Колибактериозға қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар

Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен қысқартулар
Анықтамалар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... 10
1.1Ветеринария саласындағы мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.2Колибактериоз ауруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.2.1Колибактериоз ауруының қоздырушысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.2.2 Колибактериоз ауруының індеттік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
1.2.3Колибактериоз ауруымен дерттену ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.2.4 Колибактериоз ауруының өтуі және симптомдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
1.2.5 Колибактериоз ауруының патологиялық . анатомиялық өзгерістері ... ... ..17
1.2.6 Колибактериоз ауруын балау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
1.2.7 Колибактериоз ауруының емі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
1.2.8 Колибактериоз ауруының иммунитеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
1.2.9 Колибактериоз ауруын дауалау және күресу шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
1.3Септикалық колибактериоз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
1.4 Індетке қарсы шаралар туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
2 Өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
3 Техникалық қауіпсіздік ... ... ... ... .29
Қорытынды ... ... ... ... .30
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің тәуелсіздігінің 10 жыл ішінде болған экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған жоспарлы экономика кезеңінде қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ветеринарлық қызмет сапалы ветеринарлық қызмет көрсетуді қалыптастыра алмады. Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар «Ветеринария туралы заңның» талқыланып, 1995 жылы қабылдануына әсер етті.
Бұл қаулы ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап беретін алғашқы құжаттардың бірі болды. Ол елімізде ветеринарияның бір саласы жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ветеринариялық қызмет көрсетудің нарықтық дамуына негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып, төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
- мемлекеттік қадағалау, бақылау қызметінен шаруашылықтық-атқарушы қызметін бөліп ажырату жұмыстары атқарылды. Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды. Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен, ауыл округына және базарға дейінгі аумақты қамтыды. Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
- ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған, бұған өте қауіпті жұқпалы аурулармен күресу шараларын ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
- ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны анықталған.
- ветеринариялық препараттарды өндіруде барлық потенциалдық өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
- осы қалыптасқан өзгерістердің бәрі 1995 жылы қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол 2002 жылдың 10 шілдесінде жаңа талаптарға сай келетін «Ветеринария туралы заңды» қайта талқылап, қабылдануының себебі болды.
- жаңа «Ветеринария туралы заңның» мақсаты - ветеринарлық-санитарлық жағдайды жақсарту, жануарлар өнімдерін, шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін, халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы аурулардан сақтау, сонымен қатар бірінші, экономикалық орталық құру.
1 Сайдулдин, Т. Ветеринариялық індеттану: оқулық жоғары оқу орындары үшін /Т.Сайдулдин – І,2-кітап, Алматы: Санат, 1999. - 294 бет.
2 Қасымов, Е.И. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы ауруларды балау және күресу шаралары: оқу құралы жоғары оқу орындары үшін /Е.И.Қасымов - Алматы: Санат, 1992. –201б.
3 Носков, Н.М. Руководство к практическим занятиям по эпизоотологии: учебное пособие для вузов /Носков Н.М.- Москва: Колос, 1961.-126б.
4 Поляков, А.А. Ветеринарная дезинфекция: учебное пособие для вузов /Поляков А.А.- Москва: Колос, 1964.- 179с.
5 Сюрин, В.Н. Частная ветеринарная вирусология: учебник для вузов /В.Н Сюрин, Н.В.Фомина – Москва: Колос, 1979.-132с.
6 Сюрин, В.Н. Диагностика вирусных болезней животных: справочник / В.Н Сюрин и др. М: Агропром, 1991.-211с.
7 Тәжібаев, А.С. Научные основы эффективной дератизации объектов ветеринарного надзора: учебное пособие для вузов / А.С. Тәжібаев - Алматы, 2000.-156с.
8 Мырзабекова, Ш.Б. Ветеринариялық вирусология: учебник для вузов /Мырзабекова Ш.Б – Алматы: Білім, 2004. – 215б.
9Арзымбетов Д.Е. Ветеринария ісін ұйымдастыру: Ауыл шаруашылық жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық /Арзымбетов Д.Е., Орынтаев Қ.Б., Қанатбеков Т.И. –Алматы, 2009.-136б.
        
        ‎       ‏Аннотация
... ісін ... ... ‬«Колибактериозға‭ ‬қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар‭» ‬тақырыбы бойынша жазылған курстық жұмыс‭ ‬31‭ ‬беттен‭ ‬тұрады.
... ... ... ‬негізгі бөлім,‭ ‬өзіндік зерттеу,‭ ‬техникалық қауіпсіздік,‭ ‬қорытынды‭ ‬және пайдаланылған әдебиеттер тізімі‭ ... ‬1‭ ... ... ... ... Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
... ... ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
Пәні‭ _______________________________________________________
Жұмыс‭ ‬тақырыбы:‭_____________________________________________
Мамандығы:‭_________________________________________________
Орындаған‭ ... аты ... ... ... ... ... ... ‬атағы‭)
Жұмыс‭ ____________
бағасы
бағасына қорғалды
‎«_____»________‏2016ж.
Норма бақылау:
‎_______________
қолы,‭ ‬аты‭ –‬жөні‭
Комиссия:
‎_______________
қолы,аты‭ –‬жөні‭
_______________
қолы,аты‭ –‬жөні
‎ ‏ ... ... ... ... ‬7.‭ ‬05‭ –
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университеті
‎______________________________‏кафедрасы
... ... ... ... ... бойынша курстық жұмыс
Студент‭ _______________________________
(тегі,аты-жөні‎)
Жұмыс‎ ‏тақырыбы‭ ... ... ... жұмыстың мазмұны
Орындалу‎
мерзімі
‎ ‏Көлемі‭
(парақ саны‎)
1
2
3
4
5
6
Ұсынылған ... ... ... ... ... ... күні‭________________
Жұмыс жетекшісі‭ _________________________________________________
(қызметі,‎ ‏тегі,аты‭ –‬жөні,‭ ‬қолы‭)
Тапсырманы орындауға қабылдаған‭_______________________________‬
( күні,‎ ‏студенттің қолы‭)
Ф.‎ ‏7.‎ ‏04‎ –
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым ... ... ... ... ... ... ... жоғары мектебі
‎«_________________________________________»‏ кафедрасы
... ... ... ... ... ... ... тақырыбы‭ _____________________________________
_________________________________________________________________
Қорғау кезінде келесі сұрақтарға жауап алынды:‭ ... ... ... ... ... ... (‬60‭ ‬мүмкіндіктен‭) _____‬,‭ ‬қорғау бағаланды‭ (‬40‭ ‬мүмкіндіктен‭)_____‬балл.
Сомалық баллы‭______
Жұмыстың бағасы‭____________
Курстық жұмыс‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬курстық жұмыста‭ ‬ төмендегі‭ ‬белгілер‭ ‬мен‭ ‬қысқартулар қолданылды:
Г-грамм
Сағ-сағат
Мм-миллиметр
Квт-киловольт
Кг-килограмм
СКЖЗ-синтетикалық‭ ... ... ... ‬спирт
РНК‭ ‬-‭ ‬Рибонуклеин қышқылы
ДНК‭ ‬-‭ ‬Дезоксирибонуклеин қышқылы
млн‭ ‬-‭ ‬миллион
т.б.‭ ‬-‭ ... ... ... ... ... –‬диффузды преципитация реакциясы
ИФТ‭ –‬иммунды‭ –‬ферментті талдау
БР‭ –‬бейтараптау реакциясы
ЦПӘ‭ ‬-‭ ‬цитопатогендік әсер
рН‭ –‬ортаның қышқылдығы
Мазмұны
Нормативтік сілтемелер
Белгілер мен қысқартулар‭
Анықтамалар
Кіріспе...........................................................................................................................8‭ ... ... ... ... ... ... ауруы...........................................................................................13
1.2.1Колибактериоз ауруының қоздырушысы.................................................14
1.2.2‎ ‏Колибактериоз ауруының індеттік ерекшеліктері..................................................14
1.2.3Колибактериоз ауруымен‭ ‬дерттену.................................................................15
1.2.4‎ ‏Колибактериоз ауруының өтуі және симптомдары......................................16
1.2.5‎ ‏Колибактериоз ... ... ‬-‭ ... ... ... ауруын балау..........................................................................18
1.2.7‎ ‏Колибактериоз ауруының‭ ‬ емі.........................................................................18
1.2.8‎ ‏Колибактериоз ауруының‭ ‬ иммунитеті......................................................................19
1.2.9‎ ‏Колибактериоз ауруын дауалау‭ ... ... ... ... ... қарсы‭ ‬шаралар туралы‭ ‬түсінік..............................................................23
2‎ ‏Өзіндік зерттеу........................................................................................................27
Техникалық қауіпсіздік‭ ‬.................29
Қорытынды‭ ‬.................30
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі............................................................................31
... ... ... ... ... ‬нормативтік‭ ‬құжаттарды‭ ‬қолдануға‭ ‬сілтемелер‭ ‬жасалған:
‎ ‏МЖМБС‭ ‬2.104‭ ... ... ... ... ... ‬2.301‭ ‬-68‭ ‬КҚБЖ‭ (‬ЕСКД‭)‬.Форматтар.
МЖМБС‭ ‬2.601‭ ‬-2006‭ ‬КҚБЖ‭ (‬ЕСКД‭)‬.‭ ‬Пайдалану‭ ‬құжаттары.
МЖМБС‭ ‬2.304-81‭ ‬КҚБЖ‭ ... ... ... ‬2.701-84‭ ‬КҚБЖ‭ (‬ЕСКД‭)‬.‭ ‬Схемалар.Түрлері‭ ‬мен‭ ‬типтері.‭ ‬Орындауға‭ ‬қойылатын‭ ... ... ... ... (‬ЕСКД‭)‬.Әріптік‭ ‬белгілеу.
МЖМБС‭ ‬2888-68‭ ‬-‭ ‬Ветеринарлық термометр
... ... ‬-‭ ... ... шыны ... ... ‬мензуркалар,‭ ‬колбалар,‭ ‬пробиркалар
МЖМБС‭ ‬5556-81-‭ ‬Гигроскопиялық медициналық мақта.‭ ‬Техникалық‭ ‬жағдайлар
‎ ‏МЖМБС‭ ‬5962-67‭ ‬-‭ ‬Этил ... ... ... ... ‬6709-72‭ ‬-‭ ‬Дистилденген су.‭ ‬Техникалық жағдайлар
МЖМБС‭ ‬9147-80‭ –‬Лабораториялық ыдыстар және қондырғылар.‭ ‬Шынылы,‭ ‬фарфорлы.‭ ... ... ‬-‭ ... ... ... ... ‬26678-85‭ ‬-‭ ‬Тоңазытқыштар және мұздатқыштар.‭ ‬Жалпы техникалық жағдайлар
МЖМБС‭ ‬28085-89‭ ‬-‭ ‬Биологиялық препараттар
Кіріспе
Тақырыптың ... ... ... ‬10‭ ... ... ... экономикалық өзгерістер ветеринарлық қызмет көрсету жүйесін түп-тамырымен өзгеруіне әкеп соқтырады.
Орталықталындырылған ... ... ... қалыптасқан және бұрын толық мемлекет қаржысымен қаржыландырып келген ... ... ... ... ... ... ... алмады.‭ ‬Ол жеке кәсіпкерлік саласының дамуына кедергі болады.
Осы жағдайлар‭ «‬Ветеринария туралы заңның‭» ... ... ... ... әсер ... ... ТМД елдері арасындағы заңды күші бар және сол уақыттың барлық талаптарына жауап ... ... ... бірі ... ‬Ол ... ... бір ... жеке кәсіпкерліктің дамуына жол ашты және бұл ... ... ... ... ... негіз болды.
Ветеринариялық жүйені дұрыс қалыптастыру жолында жасалған жұмысты негізге ала отырып,‭ ‬төмендегі мәліметтерге көңіл бөледі:
мемлекеттік қадағалау,‭ ‬бақылау қызметінен ... ... ... ... ... атқарылды.‭ ‬Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер мысалында ветеринарияда инспекторлық жүйе құрылды.‭ ‬Ол мемлекетегі қызметтегі бөлімнен,‭ ‬ауыл ... және ... ... аумақты қамтыды.‭ ‬Мемлекеттік ветинспекторлар ветеринарлық тәжірибе жүргізбейді.
ветеринариялық қызмет көрсетудің барлық саласы бәсекелестік ортаға шығарылған,‭ ‬бұған өте ... ... ... ... ... ұйымдастыру және карантин қойылатын инфекциялық ауруларды жою жұмыстарын жүргізу қосылмаған.
ветеринария саласында жұмыс атқаратын мелекеттік өндірістер саны ... ... ... ... ... ... өндірушілердің байланысын қалыптастыруда және ветеринарлық қызмет көрсету нарығына ветпрепараттарды жеткізуде бәсекелестік ортасы кеңейтілген.
осы қалыптасқан өзгерістердің ... ... ... қабылданған заңға қарама-қайшылық туғызады және ол‭ ‬2002‭ ‬жылдың‭ ‬10‭ ... жаңа ... сай ... «‬Ветеринария туралы заңды‭» ‬қайта талқылап,‭ ‬қабылдануының себебі болды.
жаңа‭ ... ... ... ... ‬-‭ ‬ветеринарлық-санитарлық жағдайды жақсарту,‭ ‬жануарлар өнімдерін,‭ ‬шикізаттардың және ветеринарлық қадағалаудан өтетін басқа объектілердің қауіпсіздігін,‭ ‬халықты адам мен жануарларға ортақ жұқпалы ... ... ... ... ... ... ... құру.
мемлекеттік қадағалау қызметін жақсарту үшін бір жағынан ветеринарияның барлық саласын лицензиялайтын институттың құрылуы‭; ‬ал екінші жағынан мемлекеттік қадағалау‭ ‬пунктерінде‭ ‬тексерілетін ... ... ... ... ... ... ... мемлекет территориясындағы барлық субъектілерді қамтиды және мемлекеттік ... ауыл ... ... ... вертикаль құрылады.
заңның халықаралық ветеринарлық талаптарға жауап беруі,‭ ‬Қазақстанның Бүкіл әлемдік ... ... ... ... ... ... ... барлық түліктің жас төлдері‭ ‬ауырады.‭ ‬Бұзау‭ ‬2-7‭ ‬күндігінде,‭ ‬қозы туа‭ ‬салысымен‭ ... ... ... ... ‬құлын туа салысымен,‭ ‬торай туған соң бірер апта бойы,‭ ‬енесінен ... және ... ... ... ‬құс‭ ‬1‭ ‬күннен‭ ‬90‭ ‬күнге дейін және жүмыртқалаған кезінде,‭ ‬терісі бағалы аңдар өмірінің ... ... ... ... ... өлкелерде кең тараған.‭ ‬Оның басты ерекшелігі‭ ‬-‭ ‬жаңа туған төл ... ... ... кез ... маусымында байқалғанымен негізінен‭ ‬мал‭ ‬жаппай төлдеген кезде,‭ ‬қора жайда қоздырушы микробтың ... ... ... және ... жануарлардың көбеюіне‭ ‬байланысты‭ ‬туындайды.‭ ‬Қозының жаздың соңында,‭ ... ... ... ... ... ... ‬қатаң азыққа көшіруге‭ ‬байланысты.
Ауру‭ ‬қоздырушысының бастауы‭ ‬-‭ ... ... ... ... ‬жазылған‭ ‬төл,‭ ‬сонымен‭ ‬қатар олардың‭ ‬микроб алып‭ ‬жүретін енелері.‭ ‬Мұңдай жануарлар зардапты‭ ‬эшерихияларды көп мөлшерде нәжісімен,‭ ‬кей жағдайда несебімен ... ... ... ‬факторы‭ ‬нәжіспен және несеппен ластанған әртүрлі‭ ‬заттар болып‭ ‬табылады.‭ ‬Жаңа туған ... ... ... ... ... ... ‬мал‭ ‬төлдеген шақта енесінің уызымен,‭ ‬жемшөппен жұғады.‭ ‬Микроб денеге‭ ‬негізінен алиментарлық,‭ ‬сирегірек аэрогендік‭ ‬жолмен‭ ‬енеді.‭ ‬Аурудың тұрақталған ошағында‭ ‬жас‭ ‬төлге‭ ... ... ... ... ... ‬Колибактериоздың таралуына себеп‭ ‬болатын‭ ‬жағдайлар буаз малдың күтімінің нашар болуына‭ ‬байланысты‭ ‬уыздың ... ... ... нәтижесінде төлдің ауруға төзімділігінің нашарлауы.‭ ‬Колибактриоздың таралау ерекшелігі‭ ‬-‭ ‬ауру‭ ‬байқалған соң уақыт өткен сайын ауруға шалдыққан малдың‭ ... ... ... үдей ... ... ‬қатар аурудың өтуі де ауырлайды.‭ ‬Мал‭ ‬тұрған қорада‭ ‬ауру‭ ‬қоздырушы микробтың шектен‭ ‬тыс‭ ‬көбеюі және олардың‭ ‬жануар‭ ‬организмі арқылы ... ... ... ... нәтижесінде жас төл күйінің жақсы,‭ ‬төзімділігінің жоғарылығына қарамай‭ ‬жаппай ауырады‭ ‬[1,2‭]‬.
... ... ... –‬колибактериоз ауруына‭ ‬қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шараларын‭ ‬зерттеу.

1‎ ‏Негізгі бөлім‭
1.1Ветеринария саласындағы мемлекеттік реттеу
Ветеринария саласындағы мемлекеттік саясат‭
Ветеринария ... ... ... ... қадағалау бақылайтын жүктерді өндіру,‭ ‬сақтау және өткізу кезінде мемлекеттік ветеринариялық қадағалауды ... ... ... ... ... ... қызметтің жекелеген түрлерін жүргізуге мемлекеттік манаполяны сақтауға‭;
Қазақстан Республикасының аумағын басқа мемлекеттерден ... ... және ... ... ... мен таралуынан қорғауға‭;
мемлекеттік ветеринариялық қадағалаудың тәуелсіздігін қамтамасыз етуге‭;
індет жағдайын объективті түрде бағалауды және ветеринария ... ... ... ... ... ... ережелер мен нормативтерді ғылыми негізде әзірлеуге‭;
ғылыми негіздемесі болған жағдайда,‭ ‬ветеринариялық іс шаралар өткізудің халықаралық ұсыныстарда көзделгеннен анағұрлым жоғары ... ... ... жағдайды қамтамасыз ету мақсатында ветеринариялық іс шараларды жүзеге асыру кезінде мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бақылайтын жүктерді өткізуді негізсіз шектеулерге жол ... және ... ... ... төндіретін,‭ ‬алып қойлатын және жойылатын жануарлардың құнын өтеу тәртібін белгілеуге бағытталған.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ветеринария саласындағы құзіреті
Қазақстан ... ... ... ... құзіретіне:
ветеринария саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлеу‭;
ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның ұсынуы бойынша жануарлардың аса қауіпті ауруларының ... мен ... ... ... ... ... ... уәкілетті мемлекеттік органның ұсынуы бойынша ветеринария саласындағы нормативтік құқықтың актілерді қабылдау немесе бекіту‭;
ветеринария ... ... ... ұсынуы бойынша,‭ ‬профилактикасы,‭ ‬диагностикасы және жойылуы республикалық бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылатын жануарлардың аса қауіпті ауруларының тізбесін ... ... ... және адамның денсаулығына қауіп төндіретін,‭ ‬алып қойылатын және жойылатын жануарлардың құнын өтеу тәртібі мен шартарын белгілеу‭;
шет мемлекеттермен және ... ... ... ... ынтымақтастық‭;
осы Заңға және Қазақстан Республикасының өзге де заң актілеріне сәйкес ветеринария саласында басқа да функцияларды жүзеге асыру кіреді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын бөлімшелері‭;
мемлекеттік органдардың ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын бөлімшелері‭;
мемлекеттік ветеринариялық ұйымдар:
ветеринария саласындағы ... ... ... жеке және ... ... ... мемлекеттік басқару органдары
1.‎ ‏Ветеринарияны мемлекеттік басқару органдарына‭;
ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган‭;
мемлекеттік ... ... бар ... және көліктегі мемлекеттік ветеринариялық қадағалаудың аймақтық бөлімшелері‭;
ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік ... ... ... ... бар‭ ‬қаланың аумақтық бөлімшелері‭;
селолық округтердің,‭ ‬базарлардағы,‭ ‬мемлекеттік ветеринариялық қадағалау ... ... ... өндіру,‭ ‬дайындау,‭ ‬сақтау,‭ ‬өңдеу және өткізу жөніндегі ұйымдардағы ветеринариялық инспекторлары бар ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның аудандық,‭ ‬қалалық,‭ ‬аумақтық бөлімшелері ... ... ... уәкілетті мемлекеттік орган мен оның аумақтық бөлімшелерінің басшылары бір мезгілде-‭ ‬Қазақстан Республикасы мен ... ... бас ... ветеринариялық инспекторлары,‭ ‬ал олардың орынбасарлары Қазақстан Республикасы мен тиісті аумақтардың бас ... ... ... ... бола алады.‭ ‬Ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның басшысы әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің ... ... ... ... мемлекеттік инспектор‭»‬,‭ «‬бас мемлекеттік ветеринариялық инспектордың орынбасары‭» ‬деген арнаулы атаулар беруге құқылы.
Ветеринария саласындағы уәкілетті ... ... мен оның ... бөлімшелерінің құзіреті
Ветеринария саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган мен оның аумақтық бөлімшелерінің құзіретіне:
ветеринария ... ... ... ... ... және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарын сақтауына мемлекеттік ветеринариялық қадағалауды ... және ... ... аса ... ... ... ... және жойылуы республикалық бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылатын тізбесін әзірлеу‭;
аса қауіпті аурулармен ауыратын ... ... ... ‬диагностикасы және оларды емдеу жөніндегі іс шараларды ұйымдастыру мен қамтамасыз ету‭;
денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... мен ... ортақ аурулардан қорғауды ұйымдастыру және өзара ақпарат алмасуды жүзеге асыру‭;
Қазақстан Республикасының аумағын басқа ... ... ... және экзотикалық ауруларының әкелінуі мен таралуынан қорғауды ұйымдастыру‭;
Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен ветеринариялық препараттарды мемлекеттік сатып ... ... ... және ... ұйымдастыру‭;
Қазақстан Республикасының ветеринари саласындағы заңдарында белгіленген тәртіппен ветеринариялық іс шараларды,‭ ‬ветеринариялық ережелер мен ... ... есеп пен ... ... ... саласындағы басқа да нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу мен бекітуді ... ... ... ... ветеринариялық қызметтерді лицензиялау‭;
ветеринариялық препараттарды мемлекеттік сатып алу,‭ ‬ветеринария саласындағы ... ... ... зерттеулер мен ветеринария саласындағы мамандарды қайта даярлау тапсырыстарын орындау жөніндегі республикалық бюджеттік бағдарламаларды,‭ ‬нормативтік конкурстық және ... ... ны ... ... ... ... індет мониторингін ұйымдастыру және індет жағдайын зерделеу‭;
Жүргізіліп жатқан ветеринариялық іс ... ... ... ... мен ... ... ... ветеринария саласындағы басқа да нормативтік құқықтық актілері туралы мүдделі тұлғаларға ақпарат беруді ... мен ... ... ... ‬аспаптарды,‭ ‬құрал-саймандарды,‭ ‬жемшөп пен жемшөптік қоспаларды байқаудан өткізуді,‭ ‬бақылауды,‭ ‬оларды тіркеу сынағынан өткізуді ұйымдастыру,‭ ‬сондай-ақ ветеринариялық препараттарды ... ... ... ... ... ... ... ‬жемшөп пен жемшөптік қоспаларға қорытындылар беру‭;
халық арасында ветеринариялық ағартушылық жұмысты ұйымдастыру және жүргізу‎;
Мал шаруашылығы ... және ... ... ... ... ... ... мен шикізатты өңдеу жөніндегі ұйымдарды пайдалануға қабылдайтын мемлекеттік комиссияларға қатысу‭;
Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген ... ... ... ... ұйымдарда Қазақстан Республикасының атынан өкілдік ету,‭ ‬сондай-ақ олармен ынтымақтастықты ұйымдастыру‭;
Қазақстан ... ... ... өзге де функцияларды жүзеге асыру‭;
Мемлекеттік органдардың ветеринария саласындағы қызметті жүзеге асыратын бөлімшелері
1.Жануарларды ұстайтын және пайдаланатын ... ... ... Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен ветеринария саласындағы мынандай қызметтерді:
1‎) ‏тиісті мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... жасау,‭ ‬оларды емдеу‭;
) тиісті мемлекеттік органдарға тиесілі мемлекеттік ветеринариялық қадағалау объектілеріне мемлекеттік ветеринариялық қадағалау қызметін жүзеге асыратын ... құра ... ... ... осы ... ... ... бөлімшелері мемлекеттік ветеринариялық қадағалауды жүзеге асыруды қоса алғанда,‭ ‬ветеринариялық шараларды ұйымдастыру мен орындауға қатысты бөлігінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ‏Мемлекеттік органдарды осы баптың‭ ‬1-тармағында аталған бөлімшелері ветеринариялық есеппен жүргізеді және оларды Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарында белгіленген ... ... ... өкілдері және атқарушы органдардың ветеринария саласындағы құзіреті
1.Жергілікті атқарушы органдар мемлекеттік ветеринариялық ұйымдар құрып,‎ ‏олардың ... ... және ... ... ... ... белгілей алады.
2.Жергілікті атқарушы органдар ветеринариялық инспекторларға олардың мемлекеттік ветеринриялық ... ... ... ... көрсетеді,‎ ‏ауру жануарларды санитарлық союды қоса алғанда,‭ ‬ветеринариялық іс шаралар жүргізуді ұйымдастырады,‭ ‬сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... асыруға жергілікті бюджеттерден қаражат бөле алады‭ ‬[10‭]‬.
1.2‎ ‏Колибактериоз ауруы
‎ ‏Колибактериоз‭ ‬(Сolibacteriosis‭)‬,‭ ‬немесе эшерихиоз‭ ... ‬-‭ ... іш ... ... ... ... ... ‬төлдің жіті өтетін жұқпалы ауруы.‭
Тарихи деректер.‎ ‏Бұзаудың‭ «‬ақ тышқақ‭» ‬ауруының жұқпалы екенін‭ ‬1865‭ ... ... ‬ал оны ішек ... бактерияларының қоздыратындығын Иенсен‭ ‬(1891‭) ‬дәлелдеді Алғаш рет Эшерих‭ ‬(1865‭) ‬адамның нәжісінен бөліп алған,‭ ‬бұл‭ ‬микроб‭ ‬Еscherichia coli,‭ ‬ал ол қоздыратын‭ ... ... ... ... ... ‬Бұрынғы Кеңес Одағында‭ ‬колибактериоз‭ ‬біршама зерттелгенімен‭ ‬1960-жылдары бұл‭ ‬ауру‭ ‬-‭ ‬жұқпайтын‭ ‬диспепсия деген‭ ‬қате көзқарас үстемдік алды.‭ ‬Я.Е.Коляковтың ... ... ... зерттеу‭ ‬және онымен күрес жүргізу дұрыс жолға қойылды.‭ ... ... ... зерттеуді‭ ‬1970‭ ‬-‭ ‬жылдары Э.А.Светоч жан-жақты жүргізді.
‎ ‏ ... ... ... ‏Қоздырушысы‭ ‬-‭ ‬Еscherichia coli‭ ‬-‭ ‬грамтеріс,‭ ‬қозғалмалы,‭ ... ... ... ... ‬жуантық,‭ ‬ұштары жұмырланып біткен таяқша.‭ ‬Деңесінде соматикалық‭ ‬0‭ ‬-,‭ ‬жіпшесіде‭ ‬-‭ ‬Н,‭ ‬қауашақ түзетіндерінде сыртқы К-антигендері‭ ‬болады.‭ ‬К‭ ‬-‭ ... ... ... ... ‬L‭ ‬-‭ ‬және‭ ‬В‭ ‬антигендерге,‭ ‬ыстыққа төзімді,‭ ‬термостабильді,‭ ‬А-антигенге бөлінеді.‭ ‬L-антигенге жататын К-88,‭ ... ... ... ... ... ‬антигендері‭ ‬бар‭ ‬сероварларының колибактериоздың этиологиясында маңызы‭ ‬аса‭ ‬зор.
... ... ... ... ... жуық ... ... ‬Қауашақты штамдарында негізгі уыттылық‭ ‬факторы болып‭ ‬есептелетін адгезиялық антигендері‭ ‬бар.‭ ‬Микроб‭ ‬қарапайым қоректік орталарда,‭ ‬арнайы‭ ‬Эндо ортасында және адгезиялық ... ... үшін ... ... ... ... ‬Эшерихиялар‭ ‬нәжісте‭ ‬30‭ ‬күнге дейін,‭ ‬топырақ‭ ‬пен суда‭ ‬2-3‭ ‬ай‭ ‬сақталады.‭ ‬75°С-қа қыздырғанда‭ ‬30‭ ‬секундта өледі.‭ ‬Хлорлы әк,‭ ‬хлорамин,‭ ... ... ... ... ... ... ... концентрациясында ойдағыдай зарарсыздандырады.‭
1.2.2Колибактериоз ауруының індеттік ерекшеліктері
Колибактериозбен барлық түліктің жас төлдері‭ ‬ауырады.‭ ‬Бұзау‭ ‬2-7‭ ‬күндігінде,‭ ‬қозы ... ... ... ‬айға дейін‭ ‬ауырады,‭ ‬құлын туа салысымен,‭ ‬торай ... соң ... апта ... ... ... және ... ... соң,‭ ‬құс‭ ‬1‭ ‬күннен‭ ‬90‭ ‬күнге дейін және жүмыртқалаған кезінде,‭ ... ... ... ... ... аптасында‭ ‬ауырады.
‎ ‏Колибактериоз‭ ‬барлық өлкелерде кең тараған.‭ ‬Оның басты ерекшелігі‭ ‬-‭ ‬жаңа туған төл ... ... ... кез ... маусымында байқалғанымен негізінен‭ ‬мал‭ ‬жаппай төлдеген кезде,‭ ‬қора жайда ... ... ... ... ‬шоғырлануына және бейім жануарлардың көбеюіне‭ ‬байланысты‭ ‬туындайды.‭ ‬Қозының ... ... ... басында шалдығуы‭ ‬оларды‭ ‬енесінен бөліп,‭ ‬қатаң азыққа көшіруге‭ ‬байланысты.
Ауру‭ ‬қоздырушысының бастауы‭ ‬-‭ ‬колибактериозбен‭ ‬ауырған және‭ ... ... ... ‬сонымен‭ ‬қатар олардың‭ ‬микроб алып‭ ‬жүретін енелері.‭ ‬Мұңдай жануарлар зардапты‭ ‬эшерихияларды көп ... ... ... ... ... бөліп шығарады.‭ ‬Жұқтыру‭ ‬факторы‭ ‬нәжіспен және несеппен ластанған әртүрлі‭ ‬заттар болып‭ ‬табылады.‭ ‬Жаңа туған төлге‭ ‬ауру‭ ‬қоздырушысы гигиеналық тәртіп ... ... ... ... ... уызымен,‭ ‬жемшөппен жұғады.‭ ‬Микроб денеге‭ ‬негізінен алиментарлық,‭ ‬сирегірек аэрогендік‭ ‬жолмен‭ ‬енеді.‭ ‬Аурудың тұрақталған ... ... ... ... ‬тумай тұрып жатырда жұғады.
Колибактериоздың таралуына себеп‭ ‬болатын‭ ‬жағдайлар буаз малдың күтімінің нашар болуына‭ ‬байланысты‭ ‬уыздың құнарсыз болып,‭ ‬соның ... ... ... ... ... ... ... төлдің күтімінің нашарлығы,‭ ‬гигиеналық-санитариялық реттіліктің дұрыс сақталмауы көп жағдайда‭ ‬ерекше әсер‭ ... ... ... ‬қозы,‭ ‬торай,‭ ‬құлын туған кезеңде қанында иммуноглобулиндер‭ ‬болмайды,‭ ‬олар‭ ... ... ... ... ... төлдің қанына өтеді.‭ ‬Уызды жетікілікті мөлшерде‭ ‬жас‭ ‬төл‭ ‬ала‭ ‬алмаса,‭ ‬немесе‭ ‬уыздың сапасы талапқа сай болмаса,‭ ‬онда денеге‭ ‬енген ... ... ... эшерихияларға ешқандай‭ ‬тежеу‭ ‬болмай,‭ ‬жануар‭ ‬ауруға шалдығады,
Колибактриоздың таралау ерекшелігі‭ ‬-‭ ‬ауру‭ ‬байқалған соң уақыт өткен сайын ауруға шалдыққан ... ... ... ... үдей ... ‬сонымен‭ ‬қатар аурудың өтуі де ауырлайды.‭ ‬Мал‭ ‬тұрған қорада‭ ‬ауру‭ ‬қоздырушы микробтың шектен‭ ‬тыс‭ ‬көбеюі және ... ... ... ... ... ... ... күшеюі нәтижесінде жас төл күйінің жақсы,‭ ‬төзімділігінің жоғарылығына қарамай‭ ‬жаппай ауырады‭ [‬1,3‭]‬.
1.2.3‎ ‏Колибактериоз ауруымен дерттену
Алиментарлық‎ ‏жолмен денеге енген ... ... ... арқасында ішектің эпителийіне жабысады.‭ ‬Бұл қасиеті негізінен фибриллалар‭ ‬немесе‭ ... ... ... ... ... ‬де ... ... арқылы іске асады.‭ ‬Бұл құрылымдардың қызметі‭ ‬әр‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬микробтардың‭ ‬коньюгациясын‭ ‬іске‭ ‬асырады.‭ ‬Конъюгация‭ ‬кезінде генетикалық‭ ‬материал‭ ‬-‭ ... ... ... плазмид‭) ‬Ғ+‭ ‬аталық микробтан Ғ-‭ ‬аналық микробқа өтеді.‭ ‬Сонымен‭ ‬қатар‭ ‬пили фаг‭ ‬үшін‭ ‬рецептор ... ... ... адгезиялық қасиетін іске асырады.‭ ‬Микробтың адгезиялығы арнаулы фимбрияларда орналасқан адгезиялық ... ... ... ... ‬Адгезиялық антигеннің көмегімен‭ ‬эшерихиялар‭ ‬ішек эпителиіне жабысып,‭ ‬орын тебеді.‭ ‬Бұл құбылыстың дерттену процесіндегі маңызы өте ... ... ... ... ... ... ‬улы заттар‭ ‬бөліп шығарады.‭ ‬Бұл‭ ‬заттар‭ ‬ішекті тітіркендіріп,‭ ‬оның сіңіру қасиетін тежеп,‭ ‬секрет‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬оның осмостық қысымы төмендейді.‭ ‬Бұның нәтижесінде электролиттер кілегейлі қабықтардан ішек қуысына өтеді.‭ ‬Одан
рецепторлар тітіркеніп,‭ ‬ішектің моторикасы күшейеді.‭ ‬Сұйық‭ ... ... ... ... жылжып,‭ ‬толассыз іш өтеді.‭ ‬Нәтижесінде төл организміидегі‭ ... ... ... тұздар азаяды.‭ ‬Микробтар және олардың токсиндері қанға өтіп,‭ ‬организмде‭ ‬септицемия,‭ ‬токсикоз процестерін тудырады‭ ‬[1,2,3,4‭]‬.
1.2.4‎ ‏Колибактериоз ауруының‭ ‬ өтуі және симптомдары
Колибактериоз ... ... ... ... ... ... ‬Энтерит‭ ‬түрінде негізінен ішектер мен шажырқай сөл түйіндері ... ... ... іші‭ ‬толассыз‭ ‬өтеді.‭ ‬Септицемия,‭ ‬яғни өлі тиген түрі,‭ ‬кезінде қоздырушы‭ ‬микроб‭ ‬қанға ... ... ... ... ... ... ... ‬мал тез‭ ‬арада,‭ ‬бір тәуліктің ар жақ-бер жағында өліп кетеді.‭ ‬Аралық,‭ ‬энтеротоксемиялық түрі кезінде‭ ‬микроб‭ ‬ішектер мен сөл түйіндерінде ... ... ... ... ... ... де,‭ ... қабынуына дененің жалпы улануы қабаттасады.‭ ‬Аурудың бұлай өтуі‭ ‬торайларда,‭ ‬әсіресе енесінен бөлінген кезеңде,‭ ‬жиі байқалады.‭ ‬Мұндай жағдай торайлардың‭ ... ... ... ... ... ие болды,‭ ‬ал кұлындардың буындары ісініп,‭ ‬ауру‭ «‬шор буын‭» ‬атанады.
...... ... ... ... аса‭ ‬жіті,‭ ‬жіті‭ ‬және‭ ‬жітіден төмен‭ ‬өтеді.
Аса‭ ‬жіті‭ ‬өтуі туғанына бірер күн болған төлде байқалады.‭ ‬Ауырған‭ ‬мал‭ ‬өте әлсіреп,‭ ‬дел-сал ... ... ... тиген белгілері білінеді.‭ ‬Ыстығы‭ ‬41,5-42°С-қа жетіп,‭ ‬тамырының соғуы мен тынысы жиілеп,‭ ... ... ... ... қан кернеп,‭ ‬кейде іші өтеді.‭ ‬Мал‭ ‬ес-түссіз қалге түсіп,‭ ... ... ... өледі.‭
Жіті‭ ‬өтуі әдетте‭ ‬3-7‭ ‬күндік төлде байқалады.‭ ‬Мұндай жағдайда ... іші ... ... ‬организмнің сусыздану белгілері байқалады,‭ ‬денесі қүрыстанып,‭ ‬дел-сал ... ... ... ... ‬күн ішінде өліммен аяқталады.
Жітіден төмен‭ ‬өтуі‭ ‬6-10‭ ‬күндік бұзауларда жиі байқалады.‭ ‬Аурудың бұл түрі ... ... ... жайлаған фермаларда басым‭ ‬болады.‭ ‬Колибактериоз‭ ‬жітіден‭ ‬төмен‭ ‬өткенде оған басқа іш аурулары қабаттасып,‭ ‬аралас‭ ‬ішек инфекциясы түрінде өтеді.‭ ... ... ... ... ... ... ‬цитробактер,‭ ‬протей,‭ ‬морганелла клебсиелла туыстастықтарына жататын микробатрдың‭ ‬2-3‭ ‬түрі кабаттасып ... ... ... ... ... ... қоса өкпеге,‭ ‬жүрекке,‭ ‬миға шабады.‭ ‬Бастапқыда колибактриоз ретінде басталған инфекцияның соңғы кезінде нозологиялық профилі басқа бағытқа өзгеруі де ... ... ... кезеңі бірнеше сағаттың ішінен‭ ‬1‭—‬тәулікке созылады.‭ ‬Алғашқы кезде ауру Жіті ... ... ... ... ... ... дене қызуы‭ ‬41‭—‬градусқа дейін көтеріліп,‭ ‬тәбеті нашарлап,‭ ‬олар жата бергіш келеді.‭ ‬Төлдің тыныс алуы,‭ ‬тамыр соғуы ... ... және ... ... қабықтары қызарып,‭ ‬қанталайды.‭ ‬Қозының танауынан ірін,‭ ‬қан араласқан көпіршік жалкаяқ ағады‭ ‬[1,2,4,5‭]‬.
1.2.5‎ ‏Колибактериоз ауруының патологиялық-анатомиялық ... ... ... өте ... ... ішіне кіріп,‭ ‬кілегейлі қабықтары бозарыңқы.‭ ‬Денесінің арт жағы нәжіспен былғанған.‭ ‬Құрсақ ... ... ... ‬іркіледі.‭ ‬Қарында,‭ ‬бұзау мен қозының ұлтабарында ұйыған сүт‭ ‬пен‭ ‬уыз‭ ‬болады.‭ ‬Қарынның ішіндегі ақшыл-сүрғылт сүйықтың исі жағымсыз.‭ ‬Кілегейлі ... ... ... ... ... ... ... қанталап түрады.
Аш ішек‭ ‬пен‭ ‬тоқ ішектің ішінде иісі ... ... ... ... ‬кейде‭ ‬қан араласады.‭ ‬Ішек көбінесе газға толып тұрады,‭ ‬кілегейлі қабықтарын қан‭ ‬кернеп,‭ ‬асты қанталайды.‭ ‬Шажырқай сөл түйіндері ісініп,‭ ‬тіліп көргенде ... ... ... ... ісініп,‭ ‬сарғыш тартады.‭ ‬Өттің қабы кернеліп,‭ ‬өтке толып тұрады.‭ ... ... ... ... ... ... ‬қызыл коңыр түске енеді.‭ ‬Эпикардтың‭ ‬астында,‭ ‬эңдокардта ұсақ-ұсақ,‭ ‬жолақтанған қанталаулар кездеседі.‭ ... ... ... ... ... өзі домбығады.‭ ‬Кейде өкпенің добығуы‭ ‬немесе‭ ‬қатарлы қабынуы ... ... ... ... қан ... ... ‬да‭ ‬байқалып тұрады.‭ ‬Өлексені сойын қарағанда оның кілегей қабаттары мен ... ... ... ... байқалады.‭ ‬Бауыр мен талақ үлкейген.‭ ‬Өкпе тканьдері қызарып,‭ ‬қанталағаны бірден байқалады‭ ‬[1,3,5,6‭]‬.
‎ ‏ ... ... ... ... ... ... ... ‬конъюнктивит‭ ‬байқалады.‭ ‬Жағының,‭ ‬мандайының,‭ ‬көзінің айналасының,‭ ‬құлағының түбінің терісінің астындағы‭ ‬шел,‭ ‬қарны және тоқ ішектің шажырқайы домбығып,‭ ‬кілкілдеп тұрады.‭ ‬Қарын ... ... ... ... ... қабығы қатарлы‭ ‬немесе‭ ‬геморрагиялық қабынуға ұшырап,‭ ‬жеңіл сыдырылады.‭ ‬Ішектің ішінде аздаған ғана ... ... ... ‬кілегейлі қабықтарының кей тұстары қызарып,‭ ‬қанталайды.‭ ‬Шажырқай сөл түйіндері ісініп,‭ ‬тіліп қарағанда қызыл-қошқылданып ... ... ... ... ... ... ... сойғанда фибринді-сіріленген‭ ‬перикардит,‭ ‬кейде перитонит,‭ ‬катарлы‭ ‬немесе‭ ‬геморрагиялық‭ ‬пневмония,‭ ‬ауа қапшықтарының ... ... ... артриті байқалады‭ ‬[1,2,4,5,6‭]‬.
1.2.6‎ ‏Колибактериоз ауруын балау
Ауруды балау‎ ‏індеттанулық деректерді,‭ ‬клиникалық белгілерін,‭ ‬патологиялық-анатомиялық өзгерістерді талдаумен қатар,‭ ‬міндетті түрде бактериологиялық‭ ‬зерттеу‭ ‬жүргізу ... іске ... ... ... ... ... ... ‬2-3‭ ‬өлексесін‭ ‬немесе арнайы‭ ‬сойылған төлді жөнелтеді.‭ ‬Бұл жануарлар антибактериялық дәрілермен емделмеуі қажет.‭ ‬Өлексені тұтас ... ... ... ... ‬жілігінг жүрегін‭ (‬кесілетін тамырларды байлау қажет‭)‬,‭ ‬көк бауырын,‭ ‬бауырдың кесіндісін өтімен қоса,‭ ‬қабынған ішектің маңындағы сөл түйіндерін,‭ ... аш ... екі ... ... ... ... ... ‬немесе целлофан‭ ‬қапшыққа‭ ‬салу керек‭) ‬зертханаға жібереді.‭ ‬Тірі‭ ‬малдан‭ ‬(емделмеген‭) ‬тік ішектен катетермен сұйық нәжіс алынады.
Патматериалдан Эндо қоректік ортасында өсін ... ... ... ... К-88,‭ ‬987-Р,‭ ‬А-20‭ ‬антигендерді анықтау үшін‭ ‬ет пептон‭ ‬агарында‭ ‬немесе‭ ‬Хоттингер ... ... ... ... ... ... үшін ... ‬ортасында‭ ‬өсіреді.‭ ‬Өскен‭ ‬колонияларды‭ ‬адгезиялық қан сарысуы арқылы шыныдағы‭ ‬агглютинация‭ ‬реакциясында тексереді.‭ ‬Адгезиялық‭ ‬антиген‭ ‬айқындалса колибактериозға‭ ... ... деп ... ‬Ол үшін ... бактериологиялық лабораторияға ұлпалы органдар,‭ ‬лимфа түйіндері және малдың қанын жібереді.‭ ‬Бактериологиялық ... ... ... ... органдардан диплококк микробы бөлініп шығарылады‭ [‬1,‭ ‬2,4,7‭]‬.
1.2.7‎ ‏Колибактериоз ауруының‭ ‬ емі
Колибактериозбен ауырған төлді ... ... ‬Ем ... ... ... ‬Ең алдымен диетаны өзгертіп,‭ ‬денеге‭ ‬жеткілікті мөлшерде сұйықтық‭ ... ... ... ‬антимикробтық және иммуноглобулиндік ирепараттар беріледі,‭ ‬іштің өтуін тиятын дәрілер және улы ... ... ... ... ... ... күні ... кезекті кесімді үлесі берілмейді,‭ ‬оның орнына жылы физиологиялық,‭ ‬немесе‭ ‬Рингер тұзды ерітіндісі беріледі.‭ ‬Төлді ашқарында‭ ‬8-12‭ ‬сағат ұстайды,‭ ... ... ... ... асып ... ... қауіпті‭ ‬болады.‭ ‬Ертінділерді бұзау ішсе еркімен‭ ‬беру керек,‭ ‬егер‭ ... іше ... ... ... ... ... аузынан түтік арқылы жіберіледі.‭ ‬Бір-екі кезекті уыздың берілуін тоқтатқан соң,‭ ‬егер аурудың беті қайта қоймаса,‭ ‬уызбен сүттің ... екі есе ... ... ... ... ... тұзды ертінді береді.‭ ‬Әдетте іші өткен төлдің денесінде қышқыл басым‭ ... ... оған ... изотоникалық‭ ‬13‭ ‬г/л ертіндісін‭ ‬100‭ ‬мл/кг дозада‭ ‬4-6‭ ‬сағат сайын беріп тұру пайдалы.‭ ‬Іші тоқтаусыз өткен төлде сонымен ... ... ... ... сода ... бір ... ... ‬г декстроза немесе глюкоза‭ ‬қосқан жөн.
Антимикробтық дәрілерді‭ ‬ауру‭ ‬қоздырушысының оларға сезімталдығын анықтап барып пайдаланады.‭ ‬Әдетте антибиотиктерді‭ ... ... ... ... ... ... ‬мономицин,‭ ‬қанамицин‭)‬,‭ ‬сульфаниламидтерді‭ ‬(сульфазол,‭ ‬фталозол,‭ ‬сульфадимезин,‭ ‬норсулфазол,‭ ‬дисульфан‭)‬,‭ ‬нитрофурандарды‭ (‬фуразолидон,‭ ‬фуразидин‭) ‬қолданады.
Иммуноглобулинді препраттардан‭ ‬колибактериозбен‭ ‬сальмонеллезге қарсы антитоксинді қан‭ ‬сарысуы ... ... ... ... К-99‭ ... ... ... ‬антиденелер‭ ‬қолданылады.‭ ‬Бұл препарттар жеке өзі оншама нәтиже бермейді,‭ ‬оларды‭ ‬антимикробтық препараттармен‭ ‬коса пайдаланады.
Диеталық дәрмектердің ішінде сүт ... ... ... ... ... ... ... сүт,‭ ‬айран,‭ ‬антакон ішектің қызметін дұрыстауға,‭ ‬ондағы микрофлораны қалыптастыруға жақсы‭ ‬әсер‭ ‬етеді‭ [‬1,3,6,8‭]‬.‭ ... ......... ... ... төлде‭ ‬иммунитет‭ ‬қалыптасып,‭ ‬қайтадан ауырмайды.‭ ‬Жас төлді бұл ауруға қарсы егу нәтиже бермейді,‭ ... оның ... ... ... ... ... ... ‬шалдығатын болғандықтан‭ ‬иммунитет‭ ‬қалыптасып үлгермейді.‭ ‬Сондықтан колибактериозға қарсы формолтиомерсал вакцинамен‭ ... ... ... ‬Сиырды туарынан‭ ‬6‭ ‬апта және‭ ‬2‭ ‬апта бұрын екі рет егеді,‭ ‬мегежінді‭ ‬туарынан‭ ‬1,5‭ ‬ай‭ ‬және‭ ‬7-10‭ ‬күн бұрын екі рет ... ... ... ‬10‭ ... ... ... ... айлық қозыны егеді‭ ‬[1,2,5,8‭]‬.
1.2.9‎ ‏Колибактериоз ауруын дауалау‭ ‬және ... ... ... алу ... ... ... дұрыс бағып-күту керек.‭ ‬Оның рационында жеткілікті мөлшерде қоректік‭ ‬заттар ... ... ... ... шалдықпауының басты шарты‭ ‬-‭ ‬дер уақытында,‭ ‬туған соң‭ ‬6‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬таза,‭ ‬зоогигиеналық талаптарға сай болуы‭ ‬керек.‭ ‬Буаз‭ ‬сиырды бұзаулайтын қораға ауыстырар алдында үстін‭ ‬тазалап,‭ ‬тұрар ... ... ... ... ... ... енесімен бірге ұстап,‭ ‬еркін емізеді.‭ ‬Профилакторияда бір секциядағы бұзаулардың жас айырмашылықтары‭ ‬1-3‭ ‬күннен аспауы қажет.‭ ‬5-10‭ ‬күңдік‭ ‬ересек‭ ... ... ... ... ... ... ... жас жағынан ұқсас төлдермен‭ ‬«бос‭ ‬-‭ ‬бос‭ ‬емес‭» ... ... ... мүмкіндігінше аз уақыт ішінде толтырып,‭ ‬бір мезетте босатып,‭ ‬босаған секцияны‭ «‬дем алдырып‭»‬,‭ ‬мұқият санитариялық тазалаудан өткізіп,‭ ‬дезинфекция‭ ‬жүргізеді.
Колибактериоздың ... ... ... ... буаз ... ‬вакцина‭ ‬егеді.
Фермада‭ ‬колибактериоз‭ ‬байқалған кезде туған бұзауларды профилакторияның секцияларына ... ... ... ... ... ұстап,‭ ‬емдейді.‭ ‬Бұзауға‭ ‬туа салысымен‭ ‬уызға қосып колибактериозға қарсы‭ ... ‬мл ... қан ... және ... ... ‬Колипротектанды эшерихияның энтеропатогенді сероварларынан даярлайды.‭ ‬Оны уызбен‭ ‬10‭ ‬мл ... ... күн ... ... ... ... ... ‬Ауру‭ ‬байқалған фермада санитариялық реттілікті күшейтіп,‭ ‬мал‭ ‬төлдейтін,‭ ‬жас төл тұратын қораларды‭ ‬4%‭ ‬күйдіргіш натрийдің ... ... ... ‬3%‭ ... ... ‬бар‭ ‬хлорлы әкпен,‭ ‬немесе формалин‭ ‬аэрозолімен дезинфекциялап тұрады.‭
Ауруды болдырмау үшін буаз саулықтардың азықтандырылуы,‭ ‬олардың күтімі зоотехникалық-мал дәрігерлік ... сай ... ... ‬Қой төлдейтін қоралар алдын ала дайындалған,‭ ‬жақсылап,‭ ‬дезинфекциядан өткен ... ... ... ауру ... ... ... жас қозыларда‭ ‬1‭—‬күндік кезінде гипериммунды канды сарысумен егеді,‭ ‬ал‭ ‬7‭—‬к\т отарда алынған төлдің бәріне ... ...... ‏1.3‎ ‏Септикалық колибактериоз
Қоздырғышы‭ ‬—ішек таяқшасының ауру қоздыратын түрлері,‭ ‬асқазан органдарын ... ... ... ... ... түліктің төлі‭ ‬7‭—‬12‭ ‬күндігінен бастап‭ ‬5‭—‬айлығына дейін ауырады.‭ ‬Колибактериозға сақа қой да шалдығады.
Аурудың‭ ‬шығуы‭ ... ... ... ... ... ‬көзі‭ —‬ауру мал,‭ ‬сондай-ақ түрлі қалдықтармен‭ ‬ластанған‭ ‬су,‭ ‬топырақ,‭ ‬азық,‭ ‬құрал-жабдық және тағы басқалар.‭ ‬Сыртқы‭ ... ... ... ... шағы ... ‬іші өтуі басталған ауру мал өте қауіпті.
Төл ауруға организмге азықпен ... ішек ... ... ... ... түрі ... шалдығады.‭ ‬Көп жағдайда ауру ішкі жолмен басталады,‭ ‬яғни ішектегі ішек таяқшалары белгілі бір қолайлы жағдайда‭ (‬ішектердің қабынуы‭) ‬органдарға ... ... ... ‬сөйтіп ауру қоздырады.‭
Белгілері.‭ ‬Жасырын кезеңнің ұзақтығы‭ ‬1‭—‬күн.‭ ‬Бұзаулар бірден ауырады,‭ ‬жіті септикалық процесс күйінде ... ... ... айқындала түседі.‭ ‬Бұзау температурасы‭ ‬41‭ ‬градусқа дейін көтеріледі,‭ ‬жатқысы келе береді,‭ ‬жемшөптен бас тартады,‭ ‬көздерінің,‭ ‬танаудың,‭ ‬ауыздың кілегей ... ... ... қан ... ... ... ... кейін мал өледі.‭ ‬Ауру көбінесе жітілеу‭ ‬күйде өтеді,‭ ‬оның ... ... ... мен қозылар колибактериозы онша жіті емес,‭ ‬төлдің іші өтеді‭ —‬көбінесе қан аралас,‭ ‬осыған байланысты‭ ‬бұзауларға қарағанда ... ... ... ... тез ... ... ‬-‭ ... өзгерістер‭ ‬.‭ ‬Колибактериоздың жіті түрінен өлген төлдің өлексесін жарып ... ... ... сірі ... және ... ... ... едәуір қанталағаны анықталады.‭ ‬Кілегей қабықтар қызарған.‭
Ішектердегі нәжіс құрғақтанып кеткен.‭ ‬Талағы ұлғайған,‭ ... ... ... ... ... ... ... құрғақ екені әбден байқалады.‭
Ауруды анықтау.‭ ‬Көзге көрінерлік клиникалық белгілері және патологиялық-анатомиялық өзгерістері ауруды колибактериоз деп ... ... бола ... ... ... ... бактериологиялық зерттеу жүргізу және биологиялық проба жасап,‭ ‬ішек таяқшаларының ауру ... ... ... ... анықтау арқылы қойылады.‭ ‬ ... ... ... ... ... жаңадан туған төлдің қылауы мен ақ тышқағын ажырату керек.‭ ... ... ... мәліметтерді,‭ ‬аурудың клиникалық белгілерін және лабораториялық зерттеудің ... ... ... ... ажыратылады.
Емі.‭ ‬Колибактериоздың арнаулы емі ретінде колибактериозға және қылауға қарсы қолданылатын бивалентті антитоксикалық сары су ... ... ол ... бастамасында пайдаланылса ғана емдік әсер етеді.
Сондай-ақ емдеу мақсатымен синтомицинді,‭ ‬биомицинді,‭ ‬сульфаниламид препараттарын,‭ ‬фуразолидонды әдеттегі ... ... ... ... ... жақсарту үшін оған әрбір‭ ‬4‭—‬сағат сайын‭ ‬25‭—‬мл мөлшерінде бактериофаг ішкізеді.
Аурудан арылу және одан ... ... ... ... шықса,‭ ‬ауруға шалдыққан бұзау бөлектеп алынып,‭ ‬биваленті антитоксикалық сарысумен және жоғарыда көрсетілген баска дәрілермен емделеді.‭ ‬Ауру бұзаулар тұрған‭ ‬қора қидан ... ... ... ... ... ... ... кезде де колибактериозға шалдықса,‭ ‬онда колибактериоздан сақтану мақсатында аурудың белгілері білінбеген барлық бұзауға бивалентті антитоксикалық сарысу,‭ ‬оны қолдану жөніндегі ... ... ... қозы және ... шалдықса да,‭ ‬бұзаудың колибактериозына қарсы қолданылатын шаралар жүзеге асырылады.‭ ‬Ауруға шалдыққан қозы мен торайды емдеу үшін ... және ... ... ... ... мақсатта төлдің салмағының бір килограмына:‭ ‬қозыға‭ —‬,02‭ ‬г,‭ ‬торайға‭ —‬,03‭ ‬г биомицин беріледі.
Колибактериоздан сақтану үшін төлді жасына қарай бөлек бөлмелерде ... ... ... ... таза ... және оны оқтын-оқтын дезинфекциялау,‭ ‬кіндіктің кесілген жерін мұқият дәрілеу‭; ‬төлді күту және азықтандыру жөніндегі мал дәрігерлік-санитарлық және зоотехниялық ережелерді ... ... ... суды,‭ ‬антибиотиктерді,‭ ‬бактериофагты пайдаланумен бір мезетте аурудың түрлі белгілерін жоюға әсерін тигізетін дәрілер,‭ ‬атап ... ... ... ... ... ‬танин және басқалар‭) ‬дәрілер беріледі‭; ‬ауру төлге қою шай немесе қою пішен тұнбасын берген пайдалы.‭ ... ... ... ... ... айран,‭ ‬ацидофилин,‭ ‬лизоцим және басқа диеталық дәрі-дәрмектерді берген жөн‭ [‬1,2,4,5,6‭]‬.
‎ ‏Індеттану‭ –‬індет‭ ... ... ... ... ... ‬және таралу‭ ‬заңдылықтарын‭ ‬зерттейтін,‭ ‬сол‭ ‬арқылы‭ ‬жұқпалы‭ ... ... ... ... ‬ғылым.‭
Ауыл шаруашылык малдарының көптеген ачруларының ішінде жұқпалы‭ (‬инфекциялық‭) ... ... орын ... ... ... ... ... ‬бір мал ауырса,‭ ‬егер уақытында шара көрмесе,‭ ‬күреспесе,‭ ‬ол тез тарап кетеді де баска малдар ауырады.‭ ‬Тез арада ауру ... сау ... ... ... ауру қабылдағыш мал ауырады және ол малдар тез шығынға‭ (‬өлімге‭ ‬-смертность‭) ‬ұшырайды,‭ ‬ауырған малдың өнім беруі тез төмендейді,‭ ‬өнім ... ... таза емес ... ... хозяиство‭) ‬карантин‭ (‬кіріп шығу тоқтайды‭) ‬салынады.‭ ‬Оның‭ (‬карантин‭) ‬ережесі бойынша,‭ ‬ол шаруашылықтан мал,‭ ... ... ... ... ... ... жаққа шыкпайды,‭ ‬бөгде адамдар,‭ ‬мал өнімдері т.б.‭ ‬ішке кірмейді.‭ ‬Ал ауырған ... ... ... ... да ... косымша шығындар жұмсауга тура келеді,‭ ‬ол шығындар миллиондаған ... ... ... ... ... ... ... (‬социалдық‭) ‬шараларды іске асыруға тура келеді.
Кейбір жұқпалы аурулар тек бір ғана малдың түрін ауыртады.‭ ‬Жылқы сақауы‭ (‬мыт‭) ... ... ... қара ... ... ... ... ‬Шошқа‭ ‬обасы.‭ ‬Ондай ауруларды‭ ‬– спорадические‭ ‬ (жекелеген аурулар‭) ‬болезни дейді.
Ал кейбір аурулармен‭ ‬-‭ ‬барлық малдың түрі және адамдарда ауырады,‭ ... ‬-‭ ... ... ... ... ... Олар бруцеллез,‭ ‬туберкулез,‭ ‬бешенство‭ (‬кұтыру‭)‬,‭ ‬күйдіргі‭ (‬сибирская язва‭) ‬және басқалар.‭ ‬Соған‭ ... ... ... басты‭ ‬міндеті‭ ‬жұқпалы‭ ‬аурулармен‭ ‬күресу,‭ ‬және күрескенде,‭ ... ... ... ... малдар арасына таратпау болып табылады.‭ ‬Ондай күресу‭ ‬әрекетін‭ ‬(предупреждение‭) ‬ескерту,‭ ... ... ... ‬(алдын‭ ‬алу,‭ ‬сақтандыру‭) ‬дейді.
Ең басты мәселе шарушылықта,‭ ‬ауылда,‭ ‬әкімшілікте ауруды болдырмау,‭ ‬ауруды уақытылы білу ауру малды анықтау ... ... оны әрі ... ... ‬ол ауру шыққан жерде‭ (‬ауру ошағында‭) ‬ауруды жою ... ... ... ... ... ... ‬организмге байланысты ауруды инфекциялық‭ (‬жұқпалы микроб,‭ ‬вирус,‭ ... ... ... ‬ал ... ... ... ... ‬шыбын-шіркейлер‭) ‬жануарлар болса‭ ‬-‭ ‬инвазиондық аурулар деп бөледі.
Індеттану‭ ‬жұқпалы‭ ‬ауруларға‭ ‬қатысы‭ ‬бар‭ ... ... ... ... ... ... ‬ең‭ ‬жақын‭ ‬ғылымдар:‭ ‬микробиология,‭ ‬вирусология‭ ‬және‭ ‬иммунология.‭ ‬Бұл‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬аурулардың‭ ‬адам‭ ‬мен‭ ‬малға ортақ‭ ... ... ... ... мен‭ ‬жануарлар‭ ‬арасында‭ ‬таралуын‭ ‬бірге‭ ... ... ... ‬Малдан‭ ‬адамға,‭ ‬керісінше,‭ ‬адамнан‭ ‬малға‭ ‬жұғатын‭ ‬аурулар‭ ... ... ... ‬медициналық‭ ‬індеттану‭ (‬эпидемиология‭) ‬мен‭ ‬ветеринарлық‭ ‬індеттанудың‭ (‬эпизоотология‭) ‬тікелей‭ ‬байланыстылығы‭ ... ... ... ... ... ... ... ауруды зертханалык зерттеуге,‭ ‬бактериологиялык,‭ ‬серологиялык,‭ ‬биологиялық тексерулер жатады
1.Бактериологиялық тексеру
Жұқпалы ... ... табу ... ... ауру ... ... органдарын,‭ ‬немесе ауру малдан бөлінген зәр,‭ ‬қи,‭ ‬тыныс ... ... ... ‬асказан мүшелеріннен бөлінген заттарды жібереді.
Жіберілген материал өте жаңа‭ (‬свежий‭) ‬болуы шарт.‭ ‬Материалды‭ ‬зерттейтін‭
кұрал-саймандар‭ ‬да таза ... ... ... ... ... ... ... (‬целлофанға‭) ‬керек.‭ ‬Ол микроб далаға түспеу керек.
Егер микроб далаға түссе ... ... ... ... ‬Ауру тараудың көзі болуы мүмкін.
Бактериологиялық тексеруде микроскоп коданылады,‭ ‬микроскоппен микробты іздейді және микроб тапса одан себін‭ (‬посев‭) ... ... да ... ... ... ... ... тексереді.‭ ‬Сонымен қатар зертханалык малдарды колдан ауыртады.‭ ‬Одан соң ол малдарды сойып жарып,‭ ‬тағы да микроскоппен көреді.‭ ‬Микробтың формасын,‭ ... ... ... ... ... т.б ажыратады.
Сондай-ақ микробтың боялу қасиетін‭ (‬Грамм оң,‭ ‬грамм теріс боялу касиеттерін‭) ‬қасиеттерін анықтайды.
2.‎ ‏Жұқпалы ... ... ... тану әдісі
Серологиялық ауруды зерттеу әдісі деп‭ ‬-‭ ‬ауру малдың канындағы сарысудағы арнайы денешікті‭ (‬антителаны‭) ‬табуды,‭ ... ... ‬Ол үшін ... арнайы кан сарысуындагы антигенді‭ ‬пайдаланылады.‭ ‬Қазіргі кезде бұл әдіс кеңінен колдануда.‭ ‬Оның ішінде ... ... ... ‬комплемент байланыстыру реакциясы‭ (‬КБР‭ ‬-‭ ‬РСК‭) ‬және преципитация реакциясы‭ (‬РП‭) ‬әдістері ... ... ‬Ол үшін ... ... ... кан ... ... жібереді.
‎ ‏Зертханада дайындалған нұскау бойынша,‭ ‬канды ... ... ... ... хабарлайды,‭ ‬осындай әдіспен бруцеллез,‭ ‬туберкулез,‭ ‬Ауески т.т ... ... ... онда ... таратпау үшін іс‭ ‬-‭ ‬шара жасалынады.‭ ‬Агглютинация реакциясы‭ ‬-‭ ... ... ... ... ... ... үшін қолданылады.‭ ‬Ол ауру малдың кан сары суындағы антителаны‭ (‬агглютининді‭) ‬белгілі антиген‭ (‬бұрынан ... ... ... ‬реакцияга арқылы анықтайды‭ ‬[1,3,4,5,8‭]‬.
‎ ‏1.4‎ ‏Індетке қарсы‭ ‬шаралар туралы‭ ... ... ... ... ... ... және олардың таралуына жол бермеуге бағытталады.‭ ‬Жұқпалы ауруларды болдырмау үшін дауалау‭ (‬алдын алу‭) ‬шаралары іске ... ‬ал ... ... ... күнді оны жою‭ (‬сауықтыру‭) ‬шаралары қарастырылады.‭ ‬Сонымен,‭ ‬індетке ... ... ... ... ... ... ... болып‭ ‬екі салаға бөлінеді.‭ ‬Бұлардың қай-қайсысы болмасын бірнеше салаға бағытталған кешеннен тұрады.‭ ‬Бұл күрделі ... ... ... ... ... барлық буындарына қарсы бағытталуы керек,‭ ‬сондықтан‭ ‬да олар инфекция‭ ‬қоздырушысының бастауына,‭ ‬инфекция‭ ‬қоздырушысының берілу тетігіне және ауруға бейім жануарларға қатысты ... ... ... ... ... ... ... болып екі топқа бөлінеді.‭ ‬Жалпы шаралар‭ ‬кезкелген жұқпалы ауруға бағытталған ортақ сипаты‭ ‬болады да,‭ ‬оған ұйымдастыру-шаруашылық және ветеринариялық-санитариялық‭ ... ... ... ... ... бір жұқпалы ауруға қарсы бағытталады‭ ‬да,‭ ‬оған‭ ‬сол ауруды балау‭ ‬және жануарды иммундеу‭ ‬жатады.
Індетке қарсы шаралардың іске ... ... ... ... шаралардың басты бір негізі‭ ‬—олардың кешенді түрде жүргізілуі.‭ ‬Бұл кешенділік жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру‭—‬шаруашылық,‭ ‬ветеринариялық-санитариялық және‭ ‬арнайы шаралар‭ ‬ретінде жүргізілуінен туындайды.
Екінші бір ... ... ... шаралардың белгілі бір жүйемен жоспарлы түрде жүргізілуі.‭ ‬Әрбір шаруашылық‭ ‬пен‭ ‬белгілі бір территорияда індетке қарсы жүргізілетін дауалау және ... ... ... ... ‬керек.‭ ‬Бұл жоспар еңбек және қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуге тиіс.
Індетке қарсы шаралардың ... ... ... ... ... ... ... ‬мемлекет тарапынан белгіленеді де,‭ ‬мемлекеттік органдардың қолдауымен іске‭ ‬асырылады.‭ ‬Жұқпалы‭ ‬аурулар‭ ‬шыға қалғанда‭ ‬карантин немесе‭ ... ... ... ... ... ... жергілікті кеңестерінің шешімі арқылы жүргізіледі.‭ ‬Індетке қарсы шаралардың дұрыс іске асуына әкімшілік органдары‭ ‬(милиция‭) ‬көмек көрсетіп,‭ ‬бақылау жасайды.
Төртіншіден,‭ ‬індетке ... ... ... ... ... аурулардан сақтандыруға бағытталады.‭ ‬Сондықтан жануарлардың жұқпалы ауруларымен күрес‭ ‬шаралары‭ ‬медициналық мекемелермен ынтымақтастықта жүргізілуі керек.‭ ... ... ... ... жұқпалы ауруларға қарсы шараларды жоспарлау,‭ ‬оларды жүзеге асыру санитариялық-эпидемиологиялық қызмет жүйесімен келісіліп атқарылады‭ [‬1,2,3,6,7‭]‬.
Індеттанулық‭ ‬талдау мен‭ ‬бақылау ... ... ... ... ғана ... ... ... аурудан‭ ‬таза емес‭ ‬шаруашылықта‭ ‬да,‭ ‬жұқпалы аурудан‭ ‬таза‭ ‬шаруашылықта жүргізіледі.‭ ‬Бұндай зерттеудің мақсаты‭ ‬аурудан таза емес‭ ... ... ... ... ... ... нәтижелілігін анықтау‭ ‬болса,‭ ‬аурудан таза‭ ‬шаруашылықта сақтық шараларына баға‭ ‬беру.
Салыстырмалы тарихи сипаттау‭ ‬белгілі бір ... ... ... ... ... ‬бұрынғы болған жұқпалы аурулардың қазіргі індеттік жағдай әсерін зерттейді.‭ ‬Жұқпалы‭ ‬аурулар туралы‭ ‬өткендегі деректерді мынандай ақпар көздерінен алады:‭ ‬ауырған жануарларды ... ... (№ ‬1‭ ... ... ... шараларды тіркеу‭ ‬журналы‭ (№ ‬2‭ ‬форма‭)‬,‭ ‬ауданның індет ақуалын тіркейтін‭ ‬журнал‭ (№‬3‭ ‬форма‭)‬,‭ ‬актілер,‭ ... ... ... ‬статистика‭ ‬материалдары.‭ ‬Аталған құжаттарды пайдалана отырып ретроспективалық‭ (‬өткендегіні‭) ‬талдау‭ ‬жасалынады.‭ ‬Оның нәтижесінде аурудың динамикасы,‭ ‬маусымдылығы,‭ ‬кезенділігі анықталынады.‭ ... ... ... ... ... ... ақуалға уақыт тұрғысынан хронологиялық‭ ‬талдау‭ ‬жасау болып‭ ‬табылады.
Салыстырмалы‭ ‬географиялық‭ ‬сипаттау‭ ‬аурудың‭ ‬таралу‭ ‬ауқымын және ... ... ... ... ... табиғи ландшафтық факторларды зерттейді.‭ ‬Нәтижесінде жұқпалы аурулардың белгілі бір ... ... ... ‬облыс‭)‬,‭ ‬тексерілетін территорияның табиғи белдеулерінде‭ ‬таралуы туралы‭ ‬тұжырым жасалады.‭ ... ... ... іске ... ... ... ... індеттік картасы нозогеографиялық картасы пайданылады.‭ ‬Індеттік картада жұқпалы аурулардың әрқайсысының байқалған жерлері белгіленеді де‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬нақтылы бір аурудың‭ ‬таралу‭ ‬шекаралары көрсетіледі.‭ ‬Аурудың таралған аймағын нозоареал‭ ... ... ... зерттеулер‭ ‬жұқпалы ауруды таралуына картографиялық‭ ‬талдау жасау болып табылады.‭ ‬Соңымен‭ ‬саластырмалы‭ ‬географиялық‭ ‬сипаттау‭ ‬арқылы белгілі бір ... ... ... жасалынады.
Індеттанулық‭ ‬эксперимент‭ —‬тәжірибе ретінде қолдан жұқтыру арқылы‭ ‬жануарларды арасында‭ ‬жұқпалы‭ ... ... ... ... ... ... ‬Бұл бір ғана жануарға ауруды жұқтырып биологиялық сынама‭ ‬(биопроба‭) ... ... ... ... жануарлардың‭ ‬арасында‭ ‬тарату.‭ ‬Бұндай тәжірибенің індеттану ғылымына індетті‭ ‬таралуы туралы аса‭ ... ... ... беретіндігі даусыз.‭ ‬Індеттанулық эксперимент жасанды індет ошағында,‭ ‬аурудың одан тысқары тарап кетпеуін ... ... ... ... ... бұл әдісті іс жүзінде пайдалану мүмкін‭ ‬бола‭ ‬бермейді.‭ ‬Соңдықтанда практикада бұндай эксперименттен гөрі экономикалық шығын ... ... ... қауіпсіз математикалық моделдеу мен індеттанулық болжам қолданылады.
Математикалық‭ ‬моделдеу‭ ‬деп‭ ‬абстракциялық жолмен індет процесінің әртүрлі көрсеткіштері арқылы індет процесінің ... ... ... ... ... ... ... уақыттық және кеңістіктік деп екі түрге бөлінеді.‭ ‬Індет процесінің уақыттық‭ ... ... ... ... ... ... ‬даму,‭ ‬аяқталу кезеңдерін қарастырады.‭ ‬Кеңістіктік‭ ‬модель‭ ‬болса,‭ ‬ол індеттің жайылу ауқымын анықтауға бағытталады.
... ... ... ... ... болуына,‭ ‬өршу кезеңдеріне ғылыми‭ ‬прогноз беру.‭ ‬Нақтылы жұқпалы аурудың‭ ‬табиғаты туралы‭ ‬ғылымға белгілі мағлұматтарды‭ ‬осы‭ ‬аурудың белгілі бір территорияда‭ ‬пайда‭ ... ... ... ... ‬пен‭ ‬шаруашылық жағдайларын ескере отырып індеттанулық болжам жасалады.
Болжамның қысқа,‭ ... және ұзақ ... ... ... ... мерзімді болжам жыл маусымдарына байланысты індеттік жағдайдың өзгеруін қамтиды.‭ ‬Бұндай‭ ‬болжам‭ ‬маусымдық ауруларға қатысты жасалынады‭ ‬да,‭ ‬оның ... ... ... ... ... ... ... ‬ауру‭ ‬қоздырушыларын тасымалдаушылармен күрес шаралары жүргізіледі.‭ ‬Орта мерзімді‭ ‬болжам‭ ... жыл ... ... ... ... ... ... қарсы шаралардың жылдық жоспары‭ ‬жасалады.‭ ‬Ұзақ мерзімді немесе көп ... ... ... ... ... ... ауруларға қатысты‭ ‬жасалынады.‭ ‬Індеттанулық болжамның дұрыс болуы үшін екі бірдей шарттың сақталуы керек.‭ ‬Біріншіден,‭ ‬аурудың табиғаты мейлінше терең зерттеліп,‭ ‬ол ... ... ... ... ... шарт.‭ ‬Екіншіден,‭ ‬ветеринариялық есеп-қисап жұмысы дұрыс жолға қойылып,‭ ‬статистикалық көрсеткіштерде қате ... ... ... ... өтеу үшін жан-жақты математикалық‭ ‬модель мен‭ ‬індеттанулық‭ ... ... ... өзінде де індет жағдайын статистикалық талдау арқылы қолда‭ ‬бар‭ ‬мәліметтерді бір жүйеге түсіріп індетке қарсы ... ... мен ... ісін ... ... қажет.
Жоғарыда қарастырылған әдістер індеттанудың өзіне қатысты болып табылады.‭ ... ... ... бір ... ... ... ... келетін болсақ,‭ ‬оның өзіндік әдістері ауруды балау,‭ ‬емдеу және дауалауға‭ ‬байланысты,‭ ‬үш топқа бөлінеді.
Жұқпалы ауруларды ... ... ... ‬клиникалық,‭ ‬патологоанатомиялық,‭ ‬бактериологиялиқ,‭ ‬вирусологиялық,‭ ‬серологиялық,‭ ‬аллергиялық болып бөлінеді.‭ ... ... ... және ... ... ... ‬Этиотроптық емдеуге өзіне тән және өзіне тән емес әдістер жатады.‭ ‬Дауалау әдістері де өзіне тән және ... тән емес ... ... ... ... карастырылатын ветеринариялық санитарияның негізгі әдістері:‭ ‬дезинфекция,‭ ‬дезинсекция‭ ‬және‭ ‬дератизация‭ [‬1,2,4,7,8‭]‬.
2‎ ‏Өзіндік зерттеу‭
Курстық жұмысты орындауда мен‭ ‬колибактериозға‭ ‬қарсы ветеринариялық-санитариялық ... ... ... ... ауру және ... ... ауыратын төлдер болатыны,‭ ‬инфекцияның негізінен алиментарлы жолмен жұғатыны ескеріліп,‭ ‬ветеринария-санитариялық шаралардың орындалуына назар аудардым.‭ ‬Бұл аурудың індет түрінде байқалуы ... ... ... ... ... жоқ,‭ ‬санитариялық режимдер‭ (‬барлығы бос-барлығы бос емес қағидалары‭) ‬сақталмайтын фермаларда байқалады.‭ ‬Колибактериоздан тұрақты сау емес фермаларда‭ ‬аурулардың‭ ... ... ... ... ... ... ... ауыстыру,‭ ‬тығыз орналастыру,‭ ‬мал‭ ‬азықтарының‭ ‬бірден‭ ‬өзгеруі,‭ ‬т.б.‭ ‬факторлар әсер етеді.‭
Колибактериоздың алдын алу ... ... ... ... ... ... ... рационында жеткілікті мөлшерде қоректік‭ ‬заттар болуы‭ ‬қажет.‭ ‬Төлдің ауруға ... ... ... ‬-‭ ... уақытында,‭ ‬туған соң‭ ‬6‭ ‬сағаттан кешіктірмей,‭ ‬уыз емуі.‭ ‬Мал‭ ‬төлдейтін жер‭ ‬таза,‭ ‬зоогигиеналық ... сай ... ... ... ... бұзаулайтын қораға ауыстырар алдында үстін‭ ‬тазалап,‭ ‬тұрар орнын дезинфекциялайды.‭ ‬Туған бұзауды бірінші ... ... ... ұстап,‭ ‬еркін емізеді.‭ ‬Профилакторияда бір секциядағы бұзаулардың жас айырмашылықтары‭ ‬1-3‭ ... ... ... ... ... ... ... жаңадан туғандарға‭ ‬ауру‭ ‬жүқтыруы мүмкін.‭ ‬Сондықтан жас ... ... ... ... ‬-‭ ... ... ‬ережесі‭ ‬бойынша‭ ‬секцияны мүмкіндігінше аз уақыт ішінде толтырып,‭ ‬бір мезетте ... ... ... ... ... ... санитариялық тазалаудан өткізіп,‭ ‬дезинфекция‭ ‬жүргізеді.
Колибактериоздың тұрақты ошағына айналған ... буаз ... ... ... ... ... ... туған бұзауларды профилакторияның секцияларына қабылдауды тоқтатады.‭ ‬Ауырған бұзауларды бөлектеп ұстап,‭ ‬емдейді.‭ ‬Бұзауға‭ ... ... ... қосып колибактериозға қарсы‭ ‬80-100‭ ‬мл гипериммунді қан сарысуын және колипротектан береді.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬10‭ ‬мл дозада‭ ‬екі күн қатарынан күніне‭ ‬3-4‭ ‬рет береді.‭ ... ... ... ... ... ... ‬мал‭ ‬төлдейтін,‭ ‬жас төл тұратын қораларды‭ ‬4%‭ ‬күйдіргіш натрийдің ыстық‭ ‬(70°С‭) ‬ертіндісімен,‭ ‬3%‭ ‬белсенді хлоры‭ ‬бар‭ ‬хлорлы әкпен,‭ ... ... ... ... ... ... болдырмау үшін буаз саулықтардың азықтандырылуы,‭ ‬олардың күтімі зоотехникалық-мал дәрігерлік талаптарға сай ... ... ... ... ... ... ала дайындалған,‭ ‬жақсылап,‭ ‬дезинфекциядан өткен болуы тиіс.
Жыл сайын ауру шығып тұратын шаруашылықтарда жас қозыларда‭ ‬1‭—‬күндік кезінде гипериммунды канды ... ... ... ‬7‭—‬к\т отарда алынған төлдің бәріне вакцина егеді.
Колибактериозды дауалау,‭ ‬ауру жануарды емдеу,‭ ‬індет ошағынан арылу ... ... ... ... ... шараларды дұрыс орындаудан тұрады.‭ ‬Ол үшін:
сырттан тек қана колибактериоздан сау шаруашылықтардан жануарлар әкелінуі қажет‭;
мал ... ... және ... ... ‬малды дұрыс азықтандыру технологиясы сақталуы тиіс‭;
шамадан тыс малды топтастырмау қажет‭;
фермада санитариялық режимдер сақталуы керек‭;
5‎) ‏қора-жай тұрақты түрде санациялануы ... ... ... рет ... ‬індет ошағындағы‭ ‬барлық жануарларды етке өткізіп,‭ ‬қора-жайды санациялау ... ... ‬Ал бұл ... тұрақты сау емес фермаларда профилактикалық шаралар жалпы ветсанитариялық тәртіптерді дұрыс орындаудан және телімді емдеу препараттарын қолданудан тұрады.
Колибактериозды дауалауға және ... ... ... ... ... қауіпсіздік
Малшылар еңбек қорғау ережелерімен танысу үшін әкімшілік ... ... ... ... кезеңді нұсқауларды беруі тиіс.
Алғашқы нұсқаулармен барлық жұмыстарға жаңадан келген адамдар ... ... ... ... ... адамдар еңбек қорғау ережелері және де кәсіпорындардың ішкі тәртібімен таныстыру.
Жұмыс орнындарындағы нұсқауды топ жетекші жүргізеді.‭ ‬Бұл нұсқау жұмыстың ... ... ... игерудің бастамасы болып табылады.‭ ‬Малдармен тікелей жұмыс істейтін яғни малдармен ... ... ... жеке бастың гигиенасымен таныстырады.
Мал шаруашылықтарындағы жұмысшылар арнайы жэне санитарлық киімдермен қамтамасыз ... ... ... ‬-‭ ‬бұл жұмысшылардың физикалық,‭ ‬химиялық және де биологиялық факторлардың әсерінен қорғайтын кұрал.
Ауру ... ... ... ... нәтижесінде жұмысшыларға кейбір антропозоонозды аурулардың жұғу қауіпі төнеді.‭ ‬Аса қатерлі ауруларға топалаң,‭ ‬маңқа,‭ ‬туберкулез,‭ ‬бруцеллез,‭ ... ... және тағы ... ... ... ... қабылдағаннан кейін қолданылған кұрал‭ ‬-‭ ‬жабдықтар‭ ‬15‭ ‬минут кайнатылады.‭ ‬Егер малдар изоляторға жіберілетін ... ... ... ... ‬-‭ ... тағы баска колданылған кұрал‭ ‬-‭ ‬саймандар‭ ‬дезинфекцияланады.‭ ... ... ... ... тұяғы жуылып,‭ ‬тазаланады.‭ ‬Ауруға қойылған диагноз бойынша қайшылықтар болмаса,‭ ‬малдар сабынмен жуылып,‭ ‬дезинфекцияланады.‭ ‬Ауру малдарды ... ... ... ... жуып,‭ ‬алшалғышты,‭ ‬қолғапты,‭ ‬піскек және де тағы басқа жабдыктарды үнемі ауыстырып отыруы тиіс,‭ ‬мүмкіншілік болмаған ... ... ... ... дәрілермен жұмыс істеу кезінде қауыпсіздік ережелерін сақтау қоғамдық және адамдардың жеке басының денсаулығын қорғау үшін жағдай‭ ‬-туғызуға және малдардың ... және ... жол ... ... аса ... ... химикаттармен жұмыс істеуге ең кемі‭ ‬18‭ ‬жасқа толған,‭ ‬денсаулығы мықты,‭ ... ... ... ... ережелері жөнінде нақтылы нұсқаулар алған және де патогенді микроорганизмдерді кұрту әдістерін ... ... ғана ... ... ... ... және ... шаралар жиынтығы‎ ‏малшыларды зооантропонозды аурулардан сақтауды,‭ ‬еңбек ... ... және ... ... өнім ... ... етуі ... ‏Малшылар еңбек қорғау ережелерімен танысуы үшін әкімшілік оларға‭ ‬алғашқы,‭ ‬жұмыс орнындағы ... ... ... ... ... нұсқаумен барлық жұмысқа жаңадан келген адамдар‭ ‬танысады.‭ ‬Оның мақсаты жұмысқа келген адамдарды еңбек қорғау ережелері‭ ‬және кәсіпорынның ішкі тәртібімен ... ... ... ... ... ... ... ‬қалыптасып,‭ ‬қайтадан ауырмайды.‭ ‬Жас төлді бұл ауруға қарсы егу нәтиже бермейді,‭ ‬өйткені оның иммунологиялық икемділігі жеткіліксіз және‭ ‬туа салысымен‭ ‬шалдығатын ... ... ... ... ... ... қарсы формолтиомерсал вакцинамен‭ ‬буаз мал‭ ‬егіледі.‭ ‬Сиырды туарынан‭ ‬6‭ ‬апта және‭ ‬2‭ ... ... екі рет ... ... ... ... ... ‬және‭ ‬7-10‭ ‬күн бұрын екі рет егеді.‭ ‬Қажеттілігіне қарай‭ ‬10‭ ‬күннен асқан торайды,‭ ‬бір айлық қозыны егеді.
Колибактериоздың алдын алу ... ... ... ... ... ... ... рационында жеткілікті мөлшерде қоректік‭ ‬заттар болуы‭ ‬қажет.‭ ‬Төлдің ауруға шалдықпауының басты шарты‭ ‬-‭ ‬дер уақытында,‭ ‬туған соң‭ ‬6‭ ‬сағаттан ... ... ... ... ... жер‭ ‬таза,‭ ‬зоогигиеналық талаптарға сай болуы‭ ‬керек.‭ ‬Буаз‭ ‬сиырды бұзаулайтын қораға ауыстырар алдында үстін‭ ‬тазалап,‭ ‬тұрар орнын дезинфекциялайды.‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬еркін емізеді.‭ ‬Профилакторияда бір секциядағы бұзаулардың жас айырмашылықтары‭ ‬1-3‭ ‬күннен аспауы қажет.‭ ‬5-10‭ ‬күңдік‭ ‬ересек‭ ‬бұзаулар ... ... ... ... ... ... жас жағынан ұқсас төлдермен‭ ‬«бос‭ ‬-‭ ‬бос‭ ‬емес‭» ‬ережесі‭ ‬бойынша‭ ‬секцияны мүмкіндігінше аз уақыт ішінде ... ... ... ... ‬босаған секцияны‭ «‬дем алдырып‭»‬,‭ ‬мұқият санитариялық тазалаудан өткізіп,‭ ‬дезинфекция‭ ‬жүргізеді.
Колибактериоздың ... ... ... ... буаз малдарға‭ ‬вакцина‭ ‬егеді.
Фермада‭ ‬колибактериоз‭ ‬байқалған кезде туған ... ... ... ... ... ... ... бөлектеп ұстап,‭ ‬емдейді.‭ ‬Бұзауға‭ ‬туа салысымен‭ ‬уызға қосып колибактериозға ... ... ‬мл ... қан ... және ... ... ‬Колипротектанды эшерихияның энтеропатогенді сероварларынан даярлайды.‭ ‬Оны уызбен‭ ‬10‭ ‬мл дозада‭ ‬екі күн қатарынан күніне‭ ‬3-4‭ ‬рет береді.‭ ‬Ауру‭ ‬байқалған фермада ... ... ... ‬мал‭ ‬төлдейтін,‭ ‬жас төл тұратын қораларды‭ ‬4%‭ ‬күйдіргіш натрийдің ыстық‭ ‬(70°С‭) ‬ертіндісімен,‭ ‬3%‭ ... ... ... ... әкпен,‭ ‬немесе формалин‭ ‬аэрозолімен дезинфекциялап тұрады.‭
Ауруды болдырмау үшін буаз саулықтардың азықтандырылуы,‭ ‬олардың күтімі зоотехникалық-мал дәрігерлік талаптарға сай ... ... ... ... қоралар алдын ала дайындалған,‭ ‬жақсылап,‭ ‬дезинфекциядан өткен болуы тиіс.
‎ ‏Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
... ... ... ... ... ‬оқулық‭ ‬жоғары оқу орындары үшін‭ ‬/Т.Сайдулдин‭ –‬І,2-кітап,‭ ‬Алматы:‭ ‬Санат,‭ ‬1999.‭ ‬-‭ ‬294‭ ‬бет.
2‎ ‏Қасымов,‭ ‬Е.И.‭ ... ... ... ... ... балау және күресу шаралары:‭ ‬оқу құралы‭ ‬жоғары оқу орындары үшін‭ ... ‬-‭ ... ... ... ... ... ... ‬Руководство к практическим занятиям по эпизоотологии:‭ ‬учебное пособие для ... ... ... ... ... ‬1961.-126б.
4‎ ‏Поляков,‭ ‬А.А.‭ ‬Ветеринарная дезинфекция:‭ ‬учебное пособие для ... ... ... ‬Москва:‭ ‬Колос,‭ ‬ 1964.-‭ ‬179с.
5‎ ‏Сюрин,‭ ‬В.Н.‭ ‬Частная ветеринарная вирусология:‭ ‬учебник для вузов‭ ‬/В.Н Сюрин,‭ ... ... ... ‬1979.-132с.‭
6‎ ‏Сюрин,‭ ‬В.Н.‭ ‬Диагностика вирусных болезней животных:‭ ‬справочник‭ ‬/‭ ‬В.Н‭ ‬Сюрин‭ ‬и др.‭ ‬М:‭ ‬Агропром,‭ ‬1991.-211с.
7‎ ‏Тәжібаев,‭ ‬А.С.‭ ‬Научные ... ... ... ... ... ... ‬учебное пособие для вузов‭ ‬/‭ ‬А.С.‭ ‬Тәжібаев‭ ‬-‭ ‬Алматы,‭ ‬2000.-156с.
8‎ ... ... ... ... ... для вузов‭ ‬/Мырзабекова Ш.Б‭ –‬Алматы:‭ ‬Білім,‭ ‬2004.‭ –‬б.
‎ ‏9Арзымбетов Д.Е.‎ ‏Ветеринария ісін ұйымдастыру:‭ ‬Ауыл шаруашылық жоғары оқу ... ... ... оқулық‭ ‬/Арзымбетов Д.Е.,‭ ‬Орынтаев Қ.Б.,‭ ‬Қанатбеков Т.И.‭ –‬Алматы,‭ ‬2009.-136б.‭
Анықтамалар‎
Осы‭ ... ...... ... ‬ қолданылды:
Індеттану‭ ‬-‭ ‬індет процесін,‭ ‬жұқпалы аурулардың пайда болу және ... ... ... ... арқылы жұқпалы аурулармен күресу әдістерін қарастыратын ғылым.
Колибактериоз‭ ‬(Сolibacteriosis‭)‬,‭ ‬немесе эшерихиоз‭ ‬(Еsherichiosis‭) ‬-‭ ... іш ... ... ... ... ... ‬төлдің жіті өтетін жұқпалы ауруы.‭
Еscherichia coli‭ ‬-‭ ‬грамтеріс,‭ ‬қозғалмалы,‭ ‬спора‭ ‬түзбейтін,‭ ... ... ... ... ... ... таяқша.
Сальмонеллез,‭ ‬немесе‭ ‬қылау,‭ ‬(Salmonellosis,‭ ‬паратиф‭) ‬-жіті өткенде қызбамен және іш өтумен,‭ ‬ал созылмалы‭ ‬өткенде өкпенің қабынуымен ерекшеленетін төл ауруы.
Дезинфекция‭ ... ... ... ... ... ... ... –‬вирустардың жұқпалылығын әлсірету
Иммунитет‭ –‬организмнің жұқпалы ауруларға қарсы тұру қабілеті
29

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Актиномикоз, аспергиллез ауруларында қолданылатын биопрепараттар. Пастереллез, колибактериоз ауруларында қолданылатын биопрепараттар7 бет
Ветеринарлық санитарлық объектілерге қойылатын ветеринарлық санитарлық талаптар28 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
"Қазақстандағы ветеринария қызметі және ҚР «ветеринария туралы» заңы"6 бет
''SC Food'' ЖШС-нің ірі қара мал бұзаутазын алдын алу және онымен күресу шаралары.14 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет
Ірі қара малдарының гигиенасы6 бет
Ірі қара финнозы20 бет
Ауылшаруашылық малды азықта және мал азығына қойылаты санитариялық – гигиеналық талаптар10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь