Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының жеке өсіп-дамуы

Аннотация ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4
Мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
Нормативті сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 6
Анықтама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
Белгілер мен қысқартулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 8
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 9
1 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 11
1.1 Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 11
1.1.1 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.1.2 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының биологиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 12
1.1.3 Ауыл шаруашылығы малдарының өciп.дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 14
1.2 Технологиялық бөлім 16
1.2.1 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымы қошқарларының дене бітімі мен тірілей салмақ көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 16
1.2.2 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының жасына байланысты қошқарларда жыныстық белсенділіктерінің көрініс беруі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 18
1.2.3 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымы қошқарларының ұрық сапасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
1.2.4 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының төлдегіштік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 20
1.2.5 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымы қозыларының өсіп.даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
1.2.6 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының өміршеңдігін бақылау нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2 Тіршілік қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 25
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 28
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 29
Мал шаруашылығы — ауыл шаруашылығының мал өнімдерін өндіру үшін мал өсірумен айналысатын саласы. Мал шаруашылығы халықты азық-түлікпен (сүт, май, ет, т.б.) жеңіл және тамақ өнеркәсіптерін шикізатпен (жүн, тері, ет өнімдері қалдықтары, т.б.) ауыл шаруашылығы өндірісін күш-көлік (ат, өгіз, түйе, т.б.) және тыңайтқышпен қамтамасыз етеді. Мал шаруашылығы өнімдері мен оның қалдықтарынан мал азықтары (майы алынған сүт, ет-сүйек және сүйек ұндары, т.б.), дәрі-дәрмектер мен биологиялық белсенді (активті) заттар (емдік сарысулар, гормонды қосылыстар, т.б.) алынады. Мал шаруашылығы салаларына сиыр, қой, ешкі, жылқы және түйе шаруашылықтары жатады.
Курстық жобаның мақсаты: Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының жеке өсіп-жетілуін зерттеу және малдың өнімін көтере түсу үшін істелетін шаралар жоспарын жасау.
Курстық жобаның міндеті: Қазақтың қылшық жүнді қойларының өнімділік және биологиялық ерекшеліктерін, өнімділік көрсеткіштері мен белгілерін салыстырмалы түрде зерттеу, зоотехникалық бағалау, іріктеулер және әр түрлі жұптаулар жүргізу арқылы тез жетілу қабілеттіліктеріне ие малдарды анықтау және оларды өндірісте қолданудың тиімді селекциялық тәсілдерін ұсыну.
Алға қойылған мақсатқа қол жеткізу үшін төмендегідей міндеттер қойылды:
-жергілікті жерде өсірілетін етті-майлы қойларының өнімділік, биологиялық, конституциялық, экстерьерлік ерекшеліктерін зерттеу;
-өсу қарқыны жоғары малдарды іріктеу;
-малдардың көбею қабілеттіліктері мен төлшеңдігін анықтау;
-тәжірибелік мал топтарын жасақтау;
-тәжірибелік мал топтарынан алынған төлдердің өсіп-жетілу ерекшеліктерін зерттеу;
-алынған төлдердің кластық құрамын анықтау;
Қой шаруашылығы - ата-бабамыз ежелден айналысқан ата кәсіп, елімізде ежелден дамыған мал шаруашылығының саласы. Ғасырлар бойы қой өсіріп, қоймен тіршілік еткендіктен, бұл саладан халқымыздың тұрмысына қажетті көптеген өнім өндіріледі. Қой еті мен сүті тағамға, жүні мен терісі киім-кешекке, қиы отқа, тұяқ пен мүйізі түрлі түйме сияқты бұйымдарға, құйрық майы емге, елтірісі жағаға, асығы мен тобығы ойынға пайдаланылады. Осындай адам тіршілігіне қажетті жан-жақты қасиеттері үшін қойды түрлі шаруашылықтарда көптеп өсіреді. Қой жүнінен жіп иіріліп, түрлі жүн өнімдері тоқылады, киіз басылып, кілем, сырмақ, текемет сияқты ұлттық өнер бұйымдары дайындалады. Өңделген елтірісінен ішік, тон, шалбар, етік тігіледі. Сүтінен бір жағынан ұлттық, екінші жағынан емдік, диеталық қасиеттері жоғары құрт, ірімшік, айран, қаймақ тағамдары дайындалады. "Мал өсірсең қой өсір, табысы оның көл-көсір" дейтініміз, міне сондықтан.
1 Дмитриев А.П. Разведение сельскохозяйственных животных с основами частной зоотехнии и промышленного животноводства. - Л.: Агропромиздат, 1989.
2 Ярослав И.,Васютенкова Н. Практикум по основам животноводстваизоогигиены. -М.: Высшаяшкола, 1980.
3 Қ. Бегімбеков, А. Төреханов, Ә. Байжүманов. Мал өсіру және селекция. - Алматы: Бастау, 2006.
4 Қ. Сәбденов, С. Шәуенов, Б. Қүлатов. Қой шаруашылығы және жүн, қаракөл, ет өндіру технологиясы. - Алматы: Агроуниверситет, 2006.
5 Ж. Кәрімбеков, А. Төреханов, Ш. Дәленов, Н. Жазылбеков. Ірі қара шаруашылығы, сүт пен ет өндіру технологиясы. - Алматы, 2005.
6 А. Төреханов, Ж. Кәрімбеков, Д. Найманов, Ш. Дәленов, Н. Жазылбеков. Ірі қара шаруашылығы. - Алматы: Триумф-Т, 2006.
7 Н. Омарңожаүлы, Р. Шуркин. Мал шаруашылығы практикумы. - Астана: BG-принт, 2007.
8 Ескара М.А., Аубакиров Х.А., Даулетбекова А.Т. Перспективы и реалии развития мясо-сального овцеводства южного региона Казахстана //История и перспективы развития каракулеводства в Казахстане: матер.Межд.науч.-практ. конф., посв. 100-летию со дня рождения Маматказина Х.Х. -Шымкент, 2008. -С.63-64.
9 Ескара М.А., Аубакиров Х.А., Даулетбекова А.Т. Щерстная продуктивность и воспроизводительные особенности казахских грубошерстных овец //История и перспективы развития каракулеводства в Казахстане: матер.Межд. науч.-практ. конф., посв.ЮО-летиго со дня рождения Маматказина Х.Х. -Шымкент, 2008. -С.66-67.
10 Аубакиров Х.А., Даулетбекова А.Т. Қазақтың қылшьтқ жүнді қойларының ет өнімділік ерекшеліктері //Аграрлық ғылым - Қазақстан, Сібір және Монголия ауыл шаруашылығына: XII Халық- ғыл.-практ. конф. еңбектері -Алматы: Бастау, 2009. -Б. 184-186.
11 Даулетбекова А.Т. Қазақтың етті-майлы қой тұқымының дене бітімі ерекшеліктері //Инновационное развитие и востребованность науки в совре-менном Казахстане: матер. III Межд.науч.конф.молодых ученых. -Алматы, 2009.-С. 173-174.
12 Даулетбекова А.Т. Продуктивные качества овец к/х «Мурат» Жамбылсқой области // Халық. ғыл.-практ. конф. еңбектері -Астана: С-Сейфуллин ат.ҚазМАТУ, 2009. -Б.112-113.
13 Ескара М.А., Аубакиров Х.А., Даулетбекова А.Т. Қазақтың кылшык жүнді қойларының өсіп-жетілу ерекшеліктері //Жаршы. -Алматы: Бастау, 2010. -№4. -Б.48-49.
        
        Мазмұны	
бет
Аннотация..........................................................................................
4
Мазмұны...............................................................................................
5
Нормативті сілтемелер.....................................................................
6
Анықтама...................................................................................
7
Белгілер мен қысқартулар.........................................................................
8
Кіріспе.........................................................................................................
9
1
Негізгі бөлім.........................................................................................
11
1.1
Әдебиетке шолу.........................................................................................
11
1.1.1
Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымы...................................
11
1.1.2
Қазақтың қылшық жүнді ... қой ... ... ... ... малдарының өciп-дамуы.....................................
14
1.2
Технологиялық бөлім
16
1.2.1
Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымы қошқарларының дене бітімі мен тірілей салмақ ... ... ... ... қой ... ... ... қошқарларда жыныстық белсенділіктерінің көрініс беруі.............................................................................................................
18
1.2.3
Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымы қошқарларының ұрық сапасы...........................................................................................
19
1.2.4
Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой ... ... ... ... ... ... қой тұқымы қозыларының өсіп-даму ерекшеліктері........................................................................
21
1.2.6
Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының өміршеңдігін бақылау нәтижелері...................................................................................
23
2
Тіршілік қауіпсіздігі..................................................................................
25
Қорытынды.................................................................................................
28
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.................................................................
29
Аннотация
АП-13-7к1 тобының студенті Ж.Сапардың ... ... ... ... қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының жеке өсіп-жетілуін зерттеу және малдың өнімін көтере түсу үшін істелетін шаралар.
Бұл курстық жобада 10 ... 2 ... 29 ... ... ... өз құрамында: кіріспе, негізгі бөлім, әдебиетке шолу, технологиялық бөлім, техникалық қауіпсіздік, қорытынды, пайдаланған ... ... ... ... 16020 - 70 ... мал. Атаулар мен анықтамалар.
МЕМСТ 1935-55 Қой еті бірінші дәрежелі, өндірістік тәсілмен сойылған
МЕМСТ 26383-84 Жуылған ... қой ... 9959 - 91 Ет ... 1992 - 14 ... ... ... ... СТ 2.104 - 68 ЕСКД Негізгі жазулар.
МЕМ СТ 2.601 - 95 ЕСКД Пайдалану құжаттары.
МЕМ СТ 2.6304 - 81 ... ... 2.321 - 84 КҚБЖ ... Әріптік белгілеу.
МЕМ СТ. 2.701 - 84 КҚБЖ ... ... ... мен ... СТ 2.104 - 68 КҚБЖ ... ... 2.01 - 80 КҚБЖ (ЕСКД).Бұйымдар.
МЖМБС 2.301- 68 КҚБЖ (ЕСКД).Форматтар.
МК (ГК) Қ.Р 04 - 2003. ... ... ... ... - ... ... жататын, күйіс қайыратын жұптұяқты мал.
Қылшық жүнді қой - жүнінің жіңішкелігі мен ұзындығы және басқа да қасиеттері әртүрлі жүн ... ... ... ... ... ... ... бір түрі.
Ұдайы өсіру - төл туғаннан бастап үздіксіз ... ... - 1 кг ... ... тең өлшемді айтады.
Экономикалық тиімділік - әрбір алынған өнімнің өзіндік құны.
Азық ... ... ... мен өнім өндіруге қажетті энергия мен құрылымдық және ... ... ... ... ... жалпы нормалық көрсеткіштерге тәулігіне 1 басқа қажет азық.
Рацион құрылымы - рацион құрамына кіретін азық топтарының оның жалпы ... (а.ө. не АЭЗ ... ... ... ... ... ... деп - толықтырылған организм мұқтаждығының 18-30 көрсеткішін қамтитын деректер.
Сұрыптау - жақсы малдарды іріктеп, таңдап алуды айтады.
Корреляция - ... бір өнім ... ... өнім ... ... ... ... әрі сол өнім көрсеткіштерінің біреуі өзгерсе екіншісінің де өзгеруін көрсетеді.
Элевер - ... ... ... ... ... ... ... өсіру және оларды ұрпақ сапалары бойынша бағалау.
Азықтандыру типі - рацион құрылымындағы басым азық тобы немесе жекелеген азық белгілейді. ... - бір ... ... ... жиынтығы, олардың қоректік заттары бір күндік нормаға сәкестендіріледі.
Мал азығын нормалау - мал организміндегі ... ... ... ... мен ... - ... энергиясы
а.р. - азық рационы
һ.р. - негізгі рацион
қ.р. - қожалық рацион
с.м. - сіңірімді майлар
г. - грамм
кг. - ... - ... - ... - ... - тағы ... - тағы сол ... - ... - пайыз
а.ө. - азықтық өлшем
см. - сантиметр
млн. - миллион
қ. - қою
с. - сирек
мг. - ... - ... - ... ... -- ауыл ... мал ... өндіру үшін мал өсірумен айналысатын саласы. Мал шаруашылығы халықты азық-түлікпен (сүт, май, ет, т.б.) жеңіл және тамақ ... ... (жүн, ... ет ... ... т.б.) ауыл ... ... күш-көлік (ат, өгіз, түйе, т.б.) және тыңайтқышпен қамтамасыз етеді. Мал шаруашылығы өнімдері мен оның қалдықтарынан мал ... ... ... сүт, ет-сүйек және сүйек ұндары, т.б.), дәрі-дәрмектер мен биологиялық белсенді (активті) заттар (емдік сарысулар, гормонды қосылыстар, т.б.) алынады. Мал шаруашылығы ... ... қой, ... ... және түйе ... ... жобаның мақсаты: Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының жеке өсіп-жетілуін зерттеу және малдың өнімін көтере түсу үшін істелетін шаралар жоспарын ... ... ... ... ... ... ... қойларының өнімділік және биологиялық ерекшеліктерін, өнімділік көрсеткіштері мен белгілерін салыстырмалы түрде зерттеу, зоотехникалық бағалау, іріктеулер және әр түрлі жұптаулар жүргізу ... тез ... ... ие ... ... және оларды өндірісте қолданудың тиімді селекциялық тәсілдерін ұсыну.
Алға қойылған мақсатқа қол жеткізу үшін төмендегідей міндеттер қойылды:
-жергілікті ... ... ... қойларының өнімділік, биологиялық, конституциялық, экстерьерлік ерекшеліктерін зерттеу;
-өсу қарқыны жоғары малдарды іріктеу;
-малдардың көбею қабілеттіліктері мен төлшеңдігін анықтау;
-тәжірибелік мал топтарын жасақтау;
-тәжірибелік мал ... ... ... ... ... ... төлдердің кластық құрамын анықтау;
Қой шаруашылығы - ата-бабамыз ежелден айналысқан ата кәсіп, елімізде ежелден дамыған мал ... ... ... бойы қой ... ... ... еткендіктен, бұл саладан халқымыздың тұрмысына қажетті көптеген өнім өндіріледі. Қой еті мен сүті тағамға, жүні мен ... ... қиы ... тұяқ пен мүйізі түрлі түйме сияқты бұйымдарға, құйрық майы емге, елтірісі жағаға, асығы мен ... ... ... ... адам ... ... ... қасиеттері үшін қойды түрлі шаруашылықтарда көптеп өсіреді. Қой ... жіп ... ... жүн ... тоқылады, киіз басылып, кілем, сырмақ, текемет сияқты ұлттық өнер бұйымдары ... ... ... ... тон, ... етік ... Сүтінен бір жағынан ұлттық, екінші жағынан емдік, диеталық қасиеттері жоғары құрт, ірімшік, ... ... ... дайындалады. "Мал өсірсең қой өсір, табысы оның ... ... міне ... ... қазақы (кұйрықты) қой өсіріліп келінеді. Кезінде ол қой шаруашылығының жаңа -- қаракөлшілік, биязы ... ... ... ... ... ... өте үлкен рөл аткарды. Қазақы қойының негізінде, сырттан алынып келген қойдан гөрі жергілікті жағдайға жақсы бейімделген жаңа тұқымдар мен ... ... ... және ... та жатыр. Бұл жағымды сапаны жаңа тұқымдар ... ... ... ... тұқымға берілуі арқылы алған. Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қойлары, бұдан былайғы кезде де, өздерін таза ... ғана ... ... ... әр ... ... жаца туқымдар шығаруда да үлкен маңызға ие болатыны сөзсіз.
Республикамызда қой етін өндіру ... ... ... және ... сапалы қозы еті өндірісінің көзі ретінде, жергілікті жерде бұрыннан өсіріліп келінген, байырғы қазақтың кылшық жүнді қой тұқымдарын ерекше атауға ... ... ... ... ... ... ... яғни көбінесе құрғақ далалы, шөлді және шөлейтті болып келетін далалы өңірлердің жайылымдык жағдайларына өмір сүруге ... ... Олар ... өсіп-жетілу және жақсы май жинау қасиеттеріне ие. Еліміздегі ең ... ... ... қой ... ... ... қылшық жүнді қойлары жоғары салмақты, мықты конституциялық типті, ерекше төзімділік қасиеттеріне ие және жыл ... ... ... ... ... ... келеді. Осындай маңызды қасиеттерінің бірі ретінде, қазақы қойларының тез өсіп -- ... ... де ... болады.
Малдардың тез жетілу қабілеттілігі деп олардың ағзасының қарқынды түрде даму ерекшеліктері арқасында тұқымын тез көбейту, ет, сүт және ... ... алу ... пайдалану мүмкіндігін түсінеміз. Яғни, жетілу қабілеттілігінің көрсеткіші ретінде мал ... ... өнім ... пайдалану мерзімі есепке алынады. Шаруашылық үшін мал түрлерінің неғұрлым тез өнім ... ... азық және ... -- ... кеткен шығындардын жылдам ақталуы маңызды.
Мал тұқымдарының тез жетілу қабілеттілігі қоршаған ортаның паратиптік ... ... көп ... ... ... ... бойынша қалыптасқан тұқым куалау ерекшеліктеріне байланысты беріледі. Нәсілдік жолмен тұқымға берілетін ерекше қабілеттіліктерін жоғары деңгейде ... ... ... ... яғни ... ... ... мен күтіп-бағудын колайлы жағдайларын жасауына байланысты жақсы нәтиже береді.
Ауыл шаруашылығында өсірілетін мал түрлері ... өсіп ... ... ... әр ... болатыны белгілі. Бірдей өнім алу бағытына өсірілгенімен, тұқымына ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері бойынша ерекшеленеді. Мысалы етті-майлы бағытында өсірілетін қой тұқымдары ішінде, еділбай қойы тез ... ... ... әлемде алдыңғы орындарда орналасқан деп саналады.
1 Негізгі бөлім
1.1 Әдебиетке шолу
1.1.1 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой ... ... ... ... қой ... Қазақстанда бұл бағытта еділбай, қазақтың қылшық жүнді және қаракөл қойлары өсірілуде. Еділбай қойы еліміздің батыс аймағында ертеден өсіріліп келеді. Еті ... жүні мол, ... ... ... ірі ... ... кезде еділбай қойы Атырау, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қарағанды өңірінде өсірілуде. Қазақтың құйрықты қылшық жүнді қойы - Қазақстанда ертеден келе ... ... Ол ... аймақта өсіруге ыңғайлы, еділбай қойынан кішілеу. Ақмола, Қарағанды, Шығыс Қазақстан облыстарында өсіріледі.
Қылшық жүнді құйрықты қойлар мен басқа да қой ... ... ... және ... ... айтарлықтай артықшылық-тарымен ерекшеленеді. Қойлар өзінің биологиялық көптеген құндылығының және дене бітімдік ерекшеліктерінің арқасында, ең алдымен өзінің жоғары бейімделу қабілетіне байланысты жыл ... ... шөл және ... ... ... ... ... Сонымен бірге қой өсірудің негізгі бағыттарының бірі болып табылатын арзан және жоғары бағалы қой етінің негізігі көзі болып ... ... ... ... ... ... ... өсіп отыр. Нарық экономикасы жағдайында ауылшаруашылық өндірістеріне тиімді ұсыныс үлгілерді енгізу, ... ... ... ... ... отар құру ... ... отандық ауылшаруашылық өнімдерін өндіретін өндірушілердің ауқымын кеңейтуге жағдай жасайды. Нарық ... ... ... ... ... ... етеді, сұранысты қанағаттандыру үшін әсіресе етті-майлы бағыттағы қой тұқымдарының санын 3-4 есеге көбейту керек.
Сурет 1. Қазақтың қылшық ... ... қой ... отары
1.1.2 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымының биологиялық ерекшеліктері
Қойдың өте көп жерге тарап, кез келген ... ... ... жоқ ... ... ең бастысы қойдың алуан-алуан табиғи жағдайларға төзімділігі, бейімділігі. Соған орай қой қысы ... қары ... ... де, желі ызғарлы, жайылымы шөлейт жерлерде де, жазы ... ... ... ... де өсіріле береді. Оған қойдың биологиялық ерекшеліктері арасындағы ең бір ... - ... ... отын өте жақсы пайдалана алатындығы мүмкіндік туғызады. Табиғи жайылым отының құрамындағы 800-ден астам өсімдік ... ... 90 ... ал мүйізді ірі қара мал 150-дей түрін жеп пайдаланса, қой соның жартысынан көбін, яғни 400-ден астам түрін жейді екен. Олар ... ... ... ... ... ой-қырдағы жайсыз жайылым отын да жақсы пайдалана алады. Соған орай пайдалану коэффициенті де жоғары. Мысалы, жылқы мен мүйізді ірі қара мал ... ... ... қой ... ... бас ... мен ауыз ... анатомиялық ерекшеліктеріне байланысты мұндай өрістен де шөп ... ... ... ... ... жұқа да ... еріндері майда да аласа шөптің өзін қырқып жеуге ... ... ... ас ... жүйесі ірі аумақ-ты азықтарды жақсы қорытуға бейімделген. Шошқа ішегі түлғасынан - 12 есе, жылқы ішегі - 15 есе, мүйізді ірі қара мал ... - 20-22 есе ұзын ... қой ... - 30 есе ұзын. Ірі жасұнықты жемшөпті жақсы қорытуына осы ... де ... ... керек. Сондықтан да қой салмақ қосуына шығынды мүйізді ірі қара малға қарағанда - 2-2,5 есе, жылқыға ... - 2,5-3 есе аз ... ... ... ерекшеліктеріне байланысты қой қоңдылығын жайылым отымен ғана көтеріп, қыстауға түскенше ... май ... ... ерекшеліктеріне байланысты - құйрығына, тері астына және ... да ... ... қор ... жылдың жемшөп жетіспеген мезгілінде осы жиналған май қорын жұмсайды. Республикамыздың қыста қар аз ... ... ... қойды жыл бойы жайып шығуға болады.
Қойдың төлдегіш қабілеттілігі де жоғары. Мәселен, әр 10 саулықтан жылына - 12-15 қозы ... ал ... ... ... - 20-25 қозы ... ... ... 5 ай көтеріп, 3-4 ай емізеді. Олардың қозыларын 45-60 ... ... ... ... ... ... дұрыс азықтандырып, тез өсіп-жетілдіру үшін тәулігіне қосатын салмағын 150-200 г-нан төмендетпеген жөн.
Ал етке - 8-9 айда сойса, ... ... - 5 айда ... ... тез жетіліп, 6-7 айда жыныстық тұрғыдан, ал 18 айда шаруашылыққа қажеттілік қасиеттері тұрғысынан жетіледі. Қой 12-14 жыл ... ... 6-7 жыл тісі ... ... ... жоғалта қоймайды.
Қойдан алынатын негізгі өнім - жүн мен ет. Қой жүні ағзаны қыста суықтан, жазда ыстықтан ... Оның ... ... зат ... ... ... Қолайсыз, азық жетіспеген жағдайда ағза алдымен қоректік заттарды тері өнімдеріне, оның ішінде жүнге жұмсаудан үнемдейді. ... ... қой ... ... кемшілік ең алдымен жүн сапасына әсер етіп, "аштық жіңішкеру" ("голодная тонина") белгісі ... із ... Сол ... ... жүн ... жіңішкеріп, үзілгіш келеді. Сондықтан сапалы жүн қырқу үшін ... жыл бойы ... ... ... азықтандыру қажет. Сапалы қой жүні - тоқыма өндірісінің бағалы шикізаты. Одан жүн жібі ... ... ... тұрғысынан жоғары киім тігіледі.
Қойдың еті де өте қоректі де құнарлы өнім. Әсіресе қазақы, етті-майлы қой тұқымдарының еті өте дәмді. ... қой ... ... қажетті холестерин аз -100 грамында не бары - 29 мг, ал сиыр ... ... - 75 мг, ... ... ... - 75-125 мг ... Қой жеп, ... азық қорек затының 75% -ын денедегі бұлшық ет, май, сүйек құрылысына пайдаланады. Бұл олардың азықты өте жоғары сіңіріп, зат алмасуына ... ... ... қозылардың тез өсіп-жетілуге бейімділігін өнім өндіру үшін жете пайдаланып, 7-айлық тоқтыдан сақа қойдан өндірілетін еттің ... ... ... ... Және де ... 1 кг ... ... 5-6 а.ө. жұмсалса, негізінен май байлау жолымен қосатын сақа қой салмағының қосымына 10-12 а.ө жұмсалады.
Қойдан өндірілетін қосымша тағамдың өнім - қой ... ... 7-10% ... ... қой ... 18-20% ... заты адам ағзасында өте жақсы қорытылып, сіңіріледі. Қойтұқымына байланысты қоздаған саулықтардан 5-6 айда 100-150 кг сүт ... ... Оның 5-6 ... тіл ... ... де әрі ... қорытылатын 1 кг диеталық ақуыздың тағам - ірімшік қайнатылады.
Қой терісінен ішік не тон ... ... ... ... тері ірі ... ... қой ... жататын далалық, романов және солтүстік орыс қой тұқымдарынан алынады. Олардың әсіресе 8-9-айлық тоқтыларының ... ... ... ... ... 1-3 ... ... қаракөл тұқымының қозыларының терісінен өте құнды да бағалы елтірі ... ... ... ... жоғары папах тәріздес бас киімдер мен әдемі ішік ... ... ... пайдаланылады.
Сурет 2. Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымы
1.1.3 Ауыл шаруашылығы ... ... ... мен дене ... ... ... ала отырып, оның өсу ерекшеліктеріне дұрыс баға беру, шаруашылықта ... ... ... дене ... ... және одан ... керсеткіш өнім алуға әсер ететін негізгі күштерге нәсілдік қасиет пен ... орта ... ... Осы ... бітірген жағдайда малдың жасынан бастап дұрыс ocyiн қалыптастыруды меңгеріп, шаруашылықта одан алынатын өнімді басқара аламыз.
Мысалы, малды белгілі мөлшерде ... ... күту ... ... ... ... оның ... байланысты дене бітімін көрікті бағытта қалыптастыруға болады.
Шаруашылықтағы мал өнімдерін кажетті мөлшерде өндіруді қамтамасыз етудің негізгі жолы - малдың даму ... ... жете ... ... ... ... ... құрсақтағы және құрсақтан кейін өciп-дамуын дейді. Ол малдың жекелей ... ... ... де, ... өтe ... ... ... екі құбылыс - өсу және даму арқылы жүреді.
Малдың өсуі дегеніміз оның ... ... мен ... ... ... ... ... салмағынан артуы. Бұлардың бәрінің негізінде клетканың бөлінуі мен ... ... ... заттардың үлкеюі сияқты үш құбылыс жатады.
Даму деп организмдегі сапалык өзгеріс процестерін айтамыз. Ал жеке организм тұрғысынан алғанда даму ... оның ... ... бip ... ... ... тканьдердің, органдардың пайда болуы және олардың арасында жаңа катынастың ... яғни ... ... ... жиынтығы.
Малдың өсіп-жетуі белгілі бip құбылыс ретінде кем дегенде үш көрсеткіш бойынша сипаттау ... ... өсу ... өсу ... және өсу ... жүру сипаты. Өсу жылдамдығы деп белгілі бip уақыт аралығында малдың дене мелшерінің (салмағынын, бойының, тұркының, келемінің т.б.) үлғаюы ... ... ... өсу ... деп өсу npoцeci ... уақыт мерзімін айтады.
Өсу жылдамдығын абсолюттік немесе ... ... ... ... өсу деп ... бip ... ... декада, ай, жыл) аралығында косылған салмақты айтамыз.
Мал ... ... ... жас ... ... еңбек ақыны, баққан малының тәулігіне қосқан салмагына қарап төлейді.
Кесте 1 - Соңғы ... қой ... ... ... ...
жыл
Қой саны (млн бас есебімен)
1157,7
1194,5
1034.0
1000.0
Өндірілген жүн (таза талшық мың т.)
1716.4
1943.0
1292.0
1239.0
Өндірілген ет (сойыс салмағы мың ... сүті (мың ... 2 - ... Республикасындағы қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымы қойларының өндірістік классификациясы
Қой тұқымдары
Тұқым атаулары
Жүн жабынының типі ... ... ... ... ...
етті-майлы
Атырау ... ... ... ... ... қылшық жүнді құйрықты, Ордабасы ... - 3. ... ... ... құйрықты қой тұқымы
1.2 Технологиялық бөлім
1.2.1 Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қой тұқымы қошқарлардың дене бітімі мен тірілей салмақ көрсеткіштері
Жас малдардың ... ... ... ... ... ... тұқымға берілетін болғандықтан, ата-енелерінің көрсеткіштерін баса назарға алу қажет деп есептелінеді. Сондықтан сұрыптау жұмыстарында қозының шыққан тегі мен малдардың физиологиялық ... ... ... дене ... мен ... ... сияқты белгілерін де назарға алған абзал. Әр түрлі жастағы қошқарлардың тірілей салмақтары мен дене өлшемдерінің ... ... ... 3 - ... ... ... құйрықты қой тұқымы қошқарлардың дене өлшемдерінің көрсеткіштері
Қошқарлардың жасы
n
Дене өлшемдері, M+-m
Тірілей салмағы, кг
Шоқтық биіктігі
тұрқының қиғаштай ұзындығы
кеуде енділігі
кеуде тереңдігі
кеуде орамы
жіліншік ... ... ... +-0,1 ... жасар
20
61.3+0,87
78,4+-0,42
77.3+-0,57
21,2+-0,14
26,4+-0,37
105,8+-0,75
1 0,0+- 0,2
2,5 жасар
20
75,5+-1,12
82,0+-0,52
83,1 +-0,47
22,3+-0,13
27,5+-0,І5
113,2+-0,68
І0,7+-0,3
Ересек қошқарлар
20
90,5+2,52
83,5+-0,42
86,6+-0,69
23,9+-0,58
28,9+-0,32
119,7+-0,51
11,4+-0,28
Алынған мәліметтен өсірілетін ... ... F ... 6,5 ... жас ... тірілей салмағы 40,5 кг, II топтағы 1,5 жасар қошқарлар 61,3 Ш топтағы 2,5 жасарлары 75,5кг ... ... ... ... ... 90,5 кг кұрады.
Етті бағытындағы қой шаруашылығында өсіп-даму көрсеткіштерін білдіретін негізгі белгі ретінде малдардың дене ... де ... ... ... қошқарларының (I топ) шоқтығынан алғандағы биіктігі, II топтағы (1,5-жасар) қошқарлардың осындай өлшемдерінің 85,0%, III топтың 81,3%, ал IV топтағы ересек ... 79,9% ... ... ... ... ... ... бойынша 6,5 айлық мерзімдеріндегі еркек қозылар II топтың 1,5 жасар ... ... ... 82,6, III -ші топтың (2,5 жасар) 77,2%, ал IV топтағы ересек қошқарлардың 73,0%-га жетті.
Салыстырмалы түрде жақсы көрсеткіштерге II топтағы 1,5 ... ... ие ... Бұл ... ... дене ... көрсеткіштері бойынша IV-топтағы ересек қошқарлардан көп айырмашылықтарға ие емес екендігі анықталды. Осы жасында етті-майлы қой тұқымының қошқарлары ... ... дене ... ... ... Бұл олардың осы мерзімдерге етті-майлы қойларға тиесілі дене өлшемдік көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... Ары қарай дене сүйектерінің өсуі баяулап, негізінен малдардың денесі толысып ет-май көлемінің артуы басталады.
Малдардың дене өлшемдерінің жекелеген көрсеткіштері олардың ... ... ... ... бола алмайды. Малдардың жасына байланысты дене өлшемдерінің өзгеруін анықтау, олардын экстерьерлік ерекшеліктерін білуге мүмкіндік береді. Ол үшін дене ... ... ... индекстік көрсеткіштерді есептеу қажеттілігі туындайды. Тек қана малдардың салмақ қосуын өлшеу арқылы олардың өсу барысы туралы белгілі бір ... ... ... ... ... ... олардың жеке дене өлшемдеріне байланысты және ата-енелерінен тек түрінің (генотип) ұрпағына берілуіне байланысты.
Дене өлшемдерінің индекстерін анықтау ... ... ... ... өлшемінің оның биіктік қатынасына негізделген көрсеткішінің мәні жас малдарда біршама аздау ... ... ... ... жүнді қойларының 6,5- айлық қозыларында тұркының ұзындығы индексі 96,7% ... 1,5 ... ол 98,6, 2,5 ... 101,3, ал ... ... 103,7% құраған. Яғни, жас малдардың ересек малдарға қарағанда тұрқы қысқалау болса, жасы өскен сайын дене ... арта ... ... дене тұрқының ұзындығы қатынасына негізделген төртпақтық индексі 6,5-айлықтарда 135,5% болса, жасы өскен сайын оның мәні де ересек ... ... ... ... ... 138,2%) ... Дәл осыған ұқсас ерекшеліктер ірілік және сүйектілік индекстері көрсеткіштерінде де байқалды.
Кесте 4 - ... ... әр ... ... қошкарлардың дене өлшемдерінің индекстік көрсеткіштері
пайыз есебімен
Жасы
n
Дене өлшемдерінің индекстері
тұрқының ұзындығы
төртпақтық
ірілік
сүйектілік
6,5- айлық
20
96,7
135,5
131,0
12,3
1,5 жасар
20
98,6
136,8
134,9
12,7
2,5 жасар
20
101,3
136,2
138,0
13,0
Ересек қошқарлар
20
103,7
138,2
143,3
13,6
Бұл қойлар өзіндік өнімділік және басқа да ... ... ... ... Асыл ... ... дене бітімі жақсы, тұрқы келісті, ал конституциясы ... ... ... ... ұзындығы мен ені калыпты. Шоқтығының арасы тегіс, ұзындығы ... ... да ... ұзын және ... Аяқ басуы өте нық, буындары мықты, тұяқтары ... ... ... ... ... тұрады. Майлы құйрықтары домаланып келген, орташа көлемді, басым көпшілігі көтеріңкі орналасқан.
1.2.2 ... ... ... ... қой тұқымының жасына байланысты қошқарларда жыныстық белсенділіктерінің көрініс беруі
Жетіліп келе ... ... ... ... ... ... әртүрлі рефлекстер түрінде көрініс бере бастайды. Осы рефлекстік көріністердің әрі қарай дамып, толығуы нәтижесінде, малдардың белгілі бір қоршаған орта ... ... ... ... ... және ... ... жасалады. Сондықтан, жас малдарда байқалатын жеке рефлекстік көріністерді тұтастай ... ... ... ... қарастыруға болады. Малдардың жыныстық жетілуі олардағы рефлекстік іс-қимылдарының белсенді көрініс беруіне байланысты ... яғни ... ... жыныстық ынтасы неғұрлым айқын байқалса, соғұрлым одан алынатын ұрық көп және сапалы болады деген ... ... ... біздер әр түрлі жастағы қошқарлардың жыныстық белсенділік ерекшеліктерін бағаладық. Тоқты қошқарларының жыныстық белсенділіктерін арттырып, табиғи инстинктерін ояту мақсатында олар белгілі ... ... ... ... саулық қойлармен қатар ұсталды. Қолдан ұрықтандыру бекетінде еркек токтылардың тек қана жыныстық белсенділік танытуынан басқа, олардың ішіндегі жасанды қынапқа ... ... ... ... ... ... осы жылғы жас қошқарлармен (6,5 айлық) салыстырғанда 1,5 жасар ісек қошқарларда жыныстық белсенділік біршама ... ... ... 20 бас 6,5 ... еркек тоқтылардың 75,0% (15 бас)
Кесте 5 - Жасына байланысты қошқарларда ... ... ... ... ... ... ... қынапқа үйренуі |
бас
%
бас
%
6,5 ай
20
15
75,0+-9,68
11
55,0+-11,12
1 ,5 жасар
20
18
90,0+-6,71
14
70,0+- 10,25
2,5 жасар
20
20
100
15
75,0+-9,68
Ересек қошқарлар
20
19
95,0+4,87
15
75,0+-9,68
белсенді жыныстық әрекет көрсете ... осы ... 1,5 ... ісек ... 90,0% (18 бас) ... жасар қошқарлардың жыныстық белсенділілік ерекшеліктері оларды ұрық алу мақсатында жасанды қынапқа үйрету барысында көрініс берді. Атап айтқанда 2,5 жасар қошқарлардың 100% ... ... ... ... да 75,0% ғана ... ... ұрық ... үйренді.
Мұнда біршама жақсы жыныстық белсенділік 1,5 жасар ісек ... ... Атап ... 6,5 ... еркек тоқтылардың 55,0% ғана (11 бас) жасанды қынапқа ұрық ... ... ісек ... осы ... ... (14 бас) жетті (Р

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ордабасы қой тұқымының өсіп-жетілуі ерекшеліктері_33 бет
Қазақтың қылшық жүнді құйрықты қойы тұқымының биологиялық ерекшеліктері18 бет
"Қазақтың салт-дәстүрлері."35 бет
«Қазақтың дәстүрлі материалдық мәдениеті». Оқу құралы97 бет
«қазақтың спорт комметаторлары»17 бет
«үш жүзге» бөлiну - қазақтың ажалы11 бет
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет
Абай – қазақтың ұлы данасы. Оның философиялық көзқарастары19 бет
Асыл тұқымды еділбай қой тұқымының өнімділік және биологиялық ерекшеліктері43 бет
Барлық Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь