Ет қоректілердің жұқпалы гепатиті ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар

Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... 10
1.1Жануарлар ауруларының, оның ішінде жануарлар мен адамға ортақ аурулардың алдын алу және оларды жою ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.2Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
1.2.1Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ауруының қоздырушысы ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
1.2.2 Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ауруының індеттік ерекшеліктері ... ... ... ... ...14
1.2.3 Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ауруының шығуы мен жұғуы ... ... ... ... ... 15
1.2.4Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ауруының өтуі мен симптомдары ... ... ... ... ... 15
1.2.5Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ауруының патологоанатомиялық өзгерістері16
1.2.6 Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ауруын балау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
1.2.7 Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ауруының емі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
1.2.8 Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ауруын дауалау және күресу шаралары ... ... 17
1.3Жұқпалы аурулардың экономикаға нұқсаны және індетке қарсы шаралардың экономикалық тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
3 Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... .27
Қорытынды ... ... ... ... .30
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
- ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты - ветеринарлық-санитарлық жағдайды жақсарту, жануарлар өнімдерін, шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
1 Сайдулдин Т. Ветеринарлық індеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Сайдулдин Т. Алматы, 1999. -195б.
2 Кононов И.В. Ветеринарлық анықтама: /Кононов И.В. Мәскеу, «Колос» баспасы, 1972.-125б
3 Бердімұратов Ж. Ірі қара аурулары: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Бердімұратов Ж. Алматы, Қайнар, 1976. - 188б.
4 Әмірбек Е. Жануарлар ауруының клиникалық диагностикасы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Әмірбек Е. Алматы- 2006. -179б.
5 Ілиясов Б.К. Алғашқы ветеринарлық жәрдем: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін, /Ілиясов Б.К. Алматы - 2001.-173б.
6 Төлеуіш Ж. Малың аман болса, май ішесің /Төлеуіш Ж. Шымкент-2007.-198б.
7 Қасымов Е.И. Індеттану және инфекциялық аурулар ветеринария – санитария негіздерімен: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Қасымов Е.И. Алматы - 2006.- 166б.
8 Конопаткин А.А. Эпизоотология и инфекционные болезни животных: учебник для вузов /Конопаткин А.А. Москва, Колос , 1984.-282б.
9 Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009. -152б.
        
        ‎       ‏Аннотация

«Ветеринария ісін ұйымдастыру‎»‏ пәнінен‭ ‬«Ет қоректілердің жұқпалы гепатиті ... ... ... ... ... ... жазылған курстық жұмыс‭ ‬31‭ ‬беттен‭ ... ... ... ... ... ‬өзіндік зерттеу,‭ ‬техникалық қауіпсіздік,‭ ‬қорытынды‭ ‬және пайдаланылған әдебиеттер тізімі‭ ‬қамтылды.

Мазмұны
Нормативтік ... мен ... ... ... ... ... ‏оның ішінде жануарлар мен адамға ортақ аурулардың алдын алу және оларды жою.........................................................10
1.2Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті......................................................................................14
1.2.1Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ауруының ... ‏Ет ... ... ... ... ... ...
1.2.3‎ ‏Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті‭ ‬ауруының шығуы мен ... ... ... ... ‏ауруының‭ ‬өтуі‭ ‬мен‭ ‬симптомдары....................15
1.2.5Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті‎ ‏ауруының‭ ‬патологоанатомиялық өзгерістері16
1.2.6‎ ‏Ет ... ... ... ... балау.......................................................17‭
1.2.7‎ ‏Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті‭ ‬ауруының‭ ... ‏Ет ... ... гепатиті‭ ‬ауруын дауалау және күресу шаралары........17
1.3Жұқпалы аурулардың экономикаға нұқсаны және індетке қарсы ... ... ... ... ... ... ... тізімі............................................................................31
‎ ‏Нормативтік‭ ‬сілтемелер
Осы‭ ... ... ... ... ... ‬қолдануға‭ ‬сілтемелер‭ ‬жасалған:
‎ ‏МЖМБС‭ ‬2.104‭ ‬-2006‭ ‬КҚБЖ‭ (‬ЕСКД‭)‬.‭ ‬Негізгі‭ ... ... ... ... ... ... ‬-2006‭ ‬КҚБЖ‭ (‬ЕСКД‭)‬.‭ ‬Пайдалану‭ ‬құжаттары.
МЖМБС‭ ‬2.304-81‭ ‬КҚБЖ‭ (‬ЕСКД‭)‬.‭ ‬Сызбалық‭ ... ... ... ... ... ... ‬типтері.‭ ‬Орындауға‭ ‬қойылатын‭ ‬жалпы‭ ‬талаптар.
МЖМБС‭ ‬2.321-84‭ ‬КҚБЖ‭ (‬ЕСКД‭)‬.Әріптік‭ ‬белгілеу.
... ... ... ... ... ... infectiosa carnivorum,‭ ‬инфекционный гепатит плотоядных‭) ‬-‭ ‬қызбамен,‭ ‬тыныс‭ ‬және‭ ‬ас‭ ‬қорыту жолдырының қатарлы қабынуымен,‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬жіті өтетін жұғымтал‭ ‬ауру.
Ет‭ ‬қоректілердің‭ ‬обасы‭ ‬(Реstis carnivorum,‭ ‬чума плотоядных‭) ‬-‭ ... ... және ас ... ‬жолдарының,‭ ‬көздің кілегейлі қабығының қабынуымен,‭ ‬терінің бөртуімен және орталық жүйке жүйесінің ... ... ... ... ‬ауру.
‎ ‏Инфекция‭ ‬(лат.‭—‬іnfectio ... ... ... ... ... ‬микробтың‭ ‬бір біріне әсерінен туындайтын ерекше жағдай.
‎ ‏Иммундеуші‭ ‬субинфекция‭ ‬дегеніміз ... ... ... тіршілігін тоқтатуының нәтижесінде организмнің дертке шалдықпай,‭ ‬онда иммунитеттің қалыптасуы.
Індеттану‭ ‬-‭ ‬індет процесін,‭ ‬жұқпалы аурулардың пайда болу және таралу заңдылықтарын зерттейтін,‭ ... ... ... ... ... ... қарастыратын ғылым.
‎ ‏Микробиоз дегеніміз белгілі бір ортадағы‭ (‬қорадағы‭) ‬жануарлар мен ... ... ... ... ... ... ... Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
‎__________________________‏кафедрасы
‎___________________________________‏пәні бойынша‭
Курстық жұмыс
Пәні‭ _______________________________________________________
Жұмыс‭ ‬тақырыбы:‭_____________________________________________
Мамандығы:‭_________________________________________________ ... ... аты ... ... ... ... –‏жөні,ғылыми дәрежесі,‭ ‬атағы‭)
Жұмыс‭ ____________
бағасы
бағасына қорғалды
‎«_____»________‏2016ж.
Норма бақылау:
‎_______________
қолы,‭ ‬аты‭ –‬жөні‭
Комиссия:
‎_______________
қолы,аты‭ –‬жөні‭
_______________
қолы,аты‭ –‬жөні
‎ ‏ ... ... ... ‬7.‭ ‬05‭ ... ... ... Қазақстан Мемлекеттік Университеті
‎______________________________‏кафедрасы
«Бекітемін‎» ... ... ... ... ... ... жұмыс
Студент‭ _______________________________
(тегі,аты-жөні‎)
Жұмыс‎ ‏тақырыбы‭ ______________________________________________
Бастапқы мәліметтер‭ ... ... ... ...
(парақ саны‎)
1
2
3
4
5
6
Ұсынылған әдебиеттер:‭ ‬1.‭__________________________________________________________
2.‎__________________________________________________________
.‎_____________________________________________________________
Тапсырма берілген күні‭ _________‬жұмысты‭ ‬қорғау күні‭________________
Жұмыс жетекшісі‭ _________________________________________________
(қызметі,‎ ... ... ... ... ...
( күні,‎ ‏студенттің қолы‭)
Ф.‭ ‬7.‭ ‬04‭ –
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов ... ... ... ... ... _______________________________________»‏ жоғары мектебі
‎«_________________________________________»‏ кафедрасы
‎ ‏ ... ... ... ... ... ... жұмыс тақырыбы‭ _____________________________________
_________________________________________________________________
Қорғау кезінде келесі сұрақтарға жауап алынды:‭ ... ... ... ... алынған‭ ‬балл‭ (‬60‭ ‬мүмкіндіктен‭) _____‬,‭ ‬қорғау бағаланды‭ (‬40‭ ‬мүмкіндіктен‭)_____‬балл.
Сомалық баллы‭______
Жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... өзектілігі.‭ ‬Еліміздің тәуелсіздігінің‭ ‬10‭ ‬жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет ... ... ... ... әкеп ... жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық ... ... ... ... ... қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады.‭ ‬Ол жеке ... ... ... ... ... жағдайлар‭ «‬Ветеринария туралы заңның‭» ‬талқыланып,‭ ‬1995‭ ‬жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол ... ... ... ... ... алғашқы құжаттардың бірі болды.‭ ‬Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық ... ... ... ... ... ... ... жасалған жұмысты негізге ала отырып,‭ ‬төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
мемлекеттік қадағалау,‭ ‬бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды.‭ ‬Нарықтық ... ... ... мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды.‭ ‬Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен,‭ ‬ауыл округына және базарға ... ... ... ‬Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған,‭ ‬бұған өте ... ... ... ... ... ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
ветеринария саласында жұмыс атқаратын ... ... саны ... ‏ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
осы қалыптасқан ... ... ... ‬жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол‭ ‬2002‭ ‬жылдың‭ ‬10‭ ‬шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін‭ «‬Ветеринария туралы заңды‭» ‬қайта ... ... ... ... ... ... ... ‬мақсаты‭ ‬-‭ ‬ветеринарлық-санитарлық жағдайды жақсарту,‭ ‬жануарлар өнімдерін,‭ ‬шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін,‭ ‬халықты адам мен ... ... ... ... сақтау,‭ ‬сонымен қатар бірінші,‭ ‬экономикалық орталық құру.
мемлекеттік қадағалау қызметін жақсарту үшін бір ... ... ... ... ... ... ... ‬ал екінші жағынан мемлекеттік қадағалау‭ ‬пункттерінде‭ ‬тексерілетін жүктерді дайындау,‭ ‬өңдеу,‭ ‬сақтау жұмысымен айналысатын бүкіл мемлекет ... ... ... ... және ... ветбөлімнен ауыл аймағына дейін инсректорлық вертикаль құрылады.
заңның халықаралық ветеринарлық талаптарға ... ... ... ... ... ... ... құрамына кіруіне себеп болады.‭
Ет қоректілердің жұқпалы гепатиті‭ ‬ қызбамен,‭ ‬тыныс‭ ‬және‭ ‬ас‭ ‬қорыту жолдырының ... ... ... ... ... ... ... зақымдануымен сипатталатын,‭ ‬жіті өтетін жұғымтал‭ ‬ауру.
Канадада‭ ‬1928ж.‭ ‬Грин алғаш рет түлкінің энцефалитінің вирусын бөліп алды.‭ ‬Рубарт‭ ‬1947ж.‭ ‬Швецияда иттің ... ... ... ... ... ‬соң Рубарт ауруы‭ ‬деген атау қалыптасты.‭ ‬Кейін бірнеше ғалымдар‭ ... ... ... ... ... ... ... екі қоздырушының бір вирусқа жататынын дәлелдеді.‭
Табиғи жағдайда жұқпалы ... ит,‭ ... ... ... ‬жанат және күзен шалдығады.‭ ‬Лабораториялық жағдайда бұл ауруға үй ... ... ... ‬ақ тышқанды шалдықтыруға болады.
Әдетте ит,‭ ‬түлкі,‭ ‬қарсақ,‭ ‬сонымен‭ ‬қатар табиғи жағдайда қасқыр,‭ ‬мысық,‭ ‬аю және саз құндызы‭ ‬ауырады.‭ ‬Әр жастағы ... ... ... ... ... ... жиі ... ‬3‭ ‬жастан асқаннан кейін ит сирек‭ ‬ауырады.‭ ... ... ... ... ... ... алып жүру кең ...
Аталған жануарлардан басқа кемірушілер,‭ ‬тіпті маймыл‭ ‬мен‭ ‬адам‭ ‬да‭ ‬бұл‭ ‬вирусты алып‭ ‬жүруі мүмкін.‭ ‬Қолдан жұқтырғанда теңіз ... ‬үй ... және ... ... ... ... ‬[1,2‭]‬.
‎ ‏Курстық жұмыстың мақсаты‭ –‬ет қоректілердің жұқпалы гепатит‭ ‬ ауруына‭ ‬қарсы ... ...... ... ... ...
1.1Жануарлар ауруларының,‎ ‏оның ішінде жануарлар мен адамға ... ... ... алу және оларды жою
Жеке және заңды тұлғалардың жануарлар ауруларының,‭ ‬оның ішінде жануарлар мен адамға ортақ аурулардың алдын алу ... ... және ... ... ... ... ... заңдармен белгіленген жануарлар ауруларының алдын алуды және мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктердің қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... және ... іс-шараларды жүзеге асыруға‭;
Зоопарктердегі,‭ ‬цирктердегі,‭ ‬омарталардағы,‭ ‬аквариумдардағы жануарларды қоса ... ... ... ... мен ... ... ұсталуын,‭ ‬өсірілуін және пайдалануын жүзеге асыруға‭;
Аумақты,‭ ‬мал ... ... ... ... ... ... ... мен шикізатты сақтауға және өндеуге арналған ғимараттарды ветеринариялық-санитариялық ережелер мен нормативтерге сәйкес ұстаған,‭ ‬қоршаған ортаның ... жол ... ... ... ... ... ... ‬өндіруге,‭ ‬пайдалануға,‭ ‬дайындауға,‭ ‬сақтауға,‭ ‬өңдеу мен өткізуге байланысты мемлекеттік ветеринариялық қадағалау объектілерін орналастыру,‭ ‬салу,‭ ‬қайта ... және ... беру ... ... ... ... кезінде зоогигиеналық және ветеринариялық талаптарды сақтауға‭;
Ауылшаруашылық жануарларын бірдейлендіруді және оларға ветеринариялық паспорттарды рәсімдеуді ... ... ... ... ... жаңадан сатып алынған жануарлар,‭ ‬туған төлдер,‭ ‬олардың сойылғаны мен сатылғаны туралы хабарлауға‭;
Ветеринариялық мамандарға олардың талап етуі бойынша диагностикалық зерттеулер мен ... ... ... ... үшін ... ... жануар кенеттен өлген,‭ ‬бір мезгілде ауырған немесе ветеринариялық ... ... және ... ‬мамандар келгенге дейін ауру деп күдік келтірген жануарларды оқшаулап ұстау жөнінде шаралар қолдануға‭;
Ветеринариялық инспекторларға мемлекеттік ... ... ... ... ... тексеру үшін кедергісіз беруге‭;
Ветеринариялық инспекторлардың жануарлардың және адамның ... ... ... ... ... қадағалау бақылайтын жүктерді залалсыздандыру,‭ ‬өңдеу жөніндегі талаптарын орындауға‭;
Союдың алдында ветеринариялық ... ... ... ... үшін ... және сойғаннан кейінгі ұшалары мен мүшелеріне ветеринариялық-санитариялық сараптама жасамай өткізуге жол бермеуге‭;
Ветеринариялық ... ... ... міндеттерін орындауына жәрдем көрсетуге‭;
Жаңа,‭ ‬жетілдірілген ветеринариялық препараттарға жасалған ... ... ... ... ... ... ... келісуге міндетті.
Ветеринариялық іс-шаралар
Ветеринариялық іс-шаралар:
жануарлар мен ортақ ауруларды қоса алғанда,‭ ‬жануарлар ауруларының пайда болуы мен азықтан улануының алдын алу,‭ ... ... ... ... мен ... ‬ветеринариялық препараттардың,‭ ‬жемшөп пен жемшөптік қоспалардың ұсталынуының Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарының ... ... ... ету мақсатында ветеринариялық-санитариялық тұрғыдан қолайлы аумақта өткізілетін іс-шаралар‭;
Шектеу іс-шараларын немесе карантинді қоса алғанда,‭ ‬жануарлардың аса қауіпті ауруларын жою және ... ... ... алу ... індет ошағында және қолайсыз пунктте жүргізілетін іс-шаралар болып бөлінеді.
Ветеринариялық іс-шараларды ұйымдастыру мен жүзеге асыру тәртібін ... ... ... ... ... ... ‬жеке және заңды тұлғалардың оны орындауы міндетті болып табылады.
Шектеу іс-шаралары және ... ... ... ... ... ... ... пайда болған жағдайда,‭ ‬тиісті аумақтық бас мемлекеттік ветеринариялық инспекторының нұсқауы бойынша,‭ ‬жергілікті ... ... ... ... ... ... ... карантин белгіленетін жұқпалы ауруының тізбесін ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган бекітеді.
Ветеринариялық іс-шаралары кешені өткізілген жағдайда,‭ ‬шектеу іс-шараларын немесе карантинді тоқтату ... ... ... ... бас ... ... ... ұсынуы бойынша жергілікті атқарушы орган қабылдайды.
Тиісті аумақтардың мемлекеттік ветеринариялық инспекторларының ұсынуы бойынша жергілікті атқарушы органның ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарында көзделген жағдайларда шектеу іс-шаралары белгіленуі мүмкін.
Ветеринариялық препараттардың республикалық қоры
Індет ошақтарын жою және ... ... ... ... ... ... ... аса қауіпті ауруларының таралу қауіпінің алдын алу кезінде пайдаланылатын,‭ ‬үнемі жаңартылып отыратын ветеринариялық препараттардың республикалық қоры болып табылады.
Ветеринариялық препараттардың ... қоры ... ... ... ... алынған ветеринариялық препараттар көлемінен жасалады.‭ ‬Ветеринариялық препараттардың түрлері бойынша қордың нормативін ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілейді.
Ветеринарялық препараттардың республикалық қорын ... мен ... ... ... ... уәкілетті мемлекеттік орган белгілейді.
Ветеринариялық нормативтер
Ветеринариялық нормативтер‭ (‬ветеринариялық,‭ ‬ветеринариялық-санитариялық немесе ... ... ... немесе ветеринариялық-санитариялық факторды жануарлардың және адамның денсаулығына,‭ ‬қоршаған ортаға қауіпсіздігі тұрғысынан сипаттайтын көрсеткіштердің жол ... ... ... ... сапалық мәнін белгілейді.
Ветеринариялық нормативтер Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы ... ... ... ... ... белгіленеді.
Ветеринариялық нормативтер індеттердің объективті және негізделген монитарингін жүргізу,‭ ‬ветеринариялық-санитариялық қолайлы жағдайда қол ... ... ... іс-шаралардың көлемі мен сипатын жоспарлау,‭ ‬сондай-ақ жануарлар ауруларының пайда ... ... және ... жою ... ... үшін ... болып табылады.
Ветеринариялық нормативтерді ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган бекітеді және олар ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және ... ... үшін ... болып табылады.
Мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктерді алып қою,‭ ‬жою,‭ ‬залалсыздандыру‭ (‬зарарсыздандыру‭) ‬және өңдеу
Жануарлардың және ... ... ... ... ... ‬жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізат,‭ ‬олардың қауіптілік дәрежесіне қарай,‭ ‬ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасы Үкіметі ... ... ... ... алып ... және ... ‬не алып ... міндетті түрде залалсыздандырылуға және өңдеуге тиісі.
Жануарлардың және адамның денсаулығына ерекше қауіп төндіретін жануарларды,‭ ‬жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті түрде алып қою және жою ... ... аса ... ... ... ... саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.
Жануарлардың және адамның ... ... ... ... ... ... алынатын өнімдер мен шикізатты,‭ ‬ветеринариялық препараттарды,‭ ‬жемшөп пен жемшөптік қоспаларды алып қоймай-ақ,‭ ‬міндетті түрде залалсыздандырлуға және өңдеу ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орган бекітеді.
Жеке және заңды тұлғалардың жануарлардың және адамның денсаулығына ерекше ... ... ... ‬жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты алып қою және жою салдарынан өздеріне келтірілген залалды Қазақстан ... ... ... тәртіппен өтеттіруге құқығы бар.
Азаматтардың денсаулығын жануарлар мен ... ... ... ... ... қадағалау бақылайтын жүктерді ұстауды,‭ ‬өсіруді,‭ ‬пайдалануды,‭ ‬өндіруді,‭ ‬дайындауды,‭ ‬сақтауды,‭ ‬өңдеуді,‭ ‬тасымалдау мен өткізуді жүзеге асыратын ... ... ... мен ... ортақ аурулардан қорғау тәртібін Қазақстан Республикасының азаматтардың денсаулығын сақтау саласындағы басшылықты жүзеге ... ... ... ... ... ... отырып,‭ ‬ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілейді.
Ауылшаруашылық жануарларын,‭ ‬базарларды,‭ ‬мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктерді ... ... ... ... және ... жөніндегі ұйымдарды бірдейлендіру
Ауылшаруашылық жануарлары ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен жануарлар ... ... мен ... ... ветеринариялық дауалаудың жүзеге асырылуын бақылау мақсатымен әрбір жануарға қадағалау жүргізуге мүмкіндік беретіндей ... ... ... ... ... ... ... алынатын өнімдер мен шикізатты,‭ ‬ветеринариялық препараттардың,‭ ‬жемшөп пен жемшөптік қоспаларды сақтау,‭ ‬өңдеу және өткізу ... ... ... ... ... бақылайтын жүктердің Қазақстан Респулликасының ветеринаария саласындағы заңдарының талаптарына сәйкестігін бақылау ... ... ... және жануарларды өндіру,‭ ‬дайындау,‭ ‬жануарлардан алынатын өнімдер мен ... ... ... ... пен ... ... ... ‬өңдеу және өткізу жөніндегі ұйымдарды бірдейлендіру тәртібін ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілейді.
Ветеринария саласындағы ғылыми-зерттеулер және ветеринария ... ... мен ... біліктілігін арттыру жөніндегі қызметі
Ветеринария саласындағы ғылыми-зерттеулер
Жануарларды пайдалану рәсімдерін,‭ ‬сондай-ақ ветеринария саласындағы ғылыми-зерттеулер жүргізілетін үй-жайлар мен аумақтарды қоса ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының‭ ‬ветеринария саласындағы заңдарының талаптарына сай болуы керек.
Ғылыми-зерттеулер нәтижесінде әзірленген немесе жетілдірілген ветеринариялық препараттардың,‭ ... пен ... ... ... нормативтерге сәйкестігін анықтау мақсатымен олар байқаудан өткізілуі тиіс.
Микроорганизмдердің Қазақстан Республикасында бар,‭ ‬сондай-ақ ғылыми-зерттеулер нәтижесінде,‭ ... ... ... кезінде алынған штаммдарды ветеринарияда пайдаланатын сақтаулы микроорганизмдер штаммдарының Ұлттық коллекциясында сақталуы тиіс.‭
Ветеринария ... ... және ... ... ... мамандарының біліктілігін арттыру жөніндегі бағдарламалар ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органмен міндетті түрде ... ... ... ... ... гепатиті
Ет қоректілердің жұқпалы гепатиті‭ ‬(Нерatitis infectiosa carnivorum,‭ ‬инфекционный гепатит плотоядных‭) ‬-‭ ... ... ... ... ... ... ... қабынуымен,‭ ‬бауыр‭ ‬мен орталық жүйке жүйесінің зақымдануымен сипатталатын,‭ ... ... ... ... ... ‬Канадада‭ ‬1928‭ ‬ж.‭ ‬Грин алғаш рет түлкінің энцефалитінің вирусын бөліп алды.‭
Рубарт‭ ‬1947‭ ‬ж.‭ ‬Швецияда ... ... ... ... ... ... ‬соң Рубарт ауруы‭ ‬деген атау қалыптасты.‭
Кейін бірнеше ғалымдар‭ (‬Чедлок,‭ ‬1948‭; ‬Зиндентопф және‭ ‬Карлсон,‭ ‬1949‭) ‬бұл екі ... бір ... ... дәлелдеді.‭
1.2.1Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті ауруының қоздырушысы
Қоздырушысы—арнаулы сүзгіден өтетін вирус.‭ ‬Ол сопақша және ... ... ... ... ... ‬Зейтц сүзгісінен,‭ ‬О және‭ ‬V‭ ‬Беркефельд және L2‭ ‬және L3‭ ‬Шамберлен шырақтарынан өтеді.‭ ‬Вирус шошқа эмбрионының бүйрегінен,‭ ‬иттің бүйректері мен ... ... ... ... ... ... ... тұқымдастығының мастаденовирустар туыстастығына жатады,‭ ‬құрамында ДНҚ‭ ‬бар.‭ ‬Майды ... ... ... ... ... ‬физиологиялық ертіндіде тұрақты,‭ ‬ыстыққа төзімсіз,‭ ‬56°С-та‭ ‬30‭ ... ... ‬5‭ ... ‬өледі.‭ ‬Белгілі дезинфектанттар жақсы‭ ‬әсер‭ ‬етеді.
1.2.2‎ ‏Ет ... ... ... ... ... ... ... жағдайда жұқпалы гепатитке ит,‭ ‬түлкі,‭ ‬қасқыр,‭ ‬қоркау,‭ ‬жанат және күзен шалдығады.‭ ‬Лабораториялық жағдайда бұл ... үй ... ... ... ‬ақ ... ... ... ит,‭ ‬түлкі,‭ ‬қарсақ,‭ ‬сонымен‭ ‬қатар табиғи жағдайда қасқыр,‭ ‬мысық,‭ ‬аю және саз құндызы‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬айлық күшіктерде жиі байқалады.‭ ‬3‭ ‬жастан асқаннан кейін ит сирек‭ ‬ауырады.‭ ‬Жалпы алғанда әртүрлі жануарлар арасында‭ ‬вирус алып жүру кең ... ... ... басқа кемірушілер,‭ ‬тіпті маймыл‭ ‬мен‭ ‬адам‭ ‬да‭ ‬бұл‭ ‬вирусты алып‭ ... ... ... ... ... ... ‬үй қояны және басқа зертханалық жануарлар‭ ‬ауырады.
Инфекция‭ ‬қоздырушысының ... ‬-‭ ... ... ... алып‭ ‬жүруші‭ ‬жануарлар.‭ ‬Вирус‭ ‬сілекеймен,‭ ‬жаспен,‭ ‬мүрынның сорасымен,‭ ‬несеппен,‭ ‬нәжіспен бөлінеді,‭ ‬негізінен алиментарлық‭ ‬жолмен‭ ‬жұғады,‭ ... ... де‭ ... ... ... ... ... ‬немесе‭ ‬індеттік тұтану ретінде байқалады.‭ ‬Жаңа індет ошағында аңдарды‭ ‬75%‭ ‬дейін қамтып,‭ ‬өлім көрсеткіші жоғары‭ ‬35%‭ ‬дейін‭ ‬болады.‭ ... ... ... ... ... ... ‏Ет ... жұқпалы гепатиті‭ ‬ауруының шығуы мен жұғуы
‎ ‏Гепатит әдетте ... ... және ... ... ит ... тарайды.‭ ‬Ол ауру ит пен сау ит жанасқан кезде,‭ ‬ауа арқылы,‭ ‬сондай-ақ асқазан арқылы вирус түскен азық пен ... ... ... ... ит ауру ... ... жойылғаннан кейін несебімен бірге‭ ‬160‭ ‬күн бойы айналаға ... ... ... ... ‏Вирус денеге‭ ‬өткенде алғашында сөл түйіндерінде көбейіп,‭ ‬кейіннен қанға өтеді.‭ ‬2-3‭ ... ... ... ... денешіктер түрінде барлық мүшелердің,‭ ‬әсіресе‭ ‬бауыр‭ ‬мен көк бауырдың капиллярлары мен веналарының эндотелийінде кездеседі.‭
Бұның нәтижесінде‭ ... ... ... ... ‬интоксикацияға шалдығады,‭ ‬кейіннен‭ ‬дистрофия‭ ‬құбылысы бүйрек‭ ‬пен‭ ‬миокардта‭ ‬да ... ... ... және сірі қабықтар қанталайды.‭
Ми‭ ‬мен жұлындағы жүйке орталықтары зақымданып,‭ ‬дененің қимылы әрекеті бұзылады.‭
Клиникалық белгілері ... ... ... ... ... мен экскреттерде,‭ ‬кейіннен‭ ‬тек‭ ‬қана бүйрек‭ ‬пен несепте болады.
1.2.4‎ ‏Ет қоректілердін жұқпалы ... ... ... ‬мен‭ ‬симптомдары
Жасырын кезең табиғи жағдайда және ауру қолдан жұқтырылғанда‭ ‬2‭ ‬күннен‭ ‬8‭ ... ... ... ‏Ауру иттің температурасы көтеріліп,‭ ‬тәбеті қашады,‭ ‬ол өте-мөте шөлдейді,‭ ‬конъюнктивитке ұшырайды,‭ ‬ауыз бен танаудың,‭ ‬көздің ... ... ... ... ... ... ... іші өтеді,‭ ‬нәжісі сұйылады,‭ ‬оған қан араласады,‭ ‬бұлшық еттері дірілдейді,‭ ‬жүріс-тұрысы бұзылады,‭ ‬ит теңселіп ... ... оның ... ... жансызданып қалады‭ (‬паралич‭)‬.‭
Ауру‭ ‬3‭—‬күнге,‭ ‬кейде‭ ‬10‭—‬күнге созылады.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬Симптомдары алуан түрлі.‭ ‬Аурудын алғашқы белгілері:‭ ‬температура‭ ‬сызығы‭ ‬қос‭ ‬өркештеніп келген кызба аппетиттің нашарлауы,‭ ‬шөлдің күшеюі және құсу,‭ ‬конъюнктивит,‭ ‬ринит,‭ ... ... ... асты ... ... ... гепатиттің бірден бір тұрақты белгісі‭ ‬–сүріншек шеміршектің тұсын басқанда ауырсынуы.‭
Қанның ұюы ... ... ... ... көбейіп аңдардың көпшілігінің бір‭ ‬немесе‭ ‬екі көзінің қасаң қабығына ақ түсіп ... ... ... ... ‬5-10%.‭
Түлкіде аурудың бұл белгілеріне жүйке жүйесінің зақымдану симптомдары байқалады.
Ауру жас‭ ‬күшіктерде көбінесе жіті,‭ ‬ал ересектерінде негізінен‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬жануар кенеттен қүрыстанып,‭ ‬қалшылдап барып,‭ ‬өліп кетеді.
1.2.5‎ ‏Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті‭ ‬ауруының‭ ‬патологоанатомиялық өзгерістері‭
Ит пен ... ... ... ... ... өлексенің жалпы сарғайғаны байқалады.‭
Бауыр ұлғайған,‭ ‬сарғайған,‭ ‬нүкте тәрізденіп жаппай қанталаған.‭ ‬Өт қабы ... ... ... ... ... астына нүкте тәрізденіп және жолақтанып қан тамған.‭
Құрсақ қуысынан ұйыған фибринді және сарғыш түсті сұйық табылады.‭ ‬Ащы ... ... ... қан ... ... ... ... қабықтың астына нүкте тәрізденіп қан тамған.
Бауыр‭ ‬аздап үлғайып,‭ ‬түсі бозғылт қызғылт реңге дейінгі аралықта‭ ‬болады.‭ ‬Көк бауыр ... ... ... ... ‬ұлғаяды.‭
Өт қабығының‭ ‬сырты,‭ ‬ал‭ ‬жас күшіктердің айырша безінің аралық ұлпасында серозды немесе геморрагиялық ісік‭ ‬болады.‭ ‬Көкірек және ... ... ... ... ... болады.‭
Ішек‭ ‬пен бауырда‭ ‬фибриннің шөгіндісі,‭ ‬ас қорыту жолдарының кілегейлі қабықтарында қанталаулар‭ ‬болады.
Гистологиялық зерттеу кезінде ... мен ... ... ... ... ... ... ‬ішіндегі денешіктер табылады.‭
Рубарт денешіктері деп аталатын бұл құрылымдар‭ ‬ядроның ... ... ... түске боялады.‭
Ауру‭ ‬созылмалы өткенде Рубарт‭ ‬денешіктері сирек ұшырайды.
1.2.6‎ ‏Ет ... ... ... ... балау‭
Жұқпалы гепатиттің клиникалық белгілері бұл ауруды толық сипаттай алмайды,‭ ‬сондықтан олар ауруды анықтауға негіз бола алмайды.‭
Осыған орай ит ... ... үшін ... ... ...
Вирусты ткань культураларында өсіріп шығарады және бейтараптау реакциясы арқылы оны ... ... ... ... ... ... агар ... комплементті байлау реакциясы мен преципитация реакциясын жасайды.
‎ ‏Індеттанулық,‭ ‬клиникалық,‭ ‬патологоанатомиялык зертханалық тексеру ... ... ... ... Рубарт‭ ‬денешіктерін тексереді.‭ ‬Серологиялық әдістерден диффузды‭ ‬преципитация,‭ ‬комплемент байланыстыру,‭ ‬иммунофлуоресценция,‭ ‬бейтараптау реакциялары қолданылады,‭ ‬сонымен қатар,‭ ‬торша ... ... ... алып,‭ ‬айқындайды.
Жұқпалы гепатитті обадан,‭ ‬лептоспироздан,‭ ‬құтырықтан,‭ ‬сальмонеллезден,‭ ... ... ... ... ... ажыратады.
1.2.7‎ ‏Ет қоректілердін жұқпалы гепатиті‭ ‬ауруының‭ ‬емі‭
Негізінен симптоматикалық ем қолданылады.‭ ‬Көбінесе‭ ‬В ... ... ... ... ... ... ... ‬протеин гидролизаттары,‭ ‬глюкоза,‭ ‬гамма-глобулиндер,‭ ‬жүрекке‭ ‬әсер‭ ‬ететін дәрілер қолданылады.‭ ... ... ... ... ... ‬сульфаниламидтер‭ ‬пайдаланылады.‭
Ем ретінде‭ ‬50%-тік глюкоза ерітіндісі‭ ‬15‭ ‬мл мөлшерінде ... ... ... ... хлорлы кальций‭ ‬30‭ ‬процент глюкозасы және‭ ‬1‭ ‬%-тік уротропині бар ... ‬40‭ ... ... бір рет күре ... ... ‏Ет ... жұқпалы гепатиті‭ ‬ауруын дауалау және күресу шаралары
Ауырып ... ... ... ... ‬қалыптасады.‭ ‬Енесінің иммунитеті уыз арқылы күшіктеріне беріледі.
Жасанды иммунитет қалыптастыру үшін кейбір шет елдерде тірі және өлтірілген ... ... ... ... ‬гепатиттің‭ ‬вакцинасы‭ ‬оба,‭ ... ... ... ... ... ... ... қалған жағдайда шектеу қойылып,‭ ‬тиісті сауыктыру шаралары жүргізіледі.‭ ... ... ... ... ... ... ветеринариялық-санитариялық шараларды толық атқарып,‭ ‬соңғы‭ ‬ауру немесе‭ ‬өлім жағдайынан кейін‭ ‬30‭ ‬күн өткен соң ... ... ... ... ... ... ... ‬ауру белгілеріне қарай емдейді.‭ ‬Ауру ит ұсталған орын дезинфекцияланады.‭
Аурудан айыққан итті сау ... бес ай бойы ... ... ‬Бұралқы иттерді қырып-жойып отырады‭ [‬1,3,4‭]‬.
1.3‎ ‏Өндірістік‭ ‬негіздегі кешендер мен мамандандырылған ірі фермаларды індеттен‭ ‬қорғау
Қазіргі заманда‭ ... ... ұсақ және ... ... ... ірі және аса ірі ... ‬да‭ ‬шұғылданады.‭
Оларға өндірістік негізде‭ ‬мал‭ ‬өнімдерін өндіретін‭ ‬кешендер‭ ‬(комплекстер‭) ‬жатады.‭
Өндірістік‭ ‬кешендердің мынандай ерекшеліктері бар.‭
Біріншіден,‭ ... ... ... ... ... ... ... және автоматтандырылған.‭ ‬Барлық механикаландыру‭ ‬және‭ ‬автоматтандыру жабдықтары біртұтас технологиялық жүйе құрайды.‭
Екіншіден,‭ ‬өндірістік‭ ‬кешендер‭ ‬бір ғана негізігі өнім өндіруге мамандырылады.‭ ... ... ... сүт ... ... ... өсіруге бағытталады.‭
Кешендердің үшінші басты ерекшелігі,‭ ‬бір‭ ‬жерде аса‭ ‬көп‭ ‬мал‭ ‬басының шоғырлануы.‭
Ірі құс ... ‬3‭ ... ... ... тауықтар,‭ ‬10‭ ‬миллионға дейін‭ ‬бройлер‭ ‬балапандар ұсталынады.‭
Шошқа комплекстерінде‭ ‬12,‭ ‬24,‭ ‬54,‭ ‬108‭ ‬мың‭ ‬бас‭ ‬өсіріліп,‭ ‬бордақыланады.‭ ‬Сиыр бордақылайтын кешендерде бір ... ‬10‭ ... ... ‬ал ... ... ... ... болады.‭
Сүт кешендерінде байлап ұстағанда‭ ‬800-ге дейін,‭ ‬ал ... ... ... орналастырылады.
Бір орында орасан көп‭ ‬мал‭ ‬басының шоғырландырылуы,‭ ‬жылдамдатылған технологияның зиянды әсері,‭ ‬күн ... ... ... ... сияқты‭ ‬аса‭ ‬қажет табиғи факторлардың жетімсіздігінен жануарлардың организмінде физиологиялық жағымсыз терең өзгерістер‭ ‬болады.‭
Ұсақ шаруашылытқарда‭ ‬да‭ ‬қыстан‭ ‬мал‭ ... ... ... ... ... жазғы жайылымға шыққан соң қоңдылығы мен ауруға төзімділігін‭ ‬тез‭ ‬арада қалпына ... ... ... ... жаз ... ... көтеріледі.‭ ‬Бірақ‭ ‬та‭ ‬жергілікті малдар интенсивті өндірістік технологияға бейімделе‭ ‬алмайды,‭ ‬сондықтан оларды комплекстерде өсіру тиімсіз.
Ірі‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬шалдығады,‭ ‬ол тым тығыз орналасқандықтан жұқпалы‭ ‬аурулар жылдам‭ ‬тарайды.‭
Әртүрлі стресс-факторлардың әсерінен ірі шаруашылықтарда ... ... ... ... ... жиі байқалады.‭ ‬Бұндай‭ ‬құбылысты артық‭ ‬(аса‭ ‬тығыз‭) ‬орналастыру патологиясы,‭ ‬немесе‭ ‬охлопатология‭ ‬деп атайды.
Кешендегі жануарлардың инфекциялық патологиясында организмде бейтарап тіршілік ... ... ... ... ... болады.‭
Ұсақ шаруашылықтардағы‭ ‬мал‭ ‬қораларындағы әдеттегі жағдайдағы микрофлорада‭ ‬комменсал микробтар‭ ‬шамалы мөлшерде ғана ... ... ... организмінде ғана тіршілік ететін ішек таяқшасы,‭ ‬энтерококкалар сияқты санитариялық көрсеткіш қызметін атқаратын‭ ‬микробтар жатады.
‎ ‏Олар‭ ‬ірі ... ... ... тым ... ... ... де микробиозды‭ ‬жануар‭ ‬организміне зиянды бағытта өзгертеді.‭
Микробиоз дегеніміз белгілі бір ортадағы‭ ... ... мен ... ... ... ... ... тепе-тендікті жануарларға зиянды бағытта өзгеруіне‭ ‬байланысты,‭ ‬жануарлардың организмінде жайсыз‭ ‬құбылыстар байқалып,‭ ‬олардың өсімі тежеледі және ... ... ... ... ... ... ... тыныс және ас қорыту органдарының қызметінің бұзылу‭ ‬синдромдары‭ ‬арқылы ... ... ... ... ... ... ... ‬микробтардың белсенділігі артады.‭
Осындай‭ ‬зардаптылығы шартты микробтарға сальмонеллалар,‭ ‬пастереллалар,‭ ... ірің ... ... ... ... ... ‬б.‭ ‬жатады.‭
Бактериялық инфекцияларға әртүрлі вирустар қабаттасады.‭ ‬Олар негізінен ас қорыту,‭ ‬тыныс,‭ ‬жыныс және несіп жолдарын зақымдайды.‭ ‬Бір инфекцияға ... ... ... аралас инфекциялар байқалады.‭
Осындай‭ ‬жануардың ауруға төзімділігі төмендеген жағдайда әртүрлі зардапты микробтардың қабатталуынан болатын инфекциялық ауруларды‭ «‬кіші‭ ‬инфекциялар‭» ‬деп ... ... ... ... ... ... ... жүргізу‭ ‬аса‭ ‬қиынға түседі.‭ ‬Бұндай‭ ‬аурулар‭ ‬өндіріс кешендерінде жиі кездесіп,‭ ‬шаруашылыққа өте зор зиян ... ірі ... ... ... ... ... тағы бір ... мәселе ондағы‭ ‬мал‭ ‬басының‭ ‬құралуына‭ ‬байланысты.‭ ‬Әсіресе ... ... ... ... ... шаруашылықтардан келіп түседі.‭
Бұның өзі табынға жасырын‭ ‬микроб алып‭ ‬жүруші‭ ‬немесе ауру‭ ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықта қалыптасқан иммунитеттің комплексті індет ақуалына‭ ‬сәйкес келмеуі,‭ ‬әсіресе жас төлдің уыз ... ... ... ... ‬жаңа‭ ‬жерде‭ ‬қорғай алмауы мүмкін.‭
Жағдай ондай жануарларды транспортпен тасымалдағанда және жаңа жайға орналастырылғанда кездесетін стресс-факторлардың әсерінен одан әрі шиеленіседі‎ ... ... ... жұқпалы‭ ‬аурулар‭ ‬жиі ұшырасады.‭ ‬Бордақылаудағы тайыншаларда:‭ ‬вирусті‭ ... ... ... ... ... ... ‬құста:‭ ‬сальмонеллез,‭ ‬жұқпалы ларинготрахеит,‭ ‬жұқпалы‭ ‬бронхит,‭ ‬Марек‭ ‬ауруы,‭ ‬Ньюкасл‭ ‬ауруы,‭ ‬құс тұмауы,‭ ‬респираторлық микоплазмоз,‭ ‬шошқада:‭ ... ... ... ... ауруы‭)‬,‭ ‬трансмиссиялық‭ ‬гастроэнтерит,‭ ‬энзоотиялық‭ ‬пневмония,‭ ‬гемофиллез,‭ ‬тұмау,‭ ... ... ... ... ... ‬аурулар‭ ‬сирек ұшырасады.‭ ‬Жеделдетілген‭ ‬технология‭ ‬жануарлардың пайдалану мерзімінің мейлінше қысқаруынан құс туберкулезі сияқты созылмалы‭ ‬аурулар‭ ‬кезікпейді.‭
Сондай-ақ табиғи ошақты‭ ‬(мысалы,‭ ... ... ... ... ... (‬қарасан‭)‬,‭ ‬трансмиссиялық‭ ‬жолмен‭ ‬қан сорғыш жәндіктер арқылы жұғатын‭ ‬(туляремия‭) ‬аурулар сирек‭ ‬ұшырасады.
Жоғарыда ... ... ... ... негізде өнім өндіретін‭ ‬мал‭ ‬шаруашылығы кешендерінде жұқпалы аурулардың алдын‭ ‬алып,‭ ‬балау‭ ‬ғана емес жұқпалы‭ ‬аурулар ... ... ... ... ‬жою үшін жүргізілетін‭ ‬шаралар‭ ‬ең алдымен қатаң түрде жүргізілетін ветеринариялық-санитариялық шараларға негізделуі керек.‭
Өйткені мұндай шаруашылықтарда дағдылы ... ... ... ... үйреншікті‭ ‬жолмен емдеу‭ ‬айтарлықтай нәтиже бермейді.
Кешендерді салу және малмен толтыру кезіндегі індетке қарсы‭ ... ... ... жер ... оны елді ... ... фермалар мен комплекстерден,‭ ‬өндіріс орындары мен магистральді жолдардан ветеринариялық-санитариялық талаптарға сай белгілі бір қашықтықта орналастырады.‭
Жер асты суы‭ ... ... ... ... ... ... мен ... шығарылуы‭ ‬мен‭ ‬пайдалануы‭ ‬алдын ала‭ ‬ескеріледі.‭ ‬Әр ... ... көң ... ... ... ауыл ... алқаптарының аумағы есепке алынады.‭ ‬1‭ ‬гектар‭ ‬егістік және шабындық жерге‭ ‬4‭ ... ... ... ... ‬35‭ ... ... ... төгіледі.‭ ‬Комплексті бұрын‭ ‬мал‭ ‬өлекселерін көмген қорым болған‭ ‬немесе‭ ‬топалаң байқалған жерге салуға болмайды.
Барлық құрылыс ... ... ... ... ... ‬кешенге мал‭ ‬әкелінеді.‭ ‬Алдымен құрылыс қоқыстарынан толық тазартылған қора-жайларды іске қосу алдындағы дезинфекциядан өткізеді.‭
Мал‭ ‬кіргізер алдында барлық‭ ... ... ... көру ... ‬Байқау‭ ‬(обкатка‭) ‬үш кезеңге бөлінеді.‭
Бірінші кезең‭ ‬—алдын ала‭ ‬байқау,‭ ‬комплекске‭ ‬жануарларды‭ ‬енгізбес бұрын жүргізіледі.‭ ‬Сүт өндіретін‭ ‬кешендерде‭ ... ... ... ... ... ... ‬уақытта жұмыскерлер өздерінің болашақ жұмыс орындарында‭ ‬болады.‭
Барлық технологиялық жүйелерді‭ ‬оларды‭ ‬орнатып‭ ... ... ... іске қосып,‭ ‬алдағы уакыттағы иелеріне жұмыс үстінде өткеріп береді.‭
Алдын ала‭ ... ... ... ... ... ішінде ветеринариялық-санитариялық қызметке де қатысты.
Екінші кезең‭ ‬—тікелей байқау,‭ ‬сүт кешенінде‭ ‬6‭ ‬аптаға‭ ‬созылады.‭ ‬Бұл кезде аздап қана‭ ‬мал‭ ... ... ... ... ... ‬комплекске‭ ‬500‭ ‬бас мал‭ ‬қойылады.‭
Тікелей байқау кезінде барлық құрылыс-монтаж және инженерлік ... ... ... ... мұқият тексеріледі.‭ ‬Сүт кешенінде істейтін жұмыскерлер монтаждаушылардың басшылығымен механизмдерді өздері іске ... ... ... ... ... игереді және апат жағдай болғанда қолданылатын шараларға машықтанады.
Үшінші кезең‭ ... ... ... іске қосу.‭ ‬Бес‭ ‬ай мезгілінде малды әкелуді тамамдап,‭ ‬жеті ай өткенде барлық өндіріс ... ... ... ... уақытта барлық қызмет буындарының өзара байланысы және‭ ... ... ... ... ... іс-әрекеті жөнге келтіріледі.‭ ‬Өндіріс кешендерін малмен толтыру белгілі бір жүйе‭ ‬бойынша‭ ‬жүргізіледі.‭ ‬Әсіресе ірі қараны бордақылайтын ірі кешендерді керекті‭ ‬мал‭ ... ... ету және ... ... ... ... іске асыру күрделі мәселе‭ ‬болып табылады.‭
Бордақыланатын‎ ‏мал‭ ‬алдын‭ ‬ала‭ ‬іріктелген‭ ‬жұқпалы‭ ... ... ... ... ... шаруашылықтардан жарамды бұзауларды іріктеп алу және оларды тасымалдау дәрігердің басшылығымен жүргізіледі.‭
Малды беретін шаруашылықта бұзаулар туғаннан соң‎ ‏2‎ ... ‬7‭ ... ... ... ‬рет‭ ‬колибактериоз бен сальмонеллезге қарсы егіледі.‭ ‬Іріктелген‭ ... ... ... алдында клиникалық байқаудан өткізіліп,‭ ‬термометрмен ыстығы өлшенеді,‭ ‬салмағын өлшейді.‭
Құлағына номерленген‎ ‏пластмасса‭ ‬сырға салынады,‭ ... ... ... ... ‬Стреске қарсы домдау транспортқа тиеу алдында‭ ‬2л‭ ‬температурасы‭ ‬+35...37°С жылы ... ... ‬г ... ... ... арқылы жүргізіледі.‭ ‬Оның үстіне бұлшық етіне‭ ‬500000‭ ‬ӘБ‭ ‬тетрациклин немесе‭ ... ‬3‭ ‬мл ... ‬үш ... ... ... ... тазартылып,‎ ‏0,5%‎ ‏каустика‭ ‬содасының ертіндісімен,‭ ‬немесе‭ ‬1‭—‬%‭ ‬формалин‭ (‬креолин,‭ ‬лизол‭) ‬ертінділерімен‭ ‬дезинфекцияланады.‭ ... ... ... ... ... ... сумен жуылады‭ ‬[3,4,5,6,7‭]‬.
Жануарларды арнайы‭ ‬жабық‭ ‬автотранспортпен тасымалдайды.‭ ‬Мал‭ ‬тиейтін жабық‭ ‬фургонда‭ ‬ауаның ... ... ‬( +‭ ... ... ... ... ... құрамы‭ (‬көмір қышқыл‭ ‬газы‭ ‬0,25%-ке дейін‭) ‬сақталуы керек.
Комплексте бұзауларды қабылдайтын жерде түсіріп,‭ ‬үстіне‭ ‬1%-ті‭ ‬хлорофос‭ ‬ертіндісін бүркеді,‭ ‬колорифермен‭ ‬40‭—‬минут‭ ... ‬18‭ ... ... орналастырады.
Әдетте бұзаулар жұмыс күнінің ақырында әкелінеді.‭ ‬Келесі күні қолдан жасалынған сүтке‭ ‬125‭ ‬г ... ... ... ... ... кейін бірінші тәулік‭ ‬бойы‭ ‬су берілмейді,‭ ‬автосуарғыштар жауып тасталынады.‭ ‬Бірінші екі күні ... және ... ‬2‭ ... жасанды‭ ‬сүтке‭ ‬1,5‭ ‬г тетрациклин‭ ‬қосылып беріледі.‭ ‬Онан кейін‭ ‬16‭ ... бойы ... күн ... ‬6‭ ‬г‭ ... ‬антибиотик,‭ ‬бір басқа шаққанда‭ ‬60000‭ ‬ӘБ,‭ ‬алады.‭
Екінші күннен‭ ‬бастап жануарлар комплексте‭ ‬қабылданған тәртіп‭ ‬бойынша‭ ... ... ‬15‭ ... олар ... ... ... ... ‬де,‭ ‬дәрігерлік бақылауда болып,‭ ‬ішінара денесінің қызуы ... ... ... ... ... бұзаулар‭ ‬360‭ ‬бастан бір секцияға ауыстырылады.‭ ‬Бір айлық кезінде аусылға ... ... ... соң ... қарсы ТФ-130‭ ‬вакцинасымен егіледі.
Індетке қарсы санитариялық‭ ‬шаралар.‭ ‬Індетке қарсы санитариялық ... ... ... ... бөлу және ветеринариялық-санитариялық реттілікті сақтау‭ ‬жатады.
Санитариялық зоналарға комплекстің өзінің ғана‭ ‬емес,‭ ‬сонымен‭ ‬бірге оның айналасындағы‭ ... да‭ ... ... ... ... ... екі зонаға бөлінеді.‭ ‬Бірінші,‭ ‬тікелей кешенді қоршап тұрған ішкі ... ... ... ‬екіншісі сыртқы кеңейтілген‭ ‬зона деп‭ ‬аталады.
Сыртқы кеңейтілген зонаға‭ ‬осы‭ ... ... ... және ... ... ... ... енеді.‭ ‬Бұл жерде қатаң‭ ‬мал‭ ‬азығы дайындалып,‭ ‬тыңайтқыш ретінде‭ ... ... ... көң төгіледі.‭ ‬Бұл‭ ‬зона‭ ‬арқылы транзиттік магистральді жолдар өтпеу керек,‭ ‬утильзаводтары,‭ ‬тазарту жүйелері‭ ‬(комплекске‭ ... ... ... ... және ... қоқыстарды төгуге болмайды.‭ ‬Зона‭ ‬қатаң ветеринариялық бақылауда‭ ‬болып лейкоз,‭ ‬бруцеллез,‭ ‬туберкулез‭ ... ... ... ... ... комплекстер мен фермалардан әкелінген көң төгуге рұқсат етілмейді,‭ ‬кемірушілерге қарсы‭ ‬жаппай дератизация‭ ‬жүргізіледі.
Ішкі күзетілетін‭ ... ... ... ... ... ... қорғанының сыртында‭ ‬болады.‭ ‬Бұл жерде ешбір құрылыс‭ ‬немесе‭ ‬жайылым болмайды.‭ ‬Зонаға бөтен адам және ... ... ... ... өз ... өндірістік құрылымына,‭ ‬технологиялық процестердің ерекшелігіне қарай бірнеше зонаға бөлінеді.‭
Олардың ішінде ... ... ... өндіріс зонасы,‭ ‬оны ақ‭ ‬немесе таза деп те атайды.‭
Екіншісі‭ ‬—әкімшілік-шаруашылық,‭ ‬яғни ... ... лас ... ... ... ... ... орналасқан‭ ‬территория‭ ‬және кешеннің ішкі жабдықтау жүйесі кіреді.‭
Қара зонада ... ... ... ... ... ... санитарлық жібергіш арқылы қатынасады.
Ақ зонаның өзі секторларға бөлінеді.‭ ‬Мысалы,‭ ‬сүт комплексінде бұзаулату бөлімі,‭ ‬профилакториялар,‭ ‬сауылатын сиырлар және ... ... ... ... ... ... қараны бордақылау кешенінде өсіру және жеделдетіп бордақылау секторлары‭ ... ... ... ... ... ‬санитариялық жағынан бір бірінен дербес‭ ‬болады.
Жем,‭ ‬пішен,‭ ‬сабан қоймалары,‭ ‬сүрлем мұнаралары‭ ‬мен ... ... ... және ... ‬сүтті қабылдау және өткізу орындарын,‭ ‬өлексеге арналған бөлмені,‭ ‬олардың кіріп-шығатын есіктерін екі зонаның шекарасына орналастырады.
Ішкі‭ ‬транспорт пен‭ ‬сыртқы ... ... ... қиып ... ... ... таситын машиналар сүрлем сақтайтын орынға сырт жағынан қатынайды.‭
Кешенге кіретін‭ ‬транспорт‭ ‬дезтосқауыл‭ ‬бар‭ ‬жабылатын қақпа арқылы өтеді.‭ ‬Инфекция‭ ‬шыққан ... ... ... ... ... жуып ... ... орнатылады.
Жылу жүйесінің‭ ‬от‭ ‬жағатын орны,‭ ‬жанармай қоймалары қара‭ ‬зонада немесе‭ ‬ақ зонаның сырт жағында‭ ‬орналасады.
Қара‭ ‬зонада жеке ... ... көң ... ... сақтайтын сиымдықтарды,‭ ‬сорап станциясын,‭ ‬көңді компостайтын,‭ ‬өлексені сақтайтын орындарды бөліп тастайды.‭
Бұл‭ ‬сектор‭ ‬қоршалып оған қатынас ішкі ... ... ... ... ... ... ... ақ және қара зоналардың шекарасында орналастырылады.‭
Санитариялық ... ... ... ... ... ... цехы,‭ ‬малды тиеп-түсіретін әткеншек зоналардың қоршау шеңберінде‭ ‬орналастырылады.‭
Карантин‭ ‬бөлімі‭ ... ... ... ... ... ... салынады.
Оқшаухана мен санитариялық қасапхананың бір-біріне жақын орналасуы мүмкін.‭ ‬Бірақ оларға апаратын жол негізгі қатынас жолдарың қиып ... ... ... ... және ... ... ... ‬Сыртқы транспорттың‭ ‬комплекске‭ ‬кіруіне‭ ‬аса‭ ‬бір қажет жағдайда ғана ... ... соң ... ... реттілік жануарлардың бір-біріне‭ ‬ауру‭ ‬жұқтыруына‭ ‬қарсы бағытталған.‭ ... ... ... ... ‬жыныс,‭ ‬физиологиялық‭ ‬ерекшеліктеріне қарай бөлек‭ ‬ұстау,‭ ‬«бос-бос‭ ‬емес‭» ‬және‭ ‬мал‭ ‬ұстайтын орынға демалыс‭ ‬беру т.б.‭ ‬жатады.‭
Жануарлардың ... ... ... ... ... ... технологиясының ғана талабы‭ ‬емес,‭ ‬жұқпалы аурулардың‭ ‬да‭ ‬алдың ... ... ... ... кешендерінде мегежіндердің өзі қысыр,‭ ‬бастапқы буаздық,‭ ‬соңғы буаздық топтарына ... ... ... ... ересек бұзаулардан бөлек‭ ‬ұсталуымен қатар,‭ ‬профилакторияның ішінде жас жағынан айырмасы үш күннен аспайтын шағын топтарға бөлініп‭ ‬ұсталынады.‭
Өйткені туғанына‭ ‬1‭—‬апта ... сәл ғана ... ... ... ... ... ... ‬инфекция‭ ‬қоздырушысының‭ ‬бастауы‭ ‬ретінде қауіпті болып есептеледі.
Жұқпалы аурулардың алдын алудың санитариялық шараларының ... ... ... ... ... ... ... ‬бойынша‭ ‬қораға,‭ ‬секцияға‭ ‬немесе‭ ‬үйшікке жануарларды жібергенде аз-аздан ілгерінді‭ ‬—кейінді емес бірден толтыру керек.‭
Босатқанда‭ ‬да жануарларды‭ ‬түгелдей бірден әкету ... ... ... ... мен жануарлар‭ ‬арасындағы тепе-тендік‭) ‬бұзылып,‭ ‬әр уақытта әкелінген‭ ‬жануарлар‭ ‬бір-бірі үшін‭ ‬инфекция‭ ‬қоздырушысының‭ ‬бастауы болуы‭ ‬мүмкін.
Санитариялық ... ... ... ... ... ‬үйшікті,‭ ‬басқа‭ ‬да жануарлар‭ ‬тұратын жайларды‭ «‬дем алдыру‭»‬.‭
Бұл ... ... ... қора-жайға малдың жаңа тобын бірден әкелмей қораны біраз‭ ‬уақыт‭ ‬бос‭ ‬ұстау қажет.‭
Босаған қораны‭ ‬не секцияны‭ ‬мұқият тазалап,‭ ‬дезинфекциялап,‭ ‬толық‭ ... ... үшін ... ... ... ‬2‭ ... ... ‬бос‭ ‬ұстау керек.‭
Осылай еткен жағдайда жаңадан әкелінген жануарларға бұрынғылар қалдырған‭ ‬зиянды‭ ‬факторлардың‭ ‬(микробтар,‭ ‬әртүрлі паразиттер‭) ... ... ... ... ... ...
Курстық жұмысты орындауда‭ ‬етқоректілердің жұқпалы‭ ‬ауруына‭ ‬қарсы ветеринариялық-санитариялық ... ... ... ... ... ... іс-шаралары
Ауырып жазылған‭ ‬жануарларды өмірлік иммунитет‭ ‬қалыптасады.‭ ‬Енесінің иммунитеті уыз арқылы күшіктеріне беріледі.
Жасанды иммунитет қалыптастыру үшін кейбір шет ... тірі және ... ... ... ‬әдетте‭ ‬жұқпалы‭ ‬гепатиттің‭ ‬вакцинасы‭ ‬оба,‭ ... ... ... ... құрамында‭ ‬болады.
Ауру‭ ‬шыға қалған жағдайда шектеу қойылып,‭ ‬тиісті сауыктыру шаралары ... ... ... ... ... ‬емдейді.‭
Жалпы ветеринариялық-санитариялық шараларды толық атқарып,‭ ‬соңғы‭ ‬ауру немесе‭ ‬өлім жағдайынан кейін‭ ‬30‭ ‬күн ... соң ... ... ... ... ... ... алып,‭ ‬ауру белгілеріне қарай емдейді.‭ ‬Ауру ит ұсталған орын ... ... ... итті сау ... бес ай бойы бөлек ұстайды.‭ ‬Бұралқы иттерді қырып-жойып отырады.
Өндірістік‭ ‬негіздегі кешендер мен мамандандырылған ірі фермаларды індеттен‭ ... ... ... ... ұсақ және ... ... ... ірі және аса ірі кәсіпорындары‭ ‬да‭ ‬шұғылданады.‭
Оларға өндірістік негізде‭ ‬мал‭ ‬өнімдерін өндіретін‭ ‬кешендер‭ ‬(комплекстер‭) ... ... ... ... ... ...
Біріншіден,‭ ‬оларда өндіріс процесстері жоғары дәрежеде механикаландырылған,‭ ‬электрленген және автоматтандырылған.‭ ‬Барлық ... ... ... ... ... ... жүйе құрайды.‭
Екіншіден,‭ ‬өндірістік‭ ‬кешендер‭ ‬бір ғана негізігі өнім өндіруге мамандырылады.‭ ‬Мысалы,‭ ‬сиыр комплекстері сүт ... ... ... ... бағытталады.‭
Кешендердің үшінші басты ерекшелігі,‭ ‬бір‭ ‬жерде аса‭ ... ... ... ... ... құс ... ‬3‭ ... дейін мекиен тауықтар,‭ ‬10‭ ‬миллионға дейін‭ ‬бройлер‭ ‬балапандар ұсталынады.‭
Шошқа комплекстерінде‭ ‬12,‭ ‬24,‭ ‬54,‭ ... ... ... ... ... ‬Сиыр бордақылайтын кешендерде бір мезгілде‭ ‬10‭ ‬мыңға дейін,‭ ‬ал бордақылау алаңдарында‭ ‬20‭— ‬30‭ ‬мың‭ ... ... ... ... ... ұстағанда‭ ‬800-ге дейін,‭ ‬ал бос‭ ‬ұстағанда‭ ‬1200‭—‬сиыр орналастырылады.
Бір орында ... ... ... ‬басының шоғырландырылуы,‭ ‬жылдамдатылған технологияның зиянды әсері,‭ ‬күн сәулесі‭ ‬мен таза‭ ‬ауа сияқты‭ ... ... ... ... жетімсіздігінен жануарлардың организмінде физиологиялық жағымсыз терең өзгерістер‭ ‬болады.‭
Ұсақ шаруашылытқарда‭ ... ... ... ... ... ... шығады.‭ ‬Бірақ жазғы жайылымға шыққан соң қоңдылығы мен ауруға төзімділігін‭ ‬тез‭ ‬арада қалпына келтіреді.
Әсіресе малдың жергілікті тұқымдары жаз ... ... ... ‬Бірақ‭ ‬та‭ ‬жергілікті малдар интенсивті өндірістік технологияға бейімделе‭ ‬алмайды,‭ ‬сондықтан оларды комплекстерде ... ... ... ... ... ... ... ауруға‭ ‬тез‭ ‬шалдығады,‭ ‬ол тым тығыз орналасқандықтан жұқпалы‭ ‬аурулар жылдам‭ ‬тарайды.‭ ... ... ... ірі ... жануарларда белгілі бір‭ ‬ауру‭ ‬синдромдары жиі байқалады.‭ ‬Бұндай‭ ‬құбылысты артық‭ ‬(аса‭ ‬тығыз‭) ‬орналастыру патологиясы,‭ ‬немесе‭ ‬охлопатология‭ ‬деп атайды.
Кешендегі жануарлардың ... ... ... бейтарап тіршілік ететін‭ ‬комменсал‭ ‬микробтардың ролі‭ ‬басым болады.‭
Ұсақ шаруашылықтардағы‭ ‬мал‭ ‬қораларындағы әдеттегі ... ... ... ... ... ... ғана кездеседі.‭ ‬Оларға жануарлар организмінде ғана тіршілік ететін ішек таяқшасы,‭ ‬энтерококкалар сияқты санитариялық көрсеткіш қызметін атқаратын‭ ‬микробтар ... ... ... ... қора-жайдың микрофлорасында тым көбейіп,‭ ‬басым түседі де микробиозды‭ ‬жануар‭ ‬организміне зиянды ... ... ... ... ... бір ... ... ‬жануарлар мен микробтар‭ ‬папуляцияларының арасындағы тепе-тендік.‭
Бұл ... ... ... ... ... ... ‬жануарлардың организмінде жайсыз‭ ‬құбылыстар байқалып,‭ ‬олардың өсімі тежеледі және әртүрлі‭ ‬аурулар‭ ‬біліне‭ ‬бастайды.‭
Бұл‭ ‬аурулар‭ ‬негізінен тыныс және ас ... ... ... ... ... ‬арқылы көрініс береді.‭ ‬Осындай‭ ‬жағдайда зардаптылығы шартты‭ (‬шамалы‭) ‬микробтардың белсенділігі артады.‭
Осындай‭ ‬зардаптылығы ... ... ... ... ... ірің ... ... ‬гемофильдік бактериялар‭ ‬т.‭ ‬б.‭ ‬жатады.‭
Бактериялық инфекцияларға әртүрлі вирустар қабаттасады.‭ ‬Олар ... ас ... ... ... және несіп жолдарын зақымдайды.‭ ‬Бір инфекцияға екіншісі қабаттасып,‭ ‬негізінен аралас инфекциялар байқалады.‭
Осындай‭ ... ... ... ... ... ... ... микробтардың қабатталуынан болатын инфекциялық ауруларды‭ «‬кіші‭ ‬инфекциялар‭» ‬деп атайды.‭
Кіші инфекцияларды‭ ‬балау‭ ‬және ... ... ... ... ... түседі.‭ ‬Бұндай‭ ‬аурулар‭ ‬өндіріс кешендерінде жиі кездесіп,‭ ‬шаруашылыққа өте зор зиян тигізеді.
3Техникалык қауіпсіздік
Малшылар еңбек қорғау‭ ‬ережелерімен танысу үшін әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Алғашқы нұсқаулармен барлық жұмыстарға жаңадан келген адамдар танысады.‭ ‬Оның ... ... ... ... ... ... ережелері және де кәсіпорындардың ішкі тәртібімен таныстыру.
Жұмыс орнындарындағы нұсқауды топ жетекші жүргізеді.‭ ‬Бұл нұсқау ... ... ... ... ... ... болып табылады.‭ ‬Малдармен тікелей жұмыс істейтін яғни малдармен жұмыс ... ... жеке ... ... ... ... ... арнайы жэне санитарлық киімдермен қамтамасыз етіледі.‭ ‬Арнайы киім‭ ‬-‭ ‬бұл жұмысшылардың физикалық,‭ ‬химиялық және де биологиялық факторлардың әсерінен ... ... ... ... ... жанасу нәтижесінде жұмысшыларға кейбір антропозоонозды аурулардың жұғу қауіпі төнеді.‭ ‬Аса қатерлі ауруларға топалаң,‭ ... ... ... ... ... және тағы басқа аурулар жатады.
Ауру малды қабылдағаннан кейін қолданылған кұрал‭ ‬-‭ ‬жабдықтар‭ ‬15‭ ‬минут кайнатылады.‭ ... ... ... ... ... ... ... жүген‭ ‬-‭ ‬ноқта тағы баска колданылған кұрал‭ ‬-‭ ‬саймандар‭ ‬дезинфекцияланады.‭ ‬Окшауханаға кіргізер алдында,‭ ‬малдардың тұяғы жуылып,‭ ‬тазаланады.‭ ‬Ауруға қойылған диагноз ... ... ... ... ... ... ... ‬Ауру малдарды қабылдаған ветеринарлар мамандары қолын жуып,‭ ‬алшалғышты,‭ ‬қолғапты,‭ ‬піскек және де тағы басқа жабдыктарды ... ... ... ... ... ... ... дезинфекцияланылып отырылуы қажет.
Химиялық дәрілермен жұмыс істеу кезінде қауыпсіздік ережелерін сақтау қоғамдық және адамдардың жеке басының денсаулығын қорғау үшін ... ... және ... ... және ... жол ... бағытталған аса маңызды шара.
Улы химикаттармен жұмыс істеуге ең кемі‭ ‬18‭ ... ... ... мықты,‭ ‬химиялық дәрілермен жұмыс істеу ережелері жөнінде нақтылы нұсқаулар алған және де ... ... ... ... игерген қызметкерлерге ғана рұксат беріледі.‭
Техникалық қауіпсіздік және өндірістік-санитариялық шаралар жиынтығы‎ ‏малшыларды зооантропонозды ... ... ... өнімділігін‭ ‬жоғарылатуды және жоғары сапалы өнім алуды қамтамасыз етуі ... ... ... ... ережелерімен танысуы үшін әкімшілік оларға‭ ‬алғашқы,‭ ‬жұмыс орнындағы кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.
... ... ... ... ... ... адамдар‭ ‬танысады.‭ ‬Оның мақсаты жұмысқа келген адамдарды еңбек қорғау ережелері‭ ‬және кәсіпорынның ішкі тәртібімен ... ... ... ... топ ... ... нұсқау‭ ‬жұмыстың қауіпсіз тәсілдерін практикада игерудің бастамасы болып табылады.‭ ‬Малмен тікелей жұмыс істейтін адамдарды жеке бастың гигиенасымен‭ ‬таныстырады.
... ... мал ... ... үшін‭ ‬6‭ ‬айда бір рет‭ ‬жүргізіледі.‭ ‬Жазатайым жағдай болса фермада қосымша нұсқау көшіріледі,‭ ‬оған барлық құсшылар қатысады.
... ... ... ... ... ауасының зиянды‭ ‬газдармен,‭ ‬шаң тозаңмен және микроорганизмдермен ластануына,‭ ‬температураның тез ... және ... ... ... ... ... мал шаруашылығындағы жұмысшылар‭ ‬көп жағдайда мамандық ауруына ұшырайды.‭
Шаруашылықтарды‎ ‏механикаландыру және автоматтандыру,‭ ‬азықты‭ ‬дайындау және тарату,‭ ... ... ... жинау сияқты жұмыстар кезінде физикалық ауыртпалықты‭ ‬жеңілдетер еді.‭ ‬Дегенмен де,‭ ‬мұндай ... ... ... ... сақталады,‭ ‬мысалы:‭ ‬ұзақ уақыт бойы қораларда ... ... ... ‬орналасуы,‭ ‬ауаның бактериялармен ластануы,‭ ‬бұлардың барлығы мал шаруашылығындағы жұмысшылардың ... ... ... тигізеді.‭ ‬Сондықтан да қораларда оптимальді микроклиматты сактау қызмет‭ ‬көрсетушілерді аурудан сақтаудың маңызды факторы болып табылады.
... ... ... арнайы және санитариялық‭ ‬киімдермен қамтамасыз етіледі.‭ ‬Арнайы киім‭ ‬-‭ ‬бұл жұмысшыларды физикалық,‭ ‬химиялық,‭ ‬және биологиялық факторлардың әсерінен қорғайтын құрал.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬резеңке шұлықтар‭ ‬жатады.
‎ ‏Химиялық дезинфектанттардың зиянды әсерінен қорғану үшін‭ ‬жұмысшыларға алжапқыш,‭ ‬қалпақ,‭ ... етік және ... ... ‏Санитариялық киім-‭ ‬бұл ет және ет ... ... ... ... ‬арқылы микробпен ластану мүмкіндігінің алдын алушы құралдың‭ ‬бірі.‭ ‬Санитариялық киімге ақ,‭ ... ... ... ... ... ‬қалпақ,‭ ‬орамал‭ ‬жатады.
‎ ‏Зарарланған қи мен өлекселерді резеңке етік,‭ ‬қолғап,‭ ‬комбинезон киіп‭ ... ... ... ... ... киімдерді әбден‭ ‬зарарсыздандырады.‭ ‬Халат,‭ ‬алжапқыш,‭ ‬орамалдарды‭ ‬аптасына‭ ‬1‭ ... ‬1‭ ... ... ерітіндіге немесе‭ ‬2‭ ‬пайыз сода ерітіндісіне салып қояды,‭ ‬соңынан‭ ‬30‭ ‬мин‭ ‬қайнатып,‭ ‬сабынмен жуады.
... ... оқыс ... мал ... адам ... ... түсіруі мүмкін.‭ ‬Малдың шоқып алуы мүмкін.‭ ‬Осындай жағдайлардың алдын-алу үшін жұмысшылар малды күтудің қауіпсіздік ережелерін жаттау‭ ‬керек.
... ... ... ... ... өткеы соң ғана‭ ‬жұмысқа жіберіледі.‭ ‬Жұмысшылар‭ ‬3‭ ‬айда‭ ‬1‭ ‬рет,‭ ‬сауыншылар айына‭ ‬1‭ ‬рет‭ ‬профилактикалық тексеруден ... ... ‬6‭ ... ‬1‭ ... ... ... ‬туберкулезге тексеріледі.‭ ‬Барлық жұмысшылар уақтылы ішқұрт тасымалдауға‭ ‬тексеріледі.
Дезинфекциялық жұмыстарға ветеринарлар,‭ ‬санитарлар,‭ ‬механизаторлар,‭ ‬жүргізушілер және малшылар қатысады,‭ ‬олар дезқондырғылармен және дезинфекциялық ... ... ... және ... ... ... ... ‏Дезерітінділерді дайындау жұмыстары ветеринариялық мамандарды қадағалауымен жүргізіледі.‭ ‬Ерітінді дайындаушылар арнайы киімдер ... ... және ... ... ... барысында‭ ‬темекі‭ ‬шегуге және тамақ жеуге болмайды.‭ ‬Ауланы аэрозольдармен‭ ‬дезинфекциялау желсіз құрғақ ауада жүргізіледі.
‎ ‏Дезинфекция ... ... ... ... жайларды‭ ‬6-24‭ ‬сағатқа жауып қояды.‭ ‬Мұндай жағдайда қоражайлардьщ,‭ ‬қоралардың есіктеріне‭ ‬«кіруге ... ... ... ... ілінеді.
‎ ‏Улы химикаттармен жұмыс жасаған соң,‭ ‬киімді ... ... ... ... ‬қолды сабындап жылы сумен жуады.‭ ‬Дезинфекцияда қолданылған арнайы‭ ‬киімдерді үйде сақтауға болмайды.
Мал ... ... ... санитариялық‭ ‬инспекция бекіткен санитариялық кітапшалары болады.Санитариялық кітапшаға денсаулық жағдайы,‭ ‬медициналық тексерудің нәтижелері‭ ... ... ... ‬ол ... мәліметтер,‭ ‬профилактикалық‭ ‬егулер туралы жазылады.
‎ ‏Туберкулезбен,‭ ... және ... да ... ... ... ... ... адамдар малмен жұмыс істеуге жіберілмейді.
... ... ... ауру ... және ... тікелей қатыста болатындықтан,‭ ‬олар үшін жеке гигиенны сақтау аса ... ... ... үшін ... ... ... ‬қораларда‭ ‬оптимальді микроклимат жасау тиімді желдеткіш және канализация орнату,‭ ‬жүйелі түрде дезинфекция,‭ ‬дезинсекция,‭ ... ... ... малды‭ ‬оқшаулау және емдеу,‭ ‬территорияны көгалдандыру және т.б.
Қорытынды
Қорыта айтқанда,‭ ‬табиғи жағдайда жұқпалы ... ит,‭ ... ... ... ‬жанат және күзен шалдығады.‭ ‬Лабораториялық жағдайда бұл ... үй ... ... ... ‬ақ ... ... ... жастағы жануар шалдыққанмен көбінесе‭ ‬1,5-6‭ ‬айлық күшіктерде жиі байқалады.‭ ‬3‭ ‬жастан асқаннан кейін ит ... ... ... ... ... ... арасында‭ ‬вирус алып жүру кең тараған.‭ ‬Аталған жануарлардан басқа кемірушілер,‭ ‬тіпті маймыл‭ ‬мен‭ ... ... ... ‬вирусты алып‭ ‬жүруі мүмкін.‭ ‬Қолдан жұқтырғанда теңіз тышқаны,‭ ‬үй қояны және басқа ... ... ... ... ... белгілері бұл ауруды толық сипаттай алмайды,‭ ‬сондықтан олар ауруды анықтауға негіз бола алмайды.‭ ‬Осыған орай ит гепатитін анықтау үшін вирусологиялық ... ... ... ... ... ... шығарады және бейтараптау реакциясы арқылы оны біркелкілендіреді.‭ ‬Сонымен қатар ауруды анықтау мақсатымен агар қойыртпағында комплементті ... ... мен ... ... ... ‬Індеттанулық,‭ ‬клиникалық,‭ ‬патологоанатомиялык зертханалық тексеру жүргізіледі.‭ ‬Гистологиялық ... ... ... ‬денешіктерін тексереді.‭ ‬Серологиялық әдістерден диффузды‭ ‬преципитация,‭ ‬комплемент байланыстыру,‭ ‬иммунофлуоресценция,‭ ‬бейтараптау реакциялары қолданылады,‭ ‬сонымен қатар,‭ ‬торша өсіндісінде‭ ‬вирусты‭ ... ... ... ... ... ‬лептоспироздан,‭ ‬құтырықтан,‭ ‬сальмонеллезден,‭ ‬токсоплазмоздан,‭ ‬В1‭ ‬авитаминозынан,‭ ‬парвовирустық энтериттен ажыратады.
Вирус денеге‭ ‬өткенде алғашында сөл түйіндерінде көбейіп,‭ ‬кейіннен қанға өтеді.‭ ‬2-3‭ ‬тәуліктен ... ... ... ... түрінде барлық мүшелердің,‭ ‬әсіресе‭ ‬бауыр‭ ‬мен көк бауырдың капиллярлары мен венулаларының эндотелийінде кездеседі.‭ ‬Бұның нәтижесінде‭ ... ... ... ‬организм‭ ‬интоксикацияға шалдығады,‭ ‬кейіннен‭ ‬дистрофия‭ ‬құбылысы бүйрек‭ ‬пен‭ ‬миокардта‭ ‬да пайда болып,‭ ‬кілегейлі және сірі қабықтар қанталайды.‭ ... ... ... ... ... ... ... қимылы әрекеті бұзылады.‭ ‬Ауырып жазылған‭ ‬жануарларды өмірлік иммунитет‭ ‬қалыптасады.‭ ‬Енесінің иммунитеті уыз арқылы күшіктеріне беріледі.‭ ‬Жасанды иммунитет қалыптастыру үшін кейбір шет ... тірі және ... ... қолданылады,‭ ‬әдетте‭ ‬жұқпалы‭ ‬гепатиттің‭ ‬вакцинасы‭ ‬оба,‭ ... ... ... ... құрамында‭ ‬болады.‭ ‬Ауру‭ ‬шыға қалған жағдайда шектеу қойылып,‭ ‬тиісті сауыктыру шаралары жүргізіледі.‭ ‬Ауырған аңдарды бөліп алып,‭ ‬емдейді.‭ ‬Жалпы ветеринариялық-санитариялық ... ... ... ... ... немесе‭ ‬өлім жағдайынан кейін‭ ‬30‭ ‬күн өткен соң шектеу ...... ... ... ... ... ‬ауру белгілеріне қарай емдейді.‭ ‬Ауру ит ұсталған орын ... ... ... итті сау иттерден бес ай бойы бөлек ұстайды.‭ ‬Бұралқы иттерді қырып-жойып ... ... ... тізімі

1‎ ‏Сайдулдин Т.‭ ‬Ветеринарлық індеттану:‭ ‬оқулық жоғары оқу орындары үшін‭ ‬/Сайдулдин Т.‭ ... ... ... ... ... ‬Ветеринарлық анықтама:‭ ‬/Кононов И.В.‭ ‬ Мәскеу,‭ «‬Колос‭» ‬баспасы,‭ ‬1972.-125б
3‎ ‏Бердімұратов Ж.‭ ... қара ... ... ... ... оқу ... үшін‭ ‬/Бердімұратов Ж.‭ ‬Алматы,‭ ‬Қайнар,‭ ‬1976.‭ ‬-‭ ‬188б.‭
‬ 4‭ ‬Әмірбек Е.‭ ‬Жануарлар‭ ... ... ... ... құралы жоғары оқу орындары үшін‭ ‬/Әмірбек Е.‭ ‬Алматы-‭ ‬2006.‭ ‬-179б.
5‎ ... ... ... ветеринарлық жәрдем:‭ ‬оқу құралы жоғары оқу орындары үшін,‭ ... ... ... ‬-‭ ... ... Ж.‭ ... аман болса,‭ ‬май ішесің‭ ‬/Төлеуіш Ж.‭ ‬Шымкент-2007.-198б.
7‎ ‏Қасымов Е.И.‭ ‬Індеттану және инфекциялық аурулар ветеринария‭ –‬санитария негіздерімен:‭ ... ... оқу ... ... ... Е.И.‭ ‬ Алматы‭ ‬-‭ ‬2006.-‭ ‬166б.‭ ... ... ... и ... болезни животных:‭ ‬учебник для вузов‭ ‬/Конопаткин А.А.‭ ‬Москва,‭ ‬Колос‭ ‬,‭ ‬1984.-282б.‭ ... ... ісін ... ‏Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық‭ ‬/Арзымбетов Д.Е.,‭ ‬Орынтаев Қ.Б.,‭ ‬Қанатбеков Т.И.‭ –‬Алматы,‭ ‬2009.‭ ‬-152б.
... ... ... ... ... ... ... ‬-‭ ‬Рибонуклеин қышқылы
ДНК‭ ‬-‭ ‬Дезоксирибонуклеин қышқылы
млн‭ ‬-‭ ‬миллион
т.б.‭ ‬-‭ ‬тағы басқа.
31

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ет қоректілердің оба ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар31 бет
Құтыру - зооантропонозды ауру28 бет
Ауыз судың нормалық стандарты4 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«бұзау аусылы ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»37 бет
«ОҚО Сайрам ауданы бойынша ауылшаруашылығы малдарының «бруцеллез (сарып)» ауруынан алдын алу және онымен күресу шаралары64 бет
«Шин-Лайн» балмұздақ фабрикасында технологиялық қондырғыларды санитариялық өңдеу57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь