Жылқы тұмауына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар

Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... 10
1.1Ветеринария саласындағы мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.2 Жылқы тұмауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.2.1 Жылқы тұмауының қоздырушысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
1.2.2 Жылқы тұмауы қоздырушысының төзімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
1.2.3 Жылқы тұмауы қоздырушысының шоғырлануы мен репродукциясы ... ... ... 14
1.2.4 Жылқы тұмауының клиникалық белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.2.5 Жылқы тұмауында өлекседегі патологоанатомиялық өзгерістері ... ... ..16
1.2.6 Жылқы тұмауын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
1.2.7 Жылқы тұмауының емі, иммунитеті және арнамалы дауалау ... ... ... ... ... .17
1.3 Инфекция қоздырушыларының зардапты әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
1.4 Макроорганизм мен сыртқы ортаның инфекциядағы маңызы ... ... ... ... ... ... 18
1.5 Індет ошағын жою шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
3 Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... .28
Қорытынды ... ... ... ... .29
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
- ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты - ветеринарлық-санитарлық жағдайды жақсарту, жануарлар өнімдерін, шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
1 Сайдулдин, Т.С. Ветеринариялық іңдеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін, Том 1,2. / Т.С.Сайдулдин - Алматы: Санат,1999.-141б.
2 Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін / Е.И. Қасымов - Алматы: Қайнар, 1992. – 135б.
3Носков Н.М. Руководство к практическим занятиям по эпизоотологии: учебное пособие для вузов / Н.М. Носков - Москва: 1961.- 129с.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: (изд. третье), учебник для вузов / А.А.Поляков – Москва: Колос, 1964.-153б.
5 Покров, М.И. Рекомендации по методике эпизоотологического исследования: /М.И.Покров - Москва: Колос, 1975.- 128с.
6 Сайдулдин, Т.С. Основы серологии: учебник для вузов / Т.С.Сайдулдин - Алма-ата: Кайнар,1992. -121с.
7 Осидзе, М. Инфекционные болезни животных: справочник /Под редакцией М. Осидзе - М: Агропромиздат, 1987.- 1153с.
8 Байрак В.А. Практикум по ветеринарной микробиологии: учебное пособие для вузов / В.А. Байрак , В.М. Беляев –Москва: Колос, 1980.-183с.
9 Степин, В.С. Компоненты клеточного иммунитета в зависимости от способа введения вакцины /В.С.Степин, Л.М. Проскурина - Вестник сельскохозяйственных науки Казахстана, 1986. - № 4, 61с.
10 Кононов, И.М. Ветеринарлық анықтама / И.М. Кононов - Москва: 1984.-18с.
11 Сысоев, А.А. Физиология размножения сельскохозяйственных животных: учебник для вузов / А.А. Сысоев - М.,1978. -119с.
12Арзымбетов Д.Е. Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.
        
        Аннотация
«Ветеринария ісін ұйымдастыру» пәнінен «Жылқы тұмауына қарсы
ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар» ... ... ... ... ... ... ... негізгі бөлім, өзіндік зерттеу, техникалық
қауіпсіздік, қорытынды, ... ... ... ... ... курстық жұмыста келесі нормативтік құжаттарды қолдануға
сілтемелер ... 2.104 -2006 КҚБЖ ... ... ... 2.301 -68 КҚБЖ ... 2.601 -2006 КҚБЖ ... Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.304-81 КҚБЖ (ЕСКД).Сызбалық шрифттер.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ ... ... ... мен ... ... жалпы талаптар.
МЖМБС 2.321-84 КҚБЖ (ЕСКД). Әріптік белгілеу.
Ф.7.04-03
Қазақстан ... ... және ... ... атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
кафедрасы
___________________________________пәні бойынша
Курстық жұмыс
Пәні _______________________________________________________
Жұмыс тақырыбы:_____________________________________________
Мамандығы:_________________________________________________
Орындаған ... аты ... аты ... ... ... ____________
бағасы
бағасына қорғалды
«_____»________2016ж.
Норма бақылау:
_______________
қолы, аты – жөні
Комиссия:
_______________
қолы,аты – жөні
_______________
қолы,аты – жөні
Шымкент 2016ж.
Ф. 7. 05 – 04
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік ... ... ... курстық жұмыс
Студент _______________________________
(тегі,аты-жөні)
Жұмыс тақырыбы ______________________________________________
Бастапқы мәліметтер __________________________________________
|№ |Курстық ... ... | ... | ... |
| | ... ... ... |
|1 | | | |
|2 | | | |
|3 | | | |
|4 | | | |
|5 | | | |
|6 | | | ... ... ... күні ... ... ... жетекшісі _________________________________________________
(қызметі, тегі,аты – жөні, қолы)
Тапсырманы орындауға қабылдаған_______________________________
( күні,
студенттің қолы)
Мазмұны
Нормативтік ... мен ... ... ... ................10
1.1Ветеринария саласындағы мемлекеттік
реттеу...........................................10
1.2 ... ... ... ... ... ... ... тұмауы ... ... ... ... ... ... Жылқы ... ... ... ... ... ... тұмауының емі, иммунитеті және ... ... ... ... ... мен ... ... инфекциядағы
маңызы........................18
1.5 ... ... ... ... ... ... ... .................29
Пайдаланылған ... ... ... төмендегі анықтамалар қолданылды:
Ринопневмония (вирустық іш тастау) - ДНК-лы герпес ... ... ... қабынуымен, буаздықтың екінші жартысында іш тастаумен
ерекшеленетін, жіті ... ... ... – микроорганизмдерге қарсы шара
Дератизация – кеміргіштерге қарсы шара
Инактивация – вирустардың жұқпалылығын ...... ... ... қарсы тұру қабілеті
Каверна - қуыс
Маллеинизация - маңқаның жасырын түрін анықтау үшін ... ... ... яғни маллеин көзге тамызылады немесе ... ... - ені ... ісіп ... - өлі етке айналу
Этиотропты ем - аурудың себебіне /этиологиялык факторына/, яғни оның
коздырушысына қарсы ... ... ... ... ... - ... ... қызметін қалпына келтіру мақсатында пайдаланылады.
Белгілер мен қысқартулар
Осы курстық жұмыста ... ... мен ... спирт
РНК - Рибонуклеин қышқылы
ДНК - Дезоксирибонуклеин қышқылы
млн - ... - тағы ... - ... байлаланыстыру реакциясы
АР – агглютинация реакциясы
ГАТР – Гемагглютинацияны тежеу реакциясы
ИФР – иммунофлуоресцентті реакция
БР – ... ... ... ... ... 10 жыл ішінде болған
экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен
өзгеруіне әкеп ... ... ... ... ... және ... мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы
ветеринарлық ... ... ... ... Ол жеке ... ... кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» ... 1995 ... әсер ... ... ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық
талаптарына жауап ... ... ... бірі ... Ол ... бір ... жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл
ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық ... ... ... ... ... ... жолында жасалған жұмысты
негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге ... ... ... ... ... қызметінен шаруашылықтық-атқарушы
қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы
дамыған мемлекеттер мысалында ... ... жүйе ... ... қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі
аумақты қамтыды. ... ... ... тәжірибе
жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы ... ... ... өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын
ұйымдастыру және карантин ... ... ... ... ... ... ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер ... ... ... ... ... ... байланысын қалыптастыруда және ... ... ... ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ... осы ... ... бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-
қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға
сай келетін «Ветеринария ... ... ... ... ... ... жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты - ... ... ... ... ... ... ... өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін,
халықты адам мен ... ... ... ... сақтау, сонымен
қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
- мемлекеттік қадағалау қызметін ... үшін бір ... ... саласын лицензиялайтын институттың құрылуы; ал
екінші ... ... ... ... ... ... ... сақтау жұмысымен айналысатын бүкіл мемлекет
территориясындағы ... ... ... және ... ауыл аймағына дейін инсректорлық вертикаль құрылады.
- заңның ... ... ... ... беруі, Қазақстанның
Бүкіл әлемдік сауда ұйымы құрамына кіруіне себеп болады [1,2].
Курстық ... ...... ... ... ... ... іс-шараларын зерттеу.
1Негізгі бөлім
1.1Ветеринария саласындағы мемлекеттік реттеу
Ветеринария саласындағы ... ... ... ... саясат:
1) мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктерді өндіру,
сақтау және өткізу кезінде ... ... ... ... осы ... ... ... ветеринариялық қызметтің жекелеген
түрлерін жүргізуге мемлекеттік манаполяны сақтауға;
3) Қазақстан ... ... ... ... ... және ... ... әкелінуі мен таралуынан қорғауға;
4) мемлекеттік ветеринариялық қадағалаудың тәуелсіздігін ... ... ... ... ... бағалауды және ветеринария саласындағы
халықаралық нормаларды ескере отырып, ветеринриялық ережелер мен
нормативтерді ғылыми негізде ... ... ... ... ... ветеринариялық іс шаралар
өткізудің халықаралық ұсыныстарда көзделгеннен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында
ветеринариялық іс шараларды ... ... ... мемлекеттік
ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктерді өткізуді негізсіз
шектеулерге жол бермеуге;
8) жануарлардың және ... ... ... ... алып ... ... жануарлардың құнын өтеу ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің ветеринария саласындағы құзіретіне:
1) ветеринария саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі ... ... ... ... ... ... ... жануарлардың аса қауіпті ауруларының профилактикасы ... ... ... ... ... ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның ұсынуы
бойынша ветеринария саласындағы ... ... ... ... бекіту;
4) ветеринария саласындағы мемлекеттік органның ... ... ... және жойылуы республикалық бюджет
қаражаты ... ... ... жануарлардың аса қауіпті
ауруларының тізбесін қабылдау немесе бекіту;
5) жануарлардың және ... ... ... ... ... және ... ... құнын өтеу тәртібі мен
шартарын белгілеу;
6) шет мемлекеттермен және ... ... ... ... осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де заң ... ... ... ... да ... ... асыру
кіреді.
Қазақстан Республикасының ветеринария жүйесі
Қазақстан Респуликасының ветеринария жүйесіне;
1) мемлекеттік ... ... ... қызметті жүзеге
асыратын бөлімшелері;
2) мемлекеттік органдардың ветеринария саласындағы қызметті ... ... ... ветеринариялық ұйымдар:
4) ветеринария саласындағы кәсіпкерлік қызметпен шұғылданатын жеке және
заңды тұлғалар кіреді.
Ветеринарияны мемлекеттік басқару органдары
1. Ветеринарияны ... ... ... ... ... уәкілетті мемлекеттік орган;
2) мемлекеттік бақылау постылары бар шекарадағы және көліктегі мемлекеттік
ветеринариялық қадағалаудың аймақтық бөлімшелері;
3) ... ... ... ... ... облыстық,
республикалық маңызы бар қаланың ... ... ... округтердің, базарлардағы, мемлекеттік ветеринариялық қадағалау
органдары бақылайтын жүктерді өндіру, дайындау, сақтау, ... ... ... ... ... инспекторлары бар
ветеринария саласындағы уәкілетті ... ... ... ... ... жатады.
2. Ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган мен оның аумақтық
бөлімшелерінің басшылары бір мезгілде- Қазақстан Республикасы мен тиісті
аумақтардың бас ... ... ... ал ... ... ... мен ... аумақтардың бас мемлекеттік
ветеринариялық инспекторларының орынбасарлары бола алады. ... ... ... ... басшысы әкімшілік мемлекеттік
қызметшілердің тиісті ... қоса «бас ... ... ... ... ... орынбасары» деген арнаулы атаулар
беруге құқылы.
Ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган мен оның ... ... ... уәкілетті мемлекеттік орган мен оның ... ... ... ... ... мемлекеттік саясат жүргізу;
2) жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының ... ... ... мемлекеттік ветеринариялық қадағалауды
ұйымдастыру және жүзеге асыру;
3) жануарлардың аса қауіпті ауруларының профилактикасы, диагностикасы
және жойылуы республикалық бюджет ... ... ... асырылатын
тізбесін әзірлеу;
4) аса қауіпті аурулармен ауыратын жануарлар ауруының профилактикасы,
диагностикасы және оларды ... ... іс ... ... мен
қамтамасыз ету;
5) денсаулық сақтау органдарымен бірлесе ... ... ... мен ... ортақ аурулардан қорғауды ұйымдастыру және өзара
ақпарат алмасуды ... ... ... ... ... ... ... жануарлардың
жұқпалы және экзотикалық ауруларының әкелінуі мен таралуынан қорғауды
ұйымдастыру;
7) Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... алуды, сақтауды,
тасымалдауды және пайдалануды ұйымдастыру;
8) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... іс шараларды, ветеринариялық
ережелер мен нормативтерді, ветеринариялық есеп пен ... ... ... ... да ... ... ... мен бекітуді ұйымдастыру;
9) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ветеринариялық қызметтерді
лицензиялау;
10) ветеринариялық ... ... ... алу, ветеринария
саласындағы жұмыстарды, ветеринариялық ғылыми ... ... ... ... ... ... ... орындау
жөніндегі республикалық бюджеттік ... ... және ... ... ны ... қатысу;
11) Жануарлар аурулары бойынша індет мониторингін ұйымдастыру және ... ... ... ... ... іс ... ... ережелер мен нормативтер, Қазақстан Республикасының
ветеринария саласындағы басқа да нормативтік құқықтық актілері туралы
мүдделі тұлғаларға ... ... ... мен ... ету;
13) Ветеринариялық препараттарды, аспаптарды, құрал-саймандарды, жемшөп
пен жемшөптік ... ... ... ... ... тіркеу
сынағынан өткізуді ұйымдастыру, сондай-ақ ветеринариялық препараттарды
мемлекеттік тізілімін жүгізу;
14) жаңа ветеринариялық ... ... ... пен ... ... қорытындылар беру;
15) халық арасында ветеринариялық ағартушылық жұмысты ұйымдастыру және
жүргізу;
16) Мал шаруашылығы объектілерін және ... ... ... ... ... мен ... өңдеу жөніндегі ұйымдарды
пайдалануға қабылдайтын мемлекеттік комиссияларға қатысу;
17) ... ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдарда Қазақстан Республикасының атынан
өкілдік ету, ... ... ... ... ... Респуликасының заңдарына сәйкес өзге де функцияларды жүзеге
асыру;
Мемлекеттік органдардың ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын
бөлімшелері
1.Жануарларды ұстайтын және пайдаланатын мемлекеттік органдар ... ... ... ... ... ... ... тиісті мемлекеттік органдарга тиесілі жануарлар ауруларына
профилактика және диагностика ... ... ... ... мемлекеттік органдарға тиесілі мемлекеттік ветеринариялық
қадағалау объектілеріне мемлекеттік ветеринариялық қадағалау ... ... ... құра ... ... ... осы ... 1-тармағында аталған бөлімшелері
мемлекеттік ветеринариялық қадағалауды жүзеге ... қоса ... ... ... мен орындауға қатысты ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік органдарды осы баптың 1-тармағында аталған бөлімшелері
ветеринариялық ... ... және ... ... Республикасының
ветеринария саласындағы заңдарында белгіленген тәртіппен табыс етеді.
Жергілікті өкілдері және ... ... ... ... ... ... ... ветеринариялық ұйымдар құрып,
олардың құрылымын, қаржыландыру және ... ... ... ... алады.
2.Жергілікті атқарушы органдар ветеринариялық инспекторларға олардың
мемлекеттік ветеринриялық қадағалау ... ... ... ... ... ... ... қоса алғанда, ветеринариялық іс ... ... ... ... ... ... шешімі
бойынша оларды жүзеге асыруға жергілікті бюджеттерден ... бөле ... ... ... (Equine ... ... ... — Grippus (син. жоғары тыныс жолдарының жұқпалы қатары) ... ... жіті ... ... ... ... безгек, коньюнктивит, жас ағу,
мұрыннан серозды немесе ірінді сұйықтық ағу, ауыртпалы жөтел, жоғарғы ... ... ... ... ... ... АҚШ-та жылқы тұмауының эпизоотиясы туралы жазылған.
1.2.1 Жылқы тұмауының қоздырушысы
Қоздырғышы — арнаулы сүзгіден өтетін вирус.
Бұл ауру ... ... ... ... ... сияқты
ауру тудыру қабілеті бар уытты әлсіз микробтардың өнуінен ... рет 1956 жылы ... ... мен ... бөліп алған.
1963 жылы АҚШ-та вирустың тип тармағы алынған. СССР — ... ... 1969 жылы ... ... ... ... ... адамның тұмау
вирусынан айырмашылығы байқалмады, А туыстығына жатқызылды.
Жылқының тұмау вирусы полиморфты келеді, пішіні шар, жіп, ... ... ... ... бар, ... күрделі, капсид
симметриясы спираль тәрізді, ... ... ... ... ... ... гемагглютинин және нейраминидаза гликопротеидтері
бар. Геномы бір жіпшелі, сызықшалы, үзілмелі (8 үзілімдерден тұрады) ... ... ... Вирионның 70%- белоктар, РНҚ -1-2%. Тұмау
вирусында гемагглютинация туғызатын белсенділігі бар.
1.2.2 Жылқы тұмауы қоздырушысының ... ... ... ... аз. ... 1 ... кейін белсенділігі жойылады, ал 4°С-2-3 ай,
минус 20°С — белсенділігі бірнеше жыл бойы ... ... ... ... ... ... ... инактивтелінеді.
Антигендік қасиеті. Жылқы тұмауының барлық бөлінген ... ... ... жатады.
Сыртқы гемагглютинин және нейраминидаза гликопротеидтеріне қарсы ауырған
мал организмінде вирусты бейтараптаушы, ... ... ... ... Жылқының, құстардың тұмау ... ... ... ... ... ... тұмау вирусы және
үйрек тұмау вирустардың арасында антигендік байланыстар ... ... ... ... шоғырлануы мен репродукциясы
Ауруға бейімділік. Гриппке тек жылқы, көбінесе ересек жылқы ... ... мен ... Індет көбіне ауру жылқы арқылы тарайды. Ол ауру
мал сау малмен жанасқан кезде, сондай-ақ микроб тамған азық, суат және ... ... ... жіті ... ... үлкен концентрацияда вирус кеңірдектің
бөліндісінде, ... ... ... ... сақталады да, осы
мүшелердің торшаларында шоғырланады. Гипертермия кезінде вирусты ... ... ... ... ... ... алғанда ауа арқылы, мұрыннан
бөлінетін сұйықпен, нәжіспен кейде зәрімен ... ... ... ... ... ... ... көмегімен мукопротеиндік клетка
рецепторлары арқылы жүреді. Транскрипция және репликация ... ... РНҚ — ... ... ... ... РНК геномында
РНҚ теріс жіптері пайда болады. Репликация кезінде тұмау вирусының ... ... ... арасында генетикалық өзара әсерлер байқалады
да, вирустың өзгергіштік себебі осыған байланысты. Вирус — ... ... ... ... ... ал клеткадан шығуы
бүршіктену жолымен өтеді.
Өсіру. Зертханалық жануарлардың ішіндегі тұмау вирусына сезімтал келетін
— ақ ... ат ... ... ... алу жолдары мен өкпеде көбейеді. Вирус тауық
эмбрионының аллантоис, амнион ... ... ... ... өлмейді. Аллантоис сұйығындағы бөлінген вирус РГА ... ... ... ... белгілері
Жасырын кезең 2—3 күннен бір аптаға ... ... ... ауру мал ... ... жемшөптен бас тартады. Танау мен
ауыздың ішкі беті құрғаған, ... ... ... ... ... ... жай ... іріңді конъюнктивитке айналады.
Жүрек соғуының осалдауы салдарынан малдың бауыры мен ... ... ... ... ... Жылқы қатты жөтеледі, құрғақ
жөтел оған ауыртпалық шектіреді. Жылқы ... ... ... тар ... ... ... ... оның өкпесі қабынуы ... ... 5-7 ... ... да, жылқы одан айығып кетеді.
1.2.5 Жылқы тұмауында өлекседегі патолого - анатомиялық ... ... ... жері ... ... тәрізді болып
қанталаған. Ірің-су ... ... бар ... ... өкпе
іріңдеп қабынады, одан ірің ошақтары ... ... ... ... ... ... ол ... кеткен.
1.2.6 Жылқы тұмауын анықтау
Жылқыда грипп клиникалық ... ... ... ... ... ... белгілі бір маусымға байланысты ... оның ... ... ... көбіне жылдың жауын-шашынды кезеңдерінде жаппай
ауырады. Ауру індет ретінде өтеді. Оны дәл анықтау үшін ... ... ... ... ... ... түрін ажырата білу
керек.
Алдын ала балаудың ... ... ауру және ... ... малдар арқылы таралады,
бұл індет тыныс жолдары жолымен жұғады. Тұмаумен барлық жастағылар ауырады,
көбінесе 2- ... ... ... сезімтал келеді, және де есектер ... ... ... ... ... (39-40°С) 4-6 күн тұрады. Ентігу
пайда ... ... ... ... соң ауырсына бастайды, мұрыннан ... ... ... ... ... ... ауырсынады. Малдардың
өлімі 1-5% дейінжетеді.
Патологиялық анатомиялық өзгерістер. Респираторлы ... ... ... кеңірдек, бронхылардың кілегей қабықтары ... ... - ... ... ... ... байқалады.
Зертханалық балау. Зерттелетін материалдар - бөлінділер, мұрын кілегей
қабықтарының жағындысы, бронхиалді бөлінді, өкпе кесінділері.
Вирустың ... ... және ... қуыстарына материалды жұқтыру.
Алғашқы клетка өсіндісінде. Өсіндідегі вирусты ГАР және ... ... ... ... ... КБР, ИФР, БР — ... балау қою үшін жылқылардың жұп қан сарысуын зерттейді.
Антигемагглютиндеуші, вирус бейтараптаушы және комплемент ... ... КБР, БР ... ... ... ... тұмауын ринопневмониядан, артерииттен,
контагиозды плевропневмониядан ажырату керек.
1.2.7 Жылқы тұмауының емі, иммунитеті және ... ... Ауру ... ... ... күйіне қарай тек сол ... ... ғана ... Ауру ... антибиотиктер мен
сульфаниламид препараттары жүрек ... ... және ... қоса ... арылу және одан сақтану шаралары. Грипп жіті індет аурулардың
қатарына жатады. Оған ... ... ... жүқпалы тұмауға қарсы
қолданылатын шаралармен бірдей.
Тұмау вирусының бір түрімен ауырып жазылған малдарда ... ... ... ... ... Иммунитет табиғи ауырып жазылған малдарда
бір жылдан аса сақталады. Құлындарға иммунды ... ... ... ... үшін ... ... ... вакциналар
қолданылады. Иммунитеттің мерзімі — 1 жыл.
1.3 Инфекция қоздырушыларының зардапты әсері
Зардаптылық ... ауру ... ... ... ... Бұл ... тұқымқуалайтын генотипіне тән касиеті. Зардапты
микробтың әрбір түрі ... бір ... ... ... ауру
қоздырушысының өзіне ғана тән зардаптылық ауқымы бар. Жанурлардың бір ғана
түрін зақымдайтын қоздырушыны ... /бір ғана ... ... ... ... ... ... полипотентті /көп
мүмкіндікті/деп атайды. ... ... ... ... унипотентті де
/мұндай ауруларды уникварлық деп те атайды/, аусылдың вирусы - ... ... ... яғни өлшемі, уыттылық /вирулентность/ деп аталады.
Зардаптылық - микробтың белгілі бір ... ... ... ... уыттылык -
оның жекелеген штаммдарының дара касиеті. Бұл енді ... ... ... ... ... төменгі өлтіретін дозамен /DLM –
dosis letalis minima/ және төменгі ... ... /DIM – ... minima/ ... Олар белгілі бір әдіспен жібергенде массасы
мен жасы ... ... ... ... 95-100 %-ін ... ... ... ең аз саны. Ал бұл ... ... ... жануарлардың 50 % өлтіретін /LD50/, немесе ауыртатын
/ID50/шаманы алады.
Уыттылық микробтардың уыттылық ... деп ... ... Бұл ... екі топка бөлінеді: инвазиялылығы және ... ... ... ... ұлпаларға бойлап еніп, даруы, онда өніп-
өсіп, организмнің қорғаныс қабілетін тежеуі. Микробтың тиісті торшаларға
жабысу қабілетін ... ал ... ... ... әлсірету
кабілетін агрессиялылығы деп ... ... ... ... ... және ... ... негізделген. Мысалы,
энтеробактериялардың ... ... ... ... өте ... ... - ... арқылы іске асады.
Организмнің ұлпа торшаларын микробтар бөліп шығаратын уыттылық ферменттері
/гиалуронидаза, ДНҚ-аза, РНҚ-аза, коагулаза т.б./ зақымдаса, ... ... да ... реакциясын тежеуге микробтың капсуласы, кабығындағы ... ... ... ... ... етеді. Микроб иесіне тән
бүркеніш мимикрия антигендеріне ие болу ... ... ... ... ... ... ... аман калады.
Улылығы- микробтың улы заттар түзу касиеті. Бұлулар экзотоксиндер ... ... ... ... грам оң ... ... шығарады. Химиялық
табиғаты жағынан экзотоксиндер - ірі молекулалы жылуға ... ... ... ... ... ортаға бөлініп шығады. Бактерия
экзотоксиндері табиғатта кездесетін ең күштіу. Сіреспенін ... ... мг ... ... 75 млн. ... өлтіре алады. 1 мг ботулизм токсины
1 000 ... ... ... ... ... организмге әсері өзіне
тән болады, өйткені олардың әркайсысы өзіне бейім торшалардың арнайы өзіне
тән рецепторларымен ... ... ... ... экзотоксині
аурудын өзіне тән симптом кешенін ... ... ... ... мен ... ... ... жояды, ал формалиннің әсерінен
улылығынан айрылып, токсин немесе ... ... ... ... да иммундеуші касиетін сактайды, сондыктан оны вакцина ретінде
колданады.
Эндотоксиндер микроб торшасының бөлінбес ... ... ... ... тірі ... ... ... бөлінбейді, тек кана микробты
ыдыратканда ғана босайды. ... грам ... ... ... глюцид-липидполипептид кешеніне жатады, жылуға төзімді.
Эндотоксиннің организмге әсері ... тән емес ... ... іш ... ... ... ... өзгерістер туғызады [1,3,5,6].
Аталған уыттылық факторлары бактерияларға және ... ... тән. Ал ... ... олар ... өніп - өсу нәтижесінде ... ... ... ... ... закымдап өлтіреді, не болмаса оның қызметіне
нұксан келтіреді. Кейбір вирустардың, мысалы онкогендік, зардабы бірден
сезілмейді. Оның ... ... ... ... соң, ... ... ... геномы қосылуы нәтижесіңце вирогения деп аталатын кұбылыс орын
алады.
1.4 ... мен ... ... ... ... ... организмге түскен микробтың мөлшері мен уыттылығына
ғана емес, генетикалық бейім жануардың ... ... ... ... бір ... ... /орысшасы восприимчивость/ деп
әрбір түрдің жұқпалы аурудың қоздырушысымен жанасканда оны жұқтырып, содан
туындайтын ауруға ... ... Бұл ... ... ... мал ... құнарлылығының, малды бағып-қағу
т.б. ... ... ... ... ... арнайы
тетіктерін карастырып көрейік [1,3,6].
Ауруға бейімділіктің түпкінегізінде әртүрлі молекулалар мен клеткалардың
бірін-бірі биологиялық тануы жатыр. ... ең ... ... ... ... ... ... тануына, содан кейін оған
жабысып, мекен етуіне саяды. Микробтьщ белгілі бір үлпада ... ... ... ... немесе отарлау деп те атайды. Биологиялық тану
микробтың экзотоксинының /мысалы, ботулизм токсинының/ сезімтал ... үшін ... аса зор. ... және ... ... ... тануы олардың беткі макромолекулалық қүрылымдары арқылы іске асады.
Олар біріне-бірі сай, яғни ... ... ... ... ... ... /сайт узнавания/ деп атайды. Олар лиганца - рецептор жүйесін
құрайды /рецептор-қабылдаушы, ал лиганда - ... ... ... ... ... ... инфекция қоздырушысының
зардапты әсеріне төтеп беретін мүмкіндігітөзімділік ... ... ... ... көптеген факторлардың нәтижесі
болып табьшады. Олардың ішінде организмнің өзіне де катысты /морфологиялық
ерекшеліктері, ... ... ... ... ... иммунитет жүйесінің қызметі/ және сыртқы жағдайларға
да ... ... ... ... ... ... Төзімділік зиянды жағдайға тікелей қарсы тұру ғана емес, оған
бейімделу ... да ... бере ... ... ... ... ... - реактивтілікдеп атайды. Реактивтіліктің ен көрнекті бір құбылысы
- иммунологиялық реактивтілік, яғни организмнің ... ... ... ... микробқа қарсы иммунологиялық жауап реакциясы.
Резистенттілік пен реактивтіліктің организмнің қорғаныс ... ... ... ... арқылы түсіндіруге болады. И.Крыловтың белгілі "Емен
мен тал" деген мысалындағы дауылға қасарысып ... ... ... ... ... дауылдың күшімен иіліп аман қалған тал
реактивтіліктің сипаты болып табылады ... ... ең ... ... - ... ауру ... ... мал
организміне енуі. Бірак организмнін төзімділігі жеткілікті дәрежеде
болғанда аурудың байқалмауы да ... ... ... мен ... жануардың
кездесуі жедел өтетін санаулы аурулар кезінде ғана дерттің дереу ... ... ... ... ... оба ... ... шешек, т.б.
жатады. Бұндай аурулардың қоздырушылары Генле-Кох
үштағаны деп аталған үш түрлі шарттарға толық сайкеледі.
Ол шарттар:
Ауру қоздырушы ... осы ауру ... ... ... ... ... ... кездеспейді;
Ауру қоздырушысының таза өсінімен жұқтырғанда сол ауруды тудыруға болады.
Кезінде ғылымдағы материалистік көзкарастың калыптасуына игі ... бұл ... ... ... аурулар кезінде орындала
бермейді. Микро- және макроорганизмдердін кездесуінен барлық ... ... ауру ... Ол үшін басқа да бірталай себептер болады.
Мысалы, ортаның организмге колайсыз әсері ... ... ... ... ... барып жұқпалы аурулардың
этиологиясы, басты себептері деген ... ... ... ... ... ... болмайтыны ... ... ... ... ... ... ... факторларға қоздырушыдан
басқа да, азықтың жетімсіздігі мен құнарсыздығы, малды ... ... ауа ... қолайсыздығы, т.б. жағдайлар ... ... ... сол ... қоздырушы өзіне тән ... ... та ... ... ... ... ... басты себебі болып ... ... ... ... ... бірі ... ... Індет ошағын жою шаралары
Инфекциялық аурумен күресуде басты шаралар үш ... ... ... ... жою;
2) ауруды тарату жолдарын, жағдайларын ... ... ... ... тұра ... ... ... шаралар профилактикалық (аурудың алдын алу, сақтандыру) және
лажсыз (ауру шыққан соң) болатын ... ... ... ... азықтандыру, суғару, күту, бағу
жатады. ... ... жеке ... сақтау (арнайы ... ету, ... және ... дәрі ... бөлу т.б.) ... фермаларын қоршау, суды, суғару суаттарын реттеу мал азықтарын үнемі
тексеріп отыру малды әр ... ... ... ... ... ... ... малдарды клиникалық тексеруден, диагностикалық
- лабораториялық тексеруден өткізіп отырады. Ауру малды уақытылы бөліп ... ... ... вакцинация жасайды (етке; тері астьша вакцина
егеді). Қазырғы кезде аэрозольдық вакцинация ... ... ... ... соны іске ... ... ауруларының алдын алу үшін ... ... ... ... ... іске асыру және оны жоюға ҚР малдәрігерінің,
бекіткен уставын (жарғыны)және заңын сөзсіз іске ... ... ... Оны
іске асыру жеке адам болсын, ферма иесі болсын, жеке мал иесі ... және ... іске ... тиіс.
Жұқпалы аурудың алдын алу таратпау үшін ең маңызды шара бұл ... шара ауру ... да, ауру ... да іске ... ... Мал ... ... ферма және ауылға келген мал 30 күн карантинде болуы керек.
Мал келген кезде малдәрігерлік ... өтуі ... Ал ауру ... ... ... карантин салынуы қажет. ... ... ... ... ... ғана кіреді), көлік, атты адам ... ... Ол ... ... (жалпы азықтың барлық түрі) сабан, силосты әкелуге
және әкетуге тиым ... ... ... ... 1000м х1000м ... ... ... бағатын адамдардан басқа адамдар ол жерде кірмеу керек. Ауру
малды үнемі мал ... ... ... ... ауру малды тез
арада бөліп емдеу керек. Мал дәрігерлік ... ... ... ... ... т.б.) ... күтінуші персоналмен, өзін ... ... ... және жою жөнінде әңгіме өткізу керек. Ауру
шыққан туралы бұхаралық ... ... ... ... ... тарату қажет
[1,3,5,6,8].
Ауруға бейім мал түгелдей балаулык ... ... ... ... үшін ... ... серологиялық,
аллергиялық әдістер ... Бұл ... ... ... үш ... ... ауруы айкын, ауруы ... ... ... ... ... ... ... күдіксіздер жатады да, олар
жедел баска ... ... жеке ... ... Бұл ... ... ... адам тағайындалады да, аурудын
ерекшелігіне байланысты ... ... ... ... ... т.б./ не ... ... жануарларға диагнозы ... ... Олар - ... ... ... немесе
зерттеудің нәтижесі дүдәмал болғандар. Мұндай малдар ауруы айқын және
аурудың ... ... жеке ... ... Олар қосымша
кайтадан тексеріледі де, ... ... ... айкын
малдарға, ал диагнозы растамаса аурудың жұғуы күдіктілерге ... ... ... барлық калған малдар жатады. Олар ... ... ... ... ... ... түрде ауруды балау үшін арнайы ... өтіп ... ... ауруға шалдығуы біржола тоқтағанша ... ... ... кейін ауырған жануарлар бөлініп
оқшауланғаннан соң ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігіне байланысты 6ұл топтағы
жануарларды иммуңдейді /белсенді ... ... ... ... ... әсер ... емдік-дауалық дәрмектермен
домдайды. Аса қауіпті аурулар ... ... ... обасы / індет
ошағындағы барлық жануарлар сойылады.
Жұқпалы аурулардың емі. ... ... ... ... ... түрде жүргізіледі. Бұл ... және ... ... ... ... ем - ... ... /этиологиялық факторына/, яғни оның
коздырушысына қарсы ... Ол үшін сол ... тән ... ... ... өзгеше емес дәрі-дәрмектер қолданылады.
Белгілі бір ... ... ғана ... өзгеше дәрмектерге
иммунді қан сарысуы, иммуноглобулиндер, бактериофагтар жатады. ... ... ... ... сульфаниламидтер, нитрофурандар
және ... ... ... ... ... жануардың жағдай, күйіне
байланысты ... ... ... келтіру мақсатында пайдаланылады.
Оларға жүрекке әсер ететін, ... ... зәр ... ... ... ... қалпына келтіретін ерітінділер, дененің ... ... ... т.б. дәрмектер жатады.
Жұқпалы ауру кезінде емдеу толық курс ... ... ... ... ... беліілері өше бастаған сәтте емдеуді тоқтауға
болмайды. Емдеу курсы толық ... ауру ... ... ... беруі
мүмкін жұқпалы ауруға шалдыққан жануарларды /мысалы, бруцеллез, туберкулез
кезінде/ санитарлық қасапханада сояды. Егер ондай мал тым көп ... ... сою ... ... Ол үшін ауру ... ... арнайы
санитариялық күн белгілеп, сойым аякталғаннан кейін бүкіл цехка ... ... ... алынған өнімді азық-түлікке пайдалану аурудың
түріне, ветеринарлық-санитарлық сараптың қорытындысына, бактериологиялық
тексерудің нәтижесіне байланысты шешіледі.
Аса ... ... ... /кұтырык, шошқа обасы, топалаң/ ауру
малдың ұшасы техникалық пайдалануға ... ... ... ... ... ... жойылып жіберіледі [1,3,5].
Ауруға бейім жануарларға қатысты шаралар. Індетке қарсы шаралардьщ
маңызды бір ... ... ... ... қатысты жүргізіледі. Олар
негізінен хайуанаттарды ауруға төзімділігін арттыруға және оларды ауру жұғу
каупінен корғауға бағытталған. ... ... ... ... ... ... берілу тетігіне қарсы шаралар ретінде қарастырылатындықтан
бұл ... ... ... төзімділігін арттыру жайы сөз болады.
Жануарлардың ауруға төзімділігін арттыру - ... ... ... ... ... ең ... мақсаты. Оны
қамтамасыз ету үшін кең аукымды ... ... ... ... іске ... ... Өнімді
көп беретін малды өсірумен қабат олардын ауруға төзімді болуына да көңіл
бөлу қажет. Бұл ... ... ... ... ғана емес, оның күтіміне
де байланысты екені анық. ... ... ... мен өрістің,
соңдай-ақ малды азықтандыру және суару, ... ... сай ... ... ... ... төзімділігіне әртүрлі
стресс жағдайлар кері әсер етеді. ... ... ... және ... құрамында болатын зиянды коспалар, ауаның қалыптан ... ... ... ... ... және ... ... немесе торларда жануарлардың аса орналасуы, ... ... ... шулы ... жануарларды
көлікпен тасымалдау оларға зиянды әсер етеді.
Сондықтан да жыл ... ... ... малды ... ... ... ... қыстамаға ... ... ... ... ... ... ... болдырмауға бағытталған
арнайы ... ... ... Ауа ... ... ... ... боран, катты аяз, ... ... ... ... ... ... ... бөлу керек. Малдың күтіміне,
азықтандыру рационына, бос ... ... ... бақылау -
жануар организмінің ауруға төзімділігін қамтамасыз ететін ең маңызды алғы
шарттар.
Жұқпалы ауру ... ... ... ... ... Ол ... ауру болмаған уақытта да тиянакты түрде іске
асырылып отыруы ... ... ауру ... сол ... ... ... қолданылады. Егер жануарлар инфекция коздырушысының
бастауымен жанаспаған болса, вакциналау ... ... ... ... ... ... аркылы ауруды ... ... ... ... тиым ... ... инфекция қоздырушысының бастауымен жанаскан
болса, ... тез ... ауру ... кету ... туса, онда
иммуноглобулиндік ... ... ... ... ... ... яғни симультанды иммундеу ... ... ... Бұның
нәтижесінде егілгеннен соң бірден ... ... ... да, ол әлсірей бастаған кезде белсенді иммунитет күшіне
енеді.
Есте болатын бір жай, аса ... ... ... ... ак, ... ... әдісін жеке қолдану ... ... ... ... ... ... күші төмендейді [1,7,10,11].
2 Өзіндік зерттеу
Курстық жұмысты орындау барысында мен ... ... ... ... ... іс-шараларын зерттедім.
Жылқы тұмауына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар
Ауру белгілерімен жылқының жалпы күйіне қарай тек сол белгілерді жоятын
дәрілер ғана қолданылады. Ауру ... ... мен ... ... қызметін жақсартатын және сергіткіш дәрілермен қоса
пайдаланылады.
Грипп жіті індет аурулардың ... ... Оған ... ... жүқпалы тұмауға қарсы қолданылатын шаралармен ... ... бір ... ауырып жазылған малдарда вирустың екінші
түріне қарсы иммунитет болмайды. Иммунитет табиғи ... ... ... ... аса ... ... иммунды биелерден енжар иммунитет
беріледі.
Арнамалы дауалау үшін поливалентгі, белсенділігі ... ... ... ... — 1 ... аурумен күресуде басты шаралар үш бөліктен тұрады:
1) аурудың ... ... ... ... ... ... ... Малдың ауруға қарсы тұра алататын қабілетін көтеру.
Айтылған шаралар профилактикалық (аурудың ... алу, ... ... ... ... соң) ... шаралардан тұрады.
Профилактикалық шараларға, малды азықтандыру, суғару, күту, ... ... ... жеке ... ... (арнайы киіммен
камтамасыз ету, дезинфекциялық және ... дәрі ... бөлу т.б.) ... ... ... суды, суғару суаттарын реттеу мал ... ... ... ... әр ... малдәрігерлік тексеруден өткізіп отыру қажет.
Сақтандыру мақсатында малдарды клиникалық тексеруден, ... ... ... өткізіп отырады. Ауру малды уақытылы бөліп алып
емдейді. Күдіктенген малдарды вакцинация жасайды (етке; тері астьша ... ... ... ... ... (әсіресе құсқа, шошқаға
кеңінен қолдануда, соны іске асыру керек.
Құрт ... ... алу үшін ... ... ... ... шарасын іске асыру және оны жоюға ҚР малдәрігерінің,
бекіткен уставын (жарғыны)және заңын сөзсіз іске ... ... ... Оны
іске асыру жеке адам болсын, ферма иесі болсын, жеке мал иесі ... және ... іске ... тиіс.
Жұқпалы аурудың алдын алу таратпау үшін ең маңызды шара бұл ... шара ауру ... да, ауру ... да іске ... ... Мал ... ... ферма және ауылға келген мал 30 күн карантинде болуы керек.
Мал келген кезде ... ... өтуі ... Ал ауру ... ... ... карантин салынуы қажет. Фермаға ... ... ... ... ғана ... ... атты адам ... шықпауы
керек. Ол жерден жем, шөп ... ... ... ... ... ... және әкетуге тиым салынады.
Карантин салынған аумағы шамамен 1000м х1000м территория қоршалып,
малды ... ... ... ... адамдар ол жерде кірмеу керек. Ауру
малды үнемі мал дәрігерлік тексеруден ... ... ауру ... ... бөліп емдеу керек. Мал дәрігерлік саяси ағарту жұмыстары (лекция,
баяндама, әңгіме т.б.) халықпен, ... ... өзін ... ... ... және жою жөнінде әңгіме өткізу керек. Ауру
шыққан туралы бұхаралық ақпарат құралдары арқылы халыққа ... ... ... ... мал ... ... ... өтеді. Ауруға
жаппай тексеру үшін ... ... ... ... ... Бұл ... нәтижесінде барлық
жануарлар үш ... ... ... ... ... ... және
аурудың жұғуы күдікті.
Ауруы айқын жануарларға диагнозы күдіксіздер жатады да, ... ... ... ... жеке ... ... Бұл ... ... бөлек адам тағайындалады да, ... ... ... ... ... ... ... т.б./ не жояды.
Ауруы дүдәмал жануарларға ... ... ... Олар - ... ... ... немесе
зерттеудің нәтижесі дүдәмал болғандар. Мұндай малдар ауруы айқын ... ... ... жеке ... ... Олар ... ... де, ... ... ... ... ал ... растамаса аурудың жұғуы күдіктілерге косылады.
Аурудың жұғуы күдіктілерге барлық калған малдар жатады. Олар ауруға
шалдыққандармен ... ... ... ... ... түрде ауруды балау үшін арнайы ... өтіп ... ... ... ... ... тоқтағанша жүргізіледі.
Әрбір балаулық тексеруден ... ... ... ... соң ... ... ... жасалынады.
Сонымен катар жұқпалы аурудың ... ... 6ұл ... ... ... ... енжар әдіспен/ болмаса
микробтарға қарсы әсер ... ... ... Аса ... ... ... ... шошқа обасы / індет
ошағындағы барлық жануарлар сойылады.
Жұқпалы аурулардың емі. ... ... ... ... ... түрде жүргізіледі. Бұл кешен
этиотропты және ... ... ... ... ем - аурудың себебіне /этиологиялық факторына/, яғни оның
коздырушысына қарсы бағытталады. Ол үшін сол ... тән ... ... катар өзгеше емес дәрі-дәрмектер ... бір ... ... ғана ... өзгеше дәрмектерге
иммунді қан ... ... ... ... ... дәрі- дәрмектерге антибиотиктер, сульфаниламидтер, нитрофурандар
және химиялық препараттар жатады.
Симптоматикалық дәрі-дәрмектер ... ... ... ... ... ... ... келтіру мақсатында пайдаланылады.
Оларға жүрекке әсер ететін, қақырық түсіретін, зәр шығаратьш дәрілер, су-
тұз ... ... ... ... ... жалпы куатын
арттыратын, десенсибилизациялайтын, т.б. дәрмектер ... ауру ... ... ... курс ... ... Аурудың
беті кайтып, клиникалық беліілері өше бастаған сәтте емдеуді ... ... ... ... ... ауру ... өрбіп, рецидив беруі
мүмкін жұқпалы ауруға шалдыққан жануарларды /мысалы, бруцеллез, туберкулез
кезінде/ санитарлық ... ... Егер ... мал тым көп ... ... сою ... ... Ол үшін ауру ... ... ... күн ... ... ... ... бүкіл цехка дезинфекция
жасалынады. Сойылған малдан алынған өнімді азық-түлікке пайдалану ... ... ... қорытындысына, бактериологиялық
тексерудің нәтижесіне байланысты шешіледі.
Аса ... ... ... /кұтырык, шошқа обасы, топалаң/ ауру
малдың ұшасы техникалық пайдалануға жатқызылады немесе ... ... ... ... жойылып жіберіледі.
Ауруға бейім жануарларға қатысты шаралар. Індетке қарсы шаралардьщ
маңызды бір бөлігі ауруға ... ... ... жүргізіледі. Олар
негізінен хайуанаттарды ауруға төзімділігін арттыруға және оларды ауру жұғу
каупінен корғауға бағытталған. Аурудын малға ... ... ... ... ... ... қарсы шаралар ретінде қарастырылатындықтан
бұл жерде ... ... ... ... жайы сөз ... ауруға төзімділігін арттыру - фермаларда жүргізілетін
барлық шаруашылыққа қатысты іс-әрекеттердің ең ... ... ... ету үшін кең аукымды ... ... ... ... іске асыру керек. Өнімді
көп беретін малды өсірумен қабат олардын ауруға төзімді ... да ... ... Бұл ... ... тұқым тегіне ғана емес, оның күтіміне
де байланысты екені анық. Сондықтан қора-жайдың, жайылым мен ... ... ... және ... ... ... сай жүргізулері керек. Жануарлардың ауруға төзімділігіне әртүрлі
стресс жағдайлар кері әсер етеді. Оларға сапасыз ... және ... ... ... ... ... ауаның қалыптан ... ... ... ... ... және ... ... немесе торларда жануарлардың аса ... ... ... ... шулы дыбыстар, жануарларды
көлікпен тасымалдау оларға ... әсер ... да жыл ... ... ... ... қыстаудан
жайылымға шығарғанда немесе ... ... ... ... ... стресс-факторлардың
жануарларға ... ... ... болдырмауға бағытталған
арнайы шаралар қолдану ... Ауа ... ... ... жауын, боран, катты аяз, ... ... ... ... күтіміне ерекше көңіл бөлу ... ... ... ... бос ... /моцион/ күнделікті бақылау -
жануар организмінің ауруға төзімділігін қамтамасыз ететін ең маңызды ... ауру ... ... ... шараларды орындау
жеткіліксіз. Ол шарттар ауру болмаған ... да ... ... ... ... ... ... ауру байқалғанда, сол ауруға қарсы
иммундік ... ... Егер ... инфекция коздырушысының
бастауымен жанаспаған болса, вакциналау ... ... ... ... қолдан жұктыру аркылы ... ... ... ... ... тиым ... жануарлар инфекция қоздырушысының ... ... ... тез ... ауру ... кету ... ... онда
иммуноглобулиндік дәрмектер арқылы енжар ... ... ... яғни ... иммундеу жақсы ... ... ... ... соң ... ... ... иммунитет
калыптасады да, ол әлсірей бастаған кезде ... ... ... ... бір жай, аса ... ... енжар иммундеусіз -
ак, белсенді иммундеу әдісін жеке ... ... ... ... әсерінен белсенді иммунитеттің күші төмендейді.
3 Техникалық қауіпсіздік
Малдардың қора ... ... ... дегельминтизация,
дератизация жасалуын, өрт ... ... ... ... ... жіті қадағалау;
Мамандардың стерильді құрал - саймандар, ... ... тағы ... арнайы киімдерді киюін қадағалау;
Техника қауіпсіздігі ережелерін қадағалау;
Ауру шыққан жағдайда ауру малды карантинге алып, сау малға,
адамға жұқпауын қадағалау.
Малдың ... ... ... ... қауіпсіздік ережелерін
сақтау- қоғамдық және адамның жеке басының денсаулығын ... үшін ... және ... ... өлуіне жол бермеуге бағытталған аса маңызды
шара.
Малшылар еңбек қорғау ережелерімен танысу үшін ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Алғашқы нұсқаумен барлық жұмысқа жаңадан келген адамдар танысады. Оның
мақсаты жұмысқа келген адамдарды еңбек ... ... және ... ... ... ... нұсқауды топ жетекші жүргізеді. Бұл нұсқау жұмыстың
қауіпсіз тәсілдерін практика ... ... ... ... ... жұмыс істейтін адамдарды жеке бастың гигиенасымен таныстырады.
Мал шаруашылығындағы жұмысшылар арнайы және санитариялық киімдермен
қамтамасыз ... ... киім - бұл ... ... ... биологиялық факторлардың әсерінен қорғайтын құрал. Арнайы киімге
кеудеше, ... ... ... етік, резенке, шұлықтар жатады.
Ауру малмен,өлексемен, қимен жанасу нәтижесінде жұмысшыларға ... ... жұғу ... ... Аса ... ауруларға
топалаң, маңқа, туберкулез, бруцеллез, құтыру, бұзаутас және т.б. аурулар
жатады.
Улы химикаттармен жұмыс істеуге ең кемі 18 ... ... ... ... ... ... ... ережелері жөнінде нақтылы нұсқау
алған және ... ... ... ... игерген
қызметкерлерге ғана рұқсат беріледі.
Жас өспірімдер, жүкті және баласын емізіп жүрген әйелдер кейбір ... ... ... ... жұмысқа қабылданбайды.
Улы химикаттармен жұмыс істеген кезде тамақ, су ішуге, темекі тартуға
болмайды. ... ... ... ... немесе үзіліс кезінде ғана ішуге
болады, бірақ міндетті түрде арнайы ... ... ... ... жуу ... ... атқаруға міндетті адамдар жұмыс ... ... ... таса ... керек.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, жылқы тұмауына тек жылқы, көбінесе ересек жылқы
шалдығады. ... ... ауру ... ... ... Ол ауру мал сау ... ... сондай-ақ микроб тамған азық, суат және қора-жай арқылы
жұғады. ... жіті ... ... ... ... вирус кеңірдектің
бөліндісінде, өкпеде, мұрынның кілегейінде, өңеште сақталады да, ... ... ... ... ... ... қанда да
табуға болады. Организмнен қоздырушы тыныс ... ауа ... ... ... ... ... зәрімен бөлініп шығады. Вирус сезімтал
клеткаларға еніп, адсорбциясы гемагглютинин көмегімен мукопротеиндік клетка
рецепторлары арқылы ... ... ... ... ... сезімтал келетін — ақ тышқан, ат жалмандар.
Вирус жоғары тыныс алу жолдары мен өкпеде ... ... ... ... амнион қуыстарында жақсы көбейеді. Зақымдалған
эмбрион өлмейді. Аллантоис ... ... ... РГА ... ... ... ... карай анықталады, осыған орай
аурудың өршуі белгілі бір ... ... ... оның ... ... ... ... жылдың жауын-шашынды кезеңдерінде жаппай
ауырады. Ауру індет ретінде өтеді. Оны дәл ... үшін ... ... ауруларын, жұқпалы плевропневмонияның жеңіл түрін ажырата ... ... ... ... ... қарай тек сол белгілерді
жоятын дәрілер ғана қолданылады. Ауру ... ... ... ... ... қызметін жақсартатын және сергіткіш
дәрілермен қоса пайдаланылады. ... жіті ... ... ... ... ... қолданылатын шаралар жүқпалы тұмауға қарсы ... ... ... бір ... ауырып жазылған малдарда вирустың екінші
түріне қарсы иммунитет болмайды. Иммунитет табиғи ауырып жазылған малдарда
бір жылдан аса ... ... ... ... ... ... ... үшін поливалентгі, белсенділігі жойылған вакциналар
қолданылады. ... ... — 1 ... ... тізімі
1 Сайдулдин, Т.С. Ветеринариялық іңдеттану: оқулық жоғары оқу орындары
үшін, Том 1,2. / ... - ... ... ... Е.И. ... түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және
күресу шаралары: оқу құралы жоғары оқу ... үшін / Е.И. ... ... ... 1992. – 135б.
3Носков Н.М. Руководство к практическим ... по ... ... для ... / Н.М. Носков - Москва: 1961.- ... ... А.А. ... ... (изд. ... ... для
вузов / А.А.Поляков – Москва: Колос, 1964.-153б.
5 Покров, М.И. Рекомендации по методике эпизоотологического исследования:
/М.И.Покров - ... ... 1975.- ... ... Т.С. Основы серологии: учебник для вузов / Т.С.Сайдулдин -
Алма-ата: Кайнар,1992. -121с.
7 Осидзе, М. Инфекционные ... ... ... /Под редакцией
М. Осидзе - М: ... 1987.- ... ... В.А. Практикум по ветеринарной микробиологии: учебное пособие
для вузов / В.А. ... , В.М. ... ... ... 1980.-183с.
9 Степин, В.С. Компоненты клеточного иммунитета в зависимости от способа
введения вакцины ... Л.М. ... - ... ... ... 1986. - № 4, ... ... И.М. Ветеринарлық анықтама / И.М. Кононов - Москва: 1984.-
18с.
11 Сысоев, А.А. ... ... ... ... для ... / А.А. ... - М.,1978. -119с.
12Арзымбетов Д.Е. Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары
оқу орындары ... ... ... ... Д.Е., ... Қ.Б.,
Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.
-----------------------
1-сурет. Тұмаумен ауырған жылқы (қабақ ісінуі, жарықтан қорқу қорқу)

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Евразиялық экономикалық қауымдастығына мүше - мемлекеттердің аумағына жануарлар, жануар текті шикізаттарға қойылатын ветеринариялық талаптар11 бет
Жылқы етін консервілеу технологиясын жетілдіру және рецептурасын құрастыру82 бет
Дезинфекция түрлері12 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
"Қазақстандағы ветеринария қызметі және ҚР «ветеринария туралы» заңы"6 бет
''SC Food'' ЖШС-нің ірі қара мал бұзаутазын алдын алу және онымен күресу шаралары.14 бет
«Аса қауіпті инфекциялық аурулардың алдын алу бойынша санитариялық-эпидемияға қарсы (профилактикалық) іс-шараларды ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидалары30 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет
Ірі қара малдардың инфекциялық ринотрахеиті14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь