... ... көбейту. /2, 167 б/
Мемлекет бюджетіне салық түсімін ... ... ... ... ... ... кетеді, өйткені ұзақ мерзімді кезеңде кешенді
салық реформасы нәтижесінде, пайыз мөлшерлемесін азайтып, салық ... ... ... ... ... ... ... проблемасы бюджет тапшылығын
қаржыландыру шеңберінен шығып кетеді, өйткені ұзақ мерзімді кезеңде кешенді
салық ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болады.
Қысқа мерзімді кезеңде салық мөлшерлемесінің төмендеуі:
1. ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің жоғарылауынан пайда болатын мемлекеттік емес
сектордың ығыстыпу әсерінің өсуінен (бұл ... ақша ... ... , ақша ... ақша ... өсуінің жоғарғы
жағдайға реакциясы);
3. Бюджет тапшылығын өсіру, бір мезгілде салық салудың мөлшерлемесін және
бюджетке ... ... ... арқылы мүмкін болады.
Тепе-теңдік табыс көлеміне ... әсер ... ... ... ... Егер ... төлеу мөлшері ∆T
төмендесе, онда қолда бар табыс Yd = Y-T-ға ... ... ... ... (∆T *b) ... ... бұл ... жоспарланған шығындарды
оңға қарай жоғары жылжытады және тепе-теңдік өнім көлемін ... ... ... көлем ∆Y = - ∆T * b / 1-b ... ∆Y/ ∆T = -b / 1-b ... ... деп ... мультипликаторының механизмі, мемлекеттік ... ... ... ... бір өзгерісіне тұтынудың көп қатар
өзгерісін көрсетеді.
Салық мөлшері ∆T-ға ... ... бар ... ... ... ... (∆T *b) шамасына өседі;
3. Жиынтық шығындар (∆T *b) шамасына өседі;
4. Жиынтық табыс (∆T *b) шамасына өседі;
5. Тұтыну в (∆T *b) ... ... ... ... (∆T *b2) ... ... Жиынтық табыс (∆T *b2) шамасына өседі;
8. Тұтыну b (∆T *b2) шамасына өседі;
Егер де ... ... ... ... ... ... ... деп алсақ, онда салық функциясы төмендегідей түрде
жазылады: /2, 160 б/
Т = t * ... ... ... және ... ... ... бірдей
көлемге өзгерсе, онда тепе-теңдік өнім көлемі де өседі. Мұндай ... ... ... орын алады деп айтылады. Баланстық бюджет
мультипликаторы бірге тең ... ... ... ... мультипликаторы бюджет тапшылығы мен ... жоя ... Бұл ... ... пен ... ... ... айтылады.
Демек (∆T = ∆G).
Мемлекеттің шығындарының өсуімен салыстырғанда салық мөлшерінің
азаюынан мультипликаторлық әсер ... Бұл ... ... ... ... салық мультипликаторынан жоғары, үлкен екендігі
арқылы көрсетілген.
Бұл құбылыс салықтың өзгерісіміен ... ... ... көлеміне және тұтынуға ... ... ... Бұл ... ... саясат құралдарын таңдағанда
анықтаушы болып есептеледі. Егер де ... ... ... ... ... ... ... онда циклдық құлдырауды
тоқтату үшін мемлекет шығындарын өсіреді, бұл құбылыс ... ... ... ... ... ... даму ... мен 2008-2010 жылдарға
арналған орта мерзімді бағдарламасы
Салық салуды жетілдіруде еңді қарқындап дамып келе ... ... ... ... ... щағын және орта кәсіпкерлікке, мемлекеттік маңызы бар
кәсіпорындарға, ауыл ... ... ... ... салуда жеңілдіктер ұсыну арқылы оларды нақты
қолдау шараларын жүргізу болып табылады. Сол ... ... ... ... етуші кәсіпорындар мен заңды тұлғалар ... ... ... ... пайданың болуына байланысты жаңадан
кәсіпорындар мен жұмыс ... ... ... ... ... ... экономикалық белсенділігін арттыру негізінде жалпы салық
салынатын объектілер мен жалпы ... ... ... ... ... де өсе ... Бұл шара ең ... мемлекеттік бюджеттің
тапшылығына алып келетін ... оның ... ... ... ... ... табылады.
Ал экономикада қызмет етіп отырған ірі, тұрақты табыс ... және ... ... ... кәсіпорындарға қосылған
құнға салық және акциздер салықтары арқылы мемлекет өзінің бюджетке ... ... ... етіп ... қажет. Яғни, салық арқылы нарықтық
экономикада қоғамның дамуын тек бір жақты ғана емес, оны ... ... ... мол шоғырланған жағынан ол қаржыларды қосымша салықтар салу
арқылы экономиканың қаржыға мұқтаж болып отырған салалары мен ... ... ... ... ғана ... нарықтық тепе-теңдік сақталады
және нарық бірқалыпты тұрақты дамуға бет алады.
Нарықтық механизмге көшу жағдайында мемлекеттік бюджеттің қаражаттары
ең алдымен ... ... ... құруды, кешенді мақсатты бюджеттік
бағдарламаларды қаржыландыруға, ғылыми-техникалық әлуетті ... ... ... және ... ең аз ... ... әлеуметтік
қорғауға бағытталуы тиіс. /13, 201 б/
Шығыстар мен салықтар арқылы ... ... мен ... және ... ... ... арттырудың маңызды
құралы болып табылады.
Алдағы үш жылдық кезеңге арналған орта ... ... ... ... ... ... болады:
1. Орта мерзiмдi фискалдық саясат алдағы үш ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк, республикалық және жергiлiктi бюджеттердiң болжамдық
көрсеткiштерiн;
2) бюджеттiк ... ... ... ... iске ... бағалау нәтижелерiн;
3) бюджет қаражатын жұмсаудың басым бағыттарын;
4) республиканың немесе ... ... ... ... iске асырудың тәсiлдерiн;
5) бюджетаралық қатынастардың даму бағыттарын;
6) мемлекеттiк және мемлекет кепiлдiк берген қарыз алу мен ... ... ... ... ... айқындайтын құжат болып табылады.
/12, 187 б/
2. Орта мерзiмдi ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық даму жоспары негiзiнде, өткен қаржы жылы
бекiтiлген орта ... ... ... ... ... ... ... өткен қаржы жылы iшiнде бюджеттiң
атқарылуын талдау мен бағалау ескерiле отырып, оның ... ... ... ... үш ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның
жобасын әзiрлеу бюджеттiк жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... шешiмдердiң негiзiнде алдағы
қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... оны ... бюджеттiк комиссияның қарауына енгiзедi. Алдағы
қаржы ... ... ... ... ... ... ... және айқындау жоспарланып отырған қаржы жылының алдындағы жылдың 1
тамызынан кешiктiрiлмей аяқталады.
Нарықтық жағдайларға көшу ... ... ... ... ... өзгерістерге ұшырауда – ұлттық ... ... ... ... ... ... бюджет
қаражаттары шұғыл қысқаруда. Жекешелендіру бағдарламасын жүзеге ... ... ... ... ... ... қоғамдарға
өзгерді, олар ұлғаймалы ұдайы өндірісті қаржы ... ... ... мен ... есебінен жүзеге асыруға тиіс.
Алайда нарықтық механизмдердің іс-әрекеті жағдайында да жеке ... ... ... ... ... экономиканын
мемлекеттік секторын бюджеттен қаржыландыру өзінің шешуші маңызын ... одан әрі ... ... жүргізіліп жатқан реформаларды
тереңдету, мұнай операцияларына, ... ... ... құралдарына салық
салуды және оның нормаларын жетілдіру жәек ... ... ... ... салық преференцияларын беру нысаны
кеңейтіледі. Негізгі құралдарды жаңарту және жаңғырту процестерін ... ... салу ... елде амортизациялық саясат жетілдірілді.
Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын іске асыру, сондай-ақ
инвестициялар көлемін ... және ... ... одан ... ... ел экономикасын теңгерімді дамытуды ... ... орта ... ... ... ... негізгі бағыттары
анықталады. Олар: /10, 23 ... ... ... ... үшін ... ... режимін
қолдану аясын кеңейиу және оларды ең алдымен экономиканың
шикізат емес ... ... ... үшін шаралар қолдану;
2) Салықтық әкімшілендірк процесін одан әрі жетілдіру;
3) Салық салу және оның ... ... ... ... экономиканың бәсеке қабілеттілігін күшейту
мақсатында 2008 жылдан ... ... ... заңды
тұлғалардың кірістерінен жеке тұлғалардың кірістеріне біртіндеп
ауыстыру мүмкіндігін қарау болып табылады деп көзделуде.
Мемлекеттік бюджет кірістері салық ... ... орта ... ... ... ... ... мен салық саясатының ел экономикасын одан әрі дамытуға және
инвестициялар тартуға ... ... ... ... 1-ші ... ... бюджет кірістерінің 2006-2008
жылдарға арналған болжамын ... ... көре ... ... 1 - ... ... ... 2006-2008 жылдарға арналған
болжамы
|Атауы |2006 |2007 |2008 ... |22,3 |22,7 |23,2 ... ... |21,3 |21,5 |22 ... емес ... |0,6 |0,5 |0,5 ... ... ... ... |0,4 |0,7 |0,7 ... | | | ... жылдары бюджет саясаты жедел әлеуметтік-экономикалық даму
мақсаттары мен міндеттерін кешенді шешуге және ағымдағы міндеттемелерді ... ... ... ... Тұтастай алғанда орта мерзімі
кезеңде жүргізіліп жатқан бюджет саясатының жалпы бағыты ... ... ... ... ... және ... ... беруді дамытуға;
3. Әлеуметтік реформаларды одан әрітереңдетуге;
4. Идустриялық-инновациялық дамуды қолдауға;
5. Аграрлық секторды дамытуға; Жаңа ... үй ... іске ... Шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға;
7. Мемлекеттік қызметтердіңтиімділігін арттыруға бағытталып отыр.
Орта мерзімді кезенде фискалдық ... ... ... ... ... ... ... шешу үшін салық-бюджет құралдарын
тиімді қолдану, атап айтқанда, ... ... және ... ... ... ел ... бәсекеге қабілеттілігі
нарттыру болып табылады. /2, 166 б/
Орта ... ... бұл ... қол ... үшін ... шешу қажет:
1. Бюджеттік заңнаманы және жоспарлауды жетілдіру;
2. ... ... ... мен ... арттыру;
3. Жүргізіліп жатқан әлеуметтік реформаларды қаржылық қамтамасыз ету;
4. Перспективалы бюджеттік жоспарлаудың ... ... ... ... үлесін азайту;
6. ҚР Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану тетігін жетілдіру;
Кез келген мемлекеттің нарықтық экономикасының қалыптасуы мен ... ... ... ... ... ... ... ретінде
салықтық саясатты кеңінен қолдануына тікелей байланысты болмақ. Өйткені
елімізде бюджет пен халықтың және шаруашылық ... ... ... ... ... және реттеушілік қызметті ... ... ... ... ... ... ... біріне
айналып отыр.
Салық саясаты арқылы шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... қалыптастыруға, қоғам
мүддесін қолдауға болады. ... ... ... ... салық
ставкалары мен жеңілдіктерін ... ... ... ... ... ... асыру барысында экономиканы, өндіріс пен инвестицияны,
шағын және орта бизнесті жан-жақты қолдау мен ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған орта
мерзімді фискалды саясаты Қазақстан Республикасының Президентінің 207 жылғы
28 ақпандағы ... ... жаңа ... атты ... ... ... отырып, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының ... және үш ... ... арналған мемлекеттік реттеуіштердің
болжамы, мемлекеттік салалық бағдарламалар мен басқа стратегиялық және
бағдарламалық ... ... ... мерзімді фискалдық саясат республикалық бюджетті қалыптастырудың
негізі және мемлекеттік басқарудың барлық деңгейлерінде салық және бюджет
саясатын қалыптастырған және іске ... ... ... ... ... ... мерзімді фискалдық саясаттың мақсаттары мен міндеттері:
Орта мерзімді ... ... ... ... мақсаты ел
экономикасының өсуін мемлекеттік басқарудың институционалдық ... және ... ... ... ... ... ... оның тиімділігін арттыру есебінен мемлекеттің ... ... ... ... ... ... қол жеткізу
мынадай негізгі міндеттерді шешуге ықпал ететін болады:
1) ... ... ... ... ... мақсатында бюджет
заңнамасын жетілдіру, бұл мемлекеттік шығыстардың тиімділігі мен
нәтижелілігін ... ... ... ... орта
мерзімді даму жоспарларын үйлестіру жүргізуге, бюджеттің әлеуметтік
және инвестициялық құрамдауыштарын ... үшін ... ... есебінен оларды босатуға мүмкіндік береді;
2) Халықаралық есеп беру ... ... ... ... ... ... ... Адами капиталдың, инфрақұрылымның, мемлекеттік басқарудың,
иновациялардың ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілікті орнықты түрде арттыру;
4) Қадағаланбайтын экономиканың деңгейін оның ... ... ... және ... ... ... және оны ... жағдайларды жою, «көлеңкелі» қызмет ... ... ... кесу ... ... ... тұрақтылықты елдің жалпы сыртқы борышының көлемін
қысқартуға және мемлекеттік борыштың тұрақты деңгейін қолдау ... ... ... орта ... ... бюджеттің теңгерімділігі
мұнай емес түсімдердің есебінен біртіндеп көшу саясаты жалғасатын болады,
ол мемлекеттің ағымдағы ... ... ... ... ... қарамастан оңтайлы деңгейде қолдауды білдіреді.
Бюджетті жоспралау мен атқару рәсімдерін жетілдіру шаралары мынадай
қағидаттарға негізделеді:
1) Стратегиялық, орта ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық дамуының және экономиканың бәсекеге қабілеттілігін
орнықты өсіру міндеттерімен үйлестіру;
2) Корпоративтік ... ... ... мен ... ... және күрделі шығыстарын
қалыптастырудың объективтілігіне қол жеткізу;
4) Бюджетті әзірлеу және атқару жөніндегі рәсімдерді ... ... ... ... ... отырып, бюджетті жоспарлау және
атқару кезінде еңбек өнімділігін арттыру. /15/
2009 жылдан бастап үш ... ... ... көшу ... ... жылдарға арналған республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... мен ... орта мерзімді
болжамдауда бар тәжірибеге және бюджет процесінің жетілдірілген ... және ... ... ... ... жылдары елдің индустриялық-инновациялық
дамуын ... ... ... ... және
экономикадағы берілген салық жүктемесінің ұтымды ... ... ... ... қолданылуы жағдайында шағын бизнес
субъектілерінің қызметін жүзеге асырудың оң тәжірибесін ... ... ... ... ... ставкасының мөлшері 3-тен 2%-ға дейін
төмендетілді, оңайлатылған декларация негізінде жеке кәсіпкерлер мен ... ... ... ... ... ... 5%-ға ... тиісінше 3% деңгейінде біріңғай ставка белгіленеді. /15, 222 ... жылы ... құн ... ... 14 ... дейін
төмендетілді. Бұл шара кәсіпорындарға өндірісті жаңғыртуға ... ... оңы ... және ... ... ... ... 2008-2010 жылдарға арналған негізгі бағыттары әділ,
әрі сыннан өткен құрал, экономиканың ... ... ... және мемлекеттік функцияларды толық ... ... ... ... маңызы бар салықтарды нығайту ... ... ... ... міндеттерін шешуге бағдарланған шаралар
келесілермен тұжырымдалады:
1) ҚҚС ... одан әрі ... ... ... секторындағы жеңілділіктердің тиімділігін
арттыруды және ... ... ... ... ... ... кірістерін қалыптастырудағы негізгі рөлді кәсіпкерліктен
біртіндеп халыққа ауыстыру ... жеке ... ... ... ... ... құн бойынша шартты шығындар 2008 жылы 67,9 млрд. теңгені
(ставканы 14%-дан 13%-ға ... ... ... 2009 ... ... салық режимдері реформаланады – біржолғы талондарды қолдану аясы
тарылады, патенттер жойылады, оңайлатылған ... ... жеке ... жеке ... ғана ... жүзеге асыратын болады. Орта мерзімді
кезеңде жүргізілетін шығыстар саясаты әлеуметтік-экономикалық ... ... және орта ... ... ... ... байланысты және салықтық жоспарлау сапасын жақсарту және
өнімсіз шығыстарды ... ... ... ... ... ... отырып, мемлекеттік міндеттемелерді толық орындауды
қамтамасыз етуге бағытталатын болады. ... ... ... 2008-2010 жылдары келесілер басым бағыттар болып табылады:
1) Адами капиталдың өсуін қамтамасыз ететін шығыстар – ... ... ... ... ... ... ... мәдени
деңгейін жақсарту, қоршаған ортаның сапасын тұрақтандыру және
жақсарту, ... ... ... ... ... ету, тұрғын үй
саясатын одан әрі дамыту;
2) Экономиканы одан әрі ... ... ... ... ... және ... ... иновацияларды
дамыту;
3) Денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік саясат және денсаулық
сақтауды қаржыландыру тетіктері ... ... ... ... ... ... қол ... қамтамасыз ету және
қаржыландыру болып табылады. /15/
ҚОРЫТЫНДЫ
Қотыта келгенде, ұлттық ... ... ... ... ... негізгі құралдарының және тез ... ... ... ... түрі ... ... ... – бюджет (мемлекеттің шығыстары) мен салық саясатын
жүргізуді қамтамасыз етуде бағытталады. Тікелей қаржылық реттеудің процесін
жүргізе ... ... ... ... ... үлесін
көбейту немесе азайту арқылы мемлекет олардың дамуын ... ... ... саясаты – мемлекеттiк бюджет жағдайын, салық ... ... ... ... реттеу мақсатында үкiмет тарапынан
жүргiзiлетiн шаралар. Бұл шаралар жұмыспен ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету мақсатында
жүргiзiледi. Бұл саясат өз ... ... екі ... және ... бөлінеді.
Ынталандырушы бюджет-салық саясаты (қазыналық экспанция) – бұл саясат
қысқа мерзiмдi кезеңде экономикадағы циклдiк құлдырауды жою мақсатын ... ... ... үшiн ... ... өсiрiп, салық ставкасы мөлшерiн
төмендету арқылы немесе бiрiктiрген, құрастырма шаралар ... ... ... ... (қазыналық шектеу) - экономикдағы
циклдiк ... ... ... ... Бұл ... ... асыру үшiн,
мемлекеттiк шығындар төмендеп, салық ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Қысқа мерзiмдiк
кезеңде бұл шаралардың нәтижесiнде, өндiрiстiң құлдырауы мен жұмысссыздық
деңгейiнiң өсуi салдарынан болған сұраныс ... ... ... ... ... ... аталған салық саясатының екі
бағыты да ... деп ... ... Ынталандырушы салық саясаты
келесідей мемлекеттік қолдауды қажет ететін ... ... ... ... ауыл ... (10%) және ... өңдеу салалары,
индустриялы-инновациялы зерттеу орындары мен ... ... ... ал ... ... саясаты ел экономикасы қарқынды дамып
және сұраныс инфляцияның орын алуы қаупі ... ... ... Ол
салықтарды өсіру немесе бюджеттік шығындарды азайту арқылы формада ... ... ... ... ... Бұл әсіресе Қазақстан экономикасы
үшін биылғы инфляция деңгейінің ақша-несие саясаты ... ... ... 2006 жылдың 11 айы ... 8%-ға ... Ал ... ... орын алуына тікелей әсер ететін ... ... ... ... ... екінші жағынан елдегі кейбір салалрды
дамыту үшін ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн басқа да
мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – ... ... ... Н.Қ., ... М.Ә. - ... - ... – Алматы.
Экономика. - 2003. – 432 бет.
3. Черник Д.Г. Починок А.П. ... ... ... Учебное пособие для
вузов. – Москва: Финансы, Юнити, 1998. – 422с.
4. Ильясов К.К., ... А.Б., ... Б.Ж. ... ... Алматы, Рауан, 1995.
5. Худяков А.И., Наурызбаева Н.Е. Налог: понятие, элементы, установление,
виды. Алматы: - ТОО ... 1998 – ... ... Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – ... ... – 131 ... ... Н.Г. ... ... – СПб: ... Ком, 1999. – 784 с.
8. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – ... 2003. – 448 ... ... ... ... – 2005г. ... А.Исаева «Мемлекеттің дамуына әсер ету тұрғысындағы Қазақстанның
қазіргі ... ... ... ... // ... ... 22-25 стр.
11. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: ... Ком, 1999. – 784 ... ... Т. А., Серегина С. Ф. - Макроэкономика : Учебник. – МГУ. ... ... - 1999. – ... Ивашковский С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., ... ... М.: ... 2002. – 472 ... ... Республикасы үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған орта
мерзімді фискалдық саясаты.
15. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 ... ... ... ... ... ... - ... Республикасы Үкіметінің
қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.
-----------------------

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1.Мемлекеттің ақша, несие саясаты. 2.ҚР бюджет- салық саясаты. 3.ҚР әлеуметтік саясаты5 бет
Бюджет салық және ақша несие саясатының теориялық негіздері25 бет
Бюджет-салық саясаты12 бет
Бюджет-салық саясатының қысқа және ұзақ мерзімдегі мақсаты, құралдары30 бет
Мемлекеттің салық-бюджет саясатын жетілдіру67 бет
Салық төлеушінің және салық агентінің құқықтары мен міндеттері8 бет
Қазіргі кездегі салық салудың теориялық негіздері76 бет
Қазақстан Республикасында салық жүйесінің қалыптасуы және оның даму кезеңдері, сонымен қатар кезеңдерде енгізілген өзгерістерді талдау, бюджеттің салықтық түсімдері және фискалдық саясатты ұйымдастыру тәсілдері60 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь