Нуклеин қышқылдары жайлы

I.Кіріспе
Нуклеин қышқылдары
II.Негізгі бөлім
1. ДНҚ молекуласының құрылымы
2.ДНҚ биосинтезі мен репликациясы
3.Рибонуклеин қышқылдпры
4.РНҚ биосинтезі
5.РНҚ.ның химиялық құрамы мен қасиеттері
III.Қорытынды
Алғашқы тіршілік нышандары бұдан 3,2 млрд жыл бұрын пайда болған. Ұзаққа созылған эволюция нәтижесінде табиғи сүрыпталу жолымен қазіргі тіршілік иелері — жануарлар, адам, өсімдіктер, микроорганизмдер дүниеге келдІ. Тірі организмдердің аса ғажап касиеті —- ата тегіне ұқсас өзіндей жаңа организмді жарыққа шығаруы. Осы бір табиғаттың ұлы жұмбағы ғылым үшін әрқашанда аса маңызды проблема болып келді. Оны шешуге бүкіл дүние жүзінің ғалымдары атсалысты.
Сөз жоқ, тірі организмнің аса ғажап қасиеті — тұкым куалайтын белгілерді өзінде сақтау және оны ұрпаққа беру организмнің өз құрамындағы заттармен байланысты екені аян. Осыған орай, «Тұрақты түрде тұқым қуалайтын осы белгілерді .ұрпақтан-ұрпаққа беру кілті қандай зат құрамында?» деген заңды сұрақ туады.
Тірі организмде жоғары молекулалы үш қосылыс бар. Олар — нуклеин қышқылдары, белоктар және полисахаридтер. Осы жақын уақытқа дейін ондай қосылыстардың түзілуі және атқаратын қызметі айқын болмай келді. Қазіргі кезде аталған биологиялық жоғары молекулалардың әрқайсысыньң атқаратын қызметі дәл анықталып, тұқым қуалайтын қасиеттің негізі, тірі организмнің барлық ерекшеліктерін қайталап жарыққа шығарушы •— нуклеин қышқылдары екені белгілі болды.
Сөйтіп, нуклеин қышқылдары дегеніміз — тұқым қуалайтын (генетикалық) зат. Енді тіршіліктің осы бір негізгі молекуласына анықтама берейік және оның химиялық табиғаты мен қасиеттерін қарастырайық.
        
        Жоспар:
I.Кіріспе
Нуклеин қышқылдары
II.Негізгі бөлім
1. ДНҚ молекуласының құрылымы
2.ДНҚ биосинтезі мен ... ... ... ... ... мен қасиеттері
III.Қорытынды
НУКЛЕИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ
НУКЛЕИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ — ТҰҚЫМ ҚУАЛАУ НЕПЗДЕРІ
Алғашқы тіршілік ... ... 3,2 млрд жыл ... пайда болған. Ұзаққа
созылған эволюция нәтижесінде табиғи сүрыпталу жолымен қазіргі тіршілік
иелері — жануарлар, адам, өсімдіктер, микроорганизмдер ... ... ... аса ... касиеті —- ата тегіне ұқсас өзіндей ... ... ... Осы бір ... ұлы ... ғылым үшін
әрқашанда аса маңызды проблема болып келді. Оны шешуге бүкіл дүние ... ... жоқ, тірі ... аса ғажап қасиеті — тұкым куалайтын белгілерді
өзінде сақтау және оны ұрпаққа беру организмнің өз құрамындағы ... ... аян. ... ... ... ... ... қуалайтын осы
белгілерді .ұрпақтан-ұрпаққа беру кілті қандай зат құрамында?» деген заңды
сұрақ туады.
Тірі ... ... ... үш ... бар. Олар — ... белоктар және полисахаридтер. Осы жақын уақытқа дейін ондай
қосылыстардың ... және ... ... ... ... ... Қазіргі
кезде аталған биологиялық жоғары молекулалардың әрқайсысыньң атқаратын
қызметі дәл анықталып, тұқым ... ... ... тірі ... ерекшеліктерін қайталап жарыққа шығарушы •— нуклеин қышқылдары ... ... ... ... ...... қуалайтын (генетикалық)
зат. Енді тіршіліктің осы бір негізгі молекуласына анықтама берейік және
оның ... ... мен ... ... ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫ
Нуклеин қышқылдары (НҚ) дегеніміз нуклеотид қалдықтарынан ... ... ... ... ... (мононуклеотидтер)
пуриндік немесе пиримидиндік негізден, пентоза углеводынан (D-рибоза
немесе ... және ... ... ... қыш-
қылының кұрамына кіретін пурин негіздерінің ішінде әсіресе аденин (А) мен
гуанин (Г); ... ... ... әсіресе маңыздысы —урацил (У),
тимин (Т) және цитозин (Ц).
Азотты негіздер (пуриндік ... ... ... ... ... ... үшеуі өзара қосылысып, мононуклеотид молекуласын түзеді.
Олардың өзара ... ... реті ... ... ... ... ... формуласы берілген. Оның біреуінің құрамында
пуриндік негіз (аденил қышқылы немесе ... ... ... ... ... ... (уридил қышқылы немесе
уридинмопофосфат, УМФ) бар.
Гуанин, цитозин және ... де дәл ... ... ... ... ... гуанил кышқылы (гуанозинмонофосфат, ГМФ),
цитидил қышқылы ... ЦМФ) және ... ... ТМФ) деп ... ... ... бір және екі ... қосып алады да,
тиісінше нуклеозиддифосфаттар (АДФ, ГДФ, УДФ, ЦДФ, және ТДФ) ... (АТФ, ГТФ, УТФ, ЦТФ, жоне ТТФ) ... Бұл ... (ЛДФ) және ... ... мысалынан көріп-
білудің қисыны бар:
Құрамында рибоза бар нуклеотидтерді рибонуклеотидтер деп, ал ... ...... деп ... мононуклеотидтер (мономерлер) полимерленеді де, нуклеин
қышқылының макромолекуласын ... ... ... ... ... кіретін қанттың табиғатына сәйкес нуклеин
қышқылдарының химиялық және биологиялық қасиеттері жөнінде ... ... ... ... ... ... қышқылы (ДНҚ) деп, егер ондай кышқыл рибонуклеотидтерден
құралса, онда рибонуклеин кышқылы (РНҚ) деп аталады.
Бұл қышқылдар организмде ... ... ... зерттеулердің дәлдігін баяндамай-ақ, көптеген бірегей
тәжірибелер нәтижесінде организмде генетикалық белгілердің ... ... ... ... ... ... тікелей ДНҚ молекуласы арқылы
іске.асатыны дәлелденген. Бұл ... ДНҚ ... ... ... әр түрлі
РНҚ қатыстырып әрекет жасайды. РНҚ молекуласы. тұқым қуалайтын белгілерді
ұрпақтан-ұрпаққа беруге ... және ДНҚ ... ... ... ... асыруға қатысады.
ДЕЗОКСИРИБОНУКЛЕИН ҚЫШҚЫЛЫ
Жалпы мәлімет
Әр клетканың екі бөліктен — цитоплазма мен ... ... ... ... ... ұзын да ... ... күйіде әрең-әрең
көрінетін заттар — хроматин жіпшелері кішкентай таяқшаларға хромосомаларға
айналады. Хромосомалардың саны, пішіні және ... ... әр ... ... — ДНҚ мен ... ... ... жүйе, хромосома белоктары
гистондар және гистон емес қышқыл бслок ... ... Бұл ... ... ... ... тұру үшін қажет.
Хромосомаларда дәлірек айтқанда, ДНҚ құрамында гендер бар. Гендер
организмнің ... ғана тон ... ... ... ... ... мен ... аналық клеткасы .қосылып ұрықтанған
клеткада (зиготада) ата мен анадан келген ген саны ... және ... одан әрі ... осы ... ... құрамы
ДНҚ құрамына азоттық негіздер аденин, гуанин, цитозин және тимин кіреді.
Бұлардан өзге ДНҚ ... ... ... ... және т. б.
минорлық негіздер бар. ... ... ... және ... ... 4 дезоксирибонуклеотид түзеді, бұлар ДНҚ-ның мономерлі тізбегі болып
табылады.
Осы арада «жануарлардағы және ... ДНҚ ... ... ме?» ... сұрақ туады.
Э. Чаргаффтың тыңғылықты негізде жүргізген зерттеулері
мынаны көрсетті: жануарлар мен ... әр ... ... ... негіздері мен пиримидин негіздерінің саны әр түрлі екен.
Бұл жағдай ДНҚ құрамының әр ... ... тән ... ... Әр ... организмдердегі, органдар мен тканьдердегі ДНҚ-ның
химиялық құрамын зерттеу кезінде мынадай маңызды ... ... ... ... ... ... саны ... молінің санына тең де, цитозин
мөлшері гуанин мөлшеріне тең ... Бұл ... ... ... ... ... А:Т=1 және Ц : Г=1. Осы ... ... ... ... ... ... ... кез-келген
ДНҚ құрамына кіретін пурин негіздерінің қосындысы пиримидин негіздерінің
қосындысына тең: А + Г=Т + ... ... ... ... ... ДНҚ ... ... ғылыми
теориясын жасауға негіз болды. ДНҚ құрамындағы азоттық негіздердің молі тең
екендігін Э. ... ... ... ... ... академик A. H.
Белозерскийдің және оның шәкірті академик A. C. Спириннің ... ... ... ... және ... ... м. м. 106—109 дальтон
аралығында. Жануарлар мен жоғары сатыдағы өсімдіктер ядросындағы ДНҚ м. м.
анағұрлым кеп, ... ... ДНҚ саны ... ... сүтқоректі
жануарлар клеткасындағы ДНҚ массасы 6 пг.
ДНҚ молекуласының құрылымы
ДНҚ қүрамына негізінен алты түрлі зат қана кіргенімен (4 азоттық ... және ... ... оның ... ... өте күрделі.
(Бір нуклеотидтің дезоксирибозасы және екінші ... ... ... ... ... ... да, ұзын ... түзеді. Осындай тізбектегі нуклеотидтердің орналасу тәртібін ДНҚ-ның
бірінші реттік құрылымы деп ... ... ... ... З1- және 5'-жағдайдағы пентоза қалдығының гидроксил
топтары қатысады.
Аденил қышқылы мен цитидил қышқылының өзара әрекеттесуі ... ... ... ... ... ... аңғаруға болады (23-сурет).
XX ғасырда биологияның (тек биологияның ғана емес) аса
үздік ... ДНҚ ... ... } ... құрылы-
мын 1953 жылы жас био-
химиктер Дж. Уотсон мен
Ф.K.pик_aнықтады. Олардың теориясы бо-
йынша, ДНҚ молекуласы
кеңістікте параллель ор-
наласқан қос ... ... ... ... молекуласының
екінші ... ... ... ... ... ... азотты негіз ... бір ... ... ... негіздер спиральдың ішіне орналасқан, ал пентозды-
фосфорлы қалдықтар ДНҚ ... ... ... ... бағытталған.
Қосқабат спиральдағы азотты негіздер кабысуы өте ерекше екен: ... ... ... ... ... ал ... ... қарсы
тұратындығы ерекше маңызы бар екенін атап айту керек. Спиральдагы азотты
негіздердің былай орналасуы ДНҚ тізбегіндегі сәйкестік-үйлесімділік
(комплементарлық) дсп
аталады және ол тірі ... ... ... сақталуында,
ұрпақтан-ұрпаққа берілуінде ерекше маңызды қызмет атқарады.
Қосқабат спиральды азотты негіздердің ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Мұнда аденин мен тимин
екі сутектік байланыс түзеді, ал гуанин мен ... үш ... ... ... екі ... ... антипараллсль. Ол екеуінің
антипараллельдігі мынадан болады: бір ... ... ... ... мен ... З1(51 бағыттағы қалдықтарынан, екінші
тізбектегі нуклеотидтер арасындағы байланыс 5'->31 бағыттағы қалдықтарынан
түзіледі (24-сурет).
[Хромосомдағы ДНҚ-ның қосқабат спиралі ... ... ... ... ... ... ... үшінші реттік құрылымы бар.
Хромосомдағы гистондар аргинин мен лизинге бай ... ... ... бар. ... бес түрге бөледі, ондай түрлердің өзара
айыр-машылығы аталған амин қышқылдары мөлшеріне байланысты.
24-сурет. ДНҚ ... ... ... және оның ... а) ДНҚ
молекуласының фрагменті және оның ... ... ... б) жеке полинуклеотидтік ДНҚ, тізбегінің фрагменті; в) жаңа
түзілген жас екі ДНҚ, молекуласының (репликациядан ... ... ... ... ... ... Репликация кезінде ДНҚ молекуласының
спиралы ... ... ... ... тізбектер ажырайды.
Тізбек ажырап жазылу кезінде ескі тізбектің әр ... ... жаңа ... ... Жаңа ... ... өсуі әрқашан
5'->3' бағыты бойынша жүреді. д) |ДНҚ-ның жаңа екі ... ... жаңа ... ... көрсетеді. 3'->5' және ... ... ... ... ... ... HI, H2, НЗ, т. с. ... гистон емес белоктарының қышқылдық қасиеті бар. Ондай
белоктар өте көп, ... ... ... құрылысын басқаратын актин мен
миозин, РНҚ, ДНҚ синтезі үшін қажетті әртүрлі ферменттер осындай ... ... ... 2 нм, ... ... ... жұбының
арасы 0,34 нм. Мұнда спиральдың бір айналымына 10 негіз келеді, ... бір ... 3,4 нм ... ДНҚ ... ... оның
қандай организмдікі екендігіне байланысты. Мысалы, вирустардың ДНҚ-сы
бірнеше мың нуклеотидтерден, ... ... ... нуклеотид-
терден, жоғары сатыдағы организмдердікі миллиардтаған нуклеотидтерден
құралады. ... тек бір ... ДНҚ ... ... ... ... мен ... клеткалардың бөлінуі нәтижесінде өсіп жетіледі.Клеткалардың
бөлінуі кезінде ДНҚ молекуласы да қосарланады. Бұл кезде ДНҚ-ның ... ... ... байланыстардың үзілуі нәтижесінде сәйкестік-
үйлесімдік (комплементарлық) тізбек ажырайды. Сөйтіп, жеке тізбектер пайда
болады. Спираль ... ... ... әр жеке ... ... ... нуклеотидтерден бірінші тізбекке үйлесімді де, сәйкес екінші жаңа
тізбек түзіледі. Бұл ... ... ... ... ... тізбек түзеді.
Осылайша, алғашкы (аналық) ДНҚ молекуласы өзіндей екі молекула құрайды, ол
молекулалардың ... да, ... да дәл ... ... болады.
Жаңадан пайда болған жас ДНҚ молекуласы нуклеотидтердің бір ескі тізбегінен
және бір жаңа ... ... ... ... екі еселеніп өсуі репликация деп ... ... ... репликациялану механнзмі арқасында бір организмнің
барлық клеткасының генетикалық мазмұны өзгеріссіз сақталады және гендер де
біршама тұрақты. Бір ... ... ... бір ... екінші ұрпаққа
ге-нетикалық касиеттердің (информацияның) автоматты түрде дәл берілуіне
репликация процесі негіз болады.
Репликацияның ... ... In vivo ... ДНҚ ... ... ... барлық дезок-сирибонуклеозидтрифосфаттар (дАТФ,
дГТФ, дЦТФ, ... бар ... және ... эндонуклеаза, ДНҚ-лигаза
ферменттерінің қатысуымен жүретінін көрсетті.
Төменде ДНҚ молекуласының жаңа тізбегінің түзілуі жалпы түрде берілген
(мұндағы ДНК-ның шағын мөлшері синтезді тездететін уыт ... ... ... мұндай процесі жартылай
консервативтік процесс деп аталады, ... жаңа ... ДНҚ ... ... ескі ... да, екінші тізбек жаңа жаңадан синтезделеді,
Сонымен организмнің бүкіл белгісі ДНҚ ... ... ... ген анықтайды.
ГЕННІҢ ХИМИЯЛЫҚ ТАБИҒАТЫ
Ген дегеніміз — организмнің қандай да бір белгісін ... ... ... бірлігі. Әр ген әрбір белоктың (ферменттің немесе клеткадағы
басқа белоктың) синтезі үшін жауапты. Гендер белоктың түзілуін ... ... ... ... ... ... сөйтіп организмнің
бел-гілерін (қасиеттерін) жарыққа шығарады.
Химиялық тұрғыдан қарастыратын болсақ,ген дегеніміз — өзара байланысқан
нуклеотидтердің ұзын тізбегінен қүралған ДНҚ молекуласының ... ... ... ... Егер ... амин ... 300
қалдығынан құралады дейтін болсақ, осы белок синтсзі үшін жауапты геннің
ұзындығы, яки ДНҚ ... ... 900 ... тең. Геннің м. м.
900X330 = 297000 (бір нуклеотидтің м. м. 330 шамасына тең) дальтон.
Белгілі бір геннің хромосомадағы орналасатын жері локус деп ... ... ... ... ... жиынтығы геном деп
аталады. Сонымен.геном дегеніміз — белгілі бір ... ... ... ... сақтаған барлық ДНҚ молекуласы болып табылады
Бір генде бір ғана полипептидтік тізбек синтезделедІ. Молекулалық
генетиканың ... ... ... «бір ... бір
тізбек» делінген. Егер белок молекуласы екі немесе одан көп полипептидтік
тізбектен құралса, онда сол белоктың синтезін екі ген немесе одан да ... іске ... ... ... ... қасиеттер жайлы мәліметтер ДНҚ
молекуласында ... ... ... ... ... және ... бір ... барлық нуклеотидтер тәртіппен орналасады деген сенімді пікір
қалыптасып келді. Ал биология ғылымында ашылған соңғы ... ... ... ... азоттық негіздердің үздіксіз тізбе-гінен
емес, аралары «мағынасыз» учаскелермен ... ... ... ... Ген ... ... 10 жұптан 20000 жұпқа
дейінгі негіздер болуы мүмкін. Геннің «мағьінасыз» ... ... ... ... кесіп тасталады. Бұл жөнінде кейінірек толығырақ
баяндалады.
Генде ... ... үшін ... ... ғана ... ... ... клетка цитоплазмасында рибонуклеин қышқылдарының көмегімен
іске асады.
РИБОНУКЛЕИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ
Сонымсн, ДНҚ ... ... ... ... ... Енді сол қасиеттер қалай жүзеге шығады? деген сұрақ туады.
Көптеген ... ... ... ... ... қасиеттер
тікелей ДНҚ-дан берілмейді, ол әр түрлі рибонуклеин қышқылдарыныц (РНҚ)
араласуы арқылы іске асады. Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... түрі ядро ішінде, ДНҚ молекуласында синтезделеді. ... ... деп ... және оны ... ... Транскрипция кезінде РНҚ-полимераза ДНҚ-мен қосылысады ... ... ... ... ... осы ... тиісті РНҚ синтезделеді, ол үшін нуклеотидтік тізбек 5'->31
ба-ғытында біртіндеп өседі. ... ... үшін ... бәрі (АТФ, ГТФ, ЦТФ, УТФ) ... ... ... бұлардан пирофосфаттар бөлініп шығады.
Транскрипция процесі үшін ДНҚ-ның екі тізбегі де қажет.Алайда, РНҚ
түзілу үшін ... ... бір ... қана кызмет етеді, сол тізбектен
көшірме түсіріледі. РНҚ синтезі кезінде екінші тізбектің қандай қызмет
атқаратыны белгісіз.
Транскрипция үйлесімді сәйкестік принципі ... іске ... ... учаскесінде азоттық негіздердің реттілігін РНҚ ... ... ... ДНҚ ... ... бар жерде РНҚ аденин қалдығын
үстайды, ... ... бар ... онда ... ... ... цитозин бар
болса, онда гуанин; ДНҚ-да аденин болса, онда урацил қалдығы болады.
Үш түрлі РНҚ синтезделеді. Олар: ... РНҚ ... ... ... РНҚ ... иРНҚ ... мРНҚ) және транспорттық РНҚ
(тРНҚ).
Алғашында барлық РНҚ ұзын алғы зат ретінде түзіледі, кейіннен олар қысқа
молекулаға айналады. ... ... ... бірнеше кезеңді басынан өткізеді
және «процессинг» ... ... деп ... Алғы ... ... ... өнімдорі пре-РНҚ деп аталады.
Процессинг кезінде ферменттердің әсер етуімен алғы ... ... ... және одан ... ... қосылады, өйтксні ДНҚ құрамындағы ген
бүкіл молекула бойында бөлек-бөлек болып шашырай ... Бұл ... де ... ... ... ... ... «Пісіп жетілген»
РНҚ молекуласы ғана өзінің тікелей міндетін атқара алады.
Тұқым қуалау мәліметін беруде және белоктар биосинтезі кезінде әр ... бір ... ... химиялық құрамы және қасиеттері
РНҚ химиялық құрамы ... ... ... тек РНҚ ... ... рибоза болады, ал тимин урацилмен алмастырылған.
Сонымен РНҚ ... ... ... аденин, гуанин, цитозин, урацил
кіреді; сол сияқты минорлы негіздерден инозин, псевдоурацил, метилинозин кі-
реді. ДНҚ ... ... ... да ... қышқылы болады.
ДНҚ-дан айырмасы — РНҚ түрлерінің бәрі әдетте бір тізбек түрінде тіршілік
етеді. РНҚ кұрылымы ... ... ... ... ... ... РНҚ ... және молекулалық массасы әр түрлі болады.
Рибосомдық РНҚ және рибосома ... ... ... сан ... ең көбі ... ... ... рРНҚ. Бұл рРНҚ-рибо-соманың кұрылымдық бөлігі, РНҚ-ның ... ... оның ... ... да ең үлкен. Эукариоттық
клеткалардан төрт типті рРНҚ табылған, олар ... ... м. ... ХІО6 шамасына жететін рибосома түзеді.
Рибосомаларды молекулалық машиналар деп санайды, мұнда ДНҚ-дан иРНҚ алып
келген программа бойынша белок синтезделеді.
Рибосомалар ...... ... ... бөлігі,
сүтқоректі жануарларда рибосомалар-дың диаметрі 20—30 нм.Олардың құрылымы
күрделі, үлкендігі, ... және ... ... әр ... екі ... ... бөлшектенуі және олардың тұтас рибосома
болып бірігуі, белок синтезінің белгілі ... ... ... ... ... ... 80S кезінде тұнбаға шөгеді.
Мұндагы S — Сведберг өлшемі, ол седиментация ... ... ... Эукариоттың тұтас рибосомасы 80S деп белгіленеді, ал ... 60S ... ... және 40S (кіші суббөлік) түрінде
белгіленеді.
Информациялық (матрицалық) РНҚ
Информациялық РНҚ жиі ... ... РНҚ ... деп ... ... ... матрицадағыдай, полипепгид синтезделеді. иРНҚ
молекуласы тиісті гені бар ДНҚ-ның белгілі ... ... ... ... көшірмесін дәл түсіріп алады. Осыдан ... иРНҚ ... ... да, ... қосылысады, белок синтезі осылайша
басталады. Жануарлар клеткасындағы иРНҚ тіршілігі ... ... ... ... ... ... Осы ... аралығында белоктың жүздеген,
тіпті одан да көп молекулалары синтезделеді.
Клетка құрамындағы иРНҚ ... ... ғана (5% ... бірақ ол
ерекше әсерлі келеді. иРНҚ алуан текті, ол жағдай клетка синтездейтін
белоктардың ... ... ... әр иРНҚ ... бір ... ғана
синтездеуге жауапты.Пре-иРНҚ гетерогенді ядролық иРНҚ деп те аталатынын, ол
аса үлкен гигант молекула болып ... атап айту ... ... ... ... ... аденильдік нуклеотидтердің (поли-А)
200 шамасына ... ... ... ұзын ... бар. ... ... ... Ферменттердің әсерімен одан РНҚ-ның бір
бөлшегі және поли-А бөлініп шығады, осылайша активті де дайын иРНҚ ... ... ... ... ... ... үнемі бар,атап
айтқанда құрамында аденил қышқылының 50-75 қалдығынан құралған ұзын поли-А
бар. Бұл жағдай гемоглобин,миоглобин,инсулин,интерферонның иРНҚ-сы ... ... ... олар таза күйінде бөліп алынған. Трансляцияға
қатысты поли-А ... әлі ... ... жоқ.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нуклеин қышқылдары6 бет
Нуклеин қышқылдарының ыдырауы4 бет
Нуклеин қышқылдарының құрамы мен құрылысы3 бет
Нуклейн қышқылдары туралы5 бет
Нуклейн қышқылдары – ДНҚ3 бет
қушыларға сабаққа деген ынтасын, белсенділігін арттыру мақсатында «Ақуыздар мен нуклеин қышқылдары» тақырыбында сабақ өту әдістемесі26 бет
Ақуыздың маңызы мен қасиеттері7 бет
Белоктардың биосинтезі және оны реттелуін зерттеу18 бет
Биология сабақтарында цитологиялық білімдерді қолдану әдістемесі64 бет
Биологиялық химия курсы 46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь