Кәсіпкерлік және кәсіпорын

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1.1 Кәсіпкерлік және кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Кәсіпкерлікті ұйымдастырудың негізгі формалалары ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

2.1 Кәсіпкерліктің қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.2 Капиалдар нарығы және оның мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
2.3 Кәсіпкерлік капиталдың қалыптасу көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32

Пайдалынған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
Кәсіпкерлік кең тарағанда қоғамның өмірі нарық экономикасына сәйкес формаларда жүріп отырады. Кәсіпкерлік – бұл қоммерциялық табысқа жетуді көздейтін іс - әрекет , ал кәсіпкер – кәсіпорын ( фирманы ) иемденетін адам , немесе , иемденушінің атынан кәсіпорынның жұмыстарын басқаратын өкілетті менеджер.
Ірі өндірісте меншікті иемденуші мен кәсіпкер бір – бірінен ажыратылады. Олардың қызметтерінің бөлінуінің негізінде капитал функциядан капитал меншіктің бөлініп шығуы туады.
Кәсіпкерлік шаруашылық іс - әрекеттің белгілі типінен тұрады. Жаңашылдық , ресурстарды тиімді пайдалану , тәуелділікке бел байлаушылық , технологиялық процестерді қолдап пайдаланудағы икемділік пен тапқырлық – осы және т.б кәсіпкерлікті сипаттайды. Кәсіпкерлік өндірістік , коммерциялық – делделдық , сауда – саттық , инновациялық , консультативтік іс - әрекеттерді және құнды қағаздармен жүргізілетін операцияларды қамтиды.
Нарық экономикасында шаруашылық жүргізудің кәсіпкерлік іс - әрекеттерді тиімді және белсенді жүріп отыруы үшін белгілі шарттар қажет:

• еркін тауар өндірушілердің шаруашылық әрекеттерінің толық еркіндігінің болуы;
• меншіктің барлық түрлерінің тең құқықтығы жағдайында , экономикалық әрекеттің нәтежесіне толық жауапкершіліктің болуы;
1. Э. Долан « Макроэкономика » 1994 жылы.
2. Дорнбуш Р , Фишер С « Макроэкономика » 1999 ж.Алматы қаласы.
3. Смагулова Ш. А. , Баспаков А. Д. « Макроэкономика » 1999 ж. Алматы
4. Камаев В. Д. « Экономикалық теория » 1999ж Алматы қ
        
        Ж О С П А Р.
Кіріспе
............................................................................
..........................................3
1.1 Кәсіпкерлік және
кәсіпорын...................................................................
.........5
1.2 Кәсіпкерлікті ұйымдастырудың негізгі
формалалары..................................6
1. Кәсіпкерліктің
қалыптасуы...............................................................
............18
2. ... ... және ... ... ... ... әдебиеттер
тізімі......................................................................
......33
Кірспе.
Кәсіпкерлік кең тарағанда қоғамның өмірі нарық экономикасына сәйкес
формаларда жүріп отырады. ... – бұл ... ... ... іс - ... , ал ...... ( фирманы ) иемденетін адам
, немесе , иемденушінің ... ... ... ... өкілетті
менеджер.
Ірі өндірісте меншікті ... мен ... бір – ... ... ... ... ... капитал функциядан
капитал меншіктің бөлініп шығуы туады.
Кәсіпкерлік шаруашылық іс - әрекеттің ... ... ... , ... тиімді пайдалану , тәуелділікке бел байлаушылық ,
технологиялық процестерді қолдап пайдаланудағы икемділік пен тапқырлық –
осы және т.б ... ... ... ... ... – делделдық , сауда – саттық , инновациялық , консультативтік
іс - әрекеттерді және құнды қағаздармен жүргізілетін ... ... ... ... ... ... іс - әрекеттерді
тиімді және белсенді жүріп отыруы үшін белгілі ... ... ... тауар өндірушілердің шаруашылық әрекеттерінің толық еркіндігінің
болуы;
• меншіктің барлық түрлерінің тең құқықтығы жағдайында , ... ... ... ... ... ... мен ... өндірісін ынталандыратын фактор ретінде
өндірушілердің бәсекелестігінің болуы;
• нарықта бағаның еркін белгіленуі;
• экономиканың ашықтығы , оның ... ... ... ... , ... ... ... жүргізуге
кәсіпкердің құқы болуы.
Кәсіпкерлік және кәсіпорын
Кәсіпкерлердің әдетте іс - әрекет ... ... , ... ... ... ... ... кең мүмкіндіктері болады.
Айтып кеткендей , ... ... әр ... ... ... ... ... , күрделі интеграцияланған жүйе ... ... ... ... ... әрекеттің негізгі бірлігі
– ол кәсіпорыны ( фирма ) ол меншіктің әр түрлі ... ... жеке , ... , ... ... , ... , фермерлік семьялық шаруашылық , т.б түрде болады.
Кәсіпорны ( фирма ) микродәрежеде шаруашылықты ұйымдастыру әрекетінің
көптараған ... ... ... ... олар кіші ( шағын ) , орта ,
аса ірі кәсіпорыны болып бөлінеді. Фирманың ... ... ... ғана ... ... , ол ... ... үлес
салмағымен бәсекелестік ортаға бейімделуімен байланысты болады.
Кәсіпкерліктің ұйымдастыру – құқықтық формасы деп ... ... ... ) ... та оны ... ... мен қыхметтерді жасауға бағытталған
өндірістік – ... ... деп және ... ынталары пайда мен
жеке табысты көздеген адамдар деп ... деп ... ... ... ... пайдаланудың нәтижесі кәсіпорнының ( фирма ) табысын құрайды.
Үздіксіз тұрақты табыс табу үшін , ... ... ... ... ... ... ... Бұндай өндіріс , әсіресе ... ... ... ... тез айырылады.
Бір өнімдік өндірістік жағымсыз конъюктурасы , фирманың табыстарының
төмендетеді және ... ... бір ... ... ... ... мен ... өндірісінен түскен табыстар мен өтеу ... көп ... ... ... ... болады.
Өндірістің жетілуі және инновациялануы қаражат пен ... кп ... Ал ... ... , ... өндірісте табуға қиынға түседі.
Көпөнімді өндірісті тілейтін жағдай , ол ... ... ... ... , ... ... бір ... кейін , олар моральдық
тозуға ұшырайды. Телевизорлардың , ... , ... ... жаңа ... ... болуы , ескіргендерін жаңартуды ... , ... көбі , ... көп өнімді өндіріспен
байланысты болса , кәсіпкерлік әрекет көп табыс әкеледі деп ... ... ... ... нарықтық экономиканың негізгі экономикалық агенті. Бір немесе
бірнеше кәсіпорыннан тұратын , пайда табу үшін ... мен ... ... ресурстарды пайдаланатын ұйымды фирма деп атайды. Фирмаларды
жіктеу үшін әр ... ... ... , ... ... ... және ... көлемі жатады.
Меншіктің формасына сәйкес формалалардың немесе кәсіпкерліктің үш түрін
атап көрсетуге болады:
• индивидуалдық ... жеке ... ... ... ... ... ( акционерлік қоғам ).
Индивидуалдық ( жеке ) кәсіпкерлік деген бір адам ... ... ... ... иелік етушісі сонымен бірге менеджер қызметін
атқарады. Оның мүлігі мен ... шек ... ... ... ... ... ... ол тек табыс салығын төлейді ,
корпорацияға белгіленген салық төлемейді. ... аса кең ... ... ұсақ ... , ... ... , фермаларға , заңгерлік іс -
әрекеттерге тән болады.
Серіктестік ( ... ) ... екі және одан көп адам ... ... Бұл да ... ... емес , ... табыс салығын ғана
төлейді және фирманың барлық қарыздарына шексіз жауапкершілік ... ... ... , қосымша қаражаттар және жаңа идеяларды
іске тарту ... ... ... ... дами ... ... ресурстарының тапшылығынан қосымша
капилды іске тарту мүмкіндігі шектелген;
• фирма мүшелерінің барлығы ... іс - ... ... ... ... ... мен ... бірге тапқан мүліктерді бөлудегі әр
кісінің үлес салмағын анықтаудың қиындығы. Брокерлік ... ... ... , қызмет көрсету сферасының мекемелері және ... , ... ... ... деп бір заңды тұлға болып бірлесіп , ... ... үшін ... адамдар жиынтығын атайды. Корпорация меншігіне құқықтар
акцияларға сәйкес бөлшектерге бөлінеді , сондықтан корпорацияның ... ... , ал ... өзі – ... ... деп ... табыстарына корпоация салығы ... ... ... ... ... қарыздары үшін , корпорация
иелері шектеулі жауапкершілік артады. Корпорациялардың артықшылықтары:
• акциялар мен облигацияларды сатып ақша капиталын іске ... ... ... ... ... ( ... ) ... және жеке құқыққа
бөлінуі. Мүліктік құқыққа дивидент алу және ... ... ... ... ... бір ... алу құқы жатады. Жеке құқықа
акционерлік қоғамның істерін басқаруға қатынаса алу құқығы ... ... ... ... ... қатыспауына болады;
• басқару қызметтерін жүргізуге ... ... ... ... ... ... ... тұрақты қызмет етуі. Қоғамнан әлдебір акционердің шығуы
фирма қызметіне , оның жабылуына әсер ... ... ... ... ... ... ... дивиденд түрінде төленетін корпорация табысының
бөлігіне екі ... ( екі рет ) ... ... ...... бөлігі деп , екіншісі акция ұстаушы табысының бөлігі деп;
• экономикалық бейәрекеттердің , қылмыс ... ... ... ... ... мен ... қызметтерінің бөлінуі. Акция иемденушілер
барынша көп дивиденд алуға ынталы болады , ... оны ... ... жіберуге тырысады.
Корпорациялардың басқа да кемшіліктері болады , бірақ ... көп. ... ... ... бизнес кіші ( шағын ) , орташа және ірі
бизнес болып бөлінеді.
Осы ... ... ... кіші бизнес шаруашылықтың ең ірі
секторын құрайды. Бұнда ... ... ... ... көбі
еңбек етеді. Кіші бизнестің типтік формасына франчайзинг ( ... ... ) ... мен ... ( venture – бел байлау , тәуекел ету ... ... ұсақ жеке ... ... ... ... , ... , өздерінің қызметтерінде ірі фирманың ... ... ... ие болу үшін , олар бір – ... ... ... баға ... тауарды жеткізуде , жабдықтармен қамтылуда
жеңілдіктері болады. Кіші ... ірі ... ... бөлшек
саудада сатушы қызметтері арқылы атқарады.
Бұндай контрактар екі ... ... ұсақ ... ... ие ... , ... сауда жасайтын аймақ алады , ал ірі
фирмалар өнімдерін ... ... ... ... және ... ұдайы төлемдер алып тұрады.
Венчурлік фирма. Бұл ғылыми зерттеумен және оны әрі ... ... ... Олар , ... қатар , ғылыми жаңалықтарды
иемденетін компанияларды қаржыландырады және консультация ... ... ... ... ... жасайды. Олардың әрекеттері
тәуекелділікті тілейді , бірақ жаңа өнім нарықтың талабына , шығындардың
төмендеуіне сәйкес келмесе , ... кету ... ... ... ... ... бір түрін тез жасауды аяқтап ,
оның ... жаңа ... ... ... ... ... екінші дүниежүзілік соғыстан кейін тұңғыш рет АҚШ
– да пайда болған. Венчурлік фирмалар Қазақстанда құрыла ... , ... ... ... ... , кең ... ... Ал Қазақстан үшін шағын
кәсіпкерліктің маңызы өте зор , ... ол көп ... ... ... ... елеулі бөлігін құратын жағдайы төмен адамдар үшін
соншама көлемді капитал салымынсыз ... ... мен ... ... ат ... ... материалдық және қаржылық қаражаттарын ... ... ірі ... босаған адамдарды жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді.
Кіші бизнестің әлеуметтік – ... ... да зор: ол ... ... ... табылатын « орташа » таптың даму негізі.
Бірақ шағын бизнестің даму қарқыны қанағаттандырады деп айтуға ерте.
Бұның ішкі және сыртқы ... аз ... ... ... ... ... ... байланыстың нашарлығы.
Сыртқы факторлар:
• қисынсыз салық жүйесі;
• заңдардың шикілігі , тұрақсыздығы;
• криминалдық прессинг.
Шағын ... ... үшін ... ... үш бағыттан жүргізу
қажет:
• шағын бизнестің ішкі ортасын жақсарту керек;
• нақты фирмаларға тікелей көмек көрсету;
... ... өзін - өзі ... ... ... рөлі мәз емес. Бұл ірі ... де , ... де ... ... Нәтижесінде ірілер қатарына шығуы
мүмкін , немесе мүлде күйрейді. Тек ... ... ... өнім
шығаратын болса жағдайы жөнді болуы мүмкін ( мүгедектерге , жарымжандарға
арналған техника ... , қала ... ... ) ... ... , ... ... ең тұрақтысы. Оның нарықтағы монополдық
болмысы көпшілік тұтынуына арналған арзан және мол өнім ... ... ... ... реті келіп тұр:
1. Қандай жағдайлар фирма көлеміне әсер ... ?
2. ... не үшін ... ?
3. ... ... ... ... болдырып , неліктен барлық
экономика « жаппай , түгел » нарық ... ... ... мәлім , нарық бостандық әкеледі , ал әкімшілік , ... ... және ... ... ... ... бостандыққа шек қояды. Мәселе
нарық механизмін пайдаланудың арзанға ... ... әр ... жеткізушілері мен жабдықтаушылары және сатып алушылары туралы ... ... және ... – шарт ... ... ... алуға мәжбүр болады. Осы үшін шығын жасалынады. Осындай шығындар
трансакциондық ( лат. transactio « ... » ) ... деп ... ... ... ... бір – бірімен қатынастарын келістіру
процесінде пайда болады. Егер экономика тек жалғыз физиеалық ... , « ... , тағы » ... ... , ... өте көп
болғандықтан , трансакциондық ... тым көп ... еді. ... , осы ... ... ... болып табылады.
Фирмалар нарықтық механизмді шектеп , жою мақсатымен , ... ... ... ... ... ... деген тұжырымдар жоқ
емес. Шынында , трансакцияларды нарықтың көмегінсіз , ... ... ... түседі екен. « Иерархия » ( фирма ) мен ... бір – ... ... және әкімшілік реттеу тетіктерін салыстыруарқылы , фирманың
қажетті көлемін анықтауға болады. Ол ... ... ... шығындары
мен әкімшілік бақылауды қолданудың шекті шығындарының ... ... ... Осы ... ... « ... » ... болады , ал
содан кейін – нарық пайдалы. ... ... ... өндірістің саласы
, технология , фирманың интеграциялану ... , т.б әсер ... ... ... тік және ... интеграцияланған фирмалар
болып бөлінеді.
Тік интеграция деп өндірістік процестің ең төменінен , оның ең жоғары
сатысына ... ( ... , ... ... ... одан ... ... дейін ) айналысатын фирмалар бірлестігін айтады.
Көлденең интеграция – бір түрлі бизнеспен ... ... ... ... бір түрі – ... ( ағылшынша
diversification – саналуан , көптүрлік ). Бұл , бір – ... ... ... , ... ... ... ... , химиялық
концерн « Дюпон – де – Немур » химиялық тал жіп ( талшық ) , дәрі – ... ... , ... ... ... отыр.
Қазақстанда бизнесті ұйымдастырудың ерекшеліктері бар. « Кәсіпорын »
деген категорияға мазмұны жағынан жаңа ... ... ... ... ол ... ... – құқықтық форма деп түсінілетін
, яғни меншігі жоқ коммерциялық ұйым деп , ... ... ... иесі ... ... мемлекет өз кәсіпорындары арқылы тек ... іс - ... ... кәсіпорындарының өздерінің өздерінің мүліктерін « сату » ...... ... ... ... осы ... деген меншік құқын
өзгертпейді , өйткені мемлекет мемлекет меншік иесі болып қала берді.
Нарық экономикасында , ...... ... өзгеше ,
тауар – ақша айналымына , номиналдық емес , ... ... ... ... кәсіпкерлер , кооперативтер , серіктестер , қоғамдық ұйымдар.
Бұлар үшін экономикалық жағынан да , ... ... да , ... ... мағынасы болмайды. Бұларда басқа мақсат: кәсіпорын құру
емес , « бір ... ( ... ) ... » ... ... , яғни
шаруашылық қоғамдары. « Кәсіпорын » ... ... тек ... ... ретінде – меншік иесі жоқ , мемлекеттік және муниципалдық секторларды
өзін ақтайды.
Нарықтық түсінім ... « ... » ... ...... формасы емес , ол тек мүліктік кешен – ғимараттардың
, құрылыстардың жабдықтардың жабдықтардың , шикізаттардың жиынтығы , ... Ол ... ... , ... оның мүліктері жалғыз меншік
иесінде ( мемлекеттің , ... ... ) ... , ... ... ... түспейді.
Унитарлық кәсіпорынның бір түрі – федералдық ... ... және ... унитарлық кәсіпорындар заңды тұлға болады.
Заңды тұлғаға өзінің меншігінде , немесе , шаруашылық пайдалануында ... ... ... және ... міндеттері үшін осы мүлік мөлшерінде
жауап беретін , ... ... ... ... ... ... емес ... жатады.
Коммерциялық ұйымға пайда табуды қызметтерінің негізгі ... ... ... ... емес ... пайда табумен , оны мүшелерінің арасында
бөлуді мақсат ... ... ... ... формалалары:
• шаруашылық серіктестіктер мен қоғамдар;
• өндірістік кооперативтер;
• мемлекеттік және муниципалдық унитарлық кәсіпорындар.
Шаруашылық серіктестіктер мен қоғамдардың мынадай формалалары болады:
... ... ... серіктестік ( коммандиттік серіктестік )
• жауапкершілігі шектелген ... ... ... ( ашық және жабық )
• балалық және тәуелді қоғамдар.
Кәсіпкерлік іс - ... ... және ... ... ... іс - ... ... жауапты серіктестік толық
серіктестік деп аталады. Толық серіктестіктің пайдасы мен шығындары осының
мүшелері арасында ... ... ... ... үлес салмағына
пропорционалдық түрде бөлінеді.
Егер ... ... ... осы ... бір , немесе ,
бірнеше мүше – салымшылар ( ... ) ... , онда ... ... ( ... ) серіктестік деп аталады.
Коммандистер шығын қауіпіне өздерінің салымдарының мөлшерінде ғана ... және олар осы ... ... ... ... ... ... қосынды капиталдағы өздерінің салымдарына
сәйкес бөлімін ... ... ... мүшелері , өздері қосқан салымдардың
құны көлемінде шығындар қауіпына жауапты болады.
Қосымша жауапкершілігі бар қоғамдардың ... ... ... ... ... ... , ... ортақ есе көлімінде жауапты
болады. Егер бір мүше банкрот болса , оның жауапкершілігі ... ... ... ... ... ...... қоры ( капиталы ) акциялардың белгілі
санына бөлінген қоғам. Акционерлдің жауапкерлігі тек ... ... ... болады.
Ашық акционерлік қоғам шығарылатын акцияларға ашық жазылу жүргізіп ,
оны сатуға құқығы бар болады.
Жабық акционерлік қоғамның ... тек осы ... ... ... ... ... ... капиталының мөлшері барлық қоғамның жарғылық
капиталы мөлшерінің ... ... ... қоғам жатады. Сондықтан бұндай
қоғам , барлық қоғам шегшімдеріне шешуші ықпал ете алмайды. ... ... ... ... бойынша жауапты болмайды.
Өндірістік кооператив өздерінің бірлескен жеке еңбектеріне ... ... ... , ... ... , немесе , басқа да
қызметтер атқару үшін ... ... ... ... кәсіпорын – бұл меншік иесі оның қарауына берген мүліктерге
менгшік құқы жоқ , коммерциялық ұйымдар. ... ... тек ... ... ... тән ... емес ұйымдар , тұтыну кооперативтері , қоғамдық , ... ... ... , ... және ... қорлар формасында құрылуы мүмкін.
Материалдық және басқа қажеттерді қанағаттыру мақсатпен , ... ... ... ... ... бірлестігі , тұтыну кооперативі деп
аталады. Тұтыну кооперативтердің ... ... ... табыстары
солардың мүшелері арасында бөлінеді.
Қоғамдық және діни ұйымдарға ... және ... ... емес
қажеттерді қанағаттандыру мақсатпен құрылған азаматтардың ... ... ... ... емес құрылымдар. Бірақ , бұлардың
тек құрылғандығы мақсаттарға жету үшін ( ... ... шам , ... ,
шіркеулердің тізбек бауларын жасау ) кәсіпкерлік қызметпен айналасу құқы
болады.
Қор деп еркіндік негізде жарналар ... ... ... ... аталады. Бұлардың әлеуметтік , қайырымдылық , мәдени , ... ... ... ... Қор өз ... ... ... пайдалы
мақсаттарға жетуді қамтамасыз ету үшін , кәсіпкерлік қызметтермен айналыса
алады.
Коммерциялық және коммерциялық емес ұйымдар ассоциация және одақ ... ... ... ( ағылшынша – бас мүлік , бас сома , ... ең ... ... ... ең ... ... бірі , нарықтық
шаруашылықтың қажетті элементі.
Тауар өндірісі пайда ... ... бері , ... ... ... ... ... капиталы ( көпес капиталы түрінде ) , - ... ең көне ... ... , ... , ... ... ... формалары толығырақ Адам Смит пен Дон Рикардоның
еңбектерінде ... ... ... ... қосарланып дамуы бұл
категорияны тұңғыш зерттеушілердің – меркантилистер және физиократтар оған
сыңаржақты қарауының себебі болды.
Капитал категориясына ең ... , жан – ... ... ... ... » деп аталған еңбегінде ( 1867 ж. ) Карл ... ... ... ... ... формаларын зерттеумен қатар , ол оның ... ... ... ... ... ... зат деп ... , ол оны қозғалыс деп тұжырымдады.
« Капитал » ... ... ... ... капиталистер мен
жалдамалы жұмысшылар арасындағы ерекше белгілі тарихи қоғамдық қатынастар
деп көрсетті. Осымен қатар Маркс капиталдың заттық түрі ... деп ... ... , ... , шикізат т.б. түрінде.
Экономикалық теорияның классиктері капиталдың алғашқы қорлануын ,
капитализмнің қалыптасуының бастапқы кезеңі деп ... ... ... ... ... ... ... меншікті жою процесі жұмысшылады өз еңбегінің шарттарына ... ... Ол бір ... , ... ... тек қана ... ... жұмыскерге , екіншіден , қоғамдық құрал – жабдықтар мен өмір
сүруге қажет құралдардың ... ... ... табылады.
Бұл жағдай Еуропада XVI – XVIII ғғ. Орын алды. Сол ... ... ... ... ... , белгілі экономикалық және
әлеуметтік шарттарды , жағдайларды талап етті. Міне , капиталдың ... ... ... – экономикалық базасының қалыптасу
шарттарын өмірге әкеледі. Бұл пайда бола бастаған буржуазия табының ... ... жол ... , ... « ... алып » , жалдама жұмыскерлер ... ... Ал ... ... мен өмір ... ... игіліктерден
шеттелген , тек өздерінің жұмыс күшін ... қана ... ... ... – бұл ... өндірістің дамуының өте маңызды шарты болады.
Капиталдың алғашқы ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Тауарлық – ақша
қатынастарының дамуы , ұсақ ... ... ... беруін күшейте
түсті , ұсақ қолөнершілер мен ... ... ... XVI – XVIII ... ... мемлекет бірнеше заң қабылдау арқылы ... ... ... ықпал етті. Бұл заңдар ... ... ... қанды заңдар » атымен кірді. Өйткені бұл
заңдар ... ... ... ... істеуге зорлықпен
көндіруді көздеді және оларды капиталистік еңбек тәртібіне ... , ... ішкі ... ... ... ие ... пайда болды және шетелдерден территорияларды басып алып , ... ... кең өріс ... ... ... тарихи классикалық мысал
бола алады – бұдан лендлордтар шаруалардың жерін ... алып , « ... » ... жүргізді , осымен қатар отарлардан жерді тікелей тартып
алу кең өріс алды.
Үшіншіден , ... ... ...... , ... ... – екпінді дамыды. Осымен бірге ақша түрінде , өндірістік құрал
– жабдықтар түрінде қорлану ... ... ... ... алғашқы қадамдары , мүліктік
жіктелумен байланысты , ... ... дами ... ... ... ... алған , аса бай йех шеберлері және саудагерлер – сатып
алушылар , ... ұсақ ... ... ... ... ... ... әлемдік нарықтың дамуы , ... ... ... ... ... Осы ... ... асыру үшін
мемлекеттің үкімет ақпараты кең ... ... ... ... , отарлық соғыстар мен басып
алған отарлар халқын ... ... , ... ... мен ... ... өсуі
өз үлесін қосты.
Бюджет тапшылығын жою үшін ... ақша ... ... ... ... заем ... ... Бұл мемлекетке қарыз беруші бейнесін
алған буржуазияға , ... ... ... төленетін , елеулі
көлемдегі проценттерді иеленуіне мүмкіндік берді. Мемлекет несиенің дамуы
құнды қағаздардың , биржалық ... ... ... ... ... ... құралы болып протекционизм
жүйесі қызмет етті. Сыртқы сауда саясатыимпорттық баж салығының ... ... ... ... ... ... ... шек қоюға және өнеркәсіп тауарларын
осы елден сыртқа шығарғаны үшін сыйлық төлеуге жол ашты. Бірнеше ... ... ... шығаруға тікелей тыйым салынды; жаңа өндіріс
ашқан кәсіпкерлерге алғашқы капитал тікелей қазынадан ірі ... ... ... ... алғашқы қорлануын дайындап дүниеге әкелген өндіргіш
күштердің дамуы , тауар – ақша ... өсуі және ... кең ... нарықтардың қалыптасуы болды.
Әр елдердегі капиталдың алғашқы қорлануының негізгі ... тән ... ... болуы , оның осы елдердің әрқайсысына ... ... ... ... ... біздің елдің басындағы өтпелі кезеңді кейбіреулер капиталдың
алғашқы қорлану процесімен теңдестіреді. ... бұл ... бір – ... ... Қазақстан директивтік баға белгіленуіне және ресурстардың
орталықтан бөлінуіне негізделген әміршіл - ... ... , ... ... көшу ... ... Міне осы ... , капиталдың
алғашқы қорлану процесінен , дәстүрлі ұғым бойынша , негізгі айырмашылықты
белгілейді.
Бұларға ортақ қасиет , ол жеке ... ... жаңа ... ... ... ... Бұның ішкі және сыртқы қайнар көздері бар.
Ішкіге алдымен жекешелендіру жатады. Ол мемлекеттік ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптің ауыр ( бұның ішінде әскери - өнеркәсіптік кешені ) және
жеңіл салаларындағы ... ... ... ... ... капиталды қызметтер мен сауда сферасында шоғырландыру;
• жерді және табиғи ресурстарды отын – қуат ... және ... ... сақтаушылардың « өз еркімен » өзіне ... ... ... ( элиталық ) кәсіпорындарға және оның иелеріне бартерлік
айырбас ... үшін олар ... ... бір ... ... ... беру;
• сыртқы сауданы ырықтандыру ( ... ) ... ... ... ... ... ... алуы;
• « челнок » импортынан түскен табысты алу;
• мемлекеттің кейбір мекемелерге елімізге шеттен келген спирт , арақ ... ... үшін ... ... ... беруі;
• коррупция , рэкет , көлеңке экономика және т.б.
Сыртқы қайнар көздеріне ... ... ... ... жатады.
Капиталдың алғашқы қорлануының маңызы мынада: осы ... ... үшін ... ... ... ... жол ашылады. Бұлар тауар
формасын алады және ... ... ... жүзеге асыруға
мүмкіндік береді.
Капиталдар нарығы және оның мазмұны.
Капиталистік экономикалық қатынастардың дамуы капитал категориясын әрі
қарай ... ... ... ...... ... құрал – жабдықтар
жиынтығы , екінгі – капитал деген ақша ... Екі жақ та ... ... табу үшін қолданылады дейді.
Осымен қатар « ... ... » ... ... бар. Нарықтағы
сатушылар мен сатып алушылардың ара - қатынастарының объектісіне байланысты
, осы түсінікке ... екі ... ... ... ... ... ... нарығында капитал деп олардың
құндық өлшеміндегі физикалық капитал түсініледі: станоктар , машиналар ... т.б. Бұл ... ... ... ... ... нарығының
бір бөлшегі болып табылады. Бұның схемасы ( 9.1. сурет. ):
| ... ... ... ... ... ... |
| ... нарығы |
|Капитал нарығы ... ... ... ... бизнес сферасы және
хаусхолд сферасы жатады.
Факторлар нарығындағы капиталға сұраныс – бұл өздерінің ... ... ... ... ... ... физикалық капиталға
сұранысы. Көрініс жағынан бұл фирманың инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... ақшалай салым түрінде капиталы бар ... ... ... сұраныс түріндеқолдануға өз
капиталын береді. Бұл үшін олар ... ... ... түрінде
табыс алады.
Физикалық капиталдың фирма меншігіне айналуына немесе оның уақытша
пайдалануға берілуіне ... ... екі ... ... ... ... ( ... бағасы ) үшін төлем және капиталдық
активтер ( ... алу – сату ... ) үшін ... ... ... қызметтерін пайдалану құны капиталдың ренталық ( прокаттық )
бағалануы болып табылады. Бұл ... ... ... ... фирманың
капиталдың бір бөлігін жалға алғаны үшін оның иесіне төлейтін сома ... ...... ... ... уақытта болмасын сату ,
немесе , сатып алу бағасы болып табылады.
Екінші вариант. Қаржы ... ... деп ақша ... ... ... нарығы қарыз капиталдарының нарығының құрамды бөлігі
болып табылады ( 9.2. серет )
|Қарыз капиталдары ... ... ... ... ... ... |
|Ипотека нарығы |
Қарыз капиталының ... деп ақша ... ... ... және осы капиталға сұраныс пен ұсыныс калыптастыратын , ... ... ... ... ... ... ақша нарығына
және капиталдар нарығына бөлінеді. Ақша нарығы мерзімі бір ... ... ... ... байланысты болады. Капиталдар нарығы банктің
орта мерзімді және ұзақ мерзімді операцияларына қызмет етеді. Осы нарық өз
кезегімен ... ... ( ... ... ... ... ) және ... ( құнды қағаздар мен операциялар жүргізу ) нарыққа
бөлінеді. Қаржы нарығының субъектілеріне банктер және олардың клиенттері ... ... ) , қор ... ... , операциялардың
объектілеріне – жеке ... және ... ... ... ... ... мен капитал нарығы ... ... ... ... ... болып табылады. Осылардың әрқайсысының өз инструментариі
, яғни ... ... ... ... ... ... ... бір –
бірінен айырмашылықтары бар және олар төмендегідей ... ... ... ( ... , ... , ... ... меншіктің типімен ( жеке немесе мемлкеттік );
• іс - әрекет ету мерзімімімен ;
• өтімділік дәрежесімен ;
• қауәп – ... ... ( ... немесе нарықтық ) және қауіп –
қатер дәрежесімен ( қатерлі аз қатерсіз ) ;
Мысалы , АҚШ – тың ... ... ... ... :
• АҚШ федералдық өкіметінің ұзақ ... ... ... ... ... ... жүйесі арқылы әулеметтік бағдарламалардың типтерін қаржыландыру
үшін ... ... ... ... ( ... )
мемлекеттік мекемелердің құнды қағаздары ;
• жергілікті үкімет органдары шығаратын муниципалдық облигациялар ;
• жекеменшіктік фирмалар ... ... ... ... нарығын инвестициялық қорлар ... деп жиі ... ( ... ... ) деп ...... және ... ( запас ) көбеюіне экономикадағы капиталдар өсуіне жасалған
шығындар аталады.
Капиталдың ... – үй ... оны ...
бизнестің фирмалары.
Жеткізушілер мен тұтынушылардың бір – біріне әрекеті көп. Бұлардың
байланыстары қаржы ... ... ... ... ... кеңселер т.б. арқылы жүріп отырады.
Олар үй шаруашылықтарының шамалы жинақтарын қаржы ... ... ... және оны ... ... арасында
орналастырумен айналысады. Капиталды беру нысаны әр түрлі болуы ... ... ... шығарылған акцияларды жазылғандар арасында тарату түрінде
немесе заемдық қарыз ... ... ... алу ... ... тікелей қарыз беру арқылы. Бұл процесте берілген қаржылар ... ... өте ... рөл ... ... қалыптасу көздері.
Іс - әрекеттерінің қандай мерзімінде болмасын кәсіпкер инвестициялар
жасап отырады ... ... мен ... іс - әрекеттің кезеңіне тәуелді
болады.
Кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... мен ағымдағы шығындар сомасының жиынтығы
аталады. Старттық алғашқы капитал кәсіпорын тіркеуге банкте есеп – ... , ... ... ... , ... , оны ... алуға , ғимаратты жөндеуге
, немесе , оны қайта ... , ... , ... , ... , ... ... сатып алуға жұмсалады.
Ағымдық шығындарға шикізат пен материалдар , жалдау төлемі , ... ... ... ... және т.б. ... ... ... кәсіпкердің өндірістік қорлар ( негізгі және
айналыс) сатып алуға жұмсалатын негізгі және айналмалы капиталға қажеттігін
, ... , ... ... басқа өндірістік және өндірістік ... ... ... ... ... схема түрінде байқауға болады. Бұл
схема төменде орналасқан. ( 9.3. ... ... ( ... ) ... ... ... ... |
|Негізгі өндірістік қорлар |
|Негізгі өндірістік емес |
|қорлар ... ... ... ... қорлар |
Старттық капиталдың және кәсіпкердің қаражаттарының орнын жауып , ... үшін ... ( ішкі ) , ... , несиелік ( сыртқы ) құралдар (
қаржылар ) қолданылады.
Меншікті және ... ... ... факторлардың екі түрімен
белгіленеді:
объективтік – кәсіпкерліктің ұйымдастыру – құқықтық формасымен ,
шаруагылықтың және ... ... , ... ... ... дамуымен , мемлекеттік реттеуші органдарының талаптарымен;
субъективтік – кәсіпкерлік қабілетпен , кәсіпкердің ... ... жеке ... ... ... көздеріне мыналар жатады: негізгі
қызметтерден түсетін пайда , қаржылық операциялардан ... ... ... қор , ... қоры және ... қайнар көздері: несие мен қарыздар , тұрақты пассивтер және
несиелік қарыздар.
Қаржы ресурстардың алғашқы қалыптасуы жарғы ... ... ... ... ... – бұл ... ... және айналмалы қаражаттардың
қайнар көзі. Ал жарғы капиталының қайнар көзі мыналар: акционерлік капитал
, құрылтайшылардың жарналары , ... ... ... , ұзақ ... , ... ... ... капиталының көлемі өндіріс процесіне
инвестицияланған ақша қаражаттарының негізгі және айналмалық ... ... ... алу ... акция шығару арқылы жүреді.,
Несие – бұл қарыз капиталының қозғалу нысаны , ол қайтарылып ... ... ... ... капиталының қайнар көздері:
• рантьелердің капиталы , яғни кәсіпкерлік ... ... өмір ... ... ... көпшіліктің жинақтары ; кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ; ... ... ... бос капиталы ; тауарлық несие түрінде бір кәсіпорыннан
екіншіге көшіп отыратын капитал;
• банкнотта ... ... ... ... ... ... ... процесінің үзілмей жүруіне көмектеседі.
Кәсіпкерлер көбінесе коммерциялық және банк несиесін ... ... , ... ... ... ( бір жыл ... ... ) және ұзақ
мерзімді болады.
Қысқа мерзімді қарыздар жалақы төлеуге , шикізат ... ... ... сату үшін , ... шығындарды өтеуге қолданылады. Қысқа
мерзімдік несиелердің жиі қолданылатындары:
• коммерциялық несие – бір кәсіпорын ... ... ... ... ... ... инвесторлардан алынатын қарыз;
Ұзақ мерзімді қаржыландырудың көзіне бөлінбеген пайда , ... ... сату және ұзақ ... ... ... мерзімді заемдар – бір жылдан артық пайдаланатын қаржылар. Бұлар
көбінесе қымбат ... , ... ... алу үшін , ... ... үшін ... корпорациялардың көбі облигация шығарудан қосымша қаражаттар табады.
Облигация – бұл құнды қағаз. Ол оның иесінің белгілі көлемде ақша ... ... ... Осы ақша оған ... ... ... және ол оған жылына бір немесе екі рет процент алуына құқық береді.
Қорытынды.
Корпорация үшін ... сату ... ... қолайлы
формасы:
Бұның себептері:
• бұлда несие , бірақ қоғамнан алынатын;
• банкі сияқты , облигацияға процент көбінесе жылына екі рет ... ... ... ... ұзақ ... , ... 10 жыл ( кейде 30 жыл ) өтеу мерзіміне дейін.
Банкінің несиесінен облигация шығару ұнамды , ... ... ... ... ... болуға тиісті , өйткені басқаша ... ... ... ... ... ... , ... сәйкес сатылатын , борышқорлық қолхат болып табылады.
Акционерлік қоғамдар көпшіліктің капиталын акция шығару арқылы өздеріне
тартады. ...... ... ол ... ақша ... ... ... иесіне дивидент алу құқын береді және оның иесі сол ... ... ... ... облигацияны иеленушілер компанияның тек несие берушісі болса ,
акционерлер ... ... ... болады. Бұл жағдай акционерлерге
директорлар ... ... және ... ... ... құқық
береді.
Акцияларға ашық жазылудың ... ... және ... , ... ... ... түскен қаражаттар өндірістік ... ... ... өтеуге , қызметтерді көптарапты еруге және ... ... ... , ... мен ... ... қамтиды;
үшіншіден , фирма ... ... сату ... персоналды
ынталандырады;
төртіншіден , акцияларды пайдалану мүмкіндігін береді.
Кемшіліктерге жатқызу да болады:
• басқарудағы бақылау мен ... ... ... ... және орналастыруға шығындар жасау;
• нарықтың қысым жасау ... ... ... және ... ... үшін ... ... қажеттігі.
Корпорациялардың акция шығару арқылы қаржылануы қаржыландырудың ең қымбат
түсетін жолы ... ... ... ... бұл ... өте ... ... басқа түрі болмаған жағдайда пайдаланылады. Қаражат жетімсіз
болғандықтан ... ... ... ... ... төмендетеді.
Қашан болмасын қаржыланудың түрлері көп болған сайын кәсіпорынның даму
мәселелері ... ... ... ... Э. ... « ... » 1994 ... Дорнбуш Р , Фишер С « Макроэкономика » 1999 ... ... ... Ш. А. , Баспаков А. Д. « Макроэкономика » 1999 ж. Алматы
4. Камаев В. Д. « ... ... » 1999ж ... қ

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеке кәсіпкерліктің құқықтық мәртебесі және жеке кәсіпкерлікті бақылау13 бет
Кәсіпкерлік қызметті қорғау және қолдау23 бет
Кәсіпкерлікті дамытудың әлеуметтік - экономикалық шарттары және заңдылықтары24 бет
Пайыз және кәсіпкерлік табыс17 бет
Экономика саласындағы нобель сыйлық лауреаттары. ҚР жекешелендіру процесі және ерекшеліктері. Қазақстан Республикасының кәсіпкерлік қызметінің дамуы және оның ерекшеліктері. Қазақстан Республикасының нарықтық экономика қалыптастыру10 бет
ҚР-ғы және шетелдердегі шағын кәсіпкерлікті қолдау құрамы27 бет
Өнеркәсіп және өнеркәсіп саясатының теориялық негіздері (Ақтөбе облысы Өнеркәсіп және кәсіпкерлік басқармасы ММ мысалында)27 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет
Аграрлық сектор саласындағы кәсіпкерлік және оның экономикалық рөлі31 бет
Аймақтық кәсіпкерлікті дамыту негіздері78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь