Топырақ түзілу факторлары және жағдайлары

Топырақ түзілу факторлары.
Климат
Аналық жыныстар
Топырақ түзілу жағдайлары
Жер бедері
Уақыт
ТОПЫРАҚ ТҮЗІЛУ ПРОЦЕСІНДЕГІ ОРГАНИЗМДЕРДІҢ АТҚАРАТЫН РОЛІ
Топырақтағы организмдер
Бактериялар
Антинмицеттер
Саңырауқұлақтар
Қыналар
Мүктер
Қарапайымдар
Жәндіктер
Жоғарғы өсімдіктер
Антропогендік фактор
Топырақ, топырақ түзілу процесінің нәтижесінде пайда болады және дамиды. Жер планетасында минералдық заттардан органикалық заттардың құрылуының немесе, керісінше, тіршілігін тоқтатқан организмдердің органикалық заттарының минералдық, заттарға айналуының үздіксіз процесі пайда болысымен топырақ түзілу басталған. Топырақ түзілу жердің гравитациялық алаңында атмосфера мен гидросфераның белсенді түрде қатысуымен литосфера және биосфераның өзара әрекеттесуінің нәтижесінде пайда болады. Күн энергиясы топырақ түзілу процесінің негізгі энергия көзі болып табылады. Топырақ түзілуде жердің географиялық орны, рельефтің нақты жағдайлары, ауа-райы үлкен роль атқарады. Топырақ түзілу процестері белгілі бір жылдамдықпен өтіп жатады, олардың байқалу нәтижесі уақытқа, былайша айтқанда топырақтың жасына байланысты болады. Қазіргі кезеңде топырақ түзілу процестеріне адамзаттың өндірістік іс-әрекеті өте үлкен әсерін тигізуде.
Топырақ тузілу процестерін зерттеген кезде топырақ түзілу факторларына және топырақ түзілу жағдайларына баса назар аудару қажет. Топырақ түзілу факторлары осы процестің материалдық және энергетикалық құрамдас бөліктері: топырақ түзуші тау жыныстары, тірі организмдер, күн радиациясы, атмосфераның жер бетіндегі қабаттары, топырақ, ыза және жер беті сулары; топырақ түзілу жағдайлары – кеңістікте және уақыт ішінде топырақ түзілу процесін анықтайтын шарттар: жердің географиялық орны, рельеф, топырақ түзілудің ұзақтығы, адамның өндірістік іс-әрекеті.
        
        ТОПЫРАҚ ТҮЗІЛУ ФАКТОРЛАРЫ ЖӘНЕ ЖАҒДАЙЛАРЫ
Топырақ, топырақ түзілу процесінің нәтижесінде ... ... ... Жер ... минералдық заттардан органикалық заттардың
құрылуының немесе, ... ... ... организмдердің
органикалық заттарының минералдық, заттарға айналуының үздіксіз процесі
пайда ... ... ... ... ... ... ... алаңында атмосфера мен ... ... ... ... және ... өзара әрекеттесуінің нәтижесінде
пайда болады. Күн энергиясы топырақ түзілу процесінің негізгі ... ... ... ... ... ... ... орны, рельефтің нақты
жағдайлары, ауа-райы үлкен роль атқарады. Топырақ түзілу процестері белгілі
бір жылдамдықпен өтіп жатады, олардың ... ... ... ... ... ... ... болады. Қазіргі кезеңде топырақ
түзілу процестеріне ... ... ... өте ... ... ... процестерін зерттеген кезде топырақ түзілу факторларына
және топырақ түзілу жағдайларына баса назар аудару қажет. Топырақ ... осы ... ... және ... ... ... түзуші тау жыныстары, тірі организмдер, күн радиациясы,
атмосфераның жер бетіндегі қабаттары, топырақ, ыза және жер беті ... ... ...... және ... ... ... түзілу
процесін анықтайтын шарттар: жердің географиялық орны, ... ... ... ... өндірістік іс-әрекеті.
В.В. Докучаев топырақ түзілудің келссі факторларын бөліп ... ... ... ... ... және ... дүниесі жене
мемлекеттің жасы. Ол топырақ түзілу ... ... ... роль
атқаратынын айтқан. Оның кейінгі еңбектерінде биологиялық факторлардың да
маңызы айқындалып ... мән ... ... ... – бұл ... ... және ... арасындағы энергия және зат алмасу. Ол биологиялық, химиялық,
физикалық процестердің күрделі комплексі ... ... Бұл ... ... ... ... ... батпақтану, қарашірік жиналу)
байқалатын элементарлық топырақ тузілу процесі кіреді.
Топырақ түзілу факторлары.
Климат
Түсетін жауын-шашын топырақтың ... әсер ... Ал ... ... ... және осы ... мекендейтін
микроорганизмдердің тіршілігіне жағдай жасайды.
Жауын-шашын түрінде түсетін судың бір бөлігі буланып, екінші бір бөлігі
ылди жерлермен ағып, ал қалған ... ... ... ... Топыраққа
сіңіп топырақ ылғалына айналған су, топырақ бетінен ағып кеткен су ... ... су да ... ... ... қатысады. Аталған ылғалдың
біріншісі минералдық заттарды ерітіп топырақ профилімен ... ... ауа ... әсер етеді, екіншісі топырақтың минералдық
және ... ... ... тасымалдайды. Осы арқылы ұсақ
түйіршіктерді орнынан қозғап ағызып әкетіп, ... бір ... ... ... қоршаған ауаны ылғалдап, топырақты салқындатады.
Топыраққа түсетін жауын-шашын мөлшері және оның ... ... ... теңіздерден және мұхиттардан қаншалықты ... ... ... ... ... ... әсіресе нөсер
кезінде, топырақтағы минералдық және органикалық заттар жер бедерінің төмен
жағына қарай шайылып кетеді де ... ... ... ... ... қар топырақты жылытып микроорганизмдердің іс-әрекетін ұзартады.
Желдің әсерінен қарды ұшырып әкеткенде және үйгенде, ... ... ... бірдей жағдай жасалмайды. Бұл топырақ түзілу процесіне
аз әсерін тигізеді.
Күшті минералданған ыза сулары ... ... әкеп ... ... жер ... ... жатуы топырақты мөлшерден тыс ылғалдандырады да
батпақтануға әкеледі.
Ауаның және топырақтың температурасына топырақтағы ... ... ... өту ... тәуелді болады. Температура
сонымен қатар топырақтың ылғалдығына және топырақ бетінен болатын булану
дәрежесіне де күшті ... ... ... +20+250С дейін көтерілуі
микроорганизмдер мен ... ... ... Ал ... +400С асатын болса, тірі организмдердің ... ... ... ... Ноль градусқа жақын температура да да
организмдердің ... ... де ролі ... әсіресе оның әсері ашық жазық кеңістіктерде айқын
білінеді. Мысалы, шөлдерде, ... және ... ... ... және құм ... ... ... жел, топырақ профилін қатты
өзгерістерге ұшыратады. Кейде жер бетінде топырақ түзілу процесінен өте аз
өзгерген аналық ... ... ғана ... ... теріс элементтерін түзетіп, кей жерлерде төмпешіктер,
дәңдер сияқты шөгінді формаларын құрып, сол ... ... ... ... ... ... желдер егістікті зақымдап табиғи өсімдік жамылғысын күйдіріп
жібереді.
Аналық жыныстар
Жер бетіне ... тау ... ... ... ... материал ретінде
қызмет етеді. Лесс тәрізді саздақтарда көмір қышқыл кальций және көмір
қышқыл магнийдің ... ... бар ... түзіледі. Жамылғы саздақтарда
және мұздықтың құмдарында аталған тұздар кездеспейтін топырақтар құрылады.
Жыныстарда кальций карбонаттарының болуы ... аз ... ... ... ... және ... түзілген топырақтар қышқыл
реакциялы болуы мүмкін. Құмдарда түзілген топырақтар, ... ... ... ... ... ... ... солтүстік бөлігінде орналасқап әктасты ... ... ... ... ... ... деп саналады. Кальцийдің және магнийдің көмір қышқыл тұздары топырақ
ерітіндісінің қышқыл реакциясын бейтараптандырып ... ... ... өсіп ... қолайлы ортаны құрады. Қара топырақтар
және орманның сұр топырақтары негізінен ... және лесс ... ... Мұндай топырақтарда тіпті тайгалық-орманды жағдайларда
да қарашіріктің жиналуы болып жатады.
Көп жағдайларда ... ... ыза ... ... ... тіпті, оның жоғарғы қабаттарының тұздануы тәуелді. ... ... да ... ... ... болады.
Топырақ түзілу жағдайлары
Жер бедері
Жердегі ылғал мен жылудың таралуы көп жағдайларда жер ... ... Ол ... ... ... топырақ бетінің жарықпен
қамтамасыз етілуіне, өсімдік жамылғысының түзілуіне үлкен ықпал ... ... ... ... ... ... ... рельефке
тікелей тәуелді. Сонымен қатар ... ... де ... ... ... процесіне тигізетін әсерін байқауға болады.
Топырақ түзілуге рельефтің макроформалары ғана емес, сонымен қатар
микроформалары, ... ... да өз ... ... ... ... ... қоршап жатқан топырақтардан өзгеше топырақтың кішкентай
учаскесін оңай байқауға болады.
Рельефтің ұсақ формалары жер ... әр ... ... ... болуы
мүмкін.
Теңіз жағаларында нанорельефтің «бас киімдік» формасын байқауға болады.
Мұндай форма өсімдік ... ... ... ... ... ... өсімдік тамырлары орналасқан тұстарға үйіп кетуінен пайда
болған. Наноформалар ... өмір ... ... мен де ... түзілуі мүмкін.
Наноформалар өсімдік жамылғысының сипатын өзгертеді. Өзінің дамуы және
біртіндеп ... ... ... ... жаңа ... және
мезоформаларын құрады..
Топырақ тузілу процссінде беткейлердің формалары айрықша роль ... ... және ... ... ... және ылғалдығы
тәуелді болады. Оңтүстік беткейлер жылы, құрғақ, ал ... ... ... ... ... келеді. Эрозиялық процестер оңтүстік, ылдилығы
жоғары беткейлерде күштірек жүреді. ... ... ... келеді,
оларда көктемде қар ұзығырақ жатады, сөйтіп топырақ түзілу ... ... бір ... типі ... үшін ... қажет. Бұл жерде топырақтың
абсолюттік және салыстырмалы жасын айырып тану қажет. ТМД ... ... ... ... ... ғана мұз жамылғысынан
босағаны белгілі. ... ... ... Орыс және ... ... жене ... ... Сібірдің және Қиыр Шығыстың бір бөлігі
мұздануға ұшырамаған. Осындай ... ... ... ... әр ... ... ... топырақ түзілудің басқа факторлары
ұқсас болғанмен пайда ... ... ... ... ... ... топырақтарын ең жас топырақтар деп айтуға болады. Ал ... орта ... қара ... және ... топырақтарды –
кемеліне келген деп санайды.
Топырақтың абсолюттік жасы осы топырақ орналасқан ... ... ... және ... ... сәтінен бастау алады. Топырақтың
уақыт ішінде қалыптасу ... оның ... жасы деп ... ... онтүстік беткейлері қара топырақтармен жабылған ... ... – боз ... тіпті тау ормандарының шымдық
топырақтарымен ... Егер ... ... ... ... ... ... топырақтар алып жатса, солтүстігін – қара
топырақтар алып ... ... ... ... ... ... ... кетеді.
ТОПЫРАҚ ТҮЗІЛУ ПРОЦЕСІНДЕГІ ОРГАНИЗМДЕРДІҢ АТҚАРАТЫН РОЛІ
Топырақтағы организмдер
Топырақты мекендейтін организмдер күрделі ... ... ... ... жүйелер органикалық заттардың жиналуы және ... ... ... ... ... ... процесінің өте
маңазды функцияларын атқарады.
Тірі организмдер және ... ... ... ... негізгі фактор болып табылады.
Топырақта және оның ... ... ... су ... (жалбыздар, балдырлар), қыналар, жоғарғы
өсімдіктер (мүктер, папоротниктер, ... ағаш ... ... ... ... және ... ... өмір сүреді.
Егер топырақты мекендейтін организмдерді топырақ тузілу процесінде
алатын маңызы жағынаи реттеп ... ... ... ... ... ... ... үшінші орынды ... ... ... ... су ... топырақтарда аз мөлшерде
кездеседі.
Профессор Е.Н. Мишустиннің мәліметтері бойынша 1 грамм кедей топырақта
0,3 тен 0,6 млрд, ал ... ... бай қара ... - 2-ден 3
млрд дейін микробтар болады. Шөлдегі ... сұр ... саны 3 млрд ... ... 1 ... ... ... қабатында олардың жалпы массасы 3-тен 5 ... ... ... ең көп бөлігі ... ... ... ... ... етуіне қолайлы температура +20+350С. Бірақ
олар бұл температуралардан төмен және жоғары температураларда да өмір ... ... де ... ... ... ылғалдылықтарында,
әсіресе жаз айларында белсенділік танытады. Ыстық күндері топырақтар кеуіп
кеткенде микробтардың ... ... де ... ... немесе аз сілтілі ортада, ал санырауқұлақтар қышқыл ортада жақсы
дамиды. Тонырақтың минералдық құрамындағы және өлі ... ... ... ... тіршілігіне байланысты өтеді.
Бактериялар
Бактериялар топырақ мекендеушілердің ең үлкен бөлігін ... ... ... ... ... табу ... емес. Олар топырақтың беткі
қабатында әсіресе жыртылатын ... көп ... ... ... саны азаяды, бірақ 2-3 м тереңдікте де оларды барлық топырақ
түрлерінен, әжептеуір мөлшерде, кездестіруге ... ... ... ... аэробты, анаэробты, және
факультативті деп бөледі.
Бұлардың ... ... ... тек қана ... ... ... ... тіршілік етеді, ал үшіншілері
оттегімен де, оттегісіз де өз ... ... ... ... – бір ... ... ... бірнеше
нашар байланысқан клеткалардан тұратын тізбек формалы түрлері де ... ... ... түрлері де сан алуан болып келеді: шар
тәріздес, таяқша ... ... ... Бактериялардың басқа ... ... ... ... бактерияларды бацилла, шар тәріздес –
кокк, иілгендерін – ... ... ...... деп ... ... ... бактериялар авторофты және гетеротрофты
болып бөлінеді. Біріншілері көмір қышқыл ... ... ... Олар ... ... ... органикалық заттарды түзеді.
Екіншілері көміртегіні дайын органикалық қосындылардан ғана сіңіреді.
Энергияны алу тәсілі жағынан микробтар фотоавтотрофтар, ... ... ... бөлінеді.
Фотоавтрофтар күн энергиясын қолданады. Хемеоавтотрофтар – минералдық
қосылыстардың қышқылдануы кезінде бөлініп ... ... ... ... ... ... ... болатын энергияны
қолданады.
Топырақта хемеоавтротрофты бактериялар кеңінен таралған. Олардың ішінде
темір бактериялар ерекше қызығушылық туғызады. Олар ... шала ... ... да ... ... ... ауыстырады.
2FеСO3 + 3Н2O + О = 2Fе(ОН)3 + 2СO2 + 121,2Дж
Табиғаттағы азот ... ... ... ... бактериялардың
ішінде ерекше орын алады. Бұлардың ішінен ... ... ... ... ... ... ... болады. Нитрификация
процесі кезінде аммиак азот қышқылына дейін тотығады.
2NH3 + 3O2 = 2HNO2 + 718,9Дж
Осы тотығу ... ... ... ... ... ... соң ... қышқыл азот қышқылына дейін тотығады.
2НNО3 + O2 = 2HNO3 + ... ... ... ... А.Н. ... мәліметтері бойынша азотқа бай органикалық
заттардың қажетті мөлшері бар толырақтардың әр гектарында ... ... 300 кг ... азот ... ... ... мүмкін.
Нитрификациядан басқа, топырақтарда микрорганизмдердің әрекетінен басқа
да процесс – денитрификация өтеді. Бұл процесс кезінде топырақта нитраттар
еркін азотқа дейін ... ... + 4NО3 = 6СО2 + 6Н2О + ... + 4КNО2 +Н2О = ... + К2СО3 + 2Н2
Денитрификация процесі Васt.dепіtrifiсапs, Васt ... ... ... ... ... асады.
Тағы да екі маңызды организмдерге хемотрофтарға тоқталайық. Оның бірі
1860 жылы И.С. ... ... ... бактериялар, екіншісі анаэробты
микроорганизм- клостридиум. ... осы екі түрі де ... өте ... қатысады. Сондықтан топырақ түзілу процесінде және
топырақ құнарлығында олардың үлкен маңызы бар.
1838 жылы, бірінші рет, француз химигі Буссенго бұршақ ... ... ауыл ... ... ... астық
тұқымдастарынан кейін егілген дақылдарға қарағанда, азоттың көп ... ... И.О. ... бұршақ тұқымдас өсімдіктердің ... ... келе ... ... ... ... түйнектерде
таяқша тәрізді бактериялардың көп мөлшерде жиналатынын анықтаған.
1888 жылы Гельригель және ... ... ... ... ... ... тұқымдас дақылдардың түйнектерінің
маңына жинайтынын, ... ... ... ... ... ... саңырауқұлақтар топырақта, суда, көңде
кеңінен таралған. Бір килограмм топырақтағы актиномицеттердің саны 15-36
млн. жетіп, бір гектардағы жалпы ... 500-700 кг ... ... ... ... ... беткі қабатын мекендейді. Олар
қолданбайтын көміртектес заттар жоқтың қасы. Актиномицеттер, ... ... азот ... де пайдаланады. Сөйтіп қарашіріктің құралуына
белсенді ... ... ... ... табиғаты жағынан
саңырауқұлақтарға жақын. Олар әр түрлі бояулы тармақтанған ірі ... ... ... ... бір ... ... ... табылады.
Олардың көпшілігі споралар арқылы ... ... ... және анаэробтық бола алады.
Саңырауқұлақтар
Саңырауқұлақтар – дайын органикалық ... ... ... ... ... ... вегетативтік денесі ... ... ұрық ...... ... жұқа жіпшелердің (гиф)
жиынтығы. Саңырауқұлақтардың мицелийлері бір ... ... көп ... ... белгісіне қарай саңрауқүұақтарды жоғарғылар және төменгілер деп
бөледі. Жоғарғы саңырауқұлақтардың ... ... көп ... ... ... ... ... бір даму кезеңінде гифтер
жемістік дене құрайды, осы денені ... ... ... ... Саңырауқұлақтар вегетативтік және репродуктивтік жолмен көбейеді.
Саңырауқұлақтар топырақ түзілу процесінде өте маңызды орын алады. ... ... ... ... ... минералдық қосылыстарға
дейін ыдырата алалы. Көптеген зерттеушілер саңырауқұлақтар лигнинді,
клетчатканы, дубильдік заттарды ыдырата ... деп ... ... ... ... ... ... қышқыл заттар (фульвоқышқылдар)
бөлініп шығады.
Сақырауқұлақтар ... ... ... ... ... ... Ол ... қышқылдығын бейтараптандырады. Сақырауқұлақтар өзінен
кейін топырақта көп мөлшерде қарашірік қалдырады.
Қыналар
Қыналар – ... ... ... ... бірге өсетін
саңырауқұлақтар тобы. Осыған орай қыналардан біз екі өсімдікті ... және ... ... ... ... өсетін балдыр. Осы екі
өсімдік арасындағы симбиоз мынадан байқалады: ... ... ... сияқты органикалық заттарды синтездейді, қынаның жеткізетін суын
пайдаланады, ал саңырауқұлақ су өсімдігі белып ... ... ... ... ... ... ... жапырақты, шоқ
түпті, шырышты деп бөлінеді. Қыналау (саңырауқұлақ ... ... ... ... тұқымдары барлық саңырауқұлақтардікі
сияқты оніп дамиды. Бірақ басқа саңырауқұлақтарға қарағанда ... ... ... ... ... ... Іс жүзінде
қынанық денесі өзі жабысып өскен орнынан бөлек, одан қорек ... ... орны – ... ... Міне ... ... ... ғана емес, тастардан, темірден, тіпті, әйнектен де кездестіруге
болады. Қыналардың арсынан құрғақ күйінде желмен ... ... ... Олар Орта ... ... ... ... ретінде «қабырғалық золотнянканы» атауға
болады. Оны ... ... сары және ашық ... ... ... ... ... қыналардың қатарына бұғның мүгі, исландия мүгі, сақалды ... Осы ... ... ... ... кейбіреулері орманды
тундрадағы ағаштарды, ылғалды және батпақтанған жерлердегі ормандарды жауып
жатыр. Көптеген қыналарды ... ... ... ... су ... ... ... дамыған вегетативтік және
көбею органдары арқылы ерекшеленеді. Бұлар жақсы дамыған хлоропластары ... ... ... ... 20-30 см ... ... 5-15
см аралығында болады. Бұл өсімдіктер тобының ... ... ... ал ... ... жайпақ қатпаралардан тұрады.
Мүктордің тамырлары болмайды. ... ... ... ... т.с.) олар ... ... ... жабысып бекінеді.
«Сауысқан кендірі» деп аталатын мүктің сабағы және майда ... ... ... ... де ... және майда жапырақтары бар. Бұл
мүктердің басқалардан ... ... мен ... ... ... болады.
Мүктер тіршілігін тоқтатқан соң көптеген органикалық заттар қалады. Осы
органикалық ... ... ... ... ... өсімдіктердің өніп
таралуына ықпал жасайды.
Мүктер – батпақтарда және батпақты ормандардағы ... торф ... ... ... ... бұл ... ... қылаяқтылир кіреді. Қарапайымдар, әдетте, ... ... Суда ... органикалық заттармен қоректенеді. Кейбір қылаяқтылар
автотрофты. Қарапайымдар негізінен топырақтың беткі қабатында ... ... бай ... ... ... ... органикалық заттарды ыдыратып жай заттарға айналдырады.
Жәндіктер
Топырақты көптеген жаңбыр ... ... ... ... Олар ас қорыту ... ... ... ... ... ... экскременттермен байытады. Осының
нәтижесінде топырақта микро- және макроқұрылым түзіледі.
Мысалы жауын құрттары бір гектардан ... өз ... ... ... жуық ... ... ... Топырақ түзілудегі жауын құрттарының
алатын орны жайлы ... рет ... атап ... ... ... ... бай, сонымен қатар олар суға берік кесектер
құрайды. Құрттардың ... ... ... ... ... ... ... түзілу процесіне тышқандар, ... ... ... ... ... түзілу процесіндегі атқаратын ролін
В.Р. Вильямс анқындап берген. Ол органикалық заттары түзетін жоғары ... үш ... бұл ... ... ... заттарды
ыдырататын және олармен бірге өмір-сүретін ... үш ... ... ... ...... ... нашар түрде
қатысуымен ағаш өсімдіктерінің саңырауқұлақтық ... ... ... ... формация – мезофильдік шалғындық ... және ... ... ... ... ... ... – ксерофильді далалық шөптердің аэробтық
бактериялары мен бірлесуі.
Қылқандылардың қатысуымен ағаштық өсімдік жамылғысының астында ... ... өтіп ... нәтижесінде күлгін топырақтар пайда болады.
Шалғындық (мезофильдік) шөптік өсімдіктер жамылғысының астында ... ... және ... ... ... Бұл топырақтар кейде
мөлшерден тыс ылғалданған, әртүрлі дәрежеде батпақтанған болуы мүмкін.
Шөптік далалық (ксерофильдік) өсімдіктер жамылтысының ... ... ... қоңыр топырақтар) және шөлдік (сұр, боз, бозғылт)
топырақтар құралады.
Қарашіріктің ... және ... оның қара ... ... ... ... ... мекендейтін микроорганизмдердің
тіршілігімен және жоғарғы өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... ... деп айтсақ қате
болмайды. Осы фактордағы негізгі роль жоғары өсімдіктердің үлесінде.
Жердің беткі қабаты организмдерсіз және органикалық ... ... ... Тау ... тірі ... енуі ... ... процесі басталады. Жалаң тастарға мүктер және қыналар қоныстанады
бұлар алғашқы топырақ түзушілер. Толырақтағы органикалық заттардың ... - ... және ... бөліктерінің қалдықтары. Шабындықтарда,
және далаларда шөптік ... ... ... ... ... Ормандағы ағаштардан түскен ... ... бір ... шіріп орман өсімдіктерін қоректік заттармен
қамтамасыз етеді.
Антропогендік фактор
Адамның топыраққа тигізетін әсері, есімдік ... үшін ... ... ... ... басталған. Қоғамның тарихи ... ... ... ... ... ... ... сайын күшейе берген.
Қазіргі заманда ол әбден күшейген, шарықтау шегіне жеткен. Қазіргі уақытта
кейбір жерлерде табиғи ... ... ... іс-әрекеті арқылы
жаңа мәдени топырақтар пайда болды. ... ... ... шөл және шөл ... ... ... Таулы
жерлердің ормандық өсімдіктері ... ... ... ... ... рельефі озгер'І'ілді, беткейлер террассаларға
айналдырылды.
Антропогендік фактордың әсерінен ... ... ... ... ... Сөйтіп қазіргі замағы адам биологиялық қана емес геологиилық
факторға айналды.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Топырақ түзілу факторлары14 бет
Топырақтың түзілуіне қатысатын негізгі факторлар7 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Қазiргi таңдағы қазақстанның топырақ жағдайы47 бет
Ni2+ ионының глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзуін спектрофотометриялық әдіспен зерттеу60 бет
Ас қорыту жүйесінің патологиясы9 бет
Билирубин4 бет
Биологиялық белсенді заттар4 бет
Гипофиздің құрылымдық-қызметтік ұйымдасуы5 бет
Жасушалар мен тіндер патологиясы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь