Қозының алиментарлық дистрофиясын зерттеу

Кіріспе
1 Негізгі бөлім
1.1 Магний, кобальт, марганец жетіспеуінен болатын аурулар
1.2 Мыс, мырыштың жеткіліксіздігі, дамуы, клиникалық белгілері
1.3 Жекелеген минералды элементтердің маңызы және алмасуы
2 Өзіндік зерттеу
2.1 Proanamnesis
2.2 Anamnesis vitae et morbi
2.3 Anamnesis morbi
2.4 Status praesens communis
2.5 Status praesens localis
2.6 Diagnosis
2.7 Decursus morbi et therapia
2. 8 Epicrisis
3 Техникалық қауіпсіздік
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Тақырыптың өзектілігі. Минералды заттардың белгілі мөлшері қарында, негізгі массасы – ащы ішектің шырышты қабығында, ал бірен-сараны тоқ ішекте сіңіріледі.
Сіңірілген минералды заттар клеткааралық кеңістік арқылы қан (жарым жартылай лимфа) жүйесінде, ал одан шажырқай арқылы ең аяғында бауырға және алдыңғы қуыс көктамырға келеді. Содан кейін бүкіл организмге тарайды да клеткалар мен тканьдер оларды пайдаланады. Бауырда және басқа да органдарда минералдық заттардың біраз бөлігі шоғырланады. Азықтың сіңірілуі, оның минералдық құрамына, малдың минералды элементтерге деген қажеттілігіне, азықтағы басқа заттардың қатысуына, жасына және т.б. байланысты.
Макро- және микроэлементтердің организмде маңызды органдар мен тканьдерде белгілі бір заңдылықпен шоғырлануын байқаймыз. Мәселен, кальций, магний, фтор, қорғасын және т.б. сүйекте, темір-жілік майында, көк бауырда, мырыш пен марганец – ұйқы безінде, калий – клетка ішінде, натрий – клеткадан тыс сұйықта шоғырланады.
Минералдық алмасудың ақырғы өнімдері организмнен несеппен, термен, және нәжіспен шығарылады.
Несеппен натрий, калий, күкірт, фосфор, кальций, кобальт, магний, хлор, бром, бор, иод және басқа элементтер шығарылады. Натрий және калий – хлоридтер, сульфаттар, күкірт – сульфаттар және қос құрамалар, ал фосфор – фосфор қышқылының орта және қышқыл тұздары түрінде организмнен шығарылады.
Нәжіспен бірге ең алдымен темір, кальций, мыс, аллюминий, мырыш, молибден, жалпы айтқанда ауыр металдардың әр түрлі тұздары түрінде шығарылады.
Минералды заттар, әсіресе микро-макроэлементтер, мал организміндегі көптеген биологиялық белсенді қосылыстар – ферменттер, гормондар, витаминдердің құрамында әртүрлі физиологиялық және биохимиялық процестерге қатысады. Белоктың түзілуі, тұқым қуалаушылық, жүйке жүйесінің қызметі осы элементтердің алмасуымен тікелей байланысты.
Қазақстан ғалымдарының зерттеулеріне сүйене отырып республикамыздың биогеохимиялық картограммасы жасалған. Соның негізінде:
Азыққа микроэлементтерді қосу мөлшері анықталды;
Мол өнім алуға, ол өнімнің сапасының артуына жол ашылды;
Курстық жұмыстың мақсаты – қозының алиментарлық дистрофиясын зерттеу.
1 Т.К. Ливинова, Ветеринарные консультации для владельцев лошадей: учеб. Пособие/ Т.К. Ливинова.- М.: Изд-во Аквариум, 2003.-133 с.
2 К.Н. Қожанов, Малдың ішкі жұқпалы емес аурулары: қосымша оқу құралы/ К.Н. Қожанов.- Семей: Заман баспасы, 2005.-387 б.
3 М.А.Молдағұлов, Жануарлар ішкі аурулары: оқу құралы/ М.А.Молдағұлов, Ө.К.Есқожаев, Н.А.Заманбеков; біресе шығарылған 1-кітап.-Алматы: 2009.-197 б.
4 Полный справочник внутренних болезней: учеб. пособие для вузоб/ под. ред. Ю. Ю. Елисеева.- М.: 2003.-400 с.
5 Внутренние незаразные болезни с- х. животных: учебник./ под. ред. И.Г.Шарабрина.-М.: Изд-во Колос, 1985.-265 с.
6 Внутренние незаразные болезни с-х. животных: учебник. / под. ред В.М.Данилевского-М.: Изд-во Агропромиздат, 1991.-123с.
7 Физиотерапия и физиопрофилактика болезней животных: учебник./ под. ред. А.Д. Белова.- М.: Изд-во Колос, 1983.-266с.
8 Внутренние незаразные болезни КРС: учебник./ под. общ. ред. Ионов П.С., Тарасов И.И.- М.: Колос, 1984.-455с.
9 Кондрахин И.П., Клиническая лабораторная диагностика в ветеринарии: учебное пособие (для вузоб)/ под. общ. ред. Кондрахин И.П., Курилов Н.В.-М.: Изд-во Агропромиздат, 1985.-133с.
10 М.Қожабаев, Жануарлардың ішкі жұқпалы емес аурулары: жоғарғы оқу орнына арналған оқулық/ М.Қожабаев, Ш.Қаратаев; бірлесе шығарған, М.Әуезов атындағы ОҚМУ.-Шымкент: Нұрлы бейне баспасы, 2006.-171 б.
11 Г.Г.Щербаков, Лекарственные средства в ветеринарии: учебник для вузоб/ под. общ. ред. Д.К.Червяков, П.Д. Евдокимов.- Санк-Петербург: 2005.-196 с.
12 Ж.Бердамуратов, Ірі қара аурулары: оқулық / құрастырған Ж.Бердамуратов.- Алматы: Қайнар, 1976. -155 б.
13 Тулеметова С.Е., Малдың ішкі жұқпалы емес және инвазиялық аурулары: қосымша оқу құралы/ құрастырған Тулеметова С.Е.-Шымкент: Нұрлы бейне баспасы, 2010.-200 б.
        
        Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Минералды заттардың белгілі мөлшері ... ... – ащы ... ... ... ал бірен-сараны тоқ ішекте
сіңіріледі.
Сіңірілген минералды заттар клеткааралық кеңістік арқылы қан (жарым
жартылай ... ... ал одан ... ... ең аяғында бауырға және
алдыңғы қуыс көктамырға келеді. Содан кейін бүкіл организмге ... ... мен ... оларды пайдаланады. Бауырда және басқа да органдарда
минералдық заттардың біраз бөлігі шоғырланады. Азықтың сіңірілуі, ... ... ... ... элементтерге деген қажеттілігіне,
азықтағы басқа заттардың қатысуына, жасына және т.б. байланысты.
Макро- және ... ... ... ... ... ... бір заңдылықпен шоғырлануын байқаймыз. Мәселен, кальций,
магний, фтор, қорғасын және т.б. сүйекте, темір-жілік майында, көк бауырда,
мырыш пен ... – ұйқы ... ...... ... ... ... тыс сұйықта шоғырланады.
Минералдық алмасудың ақырғы өнімдері организмнен несеппен, термен, ... ... ... ... ... фосфор, кальций, кобальт, магний, хлор,
бром, бор, иод және басқа элементтер шығарылады. ... және ... ... ... күкірт – сульфаттар және қос құрамалар, ал фосфор –
фосфор қышқылының орта және қышқыл тұздары ... ... ... ... ең ... ... ... мыс, аллюминий, мырыш,
молибден, жалпы айтқанда ауыр металдардың әр ... ... ... ... әсіресе микро-макроэлементтер, мал организміндегі
көптеген биологиялық белсенді ...... ... ... әртүрлі физиологиялық және биохимиялық процестерге
қатысады. Белоктың түзілуі, тұқым қуалаушылық, жүйке жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... сүйене отырып республикамыздың
биогеохимиялық картограммасы жасалған. Соның негізінде:
Азыққа микроэлементтерді қосу ... ... өнім ... ол ... ... ... жол ... жұмыстың мақсаты – қозының алиментарлық дистрофиясын зерттеу.
1 Негізгі бөлім
1.1 Магний, кобальт, марганец жетіспеуінен болатын аурулар
Магний. Зат алмасу ... ... және ... тығыз
байланысты элемент. Мал организмінде 0,035 -0,05 % ... ... АТФ пен ... ... ... ... ... көпірше қызмет
атқарады. Ол митохондрияның бірегейлі құрылымының сақталуын қамтамасыз
етіп, онда ... ... ... асырып, АТФ-ның түзілуін ұлғайтады.
Бұлшық ет ... ... ... ... ... дене температурасын ... ... ... ... ... ... және он екі елі ... сіңіріледі. Организмнен несеппен,
нәжіспен және термен шығарылады.
Магнийдің жетіспеушілігі немесе оның алмасуының бұзылу салдарынан ... ... Мал ... ... Балапандарды
магнисіздендірілген жасанды ... ... ... небәрі 6-8 күндей ғана тіршілік ... ... ... ... жұмыртқадағы магний көлемі азаяды, балапан
шығымы бәсеңдейді.
Шошқалардың азық құрамында магнийдің жетіспеуінен пайда ... ... ... ... ... ... ... күйіс қайыратын малдың гипомагнемиясы «жайылым тетаниясы» атымен
белгілі. Магний жетіспеуі салдарынан бүкіл ... ... әкеп ... ... Мұндай ауру малды магний қоспаларын беріп
емдеуге болады. Организмге магний ... ... де мал ... ... ... ... ... төлдің өсіп-өнуін тежейді.
Кобальттың жеткіліксіздігі. Топырақта, өсімдікте 2 мг\кг – нан ... ... ... кездеседі.Биогеохимиялық провинцияларға құмды,
құмдауыт, және батпақты жерлер жатады. ... ... жиі ... ... мен ... ... В12 ... құрамына кіреді; үш
карбон, гликолиз ... ... ... қан ... ... зат. ... атомдарының байланысын құрастырып және
бұзу арқылы нуклеин қышқылдарының синтезін ... ... ... ... ... ... ... гликолитикалық белсенділігін, тіндердегі дем алу ... ... В12 ... синтезі нашарлайды,
организмдегі зат алмасу процесінің деңгейі төмендейді.
Қан құрамының өзгеруі, негізгі зат алмасу процесінің ... ... ... өнімінің төмендеуіне апарып соғады.
Өлекседе айтарлықтай ... ... ... ... ... белгілері байқалады [1,2,3].
Клиникалық белгілері. Аурудың анық клиникалық белгілері тек ... ... ғана ... ... Ауру мал ... бұлшық еттері
солған, терінің серпімділігі жоқ, жүнінің түлеуі кешеуілдеген, жұлмаланған.
Мал өнімі күрт төмендейді.Кілегей қабықтары бозарған, кейде ... ... ... ... ... Кахексия кезінде тұрақты түрде іш
өту байқалады. Ауру ... ... ... лас төсенішті, кез келген
затты, ағашты, топырақты, көл-көсірді, қағазды жалмап жейді, ... ... жас ... ... ... ... ... төлдердің
резистенттілігі төмендейді, соның салдарынан ас қорыту, тыныс алу ... ... ... олигоцитемия, анемияның белгілері: полихромазия, пойкилоцитоз;
эозинофилия анықталады.
Анықтау. Клиникалық белгілері, гематологиялық зерттеулердің нәтижелері
арқылы анықтайды. ... мал ... ... мөлшерін анықтау
керек.
Ауруды паратуберкулезден ажырата білу керек.
Емі. Күніне ірі малдарға 20-40 мг, төлдерге 10-20 мг, қойларға 2,5-5 ... ... ... ... ... одан 2 есе кем болу
керек. Ас ... ... ... ... сорғызады (1 т ас
тұзына 300 г кобальт қосады). Таблетка түрінде де қолданады (1 ... мг ... ... ... ... ... мал ... шыбындық жерді кобальт
тұздарымен тыңайтуға болады (1 га ... 0,5-8 кг ... ... ... ...... буындарының сырғанақтау ауруы;
Марганец. Малдың 1 кг тірілей массасында 450-560 мкг марганец болады.
Марганец – ... өте ... ... ... Ол ... ... ... тыныс алуына, сүйек ... ... ішкі ... ықпалын тигізеді. Марганец оксиді фосфорлану
реакцияларына қатысады. Тауық жұмыртқасының беріктігіне де әсерін тигізеді.
Марганец көптеген ... ... ... ... Осы
ферменттердің қызметі арқылы ол көмірсулар, ... ... ... жасайды. Марганецтің өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... май басу қаупі азаяды. Марганец
ионы Кребс айналымындағы қос және ... ... ... ... ... ... ... – малдың өсіп-өну қабілетінің
төмендеуі, сүйек құрылысының ... ... ... ... пайда
болатын атаксия, яғни қимылдың бұзылуы.
Жас балапандар перозис ауруына шалдығады. Марганец негізінен он екі елі
ішекте сіңіріледі. ... ... ал енді өте аз ... ... 6 мг) несепппен шығарылады.
1.2 Мыс, мырыштың жеткіліксіздігі, дамуы, клиникалық белгілері
Мыстың ... ... ауру – ... ... іш ... ... Қой мен ірі ... жиі, шошқаларда сирек
кездеседі.
Мыс – биотикалық элемент. Малдың ... ... ... ... ... тотықсыздану реакциясының дұрыс жүруін, креатинизация мен ... ... Ол ... мен ... байланысын реттейді. Азықтағы
темірді органикалық байланысты түріне айналдырады да гемоглобиннің синтезін
қамтамасыз етеді. Тін ... ... ... ферменттердің құрамында
арнайы металл компоненті ретінде болады.
Себептері:
Мыс элементі аз кездесетін құмды, құмдауыт, ... ... ауру ... ... ... ... күкірттердің не аз, не көп болуы
аурудың ... ... әсер ... Сау ... ... ... мыстың мөлшері 1 мг\л мөлшерінде
болады.Ал жеткіліксіздігінде 0,2 ... ... ... ... ... ... ... дамиды.Осының салдарынан
туындаған оттегінің жеткіліксіздігінен организмде толық тотықпаған заттар
шоғырланып, ацидоз ... ... ... әсер ... ... ... бәсеңдету арқылы креатинизацияға
әсер етеді. Малдың жүні ... ... ... ... ... Ауру
малдың тәбетінің бұзылуы, іш өту, өнімінің төмендеуі, төлдің өспей қалуы
осы процестерге ... ... ... ... ... ... дистрофиялық өзгерістер;
Ұлтабардың, ащы ішектердің кілегей қабықтарында өлі еттену;
Гистологиялық тексергенде белокты дистрофия, некроз, гемосидероз;
Клиникалық белгілері. Ауру ... ... ... ... ... күңгірттенеді, қатаяды, бұйраланбайды, созылыңқы ... ... Кей ... ... ... ... кездесетін жағдай.
Эритроциттер азаяды, гемоглобин төмендейді, гипохромды анемияның
белгілері дамиды. Кілегей қабықтары ... іш өту ... ... ... ... ... ... тұқым беруі төмендейді, мал арықтайды.
Миокардоз дамып, жүрек жеткіліксіздігін ... ... ... ... энзоотикалық атаксияның белгілері. Торайлар
өспейді, ... ... ... ... ... ... үшін жүндегі өзгерістерге; азықты, қанды лабораториялық
зерттеулердің нәтижелеріне көңіл аударады. ... ... ... мыстың
мөлшерін анықтайды. Егер онда мыстың мөлшері 50 мг/кг-нан аз болса, онда ... ... ... ... ... мыс сульфатын қосып береді: ірі қараға 250-300 мг, ... ... мг; қой ... 10-20 мг, ... 20-30 мг ... 1 кг ... ... мыстың мөлшері 8-10 мг –нан кем ... ... ... ... ... мыс ... жеткіліксіздігі барлық малдарда кездеседі, әсіресе шошқалар
паракератоз ауруына шалдығып жиі ауырады.
Себептері. Мырш иондары пептидтердің биосинтезіне, ... ... ... мен азот ... ... ... ... Амин
қышқылдарынан белок молекулалары түзіледі. Көптеген ферменттердің, әсіресе
гидролитикалық: карбоангидразаның, ... ... ... ... ... Мырш жыныс бездерінде, бауырда, ұйқы безінде лимфа түйіндерінде
шоғырланады. Тотығу – ... ... ... ... ... ... углеводтардың, азот, газ, сулардың алмасуларына
қатынасады. Пролактин, фолликулин, проланин ... ... ... ... сүт ... ... ... Аз болғанда паракератоз
дамиды. Рационда ... көп ... ... ... ... ... азаяды, анемия дамиды, ішектегі резорбция азаяды; малдың
өсуі, қоңдылығы нашарлайды.
Өлекседегі өзгерістер.Ауруға тән өзгерістер тек ... ғана ... ... әрең ... ... жері ... ақ, май тәріздес.
Гистологиялық зерттеуде мүйіздену бұзылған: эпидермис ... ... не оның ... ғана ... ... ... торайлар өспейді, тәбеті
нашар, шөлдегіш. Паракератоздың белгілері әуелде танау, ... ... ... ... ... да жерлеріне тарайды. Тері қызарып, ол
жерге қабыршақ пайда ... ... жүні жоқ ... ... ... бөлік пайда болады. Жүні ұзын жерлерде оның қалыңдығы 1-
1,5 см-ге дейін жетеді.Сол жерлерде терең сызат-жарық пайда болады да, ... ... ... ... қойларда онымен қоса аяқтары ісініп,
жүндері түседі.
Анықтау. Сау малдардың қанының сары суында 100 мкг\100 мл ... ... Ал ауру ... ол ... 15-20 ... мл ... ... экземадан, қышымадан ажырата білу керек. Ол үшін
тері қырмасын микроскоп арқылы тексереді, және де ... ... ... мырш ... ... 1кг құрғақ азыққа 100 мг-ға дейін.
Мырш аз жерлердегі малдардың рационына тіпті клиникалық ... да ... ... ... ... бор ... деп аталады. Қойлар жиі ауырады.Бор
көміртегі мен ... ... әсер ... ... ... ... Осының салдарынан бір қатар ферменттердің әсерлері
төмендейді [6,7].
Бор мал тұқымдас өсімдіктерде, жусан, қышқылтым ... 1 г\ кг ... ... Бор көп ... ол мал ... әсер ... Ішкі
ағзаларда жиналып, ферменттердің белсенділігін өзгертеді.
Дамуы. Бордың жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... бұзылады.
Протеолитикалық ферменттердің белсенділігң төмендейді де, ... ... улы ... ... ... аминдер, фенолдар)
шоғырланады. Ішектерде қан айналысы бұзылады, қанталау ... ... бор ... ... дамиды.
Қанның құрамында гемоглобин, эритроциттер, ... ... ... ... ... бұзылады. Азоттың алмасуы бұзылғанда алкалоз
пайда болады.
Өлекседегі өзгерістер. Ішектерде қабыну белгілері анықталады. Нефроз,
нефрит ... бар. Мида ... ... ... ... нерв ганглияларында пролиферация.
Клиникалық белгілері. Ауру мал жабығыңқы, ... ... ... ... ... су іше ... Іштің өтуі нәжістің ... ... қан, ... ... Организмнің резистенттілігі
төмен, өкпе ауруларына жиі шалдыққыш келеді. Жөтел, демікпе танаудан ... ақпа ... Дене ... ... ... жағында ісік
байқалады. Аяқ буындары зақымданады, қабынады.
Ауыр жағдайда іштің өтуі ... ... ... ... ... ... аш қарыны, бүйірі шүңірейіп, арқасы бүкірейіп, қарны
тартылады. Аурудың аяқ кезінде жүйке жүйесі зақымданады: мал ... ... ... ... ... ... үшін ... геохимиялық жағдайын ескереді, азықты, ... ... ... ... ... Ауруды басқа
себептерден болатын энтериттерден ажырата білу керек.
Емі. Бордың антогонисі – мыс сульфаты. ... 5-10 мг ... ... гидрохлоридін, сульфаниламид препараттарын
қолданады. Малдың жайылымын реттейді. Ол үшін бор жинимайтын ... ... ... ... артықтығы. Ауру көбінесе күйіс қайыратын малдарда кездеседі.
Азықпен молибденнің ... көп ... ... ауыр ... токсикозын тудырады. Ол мыс және фосфорлардың ... ... да, ... ... ... ... ... Молибден организмде металло флавопротеиндердің құрамына кіру
арқылы (ксантинангидразалар мен ... зат ... ... роль ... ... 5 ... – нан ... есептегенде). Молибден сілтілік – известі топырақтарда көп болады.
Сондай жерде ... ... ... мал ... ... малдар ауруға
шалдығады.Әсіресе бұршақты өсімдіктерде 50 мг/кг дейін молибден болады.
Дамуы. Аталған ферменттердің ... ... ... ... Олар ... ... ... болатын
сульфиттер мен зәр қышқылдарын байланыстырады. Зат алмасу процесі бұзылады,
әсіресе фосфор мен ... ... ... түрде бұзылады.
Өлекседегі өзгерістер. Негізгі өзгерістер ас қорыту ... ... ... қабықтары қанталаған, қызарған. Қан тамырлары қанға
толы. Мыс ... ... ... ... ... ірі малдарда сүйек дистрофиясы.
Клиникалық белгілері. Негізгі ... ... өтуі мен ауру ... ... су ... ... сарғыш-жасыл түсті, өткір
жағымсыз иісті. Организмде мыс азайған, оның жеткіліксіздігінің клиникалық
белгілері анықталады.
Емдеу. ... ... ... ... керек. Молибден көпдеген
жерлерді мал азығын дайындау үшін қалдырады.Ол ... ... ... ... кептіргенде ондағы молибден ерімейтін қосылысқа айналады.
Сақтандыру үшін мыс сульфаты мен метионин ... ... ... қосу ... Сүт ... ... 1 кг тірілей массасында 1-4 ... 4˙10 % ... ... ... ... ... пурин алмасуына қатысады.
Организмде молибден жетіспеуінің сыртқы белгілері мыс жетіспеуімен ұқсас
келеді. ... азық ... ... мал ... шеге қоймайды десек
те болады. Оның көбінесе биогендік, шартсыз қажетті ... ... ... ... ... арасына қойылып жүргені де
сондықтан болар.
Организмге азықпен енген молибденнің 20-30% ... ... ... ... жиналуына сондай-ақ сыртқа шығуына мыс-
молибден – бейорганикалық сульфат жинағы (комплекс) күрделі әсер ... ... ... ... ... молибден мыстың органдарға
жиналуына кедергі жасайды. Ал сульфат болса молибденнің несеппен шығуын
ұлғайтып, мыстың ... ... ... ... қарама – қайшылықтың
арқасында азық құрамында молибден көп болса, мыстың азық ... ... ... мыс ... ... белгілер байқалады [6,7,8].
Егер рационда молибден көп болса, зат алмасу процестеріне кедергі
туғызса, онда оған ... ... ... ... керек.
Никельдің артықтығы – никель соқырлығы. Көздің мүйізді қабатының
жарақаттануымен сипатталатын энзоотикалық ауру.
Балшықты, сазды, ... ... ... ... кездеседі. Мұндай
жерлердің өсімдіктерінде никель қалыпты жағдайдағыдан 20 есеге дейін көп
болады. Никельдің артық ... ... ... көз ауруларын тудырады
(конъюктивит, кератит, кератоконъюктивит).
Дамуы. Никельдің организмге жан-жақты әсері ... ... ... ... Ол ... зерттеу жұмыстары жеткіліксіз жүргізілген.
Никельдің негізгі шоғырланатын жері эктодермадан бастау алатын тіндер:
тері, жүн, мүйіз, ... ... ... ... ... малдардан
жүннің көбірек өндірілуін олардың бейімделу қабілетімен түсіндіруге
болады. Бейімделу жағдайында ... ... ... ... ... ... мүйізді қабында жиналғанда ауру ондағы дистрофиялық
өзгерістерден басталады.
Өлекседегі өзгерістер. Көздің мүйізді ... ... ... оған ... сіңген «инфильтрация), ақшыл-сұрғылт түсті. Егер
ол жердің тіні ыдыраса, онда түбі мен шеттері әртүрлі жаралар байқалады.
Клиникалық ... ... ... ... ... ақ түсу ... ... үшін негізгі клиникалық белгісіне, азықтағы және көз сұйығындағы
никельдің мөлшерін анықтау нәтижелеріне сүйенеді.
Ауруды ... ... ... ... ... ... ажыратады.
Емі.Арнайы емдеу, сақтандыру шаралары анықталмаған. Азықты өзгерту мен
мыс тұзы қосылған қосымша азық беру ... бар. ... ... белгілеріне қарсы емдер қолданылады.
Фтордың жеткіліксіздігінен, не артықтығынан болатын аурулар:
1.Эндемиялық кариес – фтордың жеткіліксіздігінде;
2.Тістердің ...... мал ... ... ... ... суда – 1 мг/л;
құрғақ азықта – 30мг\кг.
Фтор организмде тістің, сүйектің ... ... ... ... фосфордың алмасуына қатысады.
Концентрациясы жоғары болғанда ол көміртегі мен майлардың алмасуын, ... ... ... ... Ал ... ... ... аппатит түзіледі де, тістерде ... ... ... ... ... тез беріледі, декальцинация дамиды, биологиялық
резистенттілік нашарлайды, ... ... ... ... кариесте түпкі тістердің шайнау бетінде, алдыңғы ... ... ... ... ... ... ... болады. Орташа
кариесте ол жерлерде дентин бүлініп, ойық ... ... ... кариесте
эмаль талқандалады, қуыстар пайда болады, тістер тез мұжыла бастайды.
Гиперцементоз, ... ... ... ... ... ... Ауру мал арықтайды, өнімі төмендейді.
Эндемиялық флюороз суда фтор 1,2 мг/л-ден көп болғанда, ал ... – дан көп ... ... ... ... ... суын ... қабаттары бар аймақтарда кездеседі. Құрамында ... ... ... ... ... ... немесе фторы көп
қосымша азықтармен қоректендіргендепайда болады [7,8,9].
Фтордың организмге көп түсуі ферменттердің, әсіресе ... ... ... Ірі ... буын ...... ... дамуы,пайда болады. Сүйектердің беріктілігі төмендейді, жиі-
жиі сыну, қисаю болып тұрады. Көміртегі мен майлардың алмасуларының бұзылуы
салдарынан паренхиматозды ... ... ... ... ... ... ... қалыпты мөлшерін сақтауға тырысу
керек. Ол үшін:
Фтордың жеткіліксіздігінде кремнефторлы ... ... ... ... ... кальцийдің, витаминдердің сақтауға
тырысады;
Фтор артық ... ... суды ... үшін ... сульфаты,
магнийдің гидроокисі қолданылады;
Мал азығына да алюминий ... ... ... ... ... ... ... фтордың ішекте сорылуы азаяды.
Селеннің артықтығы – бұлшық еттің ағаратын ауруы, «сілті» ауруы;
Йодтың жеткіліксіздігі – эндемиялық зоб ауруы басқа ... ... Сүт ... ... 1 кг массасында 50-200 мкг немесе
0,5-2,10 - 5% иод болады.
Иод қалқанша бездерінің гормондары құрамында организмдегі ... ... ... заттар және су алмасуына әсер етеді. Сыртқы ортадан
азық, су құрамымен иод жеткілікті ... ... ... ғана ... физиологиялық активтігі артып, олар тыныс алу және басқа да
ферменттер арқылы клеткадағы тотығу, тотықтыра ... ... ... дұрыс әсерін тигізеді.
Азықпен иод аз түссе, организмдегі заи алмасу процестері бұзылып, сақа
малдың өнімділігі ... ... ... ... Иод өте көп
жетіспесе қалқанша ... ...... ісік (зоб) ... Бұл ... ... малдың өнімділігі күрт азайып, олардың
арасында түсік тастау, шығынға ұшырау жиі кездеседі.
Сыртқы ортадан ас қорыту жолына түскен иод ... және ... ... сіңіріледі. Қанға сіңірілген йод қалқанша без бен ... ... ... Оның 60% ... без гормондарының құрамына еніп,
қанға қайта құйылады.
Иод алмасуы ... ... ... реттеледі. Иод
организмнен бүйрек арқылы ... ... ... ... ... өкпе ... қатысады [8,9,10].
1.3 Жекелеген минералды элементтердің маңызы және алмасуы
Магнийдің жетіспеушілігі немесе оның алмасуының бұзылу салдарынан малда
гипомагнемия байқалады. Мал ... ... ... ... ... ... ... небәрі 6-8 күндей ғана ... ... ... ... ... жұмыртқадағы магний көлемі азаяды, балапан
шығымы бәсеңдейді.
Шошқалардың азық құрамында магнийдің жетіспеуінен ... ... ... аздығынан туындайтын тетанияға қатты ұқсайды.
Сақа күйіс қайыратын малдың гипомагнемиясы «жайылым ... ... ... ... салдарынан бүкіл микроэлементтер байланысының
бұзылуына әкеп соғуы ықтимал. Мұндай ауру малды ... ... ... ... ... ... артық түссе де мал зардап шегеді. ... ... ... ... ... ... Организмдегі мөлшері аз – 0,3˙10 - ... ... оның В12 ... ... ... ... Оның құрамында
4,5% үш валентті кобальт ... ... ... ... ... ... қышқылдары мен қанның түзілуін жылдамдатады.
Оның тікелей әсерінен сүйек кемігінің қан ... ... ... гемоглобиндерінде темір сіңімділігі артады.
Цианакобаламин құрамындағы кобальт организмдегі гемопоэзді реттестіріп,
азот, нуклеин қышқылдары, көмірсулар және минералды заттар алмасуына ... В12 ... ... ... трансметильдендіру және оттекті
алмастыру реакцияларына қатынасады.
Кобальт жетіспеуінің алғашқы белгілері – ... шөп, суға ... ... ... ... ... ... табылады. Асқынған жағдайда
мал акобальтоз (сухотка) ауруына және В12 ... гипо ... ... ... ... ... лақ, қой, ешкі, бұзау
және сақа ірі қара тез шалдығады.
Акобальтоз немесе энзоотикалық маразм ауруы қазіргі кезде де бар. ... ...... ... пен өсімдіктерде аз кездесуі болып
табылады.
Күйіс қайыратын малда ... ... В12 ... ... байланысты болғандықтан қарында ... ... ... ... ... мал бір ... ... қарағанда
азықтағы кобальтты анағұрлым жақсы пайдаланады. Кобальт организмнен
несеппен шығарылады.
Мыс. ... мал ... ... ... ... Жануарлар
тіршілігінде мыс ерекше орын алады. Ол да темір сияқты қанның ... ... ... Бұл ... ... гем ... ... тездетіп,
эритроциттердің жетілуіне әсер етеді. Мыс қарында және ащы ... ... ... ... ... ... ... сүйектеріне, жүйке жүйелеріне
зақым келеді. Денедегі қаны азайып, өсіп-жетілу қабілеті ... ... Ірі қара малы ... ... яғни оның табиғи
тәбетінен айырылып ... ... ... ауруына тап болады.
Қой жүнінің реңі кетіп, бұйрасы тарқатылады, сапасы төмендеп, ... зиян ... ... әсіресе мишық зақымдануынан қойдың
жүріс-тұрысы бұзылып тәлтірек (атаксия) ауруына душар болады.
Мырыш. Мал ... 0,0003% ... ... ... ... мен ... белсенділігін арттыру арқасында, мырыш өсіп ... ... ... ықпал жасайды. Пролактин гормоны арқылы сүттілікке,
фолликулин арқылы жыныстық қабілеттерге әсер етеді. Организмдегі тыныс алу
процесінің маңызды бөлшегі – ... ... ... да ... ... ... ферменті қамтамасыз етеді.
Мырыштың жетіспеушілігінен төлдің өсуі баяулап, аузы мен мұрнының
кілегей ... ... ... ұйып қала береді. Ауруға ... ... ... ... ал ... ... ұшырайды.
Мырыш ащы ішекте сіңіріліп, бауырға жиналады. Мырыштың алмасуы қалқанша
безімен реттеледі. Сыртқа мырыш нәжіс арқылы, аздап несеп арқылы да ... ... ... ... жұмысымды М.О.Әуезов атындағы ОҚМУ-нің Агроөнеркәсіптік
факультетінің «Ветеринариялық медицина» кафедрасына қарасты ... ... Онда ... құс, ... ... қой, ... ит,
мысық, торайлар жануарлардың түрлі минералды заттардың, жем мен шөпте
құнарлы ... ... ... мен ... ... ... зерттедім. Жетекшім в.ғ.к, аға оқытушы
Нұралиев С. болды.
2.1 Proanamnesis
1. Амбулаторлық журналындағы тіркеу ...... ... ... ...... ... қаласы
3.Емдік мекеме аты: М.Әуезов атындағы ОҚМУ-дың «Агроөнеркәсіптік»
факультетінің ... ... ... клиникасы.
4. Иесі – Сманов Жақыпбек
5. Иесінің мекен жайы: Шымкент қаласы, Абай көшесі N5 нөмірлі үй
6.Малдың түрі – ... ...... жасы –6 ... түсі – ... ... – Қара ... Малдың салмағы – 25 кг.
12.Малдың лақап аты – Тося
13. Дәрігерге көріну күні: 11.04.2013ж.
14. Сауығу күні: 27.04.2013ж.
2.2 Anamnesis vitae et ... иесі өз ... ... Мал жайылымға шығарылған. Азықтандыруы
зоотехникалық нормаға сай болмаған (қоректік заттар, витаминдер, ... ... ... ... ... ... ... қаласындағы Шмит көшесінде N 19 үй, ... N7 ... ... N5 үйде ... Сманов Жақыпбек малдарын жеткізген. Біз ол ... ... ... ... ... ... былай жүрді:
1. Анамнез
2. Клиникалық тексеру
3. Лабораториялық тексерулерден өткізілді (қаны, зәрі)
Бірінші біз қозының егесі ... ... ... ... ... ... ... жем – шөбі сапасыз, көбінше сабан, қамыс ... ... ... ... ... жоқ ... ... заттар, яғни темір, кобальттың жеткіліксіздігі, марганец, магний
жетіспеуінен болғанын анықтадық .
2.3 Anamnesis morbi
Егесінің мәліметтері ... қозы 20 күн ... ... ... шалдыққан мал мазасыздана бастады. ... ... ... малдың жүнінде ерекше өзгерістер ... ... ... ... ... ... Тәбеті бұзылған, мал
арықтаған. Жүндері үрпиген, ... ... сұр, ... тұр, мал өте
арық, жем шөп жетіспеуден алементарлы дистрофиялық өзгерістер ... тұр. Бұны ... ... ... ... қанын алып тексердік. Эритроциттер азайған, ... ... ... белгілері байқалған. Жалпы белоктың
қандағы құрамы төмен. Зәрін тексерген кезде зәрінде несеп жолдарының зәрдің
құрамында ... ... ... жоқ. Жем – ... сапасы төмен
малдарда соның салдарынан анемия орын ... ... ... ... ... ... өзгерістердің бары көрініп тұр.
Алдын ала диагноз: алиментарлық дистрофия деп қойдым.
2.4 Status praesens communis
Малды жалпы тексеру
1. Жүрек – қан тамыр жүйесін ... ... ... ... жоқ, бір ... ... ... қалыпты, тамырдың қанға толуы толық. Жүректің екі сазы да ... ... ... ... ... ... ... шулар
естілген жоқ.Жүректі тексеру кезінде малдың алдыңғы сол аяғын барынша
ілгері ... Көру мен ... ... ... ... үштен бір
бөлігінде 3-ші 6-шы қабырғалар аралығында кеуденің дүрілін ... ... ... ... ... жүрек тұсында көкірек жақтауының дүрсілін
сеземіз. Жүрек түрткісі дегеніміз жүрек ... ... ... ... жақтауының сыртқа керілуі.
Жүрек дүрсілінің ең жақсы байқалатын ... ұсақ ... сол ... 2-3 см ... 4-ші қабырға аралығында 5-7 см ... ... ... ... сау ... ... су ағуы байқалмайды (немесе азғана сулы,
сулы – кілегейлі сұйық байқалады). Мұрын, ... ... ... ... және өкпе ... ... ... (ұдайы) немесе әлсін -
әлсін (араласып) бөлініп ... су ағу ... ол ... ...... іріңді – сасық иісті болып келеді.Тыныс алу кезінде
сыртқа шыққан ауаны зерттеген кезде оның ... ... ... ... ... ... - өкпе шірігенде), ацетон иісі – кетозда, аммиак
иісі – уремияда білінеді.
Жөтелді зерттеген кезде оның күшіне, ... ... ... ... ерекшелігіне көңіл бөлу керек. (жоғарғы және дауысты жөтел ... ... ... ... және дауыссыз жөтел - өкпе қабығы.
Ауырсынып жөтелу - өкпе қабығы, бронх, өкпе ... және ... ... .
Тыныс алу қозғалысын зерттеу көкіректі анықтап көруден, ... ... ... ... және көкірек қозғалысын, тыныс алу түрін, санын,
жиілігін, ... және ... алу ... біргей, бір мезгілде
қозғалуын анықтаудан басталады. Көкіректің көлемін, қозғалысын және сырт
пішінін ... оң жақ, сол жақ ... және ... ... ... алу санын көкірек клеткасының бұлшық еттерінің жиырылуына, жылқы
танауының желбіреуіне, тынысты сыртқа шығару екпінін санаумен ... ... ... ... жиілеуі кездеседі және тереңнен жеңіл – желпі
дем алуы ... алу ... ... ... ... ... ... бөледі – бұл
демді ішке және ... ... ... ... ... ... ... нұқу шекарасы көлденеңінен жүргізілген үш түзу ... ... ... ... сүйегінің төменгі басынан жүргізілген
түзуі; 3. Иық буыны түзеді. Ауру малдың өкпесі таза, артық шулар жоқ.
3.Азық қорыту жүйесін ... ... ... ... ... азық ... және су ішу қабілетін
тексеруден басталады. Сол себептен малдарға әртүрлі жем- шөпті ... ... ... ... ... қалай қабылдайды және суды қалай ішетінін анықтай
отыра мынандай құбылыстарға мұқият зер салып қарау қажет;
а) Тәбет және оның бұзылуы;
б) Жұту және ... оның ... ... ... және ... ... және олардың бұзылуы;
Ауыз қуысын, жұтқыншақты, өңешті және құстың жемсауын ... ... ... ... ... ... сипау және қосымша иіс сезетін
мүшелер арқылы шыққан иісті анықтау.(иіскеу). Дұрыстап зерттеу үшін ... ... ... көру ауыз ... жабылуын және ашылуын,
еріндерінің еріксіз ... ... ... және ... бөтен
өзгерістерін анықтаймыз.
Ауыз қуысы мүшелерінің зерттеу ... тісі жоқ ... ... ... ... ... арқылы немесе ауыз кергішті (зевник) ... ... ... ... соң ... ... аудару керек;
1.Көру арқылы және сипау тәсілдері арқылы шырышты қабықтың күйін білу
және ... ... ... ... ... ... түсін оның
өзгерістерін, жара және бөртпелері бар жағын анықтайды. Ауыздың ... ... оның ... ... және құрзақтығын анықтайды.
2.Ауыздан шыққан иісті мал сілекейімен сулаған мақтаны иіскеп анықтайды.
3.Тілді көру арқылы дақтарды және ісікті анықтайды.
4.Тістің күйін қараған кезде, ... ... ... түсуін, және
оның өсіп кетуін анықтау керек.
Үлкен қарынды ... ... ... ( қой – ... ... ірі қара, түйе) қарны төрт
бөлімнен тұрады: үлкен қарын (мес ... ... ... пен ... қарынды сипалау тәсілімен оның сезімталдығын және 2 минутта жиырылу
саны мен күшін анықтаймыз. (ол көбейеді, әлсірейді және ... ... ... сол жақ ... ... нұқу арқылы үлкен қарынның дыбысының
ашық та жоғарғы естілуін, яғни даңғырлаған нұқу дыбысын және оның ... ... ... ... ... ... қарынның дыбысын
таңдау, оның соғуының жиілігі және ... ... Дені сау ... ... ... шымырлаған дыбыс естіледі, ал ауырған малда ол
дыбыс күшейеді, әлсірейді, әлде мүлдем ... ... ... қой мен ... 0,3-0,9 л, ... ... сипау,
нұқу және тыңдау. Қатпаршақтың маңайын жұдырықпен басу ... ... ... ауру ... ... ... ... және жұдырық
қысымынан денесін алып қашу әрекетін анықтаймыз. ... ... ... ... ... дыбыс әлсірейді немесе естілмей қалады.
Ұлтабарды зерттеу
Ұлтабар күйіс қайыратын малдың нағыз қарыны.
Ұлтабарды сипап қарау әдісімен оның қабынуы, жара шығу және ... ... ... анықтау.
Ащы ішекті зерттеу
Ащы ішектің маңайын сипау және нұқу тәсілдерімен оның ауырған жерін білу
және ... ... ... ... ... яғни түтікше аспаптар пайдалана
отырып, сау малдың ащы ішекке пайда ... ... ... ... ... және олардың өзара ерекшеліктері ( су сылдыры, ... ... ... бөлу ... зерттеу
Несептің физикалық қасиетін анықтау. ... ... Шыны ... ... ... ... ... оның түсін күндізгі жарықта
анықтаймыз.
Малдардың түріне ... ... түсі – ...... ашық – ... ... Несеп түсінің өзгеруі ондағы басқа заттардың қосылуы
салдарынан болады, ... ... қан, ... өт ... және
басқа да заттардың денедегі ауруды анықтау немесе емдеу ... дәрі – ... ... ... ... консистенциясы (сұйықтығы). Несеп сұйықтығын екі шыны ыдыс алып
оның біреуіне несеп құйып, содан соң оны ... ... ... ... ... ... малдарда (дара тұяқтылардан басқа) несеп су
тәрізді болады. Дара тұяқтыларда несеп кілегейлі ... ... ... ... ... да ағады, себебі несеп құрамында муцин сілекейінің болуы.
в) Несептің иісін сезім мүшелерімен анықтайды.
Малдардың түріне қарай өзіне тән, лайықтынесеп иісі ... Қуық ... ... уретрадан несеп өтпей қалғанда несеп құрамының
бұзылуы байқалады, осы кезде аммиактың иісі ... ... Қуық ... иіс, ... ... иісі кездеседі
г) Несептің салыстырмалы тығыздығын анықтау.
Циститте, қуық қабынғанда, мал құсқаннан соң несеп негізгі сілтілі ... ... ... ... ... жетіспеушілігінде, мал ... және дене ... ... ... ... ... ... несеп бөлу жүйесі қалыпты жағдайда, ешқандай өзгерістер
жоқ .
5.Жүйке жүйесін зерттеу
1) Малдың бас сүйегінің ми сауыты мен омыртқасын зерттеу.
Көру ... ... бас ... ми ... ... ерекшеліктеріне
көңіл аударамыз; көлемі мен пішініне, оның мүмкін ... ... ... ... бас ... соққыдан зақымдануы).
Сипау әдісімен бас сүйегінің ми сауытына жақын тұрған ... ...... бас миының қабықшасының қабынуы), жұқпалы індетті энцефалит
ауруында (ауырсынуы ... қой ... ... ... ... ... ... және сүйек ұлпасының жұмсаруын анықтау қажет. Бас сүйегінің
ми ... нұқу ... ... бар ми ... анықтау қажет. Көру, сипау
және нұқу тәсілдерімен омыртқаны ... одан ... ... арнайы
дәптерге жазу керек.
2.5 Status praesens localis
Қозының жетілмей қалғаны анықталды. Себебі жем – шөп сапасыз, тек ... ... ... ... жуынды берген, мал барған сайын ... ... жері ... ... ... ... сапасыз болған,
қоректендірілмеген, аурушаң болған. Жұқпалы емес аурулармен ауыра берген.
Мен емдеген қойда бұл синдромдардың ... ... ... ... ... ... ... әкелгенде, бұндай асқынулар байқалмас еді.
2.6 Diagnosis
Мал иесінің берген мәліметтеріне, анамнез және клиникалық зерттеулерге
сүйене отырып, қойға түпкілікті ... ... ... жем шөбі ... ... заттардың жетіспеушілігі. Ауруды ... ... ... ... қанды, зәрін лабораториялық зерттеулердің
нәтижелеріне көңіл аударады.
D.S: Алиментарлы дистрофия.
2.7 Decursus morbi et therapia
|Күні ... ... ... ... morbi ... therapia |
| ... ... |соғысы | | ... ... |26 |3/2 ... жетілмей |1.Қозыға Д витамин |
|2013ж | | | ... Іші ... етке |
| | | | |тұр, ... ... |2.2 мл ... Е |
| | | | ... бар. |бұлшық етке |
| | | | ... ... ... ... қора |
| | | | ... |–жайдың желдетілуін, |
| | | | ... ... |кең болу ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |3.50 мл ... ... |
| | | | ... |200гр ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... шөбі |
| | | | ... ... |
| | | | ... болып |5.Жемге майдаланған |
| | | | ... ... ... ұны ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |6.Жемге ұнтақталған |
| | | | ... |50 гр бор мен 5 гр |
| | | | ... жиі ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ектім. |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке ... |
| | | | | |9. ... ... |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... |
| | | | | ... ... | | | | ... |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... ... |
|12.04. |40°С |26 |3/2 ... ... ... Д ... | | | ... Іші ... ... |
| | | | |тұр, ... ... ... сүт |
| | | | ... бар. ... |
| | | | ... ... ... тұрған қора |
| | | | ... ... ... желдетілуін, |
| | | | ... ... |кең болу ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |3.50 мл ... ... |
| | | | ... |200гр ... |
| | | | ... ... берілді. |
| | | | ... ... шөбі |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... Кей|балық ұны қосып |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |15 гр бор мен тұз |
| | | | ... жиі |қосылып берілді. |
| | | | ... |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ектім. |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке ... |
| | | | | |9. ... ... |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... жібердім. |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ертіндісін |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... ... ... |39°С |25 |3/2 |Қозы жетілмей ... Д ... | | | ... Іші ... қоспасы |
| | | | |тұр, ... ... ... сүт |
| | | | ... бар. ... |
| | | | ... қабықтары |2.Қозы тұрған қора |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... |кең болу жағын |
| | | | ... ... |
| | | | ... |3.50 мл ... ... |
| | | | ... |200гр ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... шөбі |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... майдаланған |
| | | | ... ... ... ұны ... |
| | | | ... |берілді. |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |15 грбор мен тұз |
| | | | ... жиі ... ... |
| | | | ... |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ектім. |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке ... |
| | | | | |9. ... тәбетін |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... ... |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... тамырға; |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... ... ... |25 |3/2 ... ... |1.Қозыға Д |
|3ж | | | ... Іші ... ... |
| | | | |тұр, ... Рахит |араластырылған сүт |
| | | | ... бар. ... |
| | | | ... қабықтары |2.Қозы тұрған қора |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ерекше |кең болу жағын |
| | | | ... ... |
| | | | ... |3.50 мл ... ... |
| | | | ... |200гр ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... шөбі |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |5.Жемге майдаланған |
| | | | ... ... ... ұны ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |6.Жемге ұнтақталған |
| | | | ... |15 ... мен тұз |
| | | | ... жиі |қосылып берілді. |
| | | | ... |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ... |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке егілді |
| | | | | |9. ... ... |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... жібердім. |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... ... ... |38°С |25 |3/2 ... ... ... Д |
|2013ж | | | ... Іші ... ... |
| | | | |тұр, ... ... ... сүт |
| | | | ... бар. |бердім. |
| | | | ... ... ... ... қора |
| | | | ... ... |–жайдың желдетілуін, |
| | | | ... ... |кең болу ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |3.50 мл ... ... |
| | | | ... |200гр жеммен |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |4.Жоңышқа шөбі |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... | |
| | | | ... түседі. Кей|5.Жемге майдаланған |
| | | | ... ... ұны ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... жиі |15 ... мен тұз |
| | | | ... ... ... |
| | | | | |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ... |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке ... |
| | | | | |9. ... ... |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... ... |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ертіндісін |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... ... ... |38° |25 |3/2 |Қозы жетілмей ... Д ... | | | ... Іші ... қоспасы |
| | | | |тұр, ... ... ... сүт |
| | | | ... бар. ... |
| | | | ... ... |2.Қозы тұрған қора |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... |кең болу ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |3.50 мл ... ... |
| | | | ... |200гр ... |
| | | | ... |араластырып берілді. |
| | | | ... | |
| | | | ... ... шөбі |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... түседі. Кей|5.Жемге майдаланған |
| | | | ... ... ұны ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |6.Жемге ұнтақталған |
| | | | ... жиі |15 ... мен тұз |
| | | | ... ... ... |
| | | | | |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ... |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке ... |
| | | | | |9. ... тәбетін |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... ... |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ертіндісін |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... тамырға; |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... ... ... |38° |25 |3/2 ... ... ... Д |
|2013ж | | | ... Іші ... ... |
| | | | |тұр, ... ... ... сүт |
| | | | ... бар. |бердім. |
| | | | ... ... ... ... қора |
| | | | ... Қозының |–жайдың желдетілуін, |
| | | | ... ... |кең болу ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |3.50 мл ... майын |
| | | | ... |200гр ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... шөбі |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... ... ұны ... |
| | | | ... |берілді. |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |15 ... мен тұз |
| | | | ... жиі ... ... |
| | | | ... |7. 2мл вит В6 бұлшық|
| | | | | ... ... |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке егілді |
| | | | | |9. ... ... |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... ... |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ертіндісін |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... ... |
|21.04. |38° |25 |3/2 ... ... ... Д |
|2013ж | | | ... Іші ... ... |
| | | | |тұр, ... ... |араластырылған сүт |
| | | | ... бар. ... |
| | | | ... қабықтары |2.Қозы тұрған қора |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ерекше |кең болу жағын |
| | | | ... ... |
| | | | ... |3.50 мл ... ... |
| | | | ... |200гр жеммен |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... шөбі |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... ... ұны ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |15 ... мен тұз |
| | | | ... жиі ... берілді. |
| | | | ... |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ... |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке егілді |
| | | | | |9. ... ... |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... ... |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... ... ... |25 |3/2 ... ... |1.Қозыға Д ... | | | ... Іші ... ... |
| | | | |тұр, ... ... |араластырылған сүт |
| | | | ... бар. ... |
| | | | ... ... ... тұрған қора |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... |кең болу жағын |
| | | | ... ... |
| | | | ... |3.50 мл ... ... |
| | | | ... |200гр ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... шөбі |
| | | | ... |берілді |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... Кей|балық ұны қосып |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |15 грбор мен тұз |
| | | | ... жиі ... ... |
| | | | ... |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ... |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке ... |
| | | | | |9. ... ... |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... ... |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... ... ... |25 |3/2 ... ... ... Д |
|3 | | | ... Іші ... қоспасы |
| | | | |тұр, ... ... ... сүт |
| | | | ... бар. ... |
| | | | ... қабықтары |2.Қозы тұрған қора |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... |кең болу ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |3.50 мл ... ... |
| | | | ... |200гр ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... шөбі |
| | | | ... |берілді |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... түседі. Кей|балық ұны қосып |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |15 ... мен тұз |
| | | | ... жиі |қосылып берілді. |
| | | | ... |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ... |
| | | | | |8.2 мл вит ... ара|
| | | | | ... етке ... |
| | | | | |9. ... ... |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... жібердім. |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ертіндісін |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... астына. |
| |38° |25 |3/2 ... ... ... Д ... | | ... ... ... ... |
|3 | | | ... ... |араластырылған сүт |
| | | | |Кей ... ... |
| | | | ... өң ... |2.Қозы тұрған қора |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |кең болу ... |
| | | | ... ... |
| | | | | |3.50 мл ... ... |
| | | | | |200гр ... |
| | | | | ... берілді. |
| | | | | ... шөбі |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ұны ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |15 ... мен тұз |
| | | | | ... ... |
| | | | | |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ... |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке егілді |
| | | | | |9. ... ... |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... жібердім |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... ... |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... ... ... |38° |25 |3/2 ... ... ... Д |
|2013 | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... |араластырылған сүт |
| | | | |Кей ... ... |
| | | | ... өң ... ... ... қора |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |кең болу ... |
| | | | ... ... |
| | | | | |3.50 мл ... ... |
| | | | | |200гр ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... шөбі |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ұны ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ұнтақталған |
| | | | | |15 ... мен тұз |
| | | | | ... ... |
| | | | | |7. 2мл вит В6 ... | | | | ... ... |
| | | | | |8.2 мл вит ... ... | | | | ... етке ... |
| | | | | |9. ... ... |
| | | | | |ашу үшін 4мл ... |
| | | | | |С ... ... |
| | | | | |10. ... А 2 мл |
| | | | | ... ... |
| | | | | |11. 200 мл 20% |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |12. 200мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |13. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |14. 2мл ... |
| | | | | ... астына. |
|27.04.201|38° |25 |3/2 ... ... ... ... |
|3 | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... |нәтиже беріп Қозы |
| | | | |Кей ... ... |
| | | | ... өң ... |1. 200 мл 20% ... | | | ... ... тамырға; |
| | | | ... |2. 200мл ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |3. 200 мл ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | |4. 2мл ... |
| | | | | ... ... |
2. 8 ... ... ... ... мал организміндегі
көптеген биологиялық белсенді қосылыстар – ферменттер, ... ... ... ... және ... процестерге
қатысады. Белоктың түзілуі, тұқым қуалаушылық, жүйке жүйесінің қызметі осы
элементтердің ... ... ... ... ... ... ... (А.Е.Егеубаев,
Н.О.Омарходжаев, М.А.Байтурин) республикамыздың ... ... ... ... ... қосу ... анықталды;
Микроэлементтерді мал мен құстың эндемиялық ауруларына ... ... ... ... өнім ... ол өнімнің сапасының артуына жол ашылды.
Қазірде 70-ке тарта микро-макроэлементтер бар. Олар ... ... ... ... көп ... 7 ... ғылыми
тұрғыдан макроэлементтер қатарына жатқызылады. Олар: Ca, Mg, K, Na, P, S,
CI. Ал ультрамикроэлементтерге ... Co, Cr, Ni, Ti. ... ... ... ... ... минералды заттардың қажетті мөлшері жем-шөппен
қоректендірілмегендіктен организмде ақуыз, май, ... ... ... бұзылған, организмде кахекция және рахит орын ... ... ... сол ... ... ферменттердің қызметі
төмендеген. Зат алмасу процестері нашарлаған. Организмге ... ... ... витаминдер және минералды заттар жетіспей мал арықтап,
әлсірейді.
Профилактикасы. Сақтандыру ... ... мал ... ... кобальт тұздарымен тыңайтуға болады.
Жалпы малдардың азықтандырылуын, күтімін жақсарту; белокты – витаминді
азықпен қамтамасыз ету.
3 Техникалық қауіпсіздік
Фермаларда ... ... ... жоғары болуына,
санитарлық тазалық болуына, санитарлық тазалық бөлімінің құрылуы, жеке
бастың ... мен ... ... мен ... ... етілуі қажет.
Фермаға, барлық қой қора- жайларына, алаңдарға, сауын орындарына, су
ішетін және қой ... ... сол ... ... ... ... ... үнемі зарарсыздандыру шараларын жүргізу қажет. Зарарсыздандыру
мақсатында 4% - дық формальдегидтің ыстық 700С ... ... 1% - ... ... ... өте ... ... береді.
Жұқпалы аурумен ауырған малдарды оқшаулау, індеттің таралмауына қарсы
қолданылатын ... ... ... ... ... Осы ... емдеу мекемелерінде, шаруашылықтарда жұқпалы ауруларға
күдікті және инфекциялық ауруларға ... ... үшін ... ... ... ... ... бөлім ветеринариялық ... ... ... ... Оған ... ... жеке ... бөлек болады.
Есіктерде арнайы дезинфекциялық төсеніштер орнатылады. Бөлім жеке қо
жуғышпен, ... ... ... ... стерильдеуге
арналған жабдықтармен қамтамасыз етіледі.
Ауру қойды қабылдағаннан кейін қолданылған ... 15 ... Егер мал ... ... болса, байлауға қолданылған
құрал-саймандар ... ... ... ... ... ... ... Ауруға қойылған диагноз бойынша қайшылықтар
болмаса, мал сабынмен жуылып, ... Ауру ... ... ... қолын жуып, алшапқышты, қолғапты т.б. жабдықтарды үнемі
ауыстырып отыруы тиіс, мүмкіншілік болмаған жағдайда дезинфециялап ...... ... ... ... ... ... арналған
орын. Ветеринариялық заңдылықтарға ... оны ... ... ... ұйымдастырады.
Оқшауханада ауру қойды емдейтін және құрал-сайманды, азықты қоятын
арнайы орындар болуы тиіс. Ондағы қой ... ... ... ... ... ... ... жасөспірімдер жұмыс істеуіне тиым
салынады. Ауру малмен жұмыс істейтін санитарлар жұқпалы аурулармен ауырған
малдармен жұмыс істеуу ... ... ... ... ... мен ... клиникалардың инфекциялық бөлімдерінде су
және малдың сұйық қиы міндетті түрде арнайы бөгеттерде ... ... ... ... ... да ... тек ... ғана жалпы құбырға жіберілуі шарт.
Қорытынды
Қорытындылай келе минералды заттар, әсіресе ... ... ... ... белсенді қосылыстар – ферменттер,
гормондар, ... ... ... ... және биохимиялық
процестерге қатысады. Белоктың түзілуі, тұқым қуалаушылық, жүйке ... осы ... ... ... ... ғалымдарының зерттеулеріне сүйене ... ... ... ... ... жасалған. Соның негізінде:
Азыққа микроэлементтерді қосу мөлшері анықталды;
Микроэлементтерді мал мен ... ... ... ... ... ... анықталды;
Мол өнім алуға, ол өнімнің сапасының артуына жол ашылды.
Қазірде 70-ке тарта микро-макроэлементтер бар. Олар ... ... ... бөлінеді.Ең көп кездесетін 7 элемент, ғылыми
тұрғыдан макроэлементтер қатарына жатқызылады. Олар: Ca, Mg, K, Na, P, ... Ал ... ... Co, Cr, Ni, Ti. ... ... қатарына жатады.
Тіршілік жағдайында атқаратын биологиялық маңызы жағынан ... үш ... ... ... өте зор, ... ең ... ... белгілі
элементтер - Ca, P, K, Na, CI, S, Mg, Fe, Co, Zn, Mo, I, Se. ... ... ... ... биогендік элементтер деп
атайды. Олардың жеткіліксіздіктері бірден ... және ... ... ... аурудың клиникалық белгілері жойылып кетеді.
2. Тіршілікке қажет, бірақ нақтылы биологиялық қасиеттері әлі ... ... - Ti, Ni, Si, Cr, Ba, Br, Cd, Al, Sr. ... ... ... ... ... жекеше
қасиеттері экспериментті түрде дәлелденген.
3. Басқа элементтер биологиялық қасиеттері өте аз ... ... жиі ... ... тобына жатады.
Белгілі бір аймақта бір, немесе бірнеше ... не ... ... ... – эндемиялық аурулар
деп аталады. Сондай ауруларға тоқталып өттік. Мысалы, ... ... ... ... мыс, ... жетілмей қалған .Негізгі себебі- ол
саулықты уақытысында дұрыс азықтандырылмаған. Туғаннан кейін дн ... ... ... тізімі
1 Т.К. Ливинова, Ветеринарные консультации для владельцев лошадей: учеб.
Пособие/ Т.К. Ливинова.- М.: Изд-во Аквариум, ... ... К.Н. ... ... ішкі жұқпалы емес аурулары: қосымша оқу ... ... ... ... ... 2005.-387 б.
3 М.А.Молдағұлов, Жануарлар ішкі ... оқу ... ... ... ... ... ... 2009.-197 б.
4 Полный справочник внутренних болезней: ... ... для ... ... Ю. Ю. ... М.: ... ... Внутренние незаразные болезни с- х. ... ... под. ... ... ... ... с.
6 Внутренние незаразные болезни с-х. ... ... / под. ... ... ... ... ... и физиопрофилактика болезней животных: учебник./ под.
ред. А.Д. Белова.- М.: ... ... ... ... ... ... КРС: ... под. общ. ред. Ионов
П.С., Тарасов И.И.- М.: Колос, 1984.-455с.
9 Кондрахин И.П., Клиническая лабораторная ... в ... ... (для ... под. общ. ред. ... И.П., ... Н.В.-
М.: Изд-во Агропромиздат, 1985.-133с.
10 М.Қожабаев, Жануарлардың ішкі жұқпалы емес аурулары: жоғарғы ... ... ... ... ... бірлесе шығарған, М.Әуезов
атындағы ОҚМУ.-Шымкент: Нұрлы бейне баспасы, 2006.-171 б.
11 Г.Г.Щербаков, Лекарственные средства в ветеринарии: ... ... под. общ. ред. ... П.Д. ... ... ... с.
12 Ж.Бердамуратов, Ірі қара аурулары: оқулық / ... ... ... 1976. -155 ... ... С.Е., ... ішкі жұқпалы емес және инвазиялық аурулары:
қосымша оқу ... ... ... ... ... бейне
баспасы, 2010.-200 б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алиментарлық аурулар, олардың алдын алу35 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
М. қ. қозыбаев – қазақтың егемен тарихының қайта жаңғыртушысы4 бет
Ауылшаруашылық малды азықта және мал азығына қойылаты санитариялық – гигиеналық талаптар10 бет
Геморрагиялық қызбалар9 бет
Созылмалы гастрит10 бет
Созылмалы панкреатит10 бет
Тамақтану режимі12 бет
BSD(Berkeley Software Distribution)3 бет
«ҚОЗЫ КӨРПЕШ - БАЯН С¥ЛУ» жырының варианттары41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь