Жануарлардың эхинококкозына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар

Нормативтік сілтемелер
Қысқартулар мен белгілер
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ..8
1Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.1Ветеринария туралы заң ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.2 Эхинококкоз ауруының қоздырушысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.3 Эхинококкоз ауруының эпизоотологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.4Эхинококкоз ауруының патогенезі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
1.5Эхинококкоз ауруының клиникалық белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
1.6Эхинококкоз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері ... ... ... ... ... ...19
1.7 Эхинококкоз ауруының диагностикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
1.8Эхинококкоз ауруының емделуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
1.9 Эхинококкоз ауруын ветеринарлық.санитарлық сараптау ... ... ... ... ... ...22
1.10 Эхинококкоз ауруының профилактикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
3 Техника қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі таңда мал шаруашылығының санын арттырып, сапасын жақсарту мақсаты, агроөнеркәсіп кешенін дамытудың ең басты мәселесі болып отыр. Осыған байланысты мал шаруашылығындағы өзекті мәселе - малдың жұқпалы және инвазиялық ауруларының алдын алу - бүгінгі күннің басты мәселелерінің бірі.
Нарықтық экономикаға көшуге байланысты халқымыз ежелден малмен айналысқандықтан, осы саланы одан әрі өркендету үшін, мал басын шоғырландыру, қора - жай күтімдерін, оның зоогигиеналық–санитарлық жағдайларын, сапалы азықтандыру және жануарлардың этиологиялық ерекшеліктерін де ескерген жөн.
Қазақстанда төрт түлік мал ішінде қойдың орны бөлек және өзіндік ерекшелігі де жетерлік. Атап айтсақ, қой өте өсімтал, оның дәмді етін, тілді үйірер сүтін, жүнін, адамзат өзінің тіршілік қажеттеріне жарататыны белгілі. Одан басқа мал шаруашылықтары мен қожалықтары үшін, қойды бағу және күту жұмыстары онша көп қиындық келтірмейді. Етке семіртілетін әрбір пішілген тоқтыдан 1кг өсім алуға 4-5 өлшем азық мөлшері кетеді, мұның да дені негізінен алғанда, табиғи өсетін жайылымдардағы шөпті пайдаланудан болады. Оның үстіне, басқа мал жайыла алмайтын алқаптарда, қой өзіне азық тауып, жақсы салмақ қосып, мол өнім береді және арнайы жайылым талғамайды. Қойдың жүні – еліміздің жеңіл өнеркәсібіне қажетті шикізат ретінде, одан жоғары сапалы киім-кешектер дайындалып тігіледі. Оның терісі, әсіресе қаракөл елтірісінен жаға, бас киімдер және жылы, сапалы, әрі әдемі тон тігіледі. Қойдың етіне келсек, олар организмде өте қажетті амин қышқылдарға бай қоректік азық ретінде қолданыс тапқан.
Эхинококкоздың таралуына келсек, бұл індетті ауру ТМД елдерінің қой шаруашылықтарына кеңінен таралған. Эхинококкоз дүние жүзінің бірнеше аймақтары мен елдерінде жиі таралған. Австрияда, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Америкада, Солтүстік Африкада, МХР, Еуропаның оңтүстігінде. ТМД-ның барлық республикаларында, соның ішінде Қазақстан Республикасында да жиі кездеседі. Тірі кезінде диагноз клиникалық белгілеріне және тері ішіндегі аллергиялық реакцияның нәтижесіне қарай қойылады; өлгеннен кейінгі диагноз эхинококк көпіршіктерінің табылуына байланысты қойылады. Зақымданған органдардың тканы семген және органның өзі күрт үлкейген. Эхинококкозды личинка сатысында емдеу әдістері әлі табылған жоқ. Эхинококкозбен күресуде ауру таратып жұқтырушыларды — соңғы және аралық тасымал иелерін құртудың зор маңызы бар [1,2].
Курстық жұмыстың мақсаты – жануарлардың эхинококкозына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар шараларын зерттеу.
1 Белов, С.М. Справочник по качеству продуктов животноводства: учебное пособие для вузов / С.М.Белов, А.Г.Мысин - Москва: 1986. -127с.
2 Горегляд, Х.С. Ветеринарно-санитарная экспертиза с основами технологии, переработки продуктов животноводства: учебник для вузов / Х.С. Горегляд –Москва: 1981.-176с.
3 Житенко В.И. Справочник по ветеринарно - санитарной экспертизе: учебное пособие для вузов / В.И. Житенко - Москва: 2001.- 189с.
4 Колоболотский, П.В. Биохимические методы исследования в лабораториях мясоконтрольной станции: учебник для вузов / П.В. Колоболотский - Москва, 1965.-157с.
5 Шуклин, Н.Ф. Ветеринарно - санитарная экспертиза стандартизация и сертификация продуктов: учебник для вузов / Н.Ф.Шуклин, С.Кырыкбайулы -Алматы: 2003, 1-2 том - 215, 126 с.
6 Макаров, В.А. Практикум по ветеринарно-санитарной экспертизе: учебник для вузов / В.А. Макаров - М: 1987.-154с.
7 Телеуғали, Т.М. Малдәрігерлік санитариялық сараптау және мал шаруашылығы өнімдері технологиясы мен стандарттау негіздері: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Т.М.Телеуғали, С. Қырықбайұлы – Алматы: 1998.-185б.
8 Сабаншиев, М.С. Паразитология және жануарлардың инвазиялық аурулары: оқулық жоғары оқу орындары үшін / М.С.Сабаншиев, Т.Т. Сүлейменов - Алматы: 2003. - 164б.
9 Малмақов, Н.И. Қой өсіруші фермердің шағын анықтамалығы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / Н.И.Малмақов - Алматы: 2002. – 191б.
10 Қырықбайұлы, С. Ветеринариялық – санитариялық сараптау практикумы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / С.Қырықбайұлы, Т.М. Тілеуғали - Алматы: Кайнар, 2007. – 163б.
11 Позняковский, В.М. Экспертиза мяса и мясопродуктов, качество и безопасность: учебник для вузов / В.М. Позняковский – Новосибирск: 2005. – 128с.
12 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: учебное пособие для вузов / А.А.Поляков – Москва: Колос, (изд. третье), 1964.- 179с.
13 Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: Оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / Е.И. Қасымов - Алматы: Кайнар, 1992. –201б.
14 Гусынин, И.А. Лекарственные растения и фитотерапия: /И.А Гусынин/ Москва: Колос, 1962.-123с.
15Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.
        
        Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Қысқартулар мен белгілер
Анықтамалар
Кіріспе.................................................................................................................. ..8
1Негізгі бөлім.........................................................................................................9
1.1Ветеринария туралы заң...................................................................................9
1.2 Эхинококкоз ... ... ... ... ... ... ... патогенезі...............................................................16
1.5Эхинококкоз ауруының клиникалық белгілері...........................................17
1.6Эхинококкоз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері.......................19
1.7 Эхинококкоз ауруының диагностикасы......................................................19
1.8Эхинококкоз ауруының емделуі...................................................................20
1.9 ... ... ... сараптау.......................22
1.10 Эхинококкоз ауруының профилактикасы...............................................23
2 Өзіндік зерттеу.................................................................................................24
3 Техника қауіпсіздігі..........................................................................................29
Қорытынды..........................................................................................................30
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... аталымдар қолданылды:
Дезтосқауыл - ферманың өндірістік аймағына көлік қақпаның аузындағы дезинфекциялық тосқауыл арқылы өтеді
Дезинфекция - оның ... ... ... ... ... - сыртқы ортадағы зиянды жәңдіктерді жою ... - ... ... ... жою
Инвазия - паразиттердің мал организміне еніп, ауруға шалдықтыруы
Паразитизм - тоғышарлық тіршілік ету
Паразит - белгілі бір ... ... ... не ... ... ету
Гермафродит - қосжынысты
Шистосомата - дара жынысты
Анемия - қан аздық
Интоксикация - ... ... - өт ... ... - өт ... ...
Экстенстиімділік - дегельминтизация жасалған жануарлардың ішқұрттардан толық босанғаны ... - ... ... ... ... ... ... салыстырғанда олардың дәрі арқылы сыртқа шығарылғандарының проценттік саны
Нормативтік сілтемелер
Осы курстық жұмыста келесі құжаттарға сілтеме жасалған: ... 2.104 -2006 КҚБЖ ... ... 2.301 -68 КҚБЖ ... 2.601 -2006 КҚБЖ ... ... 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД).Сызбалық шрифттер.
МемСТ 2.701-84 КҚБЖ ... мен ... ... ... ... 2.321-84 КҚБЖ ... белгілеу.
МемСТ 12.1.008-76 Еңбекті қорғаудың стандартты жүйесі. Биологиялық қауіпсіздігі
МемСТ 2888-68 - Ветеринарлық термометр
МемСТ 16445-78 - Комплементті ... ... ... қан ... 1770-74 - ... ... шыны ... Цилиндрлер, мензуркалар, колбалар, пробиркалар
МемСТ 5556-81- Гигроскопиялық медициналық мақта. ... ... 5962-67 - Этил ... Техникалық жағдайлар.
МемСТ 6709-72 - Дистилденген су. Техникалық жағдайлар
МемСТ С 9147-80 - Лабораториялық ... және ... ... ... ... жағдайлар
МемСТ 20730-75 - Қоректік орта (ветеринарлық мақсаттар үшін). Техникалық ... 24861-91 - Бір ... ... ... 26678-85 - ... және ... Жалпы техникалық жағдайлар
МемСТ 28085-89 - Биологиялық препараттар
МемСТ 26670 - 91- Өсіру ... 26668 - 95 - ... алу ... 7636 - 85 - ... алу әдістері. Сынаманы зерттеуге дайындау
МемСТ 7631 - 85 - Сапаны бағалаудың органолептикалық көрсеткіштері
ГОСТ 7621 - 85 - ... ... ... ... и ... методы определения свежести
Ф.7.04-03
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
__________________________кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық жұмыс
Пәні ... ... ... ... аты ...
Жетекші ... аты - ... ... ... ... ____________
бағасы
бағасына қорғалды
________2016ж.
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты - жөні
Комиссия:
_______________
қолы, аты - жөні ... аты - ... 2016 ж.
Ф. 7. 04 - 04 ... ... Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
______________________________кафедрасы
... ... ... ... ... ... ... аты-жөні)
--------------------------------------------------------------------------------
Жұмыс тақырыбы ______________________________________________
--------------------------------------------------------------------------------
Бастапқы мәліметтер __________________________________________

Курстық жұмыстың мазмұны
Орындалу
мерзімі
Көлемі
(парақ саны)
1
2
3
4
5
6
Ұсынылған әдебиеттер: ... ... күні ... ... күні________________
Жұмыс жетекшісі _________________________________________________
(қызметі, тегі,аты - жөні, қолы)
Тапсырманы орындауға қабылдаған_______________________________
( күні, студенттің қолы)
Ф. 7. 04 - 06
Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ... мемлекеттік университеті
> жоғары мектебі
кафедрасы

Кафедра меңгерушісі
_____________________
(қолы,аты - жөні)
_______________2016ж.
Курстық жұмысты қорғау
Хаттамасы №____
______________________________________________________пәні
студент_____________________________тобы_________________________
Курстық жұмыс тақырыбы _____________________________________
_________________________________________________________________
Қорғау кезінде келесі сұрақтарға жауап ... ... ... ... ... ... балл (60 мүмкіндіктен) _____, ... ... (40 ... баллы______
Жұмыстың бағасы____________
Курстық жұмыс жетекшісі____________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Комиссия мүшелері________________________________________________
Қорғау күні__________2016ж.
Аннотация
пәнінен тақырыбына жазылған бұл курстық жұмыс 31 ... ... ... ... негізгі бөлім, өзіндік зерттеу, техника қауіпсіздігі, қорытынды және ... ... ... ... қамтиды.
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі таңда мал шаруашылығының санын арттырып, сапасын жақсарту мақсаты, агроөнеркәсіп кешенін дамытудың ең басты мәселесі ... ... ... ... мал ... ... мәселе - малдың жұқпалы және инвазиялық ауруларының алдын алу - ... ... ... ... ... ... ... байланысты халқымыз ежелден малмен айналысқандықтан, осы саланы одан әрі ... ... мал ... шоғырландыру, қора - жай күтімдерін, оның зоогигиеналық - санитарлық жағдайларын, сапалы азықтандыру және жануарлардың этиологиялық ерекшеліктерін де ескерген ... төрт ... мал ... ... орны бөлек және өзіндік ерекшелігі де жетерлік. Атап айтсақ, қой өте ... оның ... ... ... ... ... жүнін, адамзат өзінің тіршілік қажеттеріне жарататыны белгілі. Одан басқа мал ... мен ... ... ... бағу және күту ... онша көп ... ... Етке семіртілетін әрбір пішілген тоқтыдан 1кг өсім алуға 4-5 өлшем азық мөлшері кетеді, мұның да дені ... ... ... өсетін жайылымдардағы шөпті пайдаланудан болады. Оның үстіне, ... мал ... ... ... қой ... азық ... ... салмақ қосып, мол өнім береді және арнайы жайылым талғамайды. Қойдың жүні - ... ... ... қажетті шикізат ретінде, одан жоғары сапалы киім-кешектер дайындалып тігіледі. Оның терісі, әсіресе қаракөл елтірісінен жаға, бас ... және ... ... әрі ... тон тігіледі. Қойдың етіне келсек, олар организмде өте қажетті амин ... бай ... азық ... ... ...
Эхинококкоздың таралуына келсек, бұл індетті ауру ТМД елдерінің қой шаруашылықтарына кеңінен ... ... ... ... ... ... мен ... жиі таралған. Австрияда, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Америкада, Солтүстік Африкада, МХР, Еуропаның оңтүстігінде. ТМД-ның барлық республикаларында, ... ... ... Республикасында да жиі кездеседі. Тірі кезінде диагноз клиникалық ... және тері ... ... ... нәтижесіне қарай қойылады; өлгеннен кейінгі диагноз эхинококк көпіршіктерінің табылуына ... ... ... ... ... ... және органның өзі күрт үлкейген. Эхинококкозды ... ... ... ... әлі ... жоқ. ... ... ауру таратып жұқтырушыларды -- соңғы және аралық тасымал ... ... зор ... бар ... ... ... - ... эхинококкозына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар шараларын зерттеу.
1 ... ... ... ... заң ... ... қызметті жүзеге асырудың құқықтық, ұйымдастырушылық және экономикалық негіздерін айқындайды, ветеринариялық- ... ... ... ... алынатын өнімдер мен шикізаттың, ветеринариялық препараттардың, жем-шөп пен жем-шөптік қоспалардың қауіпсіздігін ... ... ... ... ... мен адамға ортақ аурулардан қорғауға бағытталған.
Жалпы ережелер
Осы заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар
Осы заңда мынандай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
сараптама ... - ... ... ... ... диагностикасының немесе ветеринариялық-санитариялық сараптамасының нәтижелері бойынша ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен ветеринариялық ... ... ... Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарының талаптарына сәйкестігін куәландыратын, сондай-ақ оларды пайдалануға ұсынатын құжат;
ветеринариялық препараттарды байқаудан өткізу - ветеринариялық препараттарды ветеринария ... ... ... ... ... ... қасиеттері мен эпизоотиялық қауіпсіздігін айқындау мақсатында, шектеулі механикалық немесе өндірістік жағдайларда ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган ... ... ... ... (ветеринария саласы) - жануарлардың аурулары мен азықтан улануын зерделеуге, олардың профилактикасында, диагностикасына, оларды ... және ... ... ветеринариялық қадағалау объектілерінің Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарының талаптарына сай келуін ... ... ... ... ... мен ... ... аурулардан қорғауға бағытталған арнаулы ғылыми білімдер мен практикалық қызмет саласы;
ветеринариялық-санитариялық қауіпсіздік - мемлекеттік ветеринариялық қадағалау объектілерінің олар пайдаланатын ... ... ... жеке ... ... ... төндірмейтін күйі:
ветеринариялық-санитариялық сараптама - жануарлардың, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізаттың ветеринариялық нормативтерге сәйкес келуін ветеринария саласындағы ... ... ... ... ... органолептикалық, биохимиялық, микробиологиялық, паразитологиялық, уыттық және токсиологиялық зерттеулер арқылы тексеруі;
ветеринариялық құжаттар - мемлекеттік ветеринариялық қадағалау объектілеріне ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік ... ... ... ветеринариялық инспекторлар беретін ветеринариялық-санитариялық қорытынды, ветеринариялық куәлік, ветеринариялық сертификат, ветеринариялық сипаттама;
ветеринариялық іс шаралар - ... ... ... ... ... ... қоса ... оның шығуын, таралуын болдырмауға немесе оны жоюға; жануарлар мен адамның денсаулығына қауіп төндіретін аса ... ... ... ... ... алып ... және ... жануарлардың өнімділігін арттыруға; жануарлардың және адамның денсаулығына жұқпалы, оның ішінде жануарлар мен адамға ортақ аурулардан қорғау мақсатында, бірегейлендіру ... ... ... ... өнімдер мен шикізаттың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған індетке қарсы, ветеринариялық-санитариялық рәсімдер кешені;
ветеринариялық (ветеринариялық-санитариялық) ережелер - ... ... ... ... ... бекітетін, ветеринария саласының қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар орындау үшін міндетті болып табылатын ветеринариялық іс шараларды жүргізу тәртібін ... ... ... ... - ... ... профилактикасы, диагностикасы, оларды емдеу, олардың өнімділігін арттыру, дезинфекция, дезинсекция және ... ... үшін ... ... ... ... синтетикалық заттар, сондай-ақ жануарларға арналған парфюмерия немесе косметика құралдары ретінде пайдаланылатын заттар;
ветеринариялық паспорт - ветеринария ... ... ... ... белгілеген нысандағы құжат, онда жануарлардың иесі, түрі, жынысы, түсі, ... ... ... ... ... және ... емдеу мақсатында жүргізілген ветеринариялық дауалаудың мерзімдері мен сипаты көрсетіледі;
жануарлар ауруларын ... - ... ... ... ... ... ... қарапайым жәндіктер, саңырауқұлақтар, гельминттер, кенелер, жәндіктер;
ветеринариялық препараттарды мемлекеттік тіркеу - ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тізімі - ветерианрия саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган шығаратын, мемлекеттік тіркеуден өткен және Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ветеринариялық препараттар туралы мәліметтері бар тізбе;
карантин - індет ошағын жою және ... ... жол ... ... ... ... қолайсыз пункт пен ветеринариялық-санитариялық тұрғыдан қолайлы аумақ қасындағы шаруашылық байланыстарды шектеуді немесе тыюды және мемлекеттік ветеринариялық ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған ветеринариялық және әкімшілік-шаруашылық іс-шаралар жүйесін көздейтін құқықтық режим;
ветеринариялық-санитариялық сараптама зертханасы - базарларда және басқа орындарда өткізілетін ... ... ... ... ... ... асыратын заңды тұлға немесе заңды тұлғаның мамандандырылған бөлімшесі;
ауру бойынша қолайсыз пункт /қолайсыз пункт/- індет ошағы белгіленген аумақ:
ветеринариялық препараттар айналысы - ... ... ... ... ... байқаудан өткізу, тіркеу сынағынан өткізу, стандарттау, сертификаттау, сапасын бақылау, ... сату ... ... ... - ... ауруларының таралуына жол бермеу және індет ошағы мен қолайсыз пунктте ветеринариялық-санитариялық ... ... жол ... ... ... ... ішінара шектеуге және мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктердің орнын ... ... ... ... ... әкімшілік- шаруашылық іс-шаралар жүйесін көздейтін құқықтық режим;
жануарлардың аса қауіпті аурулары - ветеринария саласындағы ... ... ... ... ... мен адамға ортақ ауруларды қоса алғанда, тез немесе кең таралатын, жануарлардың ауруға шалдыққыштығына ... ... ... ... ... әкеп соғатын жануарлар аурулары;
мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын ... - ... ... алынатын өнімдер мен шикізат, ветеринариялық препараттар, жем-шөп және жем-шөптік қоспалар;
жануарлардан алынатын өнімдер - тиісінше өңделмей тамаққа пайданылмайтын ет және ет ... сүт және сүт ... ... және ... ... жұмыртқа және жұмыртқа өнімдері, сондай-ақ бал ара шаруашылығының өнімдері;
ветеринариялық препараттарды тіркеу сынағынан өткізу - ветеринариялық препараттардың ... ... ... ... ... әрекеттік орган белгілеген тәртіппен қолданылатын әдістер, әдістемелер кешені;
жануарлар ... ... ... ... және ... ... - жануарлардың аса қауіпті, баяу және ... ... ... типтендіруді /белгілі бір түр ішіндегі типтік айырмашылықтарды анықтауды/, олардың профилактикасы мен дигностикасы шараларын ... қоса ... ... ... күмәнді немесе даулы жағдайларда түпкілікті диагноз қою;
базар - жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты, ветеринариялық препараттарды, жем-шөпті және ... ... сату ... қоса ... ... жабдықталған сауда орны;
жануарлардан алынатын шикізат - жануарлардан алынатын, жануарларды сақтандыруға арналған және /немесе/ өнеркәсіпте пайдаланылатын ... жүн, түк, қыл, ... аң ... мамық, қауырсын, эндокриндік бездер, ішек-қарын, қан, сүйек, мүиіз, тұяқ және басқа өнімдер;
ветеринария ... ... ... ... - ... Республикасының үкіметі белгілейтін, өз өкілеттігі шегінде ветеринария саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге ... ... ... - эпизоотиялық зерттеуді және жануарлардың нақты ауруларының өршу заңдылықтары, олар мекендеген /ұсталған, өсірілген/ аумақтардың табиғи географиялық және экономикалық ... ... ... ... ... туралы ақпаратты қоса алғанда, жануарлар ауруларының таралуы туралы сандық деректерді жинау жүйесі және ... ... ... іс-шаралар тиімділігін талдау және індеттердің немесе эпизоотиялардың пайда болуын, өршуін және жойылуын болжау үшін статистикалық өңдеу;
індет ... - ... ... ... ... ... ... және ауруға бейім жануарлар тұрған шектеулі аумақ немесе қора-жай;
індет - белгілі бір әкімшілік-аумақтық ... ... ... аса ... және ... да ... ... жаппай таралуы;
Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдары
1. Қазақстан Республикасының ветернария саласындағы заңдары Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Заң мен ... ... өзге де ... ... тұрады.
2. Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шарттарда осы Заңдағыдан өзгеше ... ... ... шарттардың ережелері қоланылады.
Ветеринария саласындағы негізгі міндеттер
Ветеринария саласындағы негізгі міндеттер мыналар:
* жануарларды аурулардан қорғау және емдеу;
* ... ... ... мен ... ... ... ... мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктердің ветеринариялық-санитариялық қауіпсіздігін ... ... ... ... ... басқа мемлекеттерден жануарлардың жұқпалы және экзотикалық ауруларын әкелнуі мен ... ... ... ... ... ... жануарлар ауруына қарсы күрес құралдары мен әдістерін әзірлеу және пайдалану, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізаттың ... ... ... ... ету;
* жеке және заңды тұлғалар ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыру кезінде қоршаған ортаны ластауды алдын алу және оны ... ... ... ... ... ... және олардың біліктілігін арттыру [15].
1.2 Эхинококкоз ауруының қоздырғышы
Эхинококкоз - бұл ... ... ... ... ... ... ... түйелерде, бұғыларда, жылқыларда және де басқа, паразиттің орталық иелері болып есептелінетін, симптомсыз ... анық ... ... ... ауру.
Эхинококкозбен адам да ауырады, кейде тіпті өлімге апарып соғуы мүмкін. Бұл ауру ... ... ... - ... ... ... балапан сатысындағы (личиночная стадия) түрімен болады. Олар ... ... ... ... өте сирек басқа органдар мен тканьдерде орналасады.
Эхинококкоктардың жынысты жетілген ... ... ... ... ... ... мен ... кей кезде түлкінің де (дефинитивтік иелері) ішектерінің алдыңғы бөлімінде болады да паразиттік өмір кешеді.
Эхинококкоз туралы деректер алғаш рет ертедегі ... ... ... ... Гипократтың өзі ол туралы жазып оны былай деп атаған: ... ... ... Ол ... қабырғасын тесіп эхинококкоз түйіршегіне қыздырылған темірді басу әдісін ұсынған. Ертедегі ... ... ... (түйіршіктер) лимфатикалық тамырлар деп қарап, оларды гидатиттер деп атаған.
Ал 1766 жылы П.С. Поплас эхинококкоктардың паразиттік ... ... ... ... ... ... сатысын көрсетіп берді. Е - ... ... ... ... ... ал 1786 жылы Бач (Batch) балапан кезеңін (ларвоциттер), адамдар мен тұяқтылардың ткандерінде болатындығын анықтаған. ... ең ... ... 1801 жылы Н.Л. Родельфи кіргізді, ол паразиттің адамға жұғу ... ... ...
1833 жылы Зибольд эхинококтық ұрықтың түрін жазып көрсетті. Кейінірек эхинококкоздың пайда болуының байланыстарын ашып, эхинококтың қалта (эхинококоновый пузырь) ... ... ... ... ... ...
Ауру қоздырушысы - Е. granulosus Larva (E. Unil ... - бір ... ... сұйықтықпен толтырылған [1,2].
Қоздырғышы -- Есһіnососсus qrаnulоsus -- цестодының личинкалары. Жынысы жетілген түрінің ұзындығы 0,2-0,6 см, 3-4 ... ... ... олар шие ... иттің, қасқырдың ішектерінің жұқа бөліктерін зақымдайды, Цестоданың личинкалары бір камералы эхинококкоз деп аталады, ол ... әр ... іші ... ... ... ... қабығы қалың әрі тығыз келеді) ... Оның ішкі ... ... ... пайда болып, ішінде ұрықтары орналасады. Личинкалар ауруға шалдыққыш малдың барлық органдары мен тканьдарын, әсіресе, өкпесі мен бауырын бүлдіре ... ... сүт ... ... ... ... адам ... де өсіп-өнеді.
Эхинококтың сұйықтық орталық иесінің (промежуточный хозяин) қанының өнімі болып табылады. Ол сколекстер үшін ... орта және ... ... атқарады. Қалтаның қабырғасы екі қабықтан тұрады: сыртқы - ... және ішкі - ... ... ... түсі сүт ... ақ, ... сарғыштау болады. Ескілеу қалтада оның түрі қараяды да сары ... ... Бұл ... герменативті қабыққа қарағанда мөлдірлеу және пластинкалардан тұрады. Химиялық құрамы бойынша хитинге ұқсас. Герменативті қабық ... ... ... қалта ішінің қуысының айналасын жауып тұрады, жіңішке, әлсіз және эмбрионалды тканьге ұқсайды. Ол қабық шығарғыш капсулаларын жасап шығаруға, оларды ұрықтық ... ... және де ... ... да жасауға қабілетті. Кейде бұл қабықтың элементтері кутикуланың қабаттарының арасымен сыртқы ортаға өтіп, екінші қалталардың экзогендік жетілуіне жақсы жағдай жасайды. ... ... ... ... ... ... сол жерде сколекстердің жыныстық жетілген кезеңін құрайды [2,3].
Шығарушы капсулалар мен жеке сколекстер бір ... ... ... ... ... аналық қалта қуысында еркін жүзіп немесе көп мөлшерде түбіне жиналып гидатидозды құмдарды түзеді. Кейде ларвоцистің ... ... ... ... ал оның ... өз ... үшінші (внучатые) қалталар түзеді де, дәл сол жерде шығарушы капсулалар мен сколекстер пайда болуы мүмкін. Бұл ... тек қана ... ... ғана емес ... ... ... оның ... (экзогенді) қалталарында да түзіліп, соңынан олар бүйіріледі. Эхинококтық қалталардың көлемі әрең көрінетін түрлерімен қоса, кейде жаңа ... ... ... көлемде де бола береді. Негізінен домалақ, кейде органдар мен орналасу орнына қарай әр түрлі болып келеді.
Олардың саны бір ... ... ... ... ... тіпті мыңдаған экземплярға жетуі мүмкін. Эхинококты қалтаны сыртынан дәнекер тканьді капсулалар жауып, иесінің тканьдерінің созылмалы ... ... ... ... ... заттар тәрізді болып көрініп тұрады. Ол қатты, мейлінше жіңішке және жоғарыдағыдай формада. Паразиттің капсуласымен кутикулярлық қабығының арасында тар кеңістік ... ... ... ... эхинококтың көбею түріне қарай әр түрлі морфологиялық модификацияларын ажыратады. Олардың аттары әр түрлі болып келе береді. Олар мыналар: E. ... - бұл ... ... шығарғыш капсулалар сколекстерімен бірге, эхинококтық сұйықтықтың болуымен айқындалады. Аналық ларвоциттің ... де, ... да ... ... ... мен қойларда олар ларвоцисттің негізгі массасын құрайды. Эхинококтың бұл формасын адамда да кездеседі. E. hominis - бұл ... ... ... ... ... ... ... сколекстерімен бірге, олардан басқа тағы да екінші, үшінші қалталары ... ... E. ... - ... - бұл ... ... тек қана сұйықтық болады. Бұл ларвоцисталарда екінші және үшінші қалталары болады, бірақ бұларда, аналық ... ... ... мен ... ... ... ... өсіп-жетілуіне қолайсыз жағдайлар организмде болған жағдайда, иелерінің организмінде пайда ... және бұл ... ... эхинококқа қарсы иммунитет ретінде қарастырылады.
Жынысты жетілген кезең (половозрелая стадия). Эхинококтың бұл кезеңінде цестодалардың (таспа құрттар) ең ... түрі ... ... ... 0,6 см және олар 3-4 мүшемесі (членики) бар ... ... ... ... ... ... стробиланың басқа бөлігінен ұзын болып, сколексінде тұмсықшасы 30-40 ілмешектермен бірге қаруланған. ... ... ... ... ... орналасқан жыныстық қуыстары болады. Жетілген мүшемелерінде жатыры болып, ұзына бойы ... ... ... бар. ... ... ... ... жабылған. Оның диаметрі - 0,030 - 0,036 мм ... ... ... ...
Эхинококкоз дүние жүзінің бірнеше аймақтары мен елдерінде жиі ... ... Жаңа ... ... ... ... ... МХР, Еуропаның оңтүстігінде. Бұрынғы КСРО-ның барлық республикаларында, соның ішінде Қазақстан Республикасында да жиі кездеседі.
Шығу және жұғу ... Мал ... ... ... ... ... ... ортаға түскен эхинококктың жұмырткасын сумен және азықпен ... ... қою ... ... ... ... зақымданады. Жұмыртқадағы ұрықтар ішектің қабырғасына еніп, қан айналысымен бірге барлық ... ... да, одан ... ... ... ... аралық иелері личинкасы бар органдарды жеп зақымданады. Олардың ішектерінде одан көптеген жынысы өсіп жетілген эхинококктар өсіп-өнеді ( Қосымша Б ... ... ... ... көздері - дефинитивтік қожайындар, негізінен олар: иттер, қасқырлар, шибөрілер және ... олар ... ... ... ... ... ауырған эхинококты қалталары бар өлген малдардың өлекселерін ... ... Бұл ... ... ... ... арасында көптеп кездеседі және де малды союдың, жарып көрудің және ... ... ... ... шаруашылықтарда жиі кездеседі. Инвазияға үй малдары да ... (қой, ... ... ... ... ешкі, аттар). Олар негізінен алиментарлы жолмен жұқтырады да орта иелері болады.
Адамдар негізінен иттерден жұқтырады. Эхинококты қалталар ... ... ... ... ... ... жыл бойы ... тұрады. Жас төлде 1 жасқа дейін қалталар болмайды. Жануарлардың арасында эхинококкоздың таралуының және адамдарға жұғуының негізгі факторы ... қой да ... Бұл ... ... ... біріншіден, қойларда басқа жануарларға қарағанда эхинококтық цисталар жиі пайда болады, екіншіден, қой шаруашылығы барлық халықта иттермен байланысты, үшіншіден, қойларды сол ... ... және ... ... ... ... Бұл ... биологиялық немесе ветеринарлық қадағалау болмай қалады.
Эхинококты инвазияның, етпен қоректенетіндермен ... ... ... көзі - олар ... Малмен бірге, жанында әрдайым жүретін иттердің негізінен барлығы дерлік эхинококтармен зақымдалған (В.А. ... 1955 ж.) ... ал ... ... ... де ... (С.Қадыров 1959 ж.). ... ... ... сойылатын малдың жұқтыруымен байланысты немесе иттерге өлген немесе сойылған малдардың зақымдалған органдарын ... ... ... ... келеді. Содан соң иттердің жас шамасына да байланысты.
Эхинококкоздың адамдар арасында таралуы жөнінен Қазақстан Республикасы, бұрынғы КСРО елдері ішінде ... ... ... Өте ... ... ... жас балалар арасында жиі кездесіп тұрады [1,3,5].
1.4 Эхинококкоз ауруының патогенезі ... ауру ... мен ... ... Мал ... ... қой, ешкі, ірі қара, түйе, шошқа - жиі, ал жылқы сирек шалдығады.
Жетілген таспа құрт - эхинококтар етқоректілердің (ит, ... ... т.б ) ащы ... ал личинкалық түрі - жылауықтар тұяқты жануарлар мен адамның органдарында кездеседі.
Иттің ішегіндегі эхинококтардың жұмыртқаға толы жетілген мүшелері үзіліп, ... ... ... ... ортада ол жайылымды, суды, аула мен қораны ластайды.
Шөппен, сумен ілесіп жұмыртқалар малдың ас қорыту жүйесіне ... ... ... құрт ұрығы босап шығып, қан айналымы арқылы түрлі органдарға тарайды.
Олар көбінесе өкпеде, бауырда өсіп жетіліп, көлемі жағынан әр түрлі жылауықтарға ... ... ... ... бұршақтан бастап, баланың басындай көлемге дейін жетеді. Ит осы жылауықтарды жегеннен ... ... сақа ... өсіп ... ... оның ... мен ... көкөніс пен жемістен немесе иттен жұғады.
Құрттарының өсіп өну кезеңін сақа құрттар -- >> одан ... ... -- >> оны ... малдар -- >> тізбегі түрінде көрсетуге болады. Тізбек осы ретпен ... ... ... мен ... көк ... ... жыныс мүшелерін, миды, көзді, тіпті сүйектерді де зақымдайды.
Адамның немесе малдың ағзасына түскен жылауықтар өсіп, көлемі үлғайған сайын органдар қысыла ... ... ... ... ... ... ... қызметі бұзылады, мал арықтап өледі.
Мал ағзаларындағы жылауықтарға қарсы емдеу тәсілі әлі ... жоқ. Адам ... ... тек ... ... ... ... жылдары бұл сырқат жиі кездесуде [1,2,5,6].
1.5 Эхинококкоз ауруының клиникалық белгілері
Ауру созылмалы түрде ... ... ... клиникалық белгілері білінбейді, ал күшті зақымданғанда клиникалық белгілері эхинококк личинкасының жайылуына жәие зақымдаған ... оның ... ... болады. Өкпе зақымданған кезде арықтап, жөтел білінсе, бауыр зақымданғанда қолмен басса ауырсынады, бауырының маңайы ... ас ... ... бұзылады, өнімі төмендейді, әбден көтерем болады. Личинкаларды алғанда ішектің сірі астары мен плевриттің қабынып ауырғаны байқалады. ... ... ... - малдың өлекселерін мал сойғанда эхинококпен залалданған органдарын итке тастай салмай, өртеп көміп тастау керек.
Паразиттің жұмыртқасы асқазан - ішек ... ... соң, ... ... ... ас қорыту сөлінің әсерімен ериді де, босап шыққан онкосфера, өзінің ілгектерінің ... ... және ... ... қабығына өтеді де вена қанымен болмаса лимфа ... ... ... ... ... ... ... және бүйір қуысындағы сұйықтыққа өтіп, кейде ауыр анафилактикалық шок әкелуі де ... ... ... ... ... бірге, ұрықтық қабықтың үзінділерімен бүйір қуысын зақымдап және өсе бастайды. Бұл ... ... ... табылады. Эхинококкоз патогенезінде негізгі ролді өсіп келе жатқан қалталардың органдар мен ... ... ... ... ... көп ... органдардың перифириялық учаскелерінде орналасады да паразиттік кистаның ... ... ... аз ... ... ... ... жақсы өсуіне, қоршаған ткандердің жақсы қан айналым да күшті әсер етеді. Зақымданған орган деформацияға ұшырап, көлемі үлкейген болады. ... ... ... ... ... да ... ... тереңде орналасуы да мүмкін. Микроскоппен түйінді қарағанда, онда ісініп және ... ... ... ... ... ... ... орналасқан жағдайда тығыз, қатты фиброзды капсулаға көрінеді. Ол әдетте, айналасындағы ткандермен бірге бітісіп кеткен болады. Капсулада кальций ... ... ... ... бетін түгел басуы мүмүкін. Ол түйіндер (эхинококты түйіндер) дөңгелек немесе сопақ формада болып диаметрі 1 мм-ден 40 ... ... ... ... ... ... жылтыр хитин қабығымен қоршалған, сұйықтықта ақ түсті өте майда бөлшектер - сколекстер көрінеді. Егер ... ... өлі ... онда кисталар тұнық емес немесе іріңді, кей жағдайларда іріңді-сүзбелі массаларды байқауға болады. Негізінде эхинококкозбен көп жағдайда (85%) бауыр ... ... бір ... ... ... ... өтіп төменгі қуысты вена арқылы кіші қан айналым шеңберімен өкпеге ... де, ... ... ... Аз ғана ... бөлігі артериалды - веналық анастомозға түсе отырып, үлкен қан айналым шеңберіне түсіп, қалған органға немесе тканге жетуі мүмкін. ... ... 5 ... ... ... (личинка) - эхинококты кистаға айналып, диаметрі 5-20 ... ... ... ... ... ... мен адам ткандерінде біршама жай өседі. Эхинококты түйіндердің көлемі ткандердің құрылысына байланысты. Өкпеде олар тез өседі, бауырда жайырақ ... ... ... ... өте аз ...
Эхинококтардың патогенезінде үлкен мәнге ие болатын нәрсе ол - қожайын организмнің паразиттің зат ... ... ... Бұл ... қайта құруларға алып келеді. Паразиттің зат алмасуының өнімдері қанға сіңетіндіктен, ол ... ... әкеп ... ... да ... ... ... және әрдайым крапивница тәрізді реакциялар береді [1,2,6,7].
Эхинококтардың организмге улы әсері, паразитті жұқтырғаннан кейінгі алғашқы күндерінен-ақ ... ... ... ... ... сіңіре бастайды да - улануға соқтырады.
Эхинококты қалтаның сұйықтығын малдарға енгізгенде, ентігу, температураның көтерілуі, крапивница, ... ... ... ... ... жұмысының әлсіреуі, арықтау, кей кездерде эхинококтық қалтаның жыртылуы мен жойылуы да болуы мүмкін. ... ... ... ... саны ... ... ... де, лейкоцитарлық формулада эозинофигдердің %-ы көбейеді.
1977 ж. К.Аминжановтың көрсеткеніндей, қанның гематологиялық және ... ... ... ... эхинококкозында жұқтырудың санына, уақытына, паразит балапанының (личинкасы) өсу деңгейі тәуелді болады. Қандағы жалпы ... ... ... көбеюі, лейкоциттер мен эозинофилдердің көбеюі, эритроциттердің азаюы, гемоглобиндердің, ферменттердің және А, В1, В2, С ... ... ... шығарушы капсулалармен сколекстердің дамуының уақытымен дәл келеді. Бірақ та, бұл өзгерістер ... ... да ... ... ... эхинококкозда протеинограмма өзгеріске ұшырайды және өте жай болып көп айларға, тіпті 10-11 айдан соң, ... соң, ... ... ... ... ... ... айналасындағы ткандерде атрофиялық өзгерістер байқалып, олар тез өсу ... ... ... ... жағдайларда инфильтраттар пайда болады, олар негізінен эозинофилдерден тұрады. ... ... ... ... ... ... өзгерістері цирроздың кіші түрінен үлкен түріне дейін өсіп - жетілуі мүмкін. Эхинококтармен зақымданбаған көрші органдарда паренхиманың қатты қызарғандығын байқауға ... ... және өкпе ... да эхинококтық түйірдің айналасында капсулалар пайда болып, оған жақын ... ... және ми ... инфильтрация, гидроцефалия, тамырдың қабырғасының жуандауы, некрозды өзгерістер, ... және ... ... ... [2,5,6].
1.6 Эхинококкоз ауруының патологиялық - анатомиялық өзгерістері
Сойып қарау. Өлімтік әбден арықтаған, зақымданған органдарда ... әр ... ... ... бар, ... ... үлкейген, органның тканьдық элементтері семген. Кейде дене қуысындағы көпіршіктерді ашу салдарынан көк шандыр немесе көк ет ... ... ... ... ... ... ... тенуикольды цистицеркоздардан ажырата білу керек. Бұлар көбінесе паренхиматозды органдарға жайылады және ... ... ... личинкасына ұқсас. Цистицеркалардың эхинококк көпіршігінен айырмашылығы сол - олардың жұқа қабығы және көпіршіктің ішкі жағында үлкен бір басы ... ( ... А ... ... ... ... ... ауруының диагностикасы
Тірі кезінде диагноз клиникалық белгілеріне және тері ішіндегі ... ... ... ... қойылады; өлгеннен кейінгі диагноз эхинококк көпіршіктерінің табылуына байланысты ... ... ... ... ... және органның өзі күрт үлкейген. Клиникалық белгілеріне қарап дұрыс диагноз қою ... ... ... тірі ... эхинококкозбен ауырған қойларға аллергиялық тері іші егуді ... ... ... ... реакциясы бенотинмен бірге және сколексопреципитация реакциялары қолданылады.
Т.Е.Бурделев (1945ж.) көрсеткендей тері іші аллергиялық егу ... ... ... дейін дұрыс нәтиже береді. Аллергиялық реакция малдарға жұқтырғаннан ... 15-ші ... ... дұрыс нәтиже береді.
С.Д.Ульянов пен И.Б.Бондаливтердің (1961ж.) жүргізген тәжірибелері көрсеткеніндей, бұл жағдайда оң реакция ... ... 12 айға ... сақталатындығы анықталды. Бұл әрине ұзақ мерзім және де ... ... ... егер ... ... ... ... болған жағдайда.
1962 ж. Р.С.Шульц пен Р.Г.Исмагилова эхинококкоз ... үшін ... ... ... ... қатар, 1966ж. В.Г. Эврамова мен Г.И.Янина, эхинококкозбен ауырған тірі малдың диагностикасында тері ішілік аллергиялық егу (проба) және гемагглютинация ... ... ... ... ... Сколексопреципитация реакциясы көбінесе қарсы реакция (отрицательная) береді [1,2,8,9].
1.8 ... ... ... ... ... (И.Л. Брегадзе, Г.А. Моргунов 1961 ж., В.Т. Ромазанов 1968 ж. т.б.) ... ... ... ... Олар ... ... мына бағытта жүргізді, қолданылған препараттардың әсері тікелей сколекстерге немесе оқшауланған эхинококты ... ... ... Ол үшін олар ... ... фенол, йод, азур - эозин, трипофлавин, проминтик, минтик, бубулин, ... көк, ... ... ... ... қышқыл фуксин, кармин, сафронин, төртхлорлы көміртегі, гетол, дертил О, билавин Р, хлорофос, битионол оксиді, сагимимд, ... ... ... пиперазин, Люголь ерітіндісі, дитразин, фенотиозин, нилверм, левамизол, лебендазол. Бұл препараттарды әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... қалтаға өлтіретіндей әсер ете алмады.
Ұйымдастыру шаруашылықты және санитарлық - түсіндірмелік жұмыстарды жүргізу қой эхинококкозының алдын алуда үлкен маңызға ие. Олардың ... ... ... ... бос ... иттерді жою, шопандардағы ит санын қысқарту, иттері қатаң есепке алып, оларды паспорттау. Шаруашылықтағы және де ... ... ... ... ... ... оларды қысқарту.
Эхинококкозбен ауырған қойларды дер кезінде анықтап, мүмкіндігінше оларға емдеу жұмыстарын жүргізу, ол болмаған жағдайда ... тез ... ... етке ... ... сойылатын малдарды арнайы мал сойылатын қасапханаларда жүргізу. Жойылуға ... ... ... ... өлген малдарды дер кезінде зарарсыздандыру, қойдың ішкі органдарын (бауыр, өкпе, тамақ т.б.) зарарсыздандыру. ... ... ... ... ... ... ... қалай пайда болып, қалай жұғатындығы жайында түсіндірме жұмыстарын жүргізу. Міндетті түрде ... ... олар 3 ... ... ... ... ... 45-50 күнде дегельминтизациядан өткізу қажет.
Иттерді дегельминтизациялау үшін негізінен ескі дәрі-дәрмектер: ареколин, феносал, йомезан, девермин, сагимид ... ... ... қазіргі жаңа шыққан дәрілер: т.сс. ... ... ... Бұл препараттар иттердің ішегі мен басқа да ішкі органдарында ... ... ... ... ... отырады. Одан да басқа маңызды іс - шаралардың бірі қойларды эхинококкозға аллергиялы тексеруден өткізу. ... ... ... ... етке ... ... табылады.
Тәжірибе көрсеткендей жеделдетілген комплексті сауықтыру және ветеринарлық-санитарлық шаралар, сонымен қатар, иттерді дегельминтизациялаудан өткізіп тұру ... ... 3-5 ... ... ... ... эхинококкозбен ауру санын біршама азайтуға мүмкіндік беретіндігін көреміз.
Эхинококкоз ауруы кездесетін шаруашылықтарда, иттерді жылына 4 рет ... ... ... ареколин (бромды сутекті) 0,04-0,05г/кг салмаққа мөлшерінде өткізу жақсы нәтиже беріп келеді. Дегельминтизациядан соң түскен ... ... өлі ... ... ... алып ... жіберу керек. Орындарын 10%-дық хлорлы әк ерітіндісімен зарарсыздандырады (2л/м2) немесе отпен ... ... ауру ... ... -- соңғы және аралық тасымал иелерін құртудың зор маңызы бар. Осы ... ... бар ... ... ... іс ... ... қажет.
Мал отарларындағы күзетші, қызметші және аңшы иттерді зақымданған органдармен тамақтандыруға болмайды. Ондай органдарды құртады немесе ... ... ... өлімтігі дер кезінде жинап алынып, ит жей алмайтын орындарға (мал ... ... чех ... т.б.) ... ... мен шаруашылыққа қажеті жоқ иттер құртылып, барлық күзетші, қызметші, мал отарларындағы және аңшы итері тіркеуге алынады. Иттерді мал сойылатын ... мал ... және ... сақталатын орындарға жіберуге болмайды. Сондай-ақ бір отардағы иттерді екінші отарға ... және ... мал ... рұқсатынсыз ит әкелуге тиым салынады. ... ... ... ... ... - ... ... отырылады; мал отарларындағы иттер жылына 8 рет (әрбір 45 күн сайын), қалғандары -- 4 рет (әрбір 3 айдан кейін). ... ... үшін ... қолданылады. Оны нанмен, туралған етпен немесе сүтпен бірге 24 сағат ашықтырғаннан кейін ... 1 ... 0,002 -- 0,004 г ... ... 10 ... ... емді ... Сондай-ақ иттерді дегельминтизациялау үшін жалпы қабылданған доза ... ... ... сусамырды, аминоахрихин және кабохолинді қолдануға болады. ... ... бір күн бойы ... ұстап, бөлінген нәжісін жинап алып құртады, ал сол төңіректі ... ... ... 8 рет ... ... бұл шара тек алғашқы дегельминтизациядан соң жүзеге асырылады.
Малды ... ... ... ... жылауық - суға толған (қалта). Сыртқы қабығы - кутикулярный, ішкі кабығы - тудырушы (зародышевый). Кутикулярлы қабығының сыртында фибринозды кпасула болады. Ішкі ... ... ... ... ... ... ... Бұлардың әрқайсысында 4 сорғы (присоски), 34-38 бүрмесі (крючьев) болады.
Осы тудырушы (зародышевый) қабықтан сколекстер бөлініп шығып жалауықта өмір сүреді. Екінші (дочерные), үшке ... ... ... өсе ... ... ... ноқаттан жаңа туған баланың басындай болады.
Қойларда көбіне бауырда, сирек өкпеде кездеседі. Жылауық саны ... ... 1-ден 100-ге ... ... ... ... ... Санитарлық бағалау: егер органдарда көптеген эхинококкоздың жылауығы болса, онда ... ... ... Залалданбаған қалған жерлерін толық сатуға рұқсат беріледі [8,9].
1.9 ... ... ... - санитарлық сараптау
Оларды негізінен бауырда, өкпеде, сирек бүйректерде, ... және т.б. ... ... ... Жас ... ... бауыр зақымданады, ал кәрі малдарда - өкпе мен бауыр, эхинококты қалталар бұл жерде органның үстіңгі ... ... да, ... ... ... ... ... да, ол органға бұдырлы түр беріп, қошқыл-сұр рең береді. Эхинококкозды қалталар - ... және ... ... және шар ... жұмыртқа тәрізді немесе бұрыс формалы және жұмсақ немесе қаттылау болып келетін түйіндер. ... ... ... қалталар, органды қолмен сипағанда білінеді. Б.П. Всеволодовтың пікірінше, интенсивті жұқтырған жағдайда бір органда мыңға жуық ... ... әр ... ... ... ... көлемінің немесе салмағының 95%-ын, ал кейде 10 немесе одан көп есе асып ... ... ... өсуінен, зақымданатын органдар қаттылау немесе қатты болып кетеді. ... ... ... ... тескенде, оның ішінен сұйықтық фонтан (бұрқақ) болып ағады. Қалталар көлемі жағынан кішігірім ... ... ... ... көлемге жетеді. Көп зақымданған жағдайда, негізінен олар майда болады.
Эхинококкозбен ауырған малдардың ұшасы (туша) өте арық, ... ... ... ... ... ... тілген кезде туберкулездің түйіндеріне ұқсайды, бірақ одан айырмашылығы, ондағы әк тұздары тез үгітіледі және капсуланың ... тез ... және ... ... ... ... ... өсуі, сол органның ткандерінің атрофиясына алып келеді (жойылуына), қан тамырларының ... ... ... капсуланың ішінде паразит оқшауланатын болғандықтан жиі біраз мөлшерде некрозға және қиыршықтануға алып келеді (Қосымша А ... ... ... Сарғайып кеткен, көтерем болған, көптеп зақымданған ұшаларды толық жояды. Аз ғана зақымданған ұшаларды, толық тазартудан кейін шексіз пайдалана беруге болады. ... аз ... ... ... тазалағаннан кейін пайдалануға жіберіледі, ал көп зақымданған паренхиматозы органдарды толық жойып, оларды инвазияның шығу көзі деп ... ... ... ...
Паренхиматозды органдарда эхинококкоздың жылауығы болады. Жылауықта личинкасы дамиды. Бұл таспа құрт Есһіnососcus qгаnulosis, ... ащы ... өмір ... ... тасымалдаушысы - ірі қара, уақ мал, шошқа және түйе малы [4,8,9].
1.10 Эхинококкоз ауруының профилактикасы
Эхинококкозбен күресуде ауру ... ... -- ... және ... тасымал иелерін құртудың зор маңызы бар. Осы мақсатпен эхинококкозы бар шаруашылықтарда ... ... іс ... ... ... ... күзетші, қызметші, және аңшы иттерді зақымданған органдармен тамақтандыруға ... ... ... ... ... залалсыздандырылады. Өлген малдың өлімтігі дер кезінде жинап алынып, ит жей ... ... (мал ... ... чех ... т.б.) ... ... мен шаруашылыққа қажеті жоқ иттер құртылып, барлық күзетші, қызметші, мал отарларындағы және аңшы итері тіркеуге алынады. Иттерді мал сойылатын жерлерге, мал ... және ... ... ... ... болмайды. Сондай-ақ бір отардағы иттерді екінші отарға ауыстыруға және ... мал ... ... ит әкелуге тиым салынады. ... ... ... ... әлсін-әлсін дегельминтизацияланып отырылады; мал отарларындағы иттер жылына 8 рет (әрбір 45 күн сайын), ... -- 4 рет ... 3 ... ... ... ... үшін ареколин қолданылады. Оны нанмен, туралған етпен немесе сүтпен бірге 24 сағат ашықтырғаннан кейін салмағының 1 килограмына 0,002 -- 0,004 г ... ... 10 ... ... емді ... ... иттерді дегельминтизациялау үшін жалпы қабылданған доза бойынша филиксанды, еркек сусамырды, ... және ... ... ... ... ... бір күн бойы ... ... ... ... жинап алып құртады, ал сол төңіректі тегіс зарарсыздандырады. ... 8 рет ... ... бұл шара тек ... дегельминтизациядан соң жүзеге асырылады
Жануарлардың эхинококкозының алдын алу және жою бойынша шараларды жүргізудің ветеринариялық Ережесі Қазақстан Республикасы Ауыл Шаруашылығы ... ... ... №505 ... ... ҚР ... ... 06.10.2004 жылы №3135 тіркелген.
Эхинококкоздың профилактикасы адамды және тұяқты жануарларды эхинококкоз жұмыртқаларымен зақымдалуын немесе оларды жұқтыруынан сақтай отырып, ауруды ... ... оның ... ... және ... осы ауруды жұқтырып ауырған малдардың органдары мен ұшасын жеп қоюдан сақтандыруға байланысты болады [1,2,8,9,10,11,12,13,14].
2 Өзіндік зерттеу
Курстық ... ... ... ... ... ... ... іс-шараларды зерттедім.
Эхинококкозбен күресуде ауру таратып жұқтырушыларды -- соңғы және аралық тасымал иелерін құртудың зор маңызы бар. Осы ... ... бар ... ... шараларды іс жүзіне асыру қажет.
Мал отарларындағы күзетші, қызметші, және аңшы ... ... ... тамақтандыруға болмайды. Ондай органдарды құртады немесе залалсыздандырылады. Өлген малдың өлімтігі дер кезінде жинап алынып, ит жей алмайтын ... (мал ... ... чех апанына т.б.) тасталады.
Бұралқы иттер мен шаруашылыққа қажеті жоқ иттер құртылып, барлық ... ... мал ... және аңшы ... ... ... Иттерді мал сойылатын жерлерге, мал қораларына және жем-шөп сақталатын орындарға жіберуге болмайды. Сондай-ақ бір ... ... ... ... ... және ... мал дәрігерінің рұқсатынсыз ит әкелуге тиым салынады. ... ... ... ... ... ... отырылады; мал отарларындағы иттер жылына 8 рет (әрбір 45 күн сайын), қалғандары -- 4 рет ... 3 ... ... Иттерді дегельминтизациялау үшін ареколин қолданылады. Оны нанмен, туралған етпен немесе сүтпен бірге 24 ... ... ... ... 1 килограмына 0,002 -- 0,004г мөлшерінде береді, 10 күннен кейін емді қайталайды. Сондай-ақ иттерді дегельминтизациялау үшін ... ... доза ... ... ... ... ... және карбохолинді қолдануға болады. ... ... бір күн бойы ... ... ... нәжісін жинап алып құртады, ал сол төңіректі тегіс зарарсыздандырады. Дегельминтизациялау 8 рет жүргізілген жағдайда бұл шара тек алғашқы дегельминтизациядан соң ... ... ... ... алу және жою ... ... ... ветеринариялық Ережесі Қазақстан Республикасы Ауыл Шаруашылығы Министрлігінің 16.09.2004 жылғы №505 бұйрығымен бекітілген ҚР ... ... ... жылы №3135 ... ... - адамзатқа ерте заманнан белгілі құрт ауруы. Оны малдың бауырындағы, өкпесіндегі сырт көрініс сипатына қарап -- бершімек, ал ... ... ... - "Echinoccus granulosis" деп атаған.
Эхинококктар өзінің өсіп жетілген (половозреля форма) сатысында ит, мысық тағы басқа ет қоректілердің ішек қуыстарында, ал өсіп ... ... яғни ... (личиночная форма) кезінде үй жануарларының, адамдардың әр түрлі дене құрылыстарында -- бауырында, өкпесінде, миында, бұлшық ет арасында, тағы ... ... ... күні ... ... ... анықталып отыр. Адамдар оны мал сойғанда жай көзбен-ақ байқай алады. Ал, енді осы бершімектерді ит жесе 1 -- 3 ай ... ... оның ... яғни ішек қуысында ұзындығы 6 -- 7мм, 4 буыншақ -- кеспелтектен тұратын ... ... өсіп ... де, ... ... ... ... еніп 1 -- 2 ай ішінде бұл аурудың ... ... ... ... Ал, адам ... ластанған жеміс-жидек, баубақша өнімдерін, тағы басқа ластанған тағамдарды ... ... ... Бұған қоса айтарлық нәрсе қиымен эхинококктың жұмыртқасын бөліп жүрген үй итінің дене бойында сол жұмыртқалар жабысып жүруі ... оны үй ... бала - ... ... - ... ... қатынас жасағанда жұқтыруы әбден ықтимал.
Сондықтан эхинококкозбен ауру иттің сырт денесі, жүріп - ... ... өте ... деп саналады.
Эхинококкозбен ауыратын ит ауыратындығын білдіртпейді. Осы сияқты ... ... да, бұл ... ... да ... ... ... орай айтып ескертетін нәрсе - ит, мысық иелері, оларды азықтандыру ... мал ... не ... не ... малдың өкпе, бауыры сияқты шикі заттарды эхинококкоз протосколекстері (ұрықшалары) бар-жоқтығына көп мән бермей сатып алады. Ал ... өзі сырт ... ауру ... ... көзі ... ... ... бұл аурудың ұрықшалары жаңағы нәрселерде болуы әбден ықтимал. Сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... ... өзін сауықтыру үшін оларды эхинококк ауруының аллергенімен тексеріп, ауру белгілерін көрсеткендеріне емдік дәрілерін беру керек. Ол дәрілердің бірі ... ... деп ... ... ... мұндай малдәрігерлік шаралар өткен уақыттарда да, қазіргі нарықтық кезеңде де оншалықты мән берілмеу себепті жүргізілмей келеді. Бұның өзі әрине аграрлық ... жеке ... ... ... мән ... ... тақырыбы деп білген жөн демекпіз.
Соңғы кезде малдәрігерлік, медициналық байқауларының нәтижесін пайымдап қарағанда бұл ауру кен көлемде таралуы байқалады.
Республика ... ... қой, түйе ... арасында 40% шамасында тараған болса, кей облыстарда ол 90%-ды көрсетеді. Ал, Атырау облысынын көлемінде бұрынғы кезде 1200 мың қой, 27 мың түйе малы ... ... ... ет ... ... мақсатында жыл сайын Атырау ет комбинатында мыңдаған мал сойылып, оның ішкі органдарында (өкпе, бауыр т.с.с.) кей жылдары ... ... ... ... эхинококтардың болғандығы анықталғанды.
Бұл аурудың негізгі таратушысы иттер болса, олардың 12 -- 21%-ы эхинококкоз құртын өз ... ... ... ... кейбір ғылыми ізденістерден белгілі болып отыр. Ондай иттер ауырып жатып қалмайды, не басқа белгі білмейді. Оларды тек нәжісін тексеру ... ... ... Ал, ... ... еш жерде жүргізілмейді, бұған қоса ауылдық жерде бір-екі ит ұстамайтын үй ... ... ... ... ... ... ... ауру иттер сырт белгісін бермегендіктен өте қауіпті деу керек.
Республика көлемінде 32 жыл аралығында (1964 -- 1995ж.ж.) бес ... ... адам ... ... ... ауырған адамның 1,8%-ы қаза, 8,7%-ы мүгедек болса, 15,2%-ы қайталап ауырып, емдік операцияны тағы да жасауды душар еткен.
Жалпы ауырған ... 71%-ын ... 29%-ын 3-14 жас ... балалар құраған. Ал соңғы жылдары 14 адам бас ... ... ... эхинококк бершімегін алдырып, ішінара қаза болғандары да болған. Кейінгі кезде бұл ауру адамдар арасында кең көлемде тарау бағытында.
Сондықтан, эхинококкоз ауруынан ... үшін ... ... алты ай ... әр 45 ... сайын, емдік әсері жоғары дәрілермен (дронцит, азинокс, ... ... ... ... фенбенат т.с.с.) олардың ішетін тағамдарына араластырып беріп, дәрілеп отыру ... ... ... мал ... ... тексеруден өткізіп эхинококктан таза екендігін анықтағаннан соң, оларды жылына төрт рет дәрілеуді ұдайы жүргізіп отыру керек.
Республика көлеміндегі ауыл-үйдің иттерінің ... 80%-ы 38 ... ... ... ... ... 17-сі ... 21-і эндемикалық болып саналады. Олардың адамдар арасында өте ауыр, кейбіреулері қазаға ұшырататын ауру туғызатыны да ғылыми ... ... Оның бірі ... ... десе де ... не ... жұқан эхинококкоздың жұмыртқаларының сыртқы қабығы асқазан сөлі және ... ... ... ериді де, ішіндегі онкосфералар ащы ішек қан тамырына еніп, бауыр, өкпе, бас миы сияқты ... ... ... ... (эхинококк цисталары) жасақтайды.
Осы бершімектерді ит не тағы басқалар жесе оның ... ... ... өсіп ... ... ... цикл қайталанатын болады. Міне осылай эхинококкоз ауруының таралу жолы жалғаса береді. Сондықтан, бұл ауру жайында өте қатаң ескертетін жай, мал ... ... ауыл - ... оның дене құрылымдарынан табылған бершімектерді дәрі-дәрмектермен залалсыздап, иә ... отқа ... жөн. Ал ... ... бұл аурудың тарау жолдарын көп білмегендіктен қан - жынға қосып итке тастай салады. ... өзі ... ... ... ... ... сөз.
Адам эхинококкозбен қалайша ауыратындығын сөз ететін болсақ, ... ... ... ... ішкі органдарында кездесуі мүмкін. Ол ұзақ уақыт бойы жәй өседі және өскен сайын сол органға қысым жасап, дұрыс ... ... ... ... ... ... кішкентай кезінде аурудың сипаты байқалмайды, ал, өсіп үлкейген кезінде қай органда ... ... әр ... ... береді. Оның іші сұйыққа толы және өте улы болады. Егерде ол жарылса адам ... ... ... шок) ... ... ... - РНГА әдісімен, УЗИ және компьютерлік томография құралдарын пайдалану арқылы анықтайды.
Адамды эхинококкоздан ... ... ... жолдары күні бүгінге шешілмеген десе де болады. Бірақ, оны шешу бағытында ізденіс жұмыстары жүргізіліп, алғашқы нәтижелері ойдағыдай деуге болады. ... бұл ... ... нәтижелі болған жағдайда, ауырған адамды операция жасау әдісі кейінге қалдырылатыны сөзсіз нәрсе.
Жоғарыда жазылғандарды қорыта келе ... бұл ... ... ... ... ... ... қою керек демекпіз. Ол қызметкерлер арасында түсінікті түрде ... үгіт ... ... жүргізілуі тиіс.
Ауруға қарсы жүргізілетін медициналық, малдәрігерлік жұмыс та өз дәрежесінде орындалып, қадағаланып отырылуы қажет. Осы орайда халық арасында айтылып ... ... сөз, оның мән ... айқындайды. ''Медицина -- адамды, ветеринария - адамзатты емдейді".
Өкініштісі, қарапайым санитарлық-гигиеналық ережелердің сақталмауының ... ... ... өсіп ... ... ит -- ауыл ... ... -- ит, үзілмей отыр. Осы айналым үзілді-кесілді тоқтатылмай ауру жойылмайтынын қатаң ескерген жөн. Сондықтан әр адам ... ... ... ... ... профилактикасы адамды және тұяқты жануарларды эхинококкоз жұмыртқаларымен зақымдалуын немесе оларды жұқтыруынан сақтай отырып, ауруды жұқтырған иттермен, оның жұмыртқаларын таратуын және ... осы ... ... ауырған малдардың органдары мен ұшасын жеп қоюдан сақтандыруға байланысты ... ... үшін мына ... ... ... ... ... қаңғыбас иттерді жою.
-Отарлардағы қой бағуға көмектесетін иттердің санын қатаң шектеу.
-Сол иттерді жылына 4 рет ... ... ... ... де ... өтуін қадағалау және оларға ұсыныс беру.
-Жабайы аңдарды жою және ... ... ... ... шек қою.
-Мал союды, оны ашып көруді, ... ... ... ... қатаң ветеринарлық-санитарлық бақылауға алып, инвазияның шаруашылық ішінде таралуына жол бермеу.
- Сойылғаннан кейін, малдың ұшасы мен ішкі органдарын эхинококкозға тексергенде ... ... ... тексеру) және биохимиялық және микроскопиялық тексерулер барысында бірнеше ... мен ... ... ... ... ... ... мен жұмысшылар, қоршаған ортаның ластануына қарсы және де табиғи ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... Дегенмен де, бұл мәселелер жөнінде төмендегіше ұсыныстар беруге болады:
- ... ... ... ... ... эхинококкоз ауруының қалай пайда болып, қалай жұғатындығы жайында түсіндірме жұмыстарын жүргізу.
- Міндетті түрде барлық иттерді, олар 3 айлық ... ... ... әрбір 45-50 күнде дегельминтизациядан өткізу қажет.
- Жабайы жануарларды қорғау үшін арнайы топтар құру және ... ... ... ... ... бар ... ... шараларды іс жүзіне асыру қажет
Мал отарларындағы күзетші, қызметші, және аңшы ... ... ... тамақтандыруға болмайды. Ондай органдарды құртады немесе залалсыздандырылады. ... ... ... дер кезінде жинап алынып, ит жей алмайтын орындарға (мал көметін орындарға, ... ... чех ... т.б.) ... ... мен ... ... жоқ иттер құртылып, барлық күзетші, қызметші, мал отарларындағы және аңшы иттері қатаң тіркеуге алынады.
Иттерді мал сойылатын ... мал ... және ... ... ... ... ... Сондай-ақ, бір отардағы иттерді екінші отарға ауыстыруға және отарларға мал дәрігерінің рұқсатынсыз ит әкелуге тиым ... ... ... барлық иттер әлсін-әлсін дегельминтизацияланып отырылады; мал отарларындағы иттер жылына 8 рет (әрбір 45 күн сайын), ... -- 4 рет ... 3 ... ... ... ... қора ... тазалығын, дезинфекция, дегельминтизация, дератизация сияқты іс-шаралары кезінде өрт қаіпсіздігін, химиялық, биологиялық препараттардан, ... ... жіті ... ... ... халат, телпек, алжапқыш тағы басқа арнайы киімдерді киюін қадағалау;
Техника қаіпсіздігі ережелерін ... ... ... ауру ... ... алып, сау малға және адамға жұқпауын қадағалау;
Жұқпалы аурумен ауырған малдарды оқшаулау, індеттің таралмауына қарсы қолданылатын ... ... ... ... ... Осы мақсатта ветеринариялық емдеу мекемелерінде, шаруашылықтарда жүқпалы ауруларға ... және ... ... ... ... үшін ... ... бөлімдер, оқшауханалар ұйымдастырылуы қажет. Инвазиялық бөлім ветеринариялық емдеу мекемелерінде арнайы үйымдастырылуы қажет. Оған кіріп-шығатын арнайы жеке ... ... ... ... арнайы дезинфекциялық төсеніштер орнатылады. Бөлім жеке қол жуғышпен, сабынмен, дезинфекциялық ерітіндімен, құралдарды стерильдеуге ... ... ... ... малды қабылдағаннан кейін қолданылған құрал-жабдықтар 15 минут қайнатылады. Егер мал изоляторға жіберілетін болса, байлауға қолданылған құрал-саймандар дезинфекцияланады. Оқшауханаға кіргізер ... ... ... ... ... ... қойылған диагноз бойынша қайшылықтар болмаса, мал сабынмен ... ... Ауру ... ... ... ... қолын жуып, алшапқышты, қолғапты т.б. жабдықтарды үнемі ауыстырып отыруы тиіс, мүмкіншілік болмаған жағдайда дезинфекциялап отырылуы керек. Оқшаухана - ... ... ... ... ... емдеуге арналған орын. Ветеринариялық заңдылықтарға сәйкес оны малдәрігерлік емдеу мекемелерінде, ... ... ауру ... емдейтін және құрал-сайманды, азықты қоятын арнайы орындар болуы тиіс. Ондағы мал серуенге шығарылмайды. Оқшауханада жүкті әйелдер, кәмелеттік жасқа толмаған жасөспірімдер ... ... тиым ... Ауру ... ... ... ... жұқпалы аурулармен ауырған малдармен жүмыс істеу ережелері жайында вет-санитарлық минимумдарымен танысулары керек.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, ... ... құрт - ... етқоректілердің ащы ішектерінде, ал личинкалық түрі - жылауықтар түяқты жануарлар мен адамның органдарында кездеседі.
Иттің ішегіндегі эхинококтардың жүмыртқаға толы жетілген ... ... ... ... ... ... ... ол жайылымды, суды, аула мен қораны ластайды.
Шөппен, сумен ілесіп жұмыртқалар малдың ас ... ... ... ... ... құрт ... босап шығып, қан айналымы арқылы түрлі органдарға тарайды8
Олар көбінесе өкпеде, бауырда өсіп жетіліп, көлемі жағынан әр ... ... ... ... ... ... бастап, баланың басындай көлемге дейін жетеді. Ит осы жылауықтарды ... ... ... сақа ... өсіп ... Адамдарға оның жүмыртқалары мен залалданған көкөніс пен жемістен немесе иттен жүғады.
Мал соңғы аралық иелердің нәжісімен ... ... ... ... ... ... сумен және азықпен қосып жұтып қою арқылы личинка түріндегі құртпен зақымданады. Жұмыртқадағы ұрықтар ... ... ... қан ... ... барлық органға, тарайды да, одан личинкалар пайда болады. Соңғы аралық иелері личинкасы бар ... жеп ... ... ... одан ... жынысы өсіп жетілген эхинококктар өсіп-өнеді.
Инвазияның қоздырғышының көздері - ... ... ... ... ... ... шибөрілер және түлкілер, олар екінші дәрежеде болады. Иттер эхинококкозбен ауырған эхинококты қалталары бар өлген малдардың өлекселерін жеумен жұғады. Бұл ... ... ... иттерінің арасында көптеп кездеседі және де малды союдың, жарып көрудің және жоюдың ... ... ... ... жиі ... ... үй малдары да ұшырайды (қой, сиыр, шошқа, бұғы, түйе, ешкі, ... Олар ... ... ... ... да орта ... болады.
Адамдар негізінен иттерден жұқтырады. Эхинококты қалталар ... ... ... ... ... береді, жыл бойы болып тұрады. Жас төлде 1 ... ... ... ... ... арасында эхинококкоздың таралуының және адамдарға жұғуының негізгі факторы болып қой да ... ... ... ... ... С.М. ... по качеству продуктов животноводства: учебное пособие для ... / ... ... - ... 1986. -127с.
2 ... Х.С. ... экспертиза с основами технологии, переработки продуктов животноводства: учебник для вузов / Х.С. ... - ... ... ... В.И. Справочник по ветеринарно - санитарной экспертизе: учебное пособие для ... / В.И. ... - ... 2001.- ... ... П.В. Биохимические методы исследования в лабораториях мясоконтрольной станции: учебник для ... / П.В. ... - ... ... ... Н.Ф. ... - санитарная экспертиза стандартизация и сертификация продуктов: учебник для вузов / ... ... ... 2003, 1-2 том - 215, 126 с.
6 ... В.А. Практикум по ветеринарно-санитарной экспертизе: учебник для ... / В.А. ... - М: ... ... Т.М. ... ... ... және мал шаруашылығы өнімдері технологиясы мен стандарттау негіздері: оқулық жоғары оқу орындары үшін / Т.М.Телеуғали, С. ... - ... ... ... М.С. ... және жануарлардың инвазиялық аурулары: оқулық жоғары оқу орындары үшін / М.С.Сабаншиев, Т.Т. Сүлейменов - Алматы: 2003. - ... ... Н.И. Қой ... ... ... ... оқу ... жоғары оқу орындары үшін / Н.И.Малмақов - Алматы: 2002. - ... ... С. ... - санитариялық сараптау практикумы: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / ... Т.М. ... - ... Кайнар, 2007. - 163б.
11 Позняковский, В.М. Экспертиза мяса и мясопродуктов, качество и ... ... для ... / В.М. ... - ... 2005. - 128с.
12 ... А.А. Ветеринарная дезинфекция: учебное пособие для ... / ... - ... ... (изд. ... 1964.- ... Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: Оқу ... ... оқу ... үшін / Е.И. ... - ... ... 1992. - ... Гусынин, И.А. Лекарственные растения и фитотерапия: /И.А Гусынин/ Москва: Колос, 1962.-123с.
15Арзымбетов Д.Е.Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу ... ... ... ... ... Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. - Алматы, 2009.
Қысқартулар мен белгілер
Курстық жұмыста ... ... мен ... келтірілген:
мин. - минут
сағ. - ... - ... - ... - ... - ... - ... - микролитр
кг - килограмм
г - ... - ... - ... - ... - ... Республикасы
АШМ - Ауылшаруашылық Министрлігі
°C - градус
% - пайыз
КГАТР - кері гемагглютинацияны тежеу реакциясы
ГПК - ... ... ... ... интенс тиімділігі

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жабайы жануарлар етін ветеринариялық - санитариялық сараптау кезіндегі ұйымдастыру жұмыстары9 бет
Жануарларды тасымалдауға дайындау және тасымалдау кезіндегі мемлекеттік ветеринариялық-санитарлық бақылау жүргізу11 бет
Темір жол көліктерімен жануарлардың барлық түрін тасымалдауда ветеринариялық -санитариялық бақылау20 бет
Темір жол көліктерімен тасымалдау кезіндегі ветеринариялық-санитариялық бақылау28 бет
Теміржол көліктерімен тасымалдау кезіндегі ветеринариялық-санитариялық бақылау20 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет
Евразиялық экономикалық қауымдастығына мүше - мемлекеттердің аумағына жануарлар, жануар текті шикізаттарға қойылатын ветеринариялық талаптар11 бет
Европалық конвенция жануарды халықаралық тасымалдау кезіндегі қауіпсіздік7 бет
Ет қоректілердің жұқпалы гепатиті ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь