Қытайдың АТА-дағы сыртқы саясат стратегиясы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3


I.тарау Қытайдың АТА.дағы сыртқы саясат стратегиясы ... ... ... ...4
1.1 Қытайдың АТА.дағы сыртқы саяси стратегиясын құрушы ұлттық мүдделері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Қытайдың АТА.дағы ұлттық мүдделерін сыртқы саяси акторлардан қорғауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
II.тарау Қытайдың АТА.дағы мемлекеттермен қатынастары ... ... .9
2.1 Тайвань мәселесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
2.2 Аймақтағы қытай.американдық бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
2.3 Қытайдың АТА.да Жапонияның саяси күшеюіне қарсылығы ... ... .13
2.4 АСЕАН . Қытайдың экономикалық және әскери.саяси мүдделер зонасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.5 Қытай мен Үндістанның АТА.ғы бәсекелестігі ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.6 Қытайдың Ресеймен стратегиялық серіктестігі ретіндегі сыртқы саяси мүдделері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
Оңтүстік-Тынық мұхиты зонасы мен Шығыс Азия елдері экономикалық себептерге байланысты өзара тығыз байланыстар орнатқан. АСЕАН-ның рөлі қазіргі таңда күшейіп келуде, оған дәлел ретінде Үндіқытай түбегіндегі бұрынғы коммунистік елдердің кіріп, олардың экономикасын капиталистік бағытқа бұрылуын айта аламыз. Алайда бұл аймақта тез дамып келе жатқан Қытайдың негізгі рөлімен тығыз байланысты.
Қытай Халық Республикасы үлкен континентальды әрі теңіз державасы және Азия Тынық мұхиты аймағында басты орын алады. Қытай өз мемлекетін XXI ғасырдың ортасында қуатты державаға айналатын және әлемдегі әскери-саяси жағдайларға, соның ішінде Азия Тынық мұхиты аймағында да өзінің шешуші ықпалы жүретін ұзақ мерзімді стратегиялық курсты жүзеге асыруға әрекеттенуде. Сондықтан да Қытай Азия Тынық мұхиты аймағын сыртқы саяси және сыртқы экономикалық құралдырды пайдалана аймақтағы өз ықпалын күшейту мен тарату арқылы өзінің ұлттық мүдделерінің приоритеті зонасы ретінде қарайды.
Осыған байланысты Қытай аймақтағы әскери-саяси тұрақтылықты ұзақ мерзімге сақтауға мүдделі болып келеді. Алайда Пекин басшылары әскери күшті қолданудан тек бас тарту емес сонымен бірге әскери күшті қолдану мүмкіндігін де қолға алып отыр.
Қытайдың периметр бойынша шекараларын есепке ала отырып (Тайвань, Корей түбегі, Үндістан Оңтүстік Қытай және Сары теңіздегі кейбір аралдар) мүмкін болатын шиеленістерге қарай қытайлық әскери теоретиктері үлкен назарды теңіздік бағытқа бұруды құптайды, әсіресе әскери-теңіз бен авиация күштерін дамыту. Қытай мен аймақ елдері арасындағы қиындау қарым-қатынастар Азия Тынық мұхиты аймағында үлкен мәселе туғызуда. Алайда Азия Тынық мұхиты аймағы салыстырмалы тұрақты аймақ болып есептелінеді, бірақ мұнда Қытай қатысуынсыз шешілмейтін шиеленісті нүктелер көп болып табылады.
Қытай мен интенсивті дамып келе жатқан Орта Азия елдерінің қатынастары, соның ішінде Қазақстанның да қатынастарын ескере отырып, Қытайдың аймақтық масштабтағы өз мүдделерін қорғау саясатын зерттеу өзекті болып келеді.
1. Тимофеев О. Группы влияния на разработку внешне политических решениц в КНР // Азия және Африка. – 2004 ж. -№11.
2. Девятов А. Под девизом «величие и достоинство». Очень скоро Китай превратиться в сверхдержаву и потребует «восстановления справедливости» // НВО. - №39 (399). – 15 қазан 2004 жыл.
3. Зиновьев Г. Отношение в треугольнике Вашингтон – Пекин – Тайбэй: политические аспекты (2000-2003 жж.) // Проблемы Дальнего Востока. – 2004.- №2
4. Потапов М. О перспективах развития экономики Восточной Азии (заметки с Делового саммита АТЭС) // Проблемы Дальнего Востока. – 2004. - №1
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.................................................................
.......................................3
I-тарау Қытайдың АТА-дағы сыртқы саясат стратегиясы...............4
1.1 Қытайдың АТА-дағы сыртқы саяси стратегиясын құрушы ... ... ... ... ... ... ... акторлардан
қорғауы..............................................................
........................................7
II-тарау Қытайдың АТА-дағы мемлекеттермен қатынастары.........9
2.1 ... ... ... ... АТА-да Жапонияның саяси күшеюіне қарсылығы.........13
2.4 ...... ... және ... мүдделер
зонасы...............................................................
........................................15
2.5 ... мен ... ... ... ... ... серіктестігі ретіндегі сыртқы саяси
мүдделері............................................................
............................23
ҚОРЫТЫНДЫ...............................................................
.............................25
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... мен ... Азия ... ... ... өзара тығыз байланыстар орнатқан. АСЕАН-ның ... ... ... ... оған дәлел ретінде Үндіқытай түбегіндегі
бұрынғы коммунистік елдердің кіріп, олардың экономикасын ... ... айта ... Алайда бұл аймақта тез дамып келе ... ... ... ... байланысты.
Қытай Халық Республикасы үлкен континентальды әрі теңіз державасы ... ... ... ... ... орын алады. Қытай өз мемлекетін XXI
ғасырдың ортасында қуатты державаға айналатын және ... ... ... ... Азия ... ... аймағында да өзінің шешуші
ықпалы жүретін ұзақ мерзімді ... ... ... асыруға
әрекеттенуде. Сондықтан да Қытай Азия Тынық мұхиты ... ... ... ... ... ... ... аймақтағы өз ықпалын күшейту
мен тарату арқылы өзінің ұлттық мүдделерінің приоритеті ... ... ... Қытай аймақтағы әскери-саяси ... ... ... ... болып келеді. Алайда Пекин басшылары ... ... тек бас ... емес сонымен бірге әскери күшті ... де ... алып ... ... ... ... есепке ала отырып (Тайвань, Корей
түбегі, Үндістан Оңтүстік Қытай және Сары ... ... ... ... ... қарай қытайлық әскери теоретиктері үлкен ... ... ... ... әсіресе әскери-теңіз бен авиация күштерін
дамыту. Қытай мен аймақ елдері ... ... ... ... ... ... ... мәселе туғызуда. Алайда Азия Тынық мұхиты
аймағы салыстырмалы тұрақты ... ... ... ... ... ... шешілмейтін шиеленісті нүктелер көп болып табылады.
Қытай мен интенсивті дамып келе жатқан Орта Азия елдерінің ... ... ... да ... ... ... ... аймақтық
масштабтағы өз мүдделерін қорғау саясатын зерттеу өзекті болып келеді.
I-тарау Қытайдың АТА-дағы сыртқы саясат стратегиясы
1.1 Қытайдың ... ... ... стратегиясын құрушы ұлттық
мүдделері.
Ішкі саяси жағдайларымен экономикасының динамикалық ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді және АТА аймағы мен
дүние жүзіне өзінің ықпалын күшейтуге, АҚШ, Жапония, Ресей, Үндістан және
ЕуроОдақ ... ... ... қорғауға мүмкіншілік береді.
Қытайдың Азия Тынық мұхиты аймағындағы ұлттық ... XXI ... өз ... периметрінде кең ықпал ету аймағы бар және Азия
Тынық мұхиты аймағында доминиондық ... ... ... ... үміттену “қытай орталығы” идеологиясымен анықталады. Қытайлық
әскери-саяси басшылық әлемдік көшбасшылықты тек әскери күшке сену арқылы
алға шығу ғана ... ... ... басқа мемлекеттерге қарағанда
демографиялық күштілігін ... ... ... ... және ... ... ... алға шығу деп қарастырады.
Бірінші кезеңде (жақын 10-15 жыл ішінде) Қытай ... ... ... етіп ... ... және аймақтық халықаралық қатынастар деңгейінде мемлекетті
экономикалық даму мен ғылыми-техникалық ... ... алға ... етіп реформа жүргізетіндей дәрежеге қол жеткізу;
• Өзінің ... ... ... қытайлық диаспора негізінде тұрақты
қауіпсіз белдігін құру, территорияны біріктіру (Тайвань);
• Азия ... ... ... ... ... ... күшейту:
• Қаржы-экономикалық және ғылыми техникалық көмек алу және әлемдік
державалармен қытай экономикасына ... ... ... көп ... ... ... АҚШ, Жапония, Ресей,
Еуропа және үшінші әлем ... ... ... ... және ... тиімді позицияны
иелену:
Екінші кезең (30-40 жылдан кейін) негізгі көрсеткіштер бойынша ... ... ... ... және ... ... асыратындай қазіргі заманғы әскери күштерді құру ... ... ... қатар бұл периодқа Қытайдың Жапония, Оңтүстік Корея немесе
біріккен корей мемлекетіне және ... ... өз ... ... АҚШ-ты Азия Тынық мұхиты аймағының ... ... ... ... ... Республикасының қауіпсіздігі мен экономикалық дамуы Азия
Тынық мұхиты аймағымен тығыз ... ... да ... ... негізгі мүдделерінің бірі осы аймақта басты позицияны ... ... ... ... ... ... Азия ... мұхиты аймағында
мынадай мақсаттарды қойып отыр. Олар:
1. Қытай Халық Республикасының ... ... және оны ... оқшаулап тастайтын әскери шиеленістерге қатыспауын
алдын-алу.
Қытай Коммунистік партиясы 2003 жылдың аяғында ... ... ... даму ... ... ... және ресми түрде ... ... ... ... ... ... мүмкіндгіне шек қою болып
табылады.
2. Пекин дәрежесін ... және Азия ... ... аймағын
доминиондайтын ұзақ мерзімді ... ... ... ... болдырмау;
3. Аймақ мемлекеттерімен сауда-экономикалық қатынастарды елге
инвестиция ... ... мен жаңа ... етіп дамыту;
4. Пекин үшін маңызды аймақтағы зоналарға АҚШ-тың доминиондауына қол
жеткізбеу;
5. Қытайдың ... ... ... ... ... ... әрекет ету;
Осыған байланысты американ-жапон блогының күшеюі мен АҚШ-тың Қытаймен
шекаралас мемлекеттерге әскери базаларының орналасуын Қытай үкіметі ... ... ... ... «мемлекеттің айналасы» ретінде
сыртқы саясатының потенциалын ұстайтын қадам ретінде қарайды. Бұл ... ... ҚХР ... ... ... ... ... секторға өтуіне
және ішкі шиеленістердің, соның ішінде әлеуметтік шиеленістерге әкеледі.
6. Мемлекетті энергоресурстармен және шикізат ресурстарға ... ... ... экономикасының тез даму темпілері мемлекетті энергетикалық және
шикізат ресустарына сұранысын және оның ... ... ... болып отыр. Соған орай Пекин ... ... ... Малак бұғазымен өтетін бөлігін еркін жүзуіне кепілдік
ететіндей әскери-теңіз потенциалды күшейтуге ... ... бір ... ... Оңтүстік-Шығыс Азия ҚХР-дың үлкен энергетикалық
серіктестерінің бірі болып табылады. Осы ... ... ... дамыған, бірақ энергия ресурстарына кедей оңтүстік аудандарына
энергия көздерін тасымалдау көлемі осы ... ... ... Азия Тынық мұхиты аймағы Қытайдың энергетикалық қауіпсіздігі
үшін өте маңызды орын ... және осы ... ... саяси және
экономикалық ықпалының күшеюң мемлекеттің энергия және ... ... ... ... мақсаттарға байланысты Қытай дипломатиясының
алдында мынадай мәселелер тұр:
Біріншіден, аймақтағы елдермен экономикалық байланыстарды дамыту ... ... ... ... шекаралас АТА-ның ең алдымен Жапония, АСЕАН
мемлекеттері, Солтүстік және ... ... ... мемлекеттерімен
Қытай локалдық қақтығысқа түсуі мүмкін.
Екіншіден, әлемдік державалар бір жағынан антиқытайлық ... мен ... ... ... ... табылады, ал екінші
жағынан – капитал мен жаңа ... ... әрі ... сауда
серіктестері болып келеді.
Пекин көрші мемлекеттердің ішкі ... ... ... және осы ... ... экономикалық айырбасқа шақыру
арқылы осы аймақтық саясатта әрекет ... ... ... ... түрде тұрақты, алайда негізгі назары Шығыс Азияға аударылған,
өйткені осы ... ... ... ... ... тұр.
Осыған сәйкес қысқа мерзімді шараларда қытайлық ... ... ... ... ... ... ... одан
әрі дамыту болып келеді. ҚХР сыртқысаясат доктринасының негізгі бағыттары
төмендегідей болып келеді:
• Аймақтық ... АҚШ, ... және ... ... екі ... ... ынтымақтастықты кеңейту;
• Солтүстік Шығыс Азия елдері, ... және ... ... ... ... ... АСЕАН елдерімен «АСЕАН плюс Қытай» және «АСЕАН плюс үш» ... және ... ... ... ... дамыту;
• Ресеймен, ең алдымен әскери-техникалық және энергия ... ... ... ... ... ... сыртқы саясатындағы мақсаты Қытайдың Шығыс
Азия аймағындағы көшбасшылық ... ұлы ... ... ... Алайда Қытайдың аймақтағы позицясының ... ... ... қалған АТА-дағы әскери-саяси дисбаланс негізінде жүріп жатқанын
көреміз. Оған негіз АҚШ-тың Жапония мен Оңтүстік ... ... ... ... болуы, ал Қытай мен аймақтағы басқа ... ... ... «балансирдің» болмауы себеп болып табылады. Алайда бұл
дисбаланс жойылмайынша Қытайдың АТА-на интеграциялануы ... ... ... осы ... ... мүдделеріне қауіп төндіретін бөгеттер
сақталады.
1.2 Қытайдың АТА-дағы ... ... ... ... ... ... ... сыртқысаяси мүдделеріне қауіп осы Азия Тынық
мұхиты аймағынан туындап тұр. ... ... ... ... ... ... ... мәселе – «Тайвань мәселесі». Екінші бір осы Азия
Тынық мұхиты аймағындағы өзекті ...... ... өйткені бұл аймақ
та Қытайдың мүддесіне кіретін және аймақтық ... ... ... ... мен Азия ... ... ... негізгі акторлар арасындағы
екіжақты қатынастардағы қарама-қайшы қатынастар әлемдік көшбасшы ... ... ... ... осы ... өз ... мүдделеріне қосып,
Қытайдың осы аймақтағы ықпалын өсірмеуге талпынатын саясат ұстап отыр.
Жапония Қытайдың Азия Тынық мұхиты ... ... ... ... ... ... ... даулы территориялық және өзге мәселелер
Пекин мен Токио арасындағы жағдайды қиындатып ... ... ... ... ... саясаты басым бағыттарының
бірі АСЕАН елдері. Қытайдың экономикалық және әскери қауіпсіздігіне ... ... осы ... ... ... ... ... келе жатқан алып Үндістанмен қарым-қатынасы осы
аймақтағы саяси климатқа белгілі бір ... өз ... ... Азия
Тынық мұхиты аймағындағы жалпы қауіпсіздігі осы мемлекеттер ара ... да ... да ... болып келеді.
Қытайдың Ресеймен серіктестігі тар бағытта, яғни ... мен ... ... ... ... ... энергетикалық және әскери
ынтымақтастыққа негізделген.
Қытайдың аймақтық ұлттық ... ... ... ... ... Шығыс Азиядағы Солтүстік Шығыс Азия, «АСЕАН плюс үш» (Қытай,
Жапония және Оңтүстік ... ... плюс ... және «АСЕАН
плюс Жапония» форматтарындағы және Шығыс ... ... ... ... үшін ... ... ... мен Солтүстік-Шығыс Азиядағы жалпы қауіпсіздікті
қамтамасыз ... АҚШ, ... ... ... ... ... ... Тынық мұхиттық экономикалық қауымдастықтың ... бір даму ... ... АҚШ және ... ... ... АСЕМ атты азиялық-еуропалық форум
негізінде Жапониямен бақталасу;
Осы ... ... ... ... ... экономикалық
ынтымақтастықты төмендегідей жүзеге асыруда:
Біріншіден, АҚШ, Жапония Оңтүстік Кореямен екіжақты форматта;
Екіншіден, Солтүстік-Шығыс Азия – ... және ... ... ... негізде, (Бұл жерде Қытай ... ... ... кірістірмей-ақ интеграциялық схемаларды жүзеге асыруды
көздеп отыр.)
Үшіншіден, «АСЕАН плюс ... және ... плюс үш» ... ... осы ... ... ... онда ол экономикалық даму мен
аймаққа саяси ықпалын күшейтуге қосымша стимул алады. Ал егер ... ... онда ... және аймақтық көшбасшылар тарапынан Қытайдың дамуына
әскери қауіп пен ... ... ... ... алайда өзара
қатынастарының шиеленісуіне әкелуі мүмкін.[1]
II-тарау Қытайдың АТА-дағы мемлекеттермен қатынастары
2.1 ... ... Азия ... ... ... ұлттық мүдделеріне қарсы негізгі
өзегі «Тайвань мәселесі». Бұл мәселе бір жағынан 20 жыл бұрын ... ... ... аралдың материктен бөліну ... ... ... ... ... туыс ... табылады.
Ал екінші жағынан он жыл ішіндеарал мен ... ... ... және ... ... ... ... Тайвань өз
экономикасынын дамуы мен модернизациялануын ҚХР-мен сауда-экономикалық
байланыстарға негізделетіндей етіп материкпен ... ныс ... ... ... ... ... ... қажетті капитал, техникалар және
жаңа технологиялар алады.
Пекинде «Тайвань ... ... ... ... деп қарастырады
және Тайваньның тәуелсіздігі мәселесіне қатысты үшінші мемлекеттер жағынан
тікелей және ... ... ... өте ауыр ... ... ... қарулы күштермен шешілуі мүмкіндігін бірнеше рет Тайбэйге қорқыту
тактикасын ... ... ... ... ... ... да ... да
мәселені әскери қақтығысқа әкелгісі келмейді. Материк пен ... ... ... Қытай мен АҚШ-тың қақтығына және аймақтағы
тұрақтылықтың ... алып ... ... ... ... ... сақталуына мына факторлар
әсер етеді:
Тайваньды біріктірудегі қарама-қайшылықтар.
Пекин Тайваньға саяси құрылымы мен экономикасын ... ... ... ... пен ... біріктіргендегі тәжірибеден өткен «бір
мемлекет – екі ... ... ... отыр.
Алайда өзін Қытайдың тең құқықты серіктесі деп санайтын және мемлекетті
біріктірудегі өзіне сәйкес статусты талап ... ... бұл ... Яғни, Тайванға Қытай саясатына жүргізуіне жол ашатындай
Тайбэй мен Пекиннің үкіметтегі өкілдіктері паритетті жүру керек.
Осындай ... арал мен ... ... қарама-қайшылықтар
тудыруына және Тайвань тұрғындарының санасында сепаратистік көзқарастардың
нығаюына да әкеліп отыр.
АҚШ пен Тайваньның әскери ынтымақтастығы.
Вашингтон ... ... ... декларациялап қолданымен Пекин ұстап
тұратын фактор ретінде пайдалана Тайбэйге әскери-саяси көмек беріп келеді.
1979 жылғы ... ... заңы ... АҚШ ... «Тайванның
өзін кажет дәрежеде қорғануына» көмек беруіне құқысы бар. Осы ... ... АҚШ ... ... ... техникаларды тасымалдап отыр. 2004 жылы АҚШ-
тың Тайваньға қару тасымалдау ... ... елге ... келісім болды,
өйткені Тайвань АҚШ-тан әскери техника алуға 18,2 ... ... ... 14,5 ... ... жұмсаған. 1999 жылда АҚШ-тан қару алуға 17,4
млрд. доллар әскери бюджеттен 10 ... ... ... ... ... ... экспорттаудан 2-ші орын алған.
АҚШ-тың тасымалдаған әскери техникасының ... ... ... ... ... (НОАК) әскери-әуе күштері мен әскери-теңіз күштерінен
қалыспай ... Бұл ... ... ... ... ... алатын
десанттық операциялардың жүзеге аспауына мүмкіндік береді. ... ... қару ... ... бұл ... ... ... кірісуі сөзсіз, ал бұл жағдай Қытайдың қарулы операциясын
сәттілікке ... ... ... ... ... Қытай Тайваньды өзіне
біріктірсе, онда Пекин ... ... ... ... өз ... алады. Бұл жағдай өз кезегінде Қытай
ықпалына Оңтүстік-Шығыс Азия ... ... және АҚШ ... алып ... Ал керісінше Тайваньның материктен толықтай бөлінуі
Қытайдың Азия Тынық мұхиты ... өз ... ... ... ұстап
тұруына және Қытайдың экономикалық орталықтарына жақын АҚШ-тың осы
аймақтағы ... ... ... ... ... ... күш қолдану сценариясының қаупі.
Қытайға Тайваньды біріктіру ... ... өз ... қол ... қытайлық басшылардың ең маңызды мақсаты болып
табылады. Бұл саясаттың ... ... ... ... ... ... ұлттық тенденциялар алдында ҚХР Компартия билігінің ... ... ... ... 2005 жылы наурызда Қытай үкіметі де-факто тәуелсіз болып
саналатын Тайвань референдум жүргізу арқылы өз ... ... ... ... ... ... рет ... қолданудың де-юро болуын
қадағалайтын «Сецессияға қарсы заңды» қабылдаған болатын.
Қақтығысты заңды түрде әскери жолмен ... және де ... ... ... ... ... принципиалды позициясы арал
басщыларының сепаратистік саясатын ұстайтын фактор болып табылады.
Осылайша «Тайвань мәселесі» ... осал жері ... ... байланыстарды кеңейту мен әскери-саяси қысым ... ... ... ... ... ... ... мәселесін» тұрақсыздандыратын элемент арал статусын бір жақты
заңды негізде анықтайтын саясатты Тайваньдағы партия өкілдері әрі ... ... ... бұл әрекеттері әскери қақтығысқа әкелуі ықтимал.
Тайвань Қытайды ұстап тұрудағы басты фактор ... ... ... ... ... орын ... ... Тайваньды қорғануын
қолға алуы кейін егерде Вашингтонмен Пекиннің шиеленісу жағдайына келсе АҚШ-
қа плацдарм болады.
Аралдың өз тәуелсіздігін жариялау ... ... ... ... емес ... ... келе аламыз, өйткені Пекин – ... ... ... ... ... мен ... ... қалды.
2.2 Аймақтағы қытай-американ бәсекелестігі
Азия Тынық мұхиты аймағындағы американ әскерлерінің болуы-нан Қытай өз
мемлекеттік ... ... ... Ал АҚШ болса Қытайды жақын
болашақта жаңа, ... ... ... идеяны әлі жалғастырып
келе жатқан және американ сарапшыларының ... АҚШ ... ... ... және ... ... күшейген мелекетті көреді. Алайда
Қытай да, АҚШ-та ... ... ... ретінде көрмейді.
Ал бір жағынан қарасақ, АҚШ Қытайдағы шетелдік инвестиция ... ... және ... ... 1\4 ... ... ... жүргізуде маңызды рөл ойнайды. Пекин Вашингтонмен достық
қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... ... жақсы түсінеді. Американдық трансұлттық корпорациялар-дың
көп мөлшерде инвестиция салуы негізіндегі жүріп жатқан АҚШ-ң Қытайда терең
бизнес мүдделері бар. ... ... ... ... ... мен ... және ҚХР-ді ақпараттық
және әлемдік рынок кеңістігіне кірісті-ру арқылы Қытайдың ... ... ... ... ... ... етеді.
Тұрақты дамып жатқан экономикалық өзара байланыс дағдарыс кезінде
болатын Қытай мен АҚШ ... ... ... ... ... қытай-американ қатынастары бұрынгы өзекті ... ... ... бұғазы аумағында орна-ласқан баллистикалық
ракеталар санының ... мен ... ... ... мен ... ... сәттіліктері АҚШ-ты қауіптендіреді. ... ... ... ... ... ... ... әкеледі деп санайды.
Қытайдың өсуін ұстауға АҚШ-тың қысым жасайтын ... ... бар. Олар ... қызмет етеді:
- біріншіден, Пекинге әсер ететін Қытайдың Тайвань ... ... ... ... ... ... ... рынокқа бақылау орнату;
- үшіншіден, Қытай қосылғаннан кейін де оған тікелей ... ... ... ... ... ... ... әлемде белсенді позиция ұсынуға тырысатын ме-млекеттерге
әсер тигізетін халықаралық ... және адам ... ... ... ... ... қайшылықтар тудыра-тын
мәселелер:
Бірінші – Тайвань. Пекин «Тайвань мәселесін» ... ... ... бөгет болып тұр деп санайды. Құрама Штаттар «бір Қытай»
екенін мойындай отырып, Пекиннің ... АҚШ ... ... ... ... ынтымақ-тастық және жоғары деңгейде саяси ... – адам ... ... мен ... саяси тұрақтылығына қауіп
төндіретін «Фалуньгун» тәрізді ұйымдардың қызметі. Қытай басшылығы ... ... ... ... АҚШ-ң Орталық бақылау басшылығына (ЦРУ)
сүйене отырып, мемлекеттің ішкі ... ... ... ... ... деп ... соғыс мен Солтүстік Кореядағы ядролық дағдарыс қытай-американ
қатынастарының жаңа бағытта ... ... ... ... қарулы күш
акциясын қолдамады, алайда Париж, Берлин, Мәскеу ... ... ... ... да жоқ. ... Кондализа Райстың әйгілі
«Францияны жазалау, Германияны ұмыту, Ресейді ... ... ... ... Бұл ... Пекин мен Вашингтон ... ... ... ... ... дауыс беруде Пекин қалыс қалады, ал
Вашингтон ... ... ... ... ... ... бас тартады
деген келісім нәтижесі еді. Ирактағы соғыс аяқталысымен ... ... мен ... ... проблемаларды шешудегі өзара әрекет ету үшін
геосаяси алаң болды. 2003 жылдың сәуірінде басталған Пекиндегі ҚХР – КХДР ... ... ... ... ... алты ... (Ресей, Жапон,
Оңтүстік Кореяның ... ... ... ... ... ... қорғауға емес, ядролық қаруды тарату атты өзекті
мәселеде ... ... ... ... ... ... қытай-американ қатынастарын шиеленістіретін халықарлық
шешімдер мен мәселелерге қатыспайды, ... ол ... ... ... ... ... ... «Тайвань мәселесі» қытай-
американ ынтымақтастығының қауіпі болып қалады. ҚХР-ң жаңа басшылығы бұл
жағдайды ... ... ... ... ... ... «бір
мемлекет – екі жүйе» шешімінен қайтпайды.
2.3 Қытайдың Азия Тынық мұхиты ... ... ... ... ... мемлекеттік мүдделері аймақтағы басқа держава – Жапония
мүдделеріне қайшы келеді, нәтижесінде екі ел ... ... ... ... ... мен ... ... серіктестер болып
табылады. 2004 жылғы қорытынды бойынша Жапонияның Қытаймен ... ... ... ... (16,4%) ... Бүгінгі таңда екі елждің экономикалық
қатынастарының дамуы ... ... ... алда ... ... ... ... өзекті мәселелер әсер етеді:
Даулы территориялар.
Окинава мен Тайвань арасында орналасқан (Сенкаку немесе Дяо-юйдао)
аралдар тобы үшін екі ел ... ... дау ... ... ... ... болуы мен Шығыс-Қытай теңізінде газ кен орнын ұйымдастыру
мәселері екі жақтың өзара саяси қимылдауын қиындатып ... ... ... ... ... теңіз экономикалық зонасының батыс шекараларына
жақын газ кен орнын барлауды бастаған болатын. Бүгінгі ... ... ... ... ... бір-бірімен кейде қақтығысып
қала-тын қытайлық ӘТК-ң (Әскери теңіз күштерінің) ... мен ... ... ... ... мәселесі.
Қытай-жапондық дипломатиялық қатынастары түзелгеннен кейін жапон
үкіметі «бір Қытай» ... ... және ... қатынастар тек
үкіметтік емес байланыстармен ғана шектелеті туралы уәде еткен болатын.
Сингапурдан Шығыс-Қытай ... ... ... ... ... ... ... ерекше толған-дырады. Әрине
Тайвань бұғазы осы сызықтың стратегиялық орталығы болып келеді. Өйткені
ешбір кеме ... ... ... өтпей Жапония немесе ... ... ... ... ... ... ... қосып алуға қол
жеткізсе, онда ол бұғаздағы порттарды пайдалануға ... ... ... ... ... үшін ... ескерсек,
қытай-жапон қатынастарының тұрақтылығынан гөрі ... ... ... тиімді екенін көреміз. Соған сәйкес, Токио
«Тайвань мәселесіне» байланысты екіжақты саясатты сақтайды.
Жапон-американдық қауіпсіздік жүйесі.
Қазіргі таңда АҚШ ... ... ... қауіп көзі ... ... оның ... даму потенциалын ескерсек уақыт өте
Қытай сондай дәрежеге жетуі мүмкін. ... мен ... ... ... ... мүмкін деген негізгі мәселе Тайваньның тәуелсіздік ... АҚШ ... ... батыс аймағында өзінің әскери саясатын өсіріп
келеді. ... ... ... ... ... ... жауапкершілік саласына жата ма белгісіз болып келеді. ... ... ... өсуі ... үкіметін өзінің әскери қарулы
күштерін күшейтуге және өзінің басты одақтасы − ... ... ... ... ... жасауға итермелейді.
Осыған орай 2004 жылы қабылданған 2009 ... ... ... Жапония жағынан жаңа қорғаныс концепциясы жасалған болатын.
Соғыстан кейінгі ... ... ... рет тек ... ... ... қорғаныс доктринасынан бас тартып келеді.Кон-цепция ... ... ... ... Бұл ... Жапонияға АҚШ-пен
бірге Ракетаға қарсы қорғаныс жүйесін жасауға қолайлы. Қытай мен Солтүстік
Корея Жапонияның мемлекеттік ... ... ... ... алғаш рет
ашық жарияланды. Олардың қимылдарына ... ... ... ... және ... ... шаралар ұйымдастырыла-тын болады.
Бұл жағдайлар Пекиннің уайымын тудырып келеді. Соған қарсы ... ... ... ... ... кіруіне бөгет жасауы, 2005
жылы сәуірде бұқаралық наразылыққа әкелген халық арасындағы ... ... ... бәрі ... ... ... емес, АҚШ-
тың АТА-ғы негізгі одақтасы ретінде Жапонияның күшеюіне Қытай басшылығының
уайымымен ... ... ... Жапония мен Қытайдың қақтығысуы.
Екінші Дүниежүзілік соғыс кезінде жағдайлар екі ... ... ... ... қиындатып келеді. ... ... ... ... ... ... ... жапондық ұлттық
және милитаристік ... ... ... ... ... Дзиндзяның
храмына баруды жапондық көшбас-шылар жалғастырып келеді. Жапон премьері
Коидзумидің Ясукуни храмына ... ... бас ... ... ... жағы ... рет наразылық білдірген болатын.
Бұл жағдайлар қытай басшылары қолдануға тырысатын халық ара-сында
антижапондық ... ... ... әкеледі.
Алайда жапондықтар арасында да Қытайға қатысты наразылықтар-дың өсуін
де ескеруіміз керек. ... 2004 жылы ... ... негативті ойлар
жапондар арасында 58,2%-ға ... ал бұл ... 90-шы ... 30%
болатын (Бұл мәліметтер Жапония ... ... ... және ... арасында тарихи қайшылықтар негі-зінде өзара
ұнатпаушылықтары Қытай мен Жапония ... ... ... етіп
келеді. Сонымен бірге Пекин мен ... ... ... екі ел ... ... және ... ... әкеледі деп болжауға негіз бар.
Жапония мен Қытай арасындағы экономикалық жағынан өзара байланыс күннен-
күнге өсуіне қарамастан, ... ... ... ... ... ... ресурстарға күрестен бастап қару-жарақтар ... ... бар. ... ... ... Ху Цзиньтао ең алдымен Токиомен қарым-
қатынасты ... ... ... ... ... Дзюнъитиро
Коидзумидің әрекеттерінен қытай басшысының мақсаты жүзеге аспады.
Токио мен Пекиннің бәсекелестігі аймақта американдық әскерилер ... ... ... ... рөлін ойнайтынына кепілдік береді.
Алайда ... ... ... ... болған кезде шығысазиялық екі
державаның өзара конфронтацияға түсуіне жол ... АҚШ үшін ... ...... ... және әскери-саяси мүдделер зонасы
Қытай Халық Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... Азия ... Бұл аймақ қытай басшлығының алдағы
стратегиялық жоспарларында приоритетті орын алады. ҚКП-ң XVI-шы ... ... осы ... ... ... ... ... Оның негізіне «әртүрлі деңгейде өзара
әрекеттесу» принципі ... ... ... ... ... ... қиын әрі ... емес болып табылады.
Глобалды түрде аймақ бойынша Қытай ... ... ... саудадан бастап аймақтық саясат бағыт-тарын ... ... ... ... ... бірыңғай кеңістік құруға
мүдделі. Пекинге ұйым мүшелерімен Оңтүстік-Қытай теңізінде территориалдық
даулар бар ... да ... ... ... қажет. Өйткені оңтүстік
теңіздегі ... ... ... ... достық
қатынаста болмай, Қытай өзінің «ұлы теңіз державасына» ... ... ... асыра алмайды. Сонымен ... ... ... мүше-
мемлекеттер, мысалы Филиппин Қытайдан «қарсылас мүмкіндігін» ... ... және ... мәселелер бойынша аймақтағы мемлекеттермен
барлық салаларда тығыз байланыс орнату және бірыңғай позиция ұстану ... өте ... ... ... ... мен ... ... қатынасты қиындататын негізгі өзекті
мына мәселелер[3]:
Территориялық даулар.
Бүгінгі ... ... ... ... үш аймағында
территориялық даулары бар. Олар Спратли аралдар, Парасель аралда-ры Тонкин
шығанағындағы Вьетнаммен ... ... ... болып табылады.
Спратли аралдары. Спратли архипелагына ... ... ... ... ... және ... ... болып келеді.
Бұл мәселенің өзектігіне архипелагтың стратегиялық аудан, яғни 6 елдің
су территориясына және белсенід кеме жүзу ... ... ... ... АҚШ пен ... ... ірі мұнай компаниялары ... ... ... қоры бар ... ... әсер етіп ... аралдарға Қытай, Вьетнам және Филиппин үміткерліктерін білдіргеннен
кейін 1950 жылдың басында ... ... дау ... ... ... ... негіздерінде, үміткер мемлекет аралдарға өз суверенитетін
жүргізуі үшін оларды оккупациялау ... деп ... ... бұл жағдайда
үміткер мемлекеттердің ешқайсысы ондай әрекет жасамады.
Дауға қатысушы-мемлекеттер мәселені шешуде әртүлі саяси-ди-пломатиялық
механизмдерді пайдаланады. Бұған ... ... ... ... ... Филиппин, Малайзия, Бруней)
әрекеттенулерімен аймақтық ұйым ... ... ... және ... өзара түсіністікпен қарайтын дәрежеге жетті.
Тағы бір ескеретін жәй, осы территориалдық даудың жағдайы мен ... ... ... ... ... ... ... қарасты позицияларына тікелей ықпал етеді және ол мемлекеттердің
позицияларының қалыптасуына ықпалда-сатын саяси-дипломатиялық құрал ... ... ... шешудегі келесі қадамы ... ... ... ... ... ... Спратли аралдарының кім алатыны туралы территориалдық дау
өзінің шиеленістілігін сақтап келеді, бұл мәселені күшпен ... ... ... Оған ... аралдар архипелагыа табиғи суверенитет орнату, яғни ... ... ... ... ... және ... қауіпсіздік
мүдделері;
• шиеленіске қатысушы-мемлекеттер пайдаланатын саяси-дипломатиялық
механизмдердің қарама-қайшы ықпалы.
Парасель аралдары. Қытай мен ... ... ... ... даулы аудан − Парасель аралдары.
1938 жылы айтылған архипелаг Вьетнамның құрамына кіреді, ... ... ... ... болу ... ... қолдайды. Парасель мен Спратли
аралдары «ҚХР-ң бір бөлігі» деген принцип негізінде ... 1992 ... ... және ... ... ... туралы заңын» шығарады.
Бұл мәселеде Қытай, Филиппин және Вьетнам басшылары арасында кейін
Малайзия мен Инденезияның ... ... бар ... ... ... ... ... теңіздік сейсмологияны зерттеу
туралы келісімге» қол қойғаны белгілі. Осы келісім бойынша тараптар:
1. Анықталған аймақтың 140 мың км2 ... 3 жыл бойы ... ... газ қорын барлау жұмыстарын біріге атқаруы керек;
2. 1982 жылғы БҰҰ-ның теңіз ... ... ... ... және ... мен ... елдері қол қойған Оңтүс-тік-Қытай
теңізіндегі қимылдар Декларациясын қатаң ұстанады.
Жоғарыда ... ... ... акваторияға қатысты
үкіметтердің ... ... ... жоқ, алайда аймақтық
тұрақтылыққа өзінің ықпалын тигізді.
Жоғарыда айтылған келісім шеңберінде бұл мәселенің ...... ... ... зерттеу» принципі бойынша өзара тиімділікке қол жеткізу.
Тонкин шығанағы.Үшінші даулы аймақ ... мен ... ... ... Тонкин шығанағы. Вьетнам осы шығанақтың көп бөлігіне
үміткер юолып келеді. Ал Қытай жағы ... ... ... ... ... шекарасы тең сызық жүр-гізу арқылы бөліну керек
деген позиция ұстанады.
Осы мәселелерді реттеуде ... жағы ... үшін ... ... ... ... ... ұсынған еді. ҚХР қауіпсіздігіне
территориалдық мәселелер қауіп төндірмейді, ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
АСЕАН елдер үкіметінің қытай диаспора ықпалынан қауіптенуі.
Іс жүзінде ұйымға мүше ... ... ... ... тығыз
байланысты, оған дәлел қытай кәсіпкерлері өндірісте де сауда да белгілі
позиция алады және ... ... ... ... және ... ... ... дабыл қағады. АСЕАН елдері өз ішінде қытай
диаспорасына ... ... ... ... ... ... жасауда.
Шығысазиялық қытай диаспорасы АҚШ пен Еуро Одақтан ҚХР-ға инвестиция
тартудың өзіндік бір аккумуляторы болып ... ... ... ... ... ... тұратын этникалық қытайлықтарды пайдалану да өз ... ... ... ... Тайланд, Малайзия, Индонезия және басқа
да Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріндегі қытай диаспорасы басқаратын 500-ден аса
ірі компаниялардың ... ... 540 ... ... ... Осы қаржылық
ресурстар мен аймақтағы мемлекеттер экономикасындағы хуацяолардың ... ... ... ... сай зона деп жариялау арқылы Пекиннің АТА-ғы
ықпалын күшеюіне әкеледі.
Қытай басшылары қай ... те ... ... ... ... ... жариялаған болатын. Бұл жолдау
Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жағдайға өз ықпалын тигізуде, өйткені осы ... ... ... ... ... ... және саяси ықпалының өсуіне АСЕАН елдері бұрынғыша
дабылмен ... ... ұйым ... ... ... ... тең ... ретінде көрінеді.
АСЕАН елдері ... ... ... ... ... өз ... ... қуатты қытай экономикасы АСЕАН рыногын
«жұтуы» және оның функцияларын өз мүдделеріне қарай ... ҚХР ... ... әрі ... ... ... ... даму темпі азайған ... ... ... ... ... ... негативті тенденцияларын
қалдырады;
• АСЕАН елдерінде көптеген және ... ... жеке ... ... ... ... ... елдеріне экономикалық
жағынан ғана емес, соны-мен бірге саяси нәтижелер беретін қытай
факторының күшеюі-не әкеледі.
Сонымен бірге Қытай соңғы ... ... ... елдерінің басшылары
арасында өз беделін көтерген болатын. Оған дәлел ... ... ... ... мен (ҚХР ... ... жол ... ол жағдай
өз кещегінде ОША елдерінің қиындатар еді) АСЕАН елдерімен қатынастарының
даму қадамдарын айта ... ... ... ... ... ... ... қалуда.
Қытай өз мүдделерін алға қоюда өзінің аймақтық державаға айналу
факторын да ... ... ... ... ... ... ... басты рөлге өту деп баға берді. Пекин 2002 жылы АСЕАН-ға еркін
сауда ... ... бір рөл ... ... ... ... емес, «стратегиялық серіктестік» концепцтясын ұсынған ... ... ... ... ол ... ... достық және
ынтымақтастық туралы келісі-міне, сонымен ... ... және ... ... ... ... ... жобалары кіретін аймақтық біріге жасайтын
жобаларға Пекинді кірістіру болып табылады.
Қытайдың ... ету ... бірі ... экономикалық потенциал,
соған сәйкес сауда-экономикалық қатынастарды нығайту АСЕАН-ға ықпал ... ... ... ... 2010 жылға қарай Қытай мен АСЕАН ... ... ... құру ... идея ... ... ықпал етуінде маңызды
рөл ойнайды.
Қытай ... ... жыл ... өзар сенімді нығайту мен ОША
елдерінде антиқытайлық ойларды әлсіретуге бағытталған ... ... ... ... және ынтымақтастық туралы Келісімге қосылды;
• АСЕАН-мен стратегиялық серіктес болу ... ... ... Қытай өзінің АСЕАН-ң жаңа стратегиялық серіктесі ретінде
көрсетті;
• ОША елдерімен дәстүрлі емес қауіпсіздік мәселелері ... ... ... ... ... ... және сауда салаларында юаньның қолданулығын
кеңейту;
• Қытай тілі ОША елдерінде ұлтаралық ... ... ... ... ... ... мен Қытай арасында еркін сауда зонасын құру процесі жүріп
жатыр. Осы интеграциялық процестердің ... ... ... мен АСЕАН
елдері басшыларының соңғы саммитінде қол ... ... ... мен
«сауда дауларын реттеу меха-низмдері» туралы келісімдер ... ... ... Қытай мен АСЕАН елдері арасында еркін сауда зонасын – ... жол ... ... 2005 жылы 1 шілдеде өз күшіне енді. Сол кезден бастап
тараптар сауда жолында 7 мыңнан аса ... ... ... ... ... ... ... 2015 жыл-ға қарай тауар айналым көлемі
бойынша тек Еуропалық Одақ пен ... ... ... ... ... ғана жол беретін Қытай мен АСЕАН еркін сауда зонасын құрады. Оның
халқы - 1,7 млрд ... ал ... ішкі ... – 2 ... ... құрайтын
болады.
Осылайша Пекин болашақ CAFTA зонасын Шығыс және Оңтүс- тік-Шығыс
Азиядағы ... ... ... тұра-тын азиялық
интеграцияның ... ... ... ... ... қытай бизнесі дамитын ... ... ... ... ... талқыланып келеді. Бұндай сауда блогын құру
негізін ҚХР мен АСЕАН елдері экономика-сының ... ... ... ... ... ... құрайды. АСЕАН − ҚХР-ң бесінші ірі
сауда серіктесі болып табылады. Екіжақтық тауар ... жыл ... ... 20%-ға өсіп ... ал 2004 жылғы көрсеткіш шамамен 100
млрд. долларын құрады. ... ... CAFTA ... ... ... ... ... 55%-ға, ал импорты 48%-ға өсетін болады.
2.5 Қытай мен Үндістанның Азия Тынық мұхиты аймағындағы бәсекелестігі
Қытайдың Үндістанға қатысты ... ... 1998 жылы ... - ... ... ... ... күрт өзгеріп кетті. 2005 жылдың ортасына
дейін қатынастар суық ... ... сол ... ... ... бастап,
Үндістан басшылары ауысқаннан кейін екі жақты қатынастар лезде жақсы деген
бағаға жетті.
Оған дәле ретінде төмендегілерді ... ... ... ... ... нығайту және 2004/2005 жылдары 13 млрд.
долларға жеткен өзара сауда балансын ... ... ... ... ... 2005 жылы ... мен ... Гималай таулары арқылы шекараны белгі-леу тарихи келісіміне
қол қойылды;
• әскери-саяси салада қатынастардың ... ... ... ... ... ... «5"жоқты"» қолдау
талабы негізінде жүреді:
• Қытай жағынан қауіп бар деген провокацияға сенбеу;
• Тайвань мен Тибеттегі сепаратистік тенденцияларды қолдамау;
... ... ... дамуына бөгет жасамау;
• Қытайға қарсы АҚШ және Жапониямен жақындаспау;
• Өзін Қытаймен экономикалық және ядролық держава ретінде тең көрмеу.
Үнді-қытай қатынастарын ... ... ... Тибетке байланысты дипломатиялық қайшылықтар;
• Реттеуіне қарамастан күн ... ең ... ... және
шекаралық мәселе тұрады;
• қытай-пакістандық әскери-стратегиялық одақ мәселесі.
Үнді-американдық байланыстардың нығаюы ҚХР-ң ... ... ... ... Үндістан «бір-бірінің уайымына сезгіштік»
принципі бойынша ... өз ... ... ... керек. Сонымен
бірге ҚХР Үндістанмен ... ... ... ... ... ... капи-талды және өзара сауданы ұлғайтуға шақырады.
Осылайша ҚХР мен Үндістан ... ... ... ... 2003 ... маусымда Қытай премьері Вэнь Цзябао негізгі
мәселелерді шешуді «үш ... ... ... ... ... ... ... біртіндеп шығу; екіншісі, өзекті мәселелердің өзара
түсіністікке теріс әсеріне қол ... ... ... ... ... тең ... ... консультация алмасу.
Саяси салада Пекин ... ... ... ... ... ... Делидің ойынша, егерде Қытай Пакістанның
Үндістанға қарсы қимылдайтын террористерді қолдауына қарасты қатаң ... онда ... ... ... ... айналады. Яғни
Қытайдың Үндістанмен халықаралық терроризмге қарсы күрес ынтымақтастығын
жүзеге асыру мақсаты толық іске ... ... ... ... ... ... кең халықаралық ынтымақтастық қажет,
соның ішінде Үндістан және оның ... ... ... ҚХР-ға келіп жатқан мұнай тасымалдауының қауіпсіздігіне кепілдік
береді. Үндістан Үнді ... мен ... ... ... ... мен ... ... кездері әскери салада сенімділігін нығайтуға
қадамдар жасап келеді. 2003 жылдың қарашасында алғаш рет екі ел ... ... ... ... жағынан Пакістан үкіметі әскери-теңіз күштерін қытайлық
кемелермен толтыру шешімі Делиді толғандырады. Бұл жер-де іс жүзінде ... ... ... ... ... ... Қы-тай қатысатын қару жарысы
жөнінде мәселе айтылуда. Делидің ... ... ... мен ... ... ... Қытай жақтан «құпия қауіп»
факторына сүйене, өз ... ... мен ... ... және ... Азия ... ... қытайлық ресми өкілдерінің ... ... ... ... ... ... келеді. Мысалы мұндай саясатқа
Үндістан Қытай Мьянмада (Бирмада) ... ... және ... ... деп ... Өйткені, Мьянма Қытайға Үнді мұхитына жол
және Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерімен сауда жасауға көпір болуды
ұсынады.
Соңғы екі-үш жыл ... АҚШ – ...... және ... – Үндістан –
Қытай шеңберінде Үндістанның эконмикалық жағынан және ... ... ... ... назар аударарлық жағдай болып табылады. Бұл жағдай
төмендегілерді білдіреді:
... ... он ... ... ... сүйене отырып,
Қытай сияқты «өз шекарасынан шығып» және аймақтық және ... ... рөл ... тырысады;
• АҚШ пен Ресей өз тактикалары ішінен «үнділік факторды» бір-біріне
қарсы ... ... ... өсіп келе ... Қытайға қолдануды жоққа
шығарған жоқ (мысалы, НАТО-ның ... ... ... ... ... ... идеясы).
Гипотетикалық түрде Үндістанның Қытайға қарағанда әлемдік күшті
ойыншыға айналуы, ... ... және ... пози- цияларын жарып
шығады. Жапония мен АҚШ-қа ... ... ның ... ... ... бар қаржылық және сауда ... ... ... ... ... экономикалық негізінен айырылғандығымен және
проблемалы саяси факторлармен анықталады.
Алайда қазіргі таңдағы қытай экономикасының динамикасын сақталуы ... ... ... ... ... шығын әкелетін «үнді қауіп»
факторы мүмкін емес. «Үнді қауіп» факторы тек егерде ... ... ... қоса ... ... ... әскери
және ғылыми-техникалық ком-поненттері) арттырса және ... ... ... ғана ... Сонымен потенциалдық «үнді қауіп» факторы
Қытайды, Үндіс-танмен қарағанда, АҚШ, Еуропалық Одақ, НАТО, ... тез ... ... ... ... тұру механизмдерін қолданады, яғни Пакістанмен ... және ... ... күшейту. Ал Дели – ядролық қаруды дамыту және
легитимдеу арқылы қарсы мақсаттарға қол ... ... Азия ... ... күшейту, Үндістанның Африка және АСЕАН елдерімен
диалогтық қатынас ... ... ... және ... ... ... Қытайдың Ресеймен стратегиялық серіктестігі ретіндегі сыртқы саяси
мүдделері
Бүгінгі таңда ресей-қытай ... ... сол ... ... ... факторларға байланысты тұрақты қатынастарды ... ... ... ... американ-жапон одағын әлсіретуге Пекинде Мәскеуде мүдделі;
• Корей конфликтісін бейбіт түрде және максималды ... ... ... да ... де ... ... дауды шешкеннен кейін Қытай мен Ресей әстүрлі
салада ... ... ... Ең ... ... ... Сібір –
Тынық мұхиты» мұнай құбырынан Дацинге дейін бір жол салу арқылы Ресейден
энерготасымалдаушы импортты ... ... және ... ... салаларындағы тенденциялар.
Мәскеу және Пекин ... ... ... ... рет ... жаттығулар өткізді. Сарапшылар пікірінше бұл оқулардың мақсаты
Пекиннің Тайваньға қарсы одақтасы мен ... ... ... ... ... «тайвань мәселесін» қарумен шешілген жағдайда Ресей нейтралды
позиция ұстанады.
Қытайдың 2010 жылға дейінгі тапсырысының жалпы көлемі 15 ... ... ... ішінде 6 млрд. долларына ресейлік қарулар мен ... алу ... ... ... ... солтүстіктен стратегиялық тылды
қамтамасыз етеді және ең ... ...... және ооңтүстік-шығысқа
өз назарын аудартуға мүмкіндік береді.
Периодты түрде жүріп тұратын Пекин мен Вашингтон арасындағы саяси ... ... ... Ақ ... ... ... ... күшейту үшін Қытайды Мәскеумен жақындасуға итермелейді. Осы
көзқарастан қарасақ, Қытайға Мәскеу-мен тең ... ... ... ... ... Мәскеу қолдауына сенетіндей.
Қытайға Ресей мен Жапония арасындағы территориалдық даудың шешілмеуі
тиімді,себебі ол ... ... ... ... ... ... әлсіретеді. Алайда бір ескерер-лік жағдай, Қытай
территориалдық дауды ... ... ... ... болып
келетініне қарамастан, Мәскеудің сенімсіздік дәрежесі Токиоға қарағанда
Пекин қарасты дәрежесі көп. ... ... ... ... ... мен ... бәсекелестігінде Жапония алға шығып келеді,
оған ... ...... құбыр жолын құру келісімі қабылдағанда айқын
көрінді.
Қытай мен Ресей Корей түбегіндегі мәселені ... ... ... алайда КХДР-ң ҚХР-ға тәуелділігн ескерсе, ... өз ... ... Ресейдің алтыжақты келіссөзге қатысуынан көрмейді.
Алайда Пекин мен Мәскеудің жақындасуына объективті себептер бөгет
жасайды. ... мен ... ... ... ... ... Егер ... саясатқа белсенді қатысу мен батыс бағытта ынтымақтастықты
дамытуға талпынса, онда ... ... ... ... мүдделер зонасы ретінде
көреді. Сонымен бірге тараптар екі ... бір ... ғана ... ... ... ... ... Қытай НАТО-ң кеңеюі
мәселесіне назар аудармайды, ал ... ... ... ... мәселесін қарастырмайды,
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен қорытындылай келгенде, Қытайдың Азия Тынық мұхиты аймағындағы
мемлекеттік мүдделерін қорғаудағы сыртқы саясатын қалыптастыруына ... ... ... ... ... жасауға болады.
«Тайвань мәселесі» Қытай үшін ең ауыр мәселе, сонымен ... ... ... әсер ... ... ... қақтығысқа кірістіретін
жалғыз қауіп болып табылады.
Қытай корей дағдарысын тек бейбіт жолмен шешуге талпынады және ... ... ... ... және саяси
коллапстың болуына қол жеткізбеуге тырысады.
Азия Тынық мұхиты аймағындағы көпжақты ... ... ... ... ... ... қайта жандану» стратегиялық
концепциясының ...... ... ... ... Жалғыз
ұлы державамен ынтымақтастық приоритетті орын алуы қажет. Бейбіт қайта
жандану үрдісінде ... 20-50 ... ... ... рынокқа шығу
мүмкіндігін беретін американ инвестициялары, озық техникалар мен ғылым
нәтижелерін, экономикалық дау тәжірибесін ... ... ... бір ... АТА-ның қауіпсіздігіне негативті ықпал ететін
болғандықтан ... мен ... ... ... сипатталады.
Қарқынды дамып жатқан сауда-экономикалық байланыс-тарға қарамастан, Қытай
мен Жапония арасында саяси жақтан ... көп. ... ... ... көшбасшылық үшін бәсекелестігі жаңа формалар алып, одан
бетер қызып келеді. 2005 жылы ... ... ... ... ... және жапон дүкендерін шабуылдау әрекеттері, экономикалық байланыс
екіжақты саяси түсінісікке кепілдік бола алмайтынын көрсетеді.
Оңтүстік-Шығыс Азия Қытайдың сыртқы саясатында маңызды орын ... ... ... позициясының күшейтілуі Қытайға көптеген артықшылықтарға ие
болуға мүмкіндік береді, сонымен бірге бүкіл Азия Тынық ... ... ... кілт ... те ... ... ... саясатының АСЕАН
елдерімен орнатқан тығыз байланысының жемістеріне қарамастан мен қаржылық
мүмкіншіліктері көп ... ... ... деген қуатты ықпал рычагының
болуына ... ... ... көбі ... ... ... және қытай экономикасымен жұтылып қойылуына қауіптене-ді.
Қытай-үнді қатынастары бүгінгі таңда «жылылық» фазасын бастан кешіруде,
шекаралық мәселелердегі келсімдер, сауда-экономи-калық байланыстардың өсуі
осының ... ... ... жағымды ықпалын тигізеді. Сонымен
бірге күн тәртібінде талпынып дамып ... екі ... ... ... да аз ... ... мен Делидің бақталастығы әртүрлі мемлекеттік
мақсатдан және ... ... ... ... ... ... бағыттарда дамып келеді. Шекаралық
мәселелерді реттеу екіжақты қатынасқа жағымды әсерін тигізді. Ең маңызды
ынтымақтастық ... және ... ... ... Алғашқы «Бейбіт
миссия 2005» әскери жаттығулары сенімсіздік ... ... ... ... қытай-ресей серіктестігі АТА-ғы қауіпсіздікке
ықпалы жоғары емес.
Осылайша Қытайдың Азия Тынық ... ... ... саяси және
стратегиялық мақсаттарын қысқа, орташа және ұзақ мерзімді пермпективаларға
бөлуге болады.
Қысқа мерзімді ... (2010 ... ... Қытай мына мақсаттарға
жетуге ниеттенуде: экономикалық салада: экономикалық және ... ... ... ... дамуын қолдау, өзі кіретін
аймақтық ұйымдарда экономикалық және саяси ... ... ... ... мәселесін» американдық жоспар бойынша шешілуіне қол жеткізбеу.
Оңтүстік Азияда күштер ... ... ... ... Үндістан қатысқан
геосаяси ірі коалициялардың құрылуына жол бермеу. Тайваньның тәуелсіздік ... қол ... ... ... (2010-20 жж.) ... көшбасшылық
позициясын ұстану, Солтүстік-Шығыс Азияда экономикалық ынтымақтастық ... және онда ... ... ... ... ... ... үрдісін өз
бақылауына алу, АҚШ-тыың ықпалын Шығыс Азиядан кейін Азия ... ... ... ... ... (2020 ... ... Азия мен Азия Тынық
мұхиты аймағында көшбасшы болу; ... ... ... ойнауын бұзу,
Тайваньды қосу және ҚХР-ң энергетикалық тәуелсіздігін қамтамасыз ету.
Осылайша, Азия Тынық мұхиты аймағындағы мемлекеттік мүдделерін қорғауда
ұзақ ... ... ... ... ... ... әскери-саяси,
экономикалық және энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Баспасөздер:
1. Тимофеев О. Группы влияния на разработку внешне политических решениц
в КНР // Азия және ... – 2004 ж. ... ... А. Под ... ... и ... ... скоро Китай
превратиться в сверхдержаву и ... ... // НВО. - №39 (399). – 15 ... 2004 жыл.
3. Зиновьев Г. Отношение в треугольнике Вашингтон – ...... ... ... жж.) // ... ... Востока. –
2004.- №2
4. Потапов М. О перспективах развития экономики Восточной Азии (заметки
с Делового саммита АТЭС) // Проблемы Дальнего ... – 2004. - ... ... ақпарат құралдары.
Интернеттік сайттар:
1. http: //www.centrasia.ru//
2. http: //www.vremya.ru//
3. http: //news.xinhuanet.com//
-----------------------
[1] Тимофеев О. ... ... на ... внешне политических решениц в
КНР // Азия және Африка. – 2004 ж. -№11- 28б
[2] Зиновьев Г. ... в ... ...... – Тайбэй:
политические аспекты (2000-2003 жж.) // Проблемы Дальнего Востока. – 2004.-
№2 – ... ... М. О ... ... ... ... Азии (заметки с
Делового саммита АТЭС) // Проблемы Дальнего Востока. – 2004. - №1- ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екіжақты және аймақтық деңгейдегі ынтымақтастыққа негізделген АҚШ-тың сыртқы саясатындағы Жапонияның ролі161 бет
В.С. Библердің мәдениет диалогы мектебі идеясын жоо-да оқытудың тәжірибесіне енгізу13 бет
Түрік қағанаты (551–603 жж.)4 бет
Тәттіні көп пайдалану неге алып келеді?4 бет
ҚР-дағы жекешелендіру мәні, кезеңдері және оны жүргізу әдістері3 бет
1926 – 1927 ж.ж. Қытайдың ұлттық- революциялық армиясының Солтүстік жорығы4 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
IT технологиялар. оның PR-дағы орны3 бет
Turbo Pascal - дағы енгізу және шығару операторлары26 бет
Turbo Pascal-дағы графика y=f(x) функциясының графигін салу27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь