Нарықтық экономиканың жаңа жолдары

1 тарау. Экономиканы дағдарыстан шығару
2 тарау. Жекешелендіру саясаты
3 тарау. Бағалы қағаздардың дамуы
Осы кезге дейін жүзеге асырылып келген экономикалық реформалар бағытын жалпы алғанда әкімшілік-әміршілік басқару элементтері бар дәйексіз монетаризм деп сипаттауға болады. Принципті тұрғыдан алғанда өтпелі кезеңнің экономикалық саясатын белгілі бір дәрежеде тәптіштей отырып, екі принцип: 1) нарықтық радикализм, 2) экономикалық консерватизм негізінде жүзеге асыруға болатыны жалпы жұрқа мәлім.
Бірінші принциптің мәні - айналымдағы ақша массасын шектей отырып, инфляцияны қатаң бақылауға алу, бюджет-салық және ақша-несие әдістері, ал бұл жағдайда тауар өндірісін қолдаудың және шаруашылық өміріне мемлекеттің араласуының маңызы бірінші дәрежелі емес.
Екінші принцип – экономикалық артықшылықтар бойынша барлық меншік түрлеріндегі тауар өндірісіне, ең алдымен тіршілікті қамтамасыз ету салаларына, сондай-ақ экспорттық кешен салаларына іріктеп қолдау көрсету.
Ал іс жүзінде біздің практикада, мемлекет экономикалық процестер мен нақты проблемаларды күнделікті реттеуден іргесін аулақ салды. Сонымен қатар экономикалық процестер барысына мемлекеттің әкімшіл-әміршіл, әрдайым бірдей білікті емес араласуы сақталды. Яғни мңың бәрі реформалардың өзінен өзі реттелетін, мемлекет аздап қана басқаратын механизмін іске қосу, бағаны ырықтандырудан мемлекеттік меншікті тез арада жекешелендіруге көше және рынокқа жедел қарқынмен ілгері басуға көшу үшін алғышарттар жасау әрекеті секілді болып көрінеді.
Нарықтық экономикада мемлекет тауарлар мен қызметтердің аса ірі сатып алушысы болып табылады. Мемлекеттік бюджеттің едәуір бөлігі мемлекеттік сатып алуларға жұмсалады. Бұл – бюджеттіқ ұйымдарды материалдық жағынан қамтамасыз ету: армияны, милицияны техникамен жабдықтау, мемлекеттің резервтер қорларын қалыптастыруда тауарлар мен қызмет негізі капиталға қосымша инвестициялар тартпастан өндірілетін болса немесе өндірілу мүмкін болса, олардың шет елдерден сатып алуға тыйым салудың заң жүзінде баянды етілген принципіне негізделуге тиіс.
Сәбден О. «ХХІ ғасырға қандай экономикамен кіреміз» – Алматы, 1997 ж.
        
        Нарықтық экономиканың жаңа жолдары
Мазмұндама
1 тарау. Экономиканы дағдарыстан шығару
2 тарау. Жекешелендіру саясаты
3 тарау. Бағалы қағаздардың дамуы
1 ... ... ... ... кезге дейін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... басқару элементтері бар дәйексіз
монетаризм деп ... ... ... тұрғыдан алғанда өтпелі
кезеңнің экономикалық саясатын белгілі бір дәрежеде тәптіштей отырып, ... 1) ... ... 2) ... ... негізінде
жүзеге асыруға болатыны жалпы жұрқа мәлім.
Бірінші ... мәні - ... ақша ... шектей отырып,
инфляцияны қатаң бақылауға алу, бюджет-салық және ақша-несие ... ... ... ... ... қолдаудың және шаруашылық өміріне мемлекеттің
араласуының маңызы бірінші дәрежелі ... ...... артықшылықтар бойынша барлық меншік
түрлеріндегі тауар өндірісіне, ең алдымен ... ... ... ... экспорттық кешен салаларына іріктеп қолдау көрсету.
Ал іс жүзінде біздің практикада, мемлекет экономикалық ... ... ... ... ... ... ... салды. Сонымен
қатар экономикалық процестер барысына мемлекеттің әкімшіл-әміршіл, әрдайым
бірдей білікті емес ... ... Яғни мңың бәрі ... өзі реттелетін, мемлекет аздап қана басқаратын механизмін іске қосу,
бағаны ырықтандырудан мемлекеттік меншікті тез ... ... ... ... ... ... ... басуға көшу үшін алғышарттар жасау
әрекеті секілді болып көрінеді.
Нарықтық экономикада ... ... мен ... аса ... ... ... ... Мемлекеттік бюджеттің едәуір бөлігі
мемлекеттік сатып алуларға ... Бұл – ... ... ... қамтамасыз ету: ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда тауарлар мен
қызмет негізі капиталға қосымша инвестициялар тартпастан өндірілетін болса
немесе өндірілу мүмкін ... ... шет ... ... ... ... заң ... баянды етілген принципіне негізделуге тиіс.
Сол арқылы отандық тауар өндірушігё қолдау көрсету міндеттніің бір
бөлігін де шешуге ... ... ... аяқ ... ... және т.б.
өндірісті, ауыл шаруашылығы мен өңдеу өнеркәсібінің бір бөлігін ... ... ... ... ғана қолдай алады.
Мәселе тауар өндірүшілерге іріктеп қолдау көрсетуге, әсіресе еліміздің
экспорттық потенциалын қамтамасыз ету мен дамыту салаларында бәсекелік ... ... жаңа ... саясатты жүзеге асырудың
әдістерінде. Сондай-ақ халықтың ең осал ... ... ... ... және ... қамтамасыз етудің ... ... ... ... қажет.
Әлеуметтік-экономикалық даму индикаторлары ретінде экономиканың
динамикасын, ... және ... ... ақша ... ... ... ... рыногы жағдайын, бағаның ... ... ... ... ... ... байланыстарды және
басқаларды сипаттайтын ... ... ... ... ... және өзара байланыстырылған ... ... ... әлеуметтік-экономикалық саясатына сан
сипаттамасын беруге тиіс, оны ... ... ... ... шараларының
бәрі жұмылдырылатын болады. Әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... қаржы және
валюта қаражаты мен несиелерін, салық тұтқаларын, амортизация жүйесін, баж
салығын, лицензиялар мен ... ... ... үшін ... ... ... ... жұмыс стеу анықтамасын пайдалану
қажет.
Әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... экономикасы бар баолық елдерде
тиімді пайдаланылуда, экономикалық жүйени ... ... ... ... әлі де болса жұмыс стемей тұрған өтпелі кезеңде бұл тіптен
қажет. Бұл ... ... ... ажыратылмас элементіне
айналуға тиіс.
Жүйелі функциялық құралдар:
1) әлеуметтік индикаторлар – ең төменгі күнкөріс деңгейі , ең ... ... ең ... зейнетақы, ең төменгі жалақы,
жұмыссыздық шегі;
2) макроэкономикалық - бюджет тапшылығының денгейі, ... ... ... ... ... ... ... шекті
нормасы;
3) микроэкономикалық – кәсіпорындар түсімділігі мен рентабельдігінің
деңгейі, банкроттық пен ... ... ... ... ашып ... ...... қаржы ақша ресурстарымен, тұрғын үй-
коммуналдық ... ... ... ... жан басына шаққанда ағарту және
денсаулық сақтау, табиғи ортаны ... ... ... ... ... ... ... төлем қабылеті бар
сұранысына сәйкес келуі;
5) сыртқыэкономикалық – сыртқы ... ... ... ... ... ... мен басқа жа ... ... ... ... ... ... міндеті - экономиканың динамикалық
тепе-теңдігін бақылау, ақша массасы мен ... ... ... жою, ... ... ... жөніндегі дәйекті
жұмыс. Осы міндеттердің бәрі тауар ... ... ... ... мен құрылымдық саясаттың басты
салаларға бағытталуына жәрдемдесуге тиіс.
Аймақтық ... ... ... және ... ... экономиканы реттеу функцияларының ара жігін ажырату қажет.
Республикалық басқару ... ... ... ... және ... ... ... тиісті индикаторлау
жасауға тиіс.
Жалпы алғанда сыртқыэкономикалық қызмет саласында:
- сыртқыэкономикалық қызмет ... мен ... ... ... бірыңғай мемлекеттік саясат жүргізу, сыртқы рынокты
мемлекет деңгейінде үнемі зерттеу және оның ... ... ... ... ... үшін ... саясатқа
елеулі түзетулер енгізу, аса қажет емес тауарлардың ... ... ... ... енгізу, техника, технологиялар, жабдық,
ноу-хау әкелінуіне қойылған ... алып ... ... ... ... әзірше республика үшін
емес, ал батыс үшін жұмыс ... ... ... ... ету
қажет. Егер республикадан тыс жерлердегі сан миллиондаған долларды
ішкі ... ... ... ... оның өзі
сыртэкономикалық қызметті жандандыруға мүмкіндік береді ... ... ... ... ... жағдайда жалпы алғанда бірқатар принципті ерекшеліктермен
сипаттауға болады: қаржының ... ... ... ... болады, сонымен
бірге қаржы-ақша саясатының мүмкіндіктері сарқылуға ... ... ... ... салаларда өсу белгісі байқалып отыр, ... ... ... күрт ... ... қажет етіледі.
Сонымен, біздін экономикамыз жаңа кезең ... тұр, оның ... ... ... ... оны өрге бастыру үшін алғышарттар
қалау. Бұл міндеттёр үкіметтің орта мерзімді ... да бар, ... ... ... ... ... ... Біршама қатаң қаржы және ақша саясатын одан әрі ... ... ... бұл ... басқа іс-қимылдардың негізі.
2) Саяси тұрақтылық сақтау. Заңдарды жетілдіру, мемлекетте қарапайым
тәртіп орнату жөніндегі дәйекті, табанды жұмысты ұйымдастыру ... ... ... бағыттары: сот және құкық қорғау жүйелері, салық
және кеден қызметтері
3) Кәсіпкерлік нақты қолдауды ... ... Осы ... ... ол
негізінен өздігінен дамып келеди және белгілі бір ... ... ... де, одан әрі дами беретін ... ... ... құрылымы нақ осы процесте айқындалады.
4) Дотациялар мен жеңілдіктерді, ең алдымен кім ... ... ... ... шығындануының
тоқтатылуы және тиімді өндірістерді қолдау үшін ... ... ... ... борышкерлер үшін ... ... ... асыру қажет және т.б.
5) Инвестициялық тапшылық аса күрделі ... бірі ... ... жеке ... инвестицияларды уақытша ынталандыру
қажет, оның өзі алдымен ... және ... ... ... ... етеді.
6) Реформаның жаңа кезеңінің ... тек ... ... түрде қатысуымен, олар үшін барынша
қолайлы жағдай ... ғана қол ... ... ... ішкі ... ... ... Салық салу, пайда алу,
жекешелендіруге шетелдік инвесторлар қатыстыру мәселелері ... ... ... ... ... ... кезеңінде кәсіпорындарды
реформалаудың мәні зор. Ол – барлық салалардағы ... ... ... ... ... ... өзгертуге және қайта ұйымдастыруға бағытталған шаралар
жиынтығы. Іс жүзінде ол – одан әрі жекешелендіру де, ... ... ... да, жеке ... және ... ынталандыруда.
8) Халықтық басым көпшілігінің тұрмыс дәрежесі төмендеуінің қауіпі
бар екенін ендігі жерде ... ... Ол, бір ... ... ... ... үмітін жоғалтуына, екінші жағынан -
әлеуметтік жанжалдардың үдеуіне, қылмысты құрылымдардың ... ... ... ... дағдарыс ауыртпалығының халықтың
барлық топтары арасында неғйрлым біркелкі ... ... Аса ... ... – қажетті біліктілігі бар сауатты, ыждағатты
мамандардың жетіспеуі. Олар, әсіресе ... ... ... және осы заманға менеджменттер мемлекеттік аппаратта
да, ең таңдаулы деген мамандар өзіне кетіп жатқан ... ... де ... ... ... ... ... бірақ
бұл потенциалдың ауқымы емес, ал оның құрылымы маңызды. Мамандықтар мен
білімдердің көптеген түрлері ... ... ... ... Ал ... ... асыру үшін күш-жігер жұмсауды керек ететін потенциал ... ... ... ... ... ... көп жылдық ... ... ... ... ... тиіс ... ... мемлекет меншігіне алу іс жүзінде ... ... ... - өндірісшілердін өндіріс құралдарынан оқшау қалуына әкеліп соқты.
Адамдардың ... ... ... ... ... екені
жалпыға мәлім Ал ресми ғылым болса, өндіріс құралдарына ... ... ... катынастары жүйесін шектей отырып
және елдің әрбір азаматы ... ... иесі ... табылатынын
пайымдап, іс жүзінде адамдардың экономикалық ... ... ... - ... ... ... шектеді. Ал шаруашылықты ұйымдастыруға,
тымды пайдалануға, ұтымды пайдалануға деген ынта із ... ... ... ... ... ... еңбек ету қабылетінін меншіктенуі,
еңбек ... мен ... ... және жекелей пайдаланылуын
ұйымдастырудың шарты ретінде олардың ... ... ... ... ... экономикалық өсімінің қуатты
тетігін еркін өндірісшілерге өндіріс ... сөз ... ... ал іс
жүзінде беру арқылы жасауға болатынын ... ... ... ... ... және ... иелеріне берудін нысандары
туралы мәселе қайта құрудың бастапқы ... алға ... ... - ... иелігінен алудың басты бвғыттарының бірі.
Алайда мемлекет ... алу – ... ... анағұрлым
ауқымды ұғым.
Жекешелендіру ұғымына келер болсақ, ол мемлекетке ... ... ... ... ... және ... ... ақы төлеп
немесе басқадай жолмен азаматтардың немесе акционерлік қоғамдардың ... ... ... білдіреді.
Мемлекет иелігінен алудың мақсаты – мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... ... түрінде емес, ал
оны меншік ... ... ... ... мақсатымен түрлі шаруашылық
субъектілеріне коммерциялық негізде бере отырып ... ... ... алу ... ... міндеттерді шешеді:
- экономикада мемлекеттік секторды қысқарту;
- өндірісті ... ... ... ... ... ... ... сыртқыэкономикалық қызметте мемлекеттік монополияны ... бұл ... ... елге ... инвестициялар мен
импорттың қажетті мөлшерде әкелінуін ғана қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... бұрынғы социалистік елдердің бәріне қойылып
отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... ... еш салыстыруға болмайды. Өйткені әкімшіл-әміршіл
жүйедегі мемлекет жағдайында барлық социалистік ... ... ... ... ... Ол арта ... келе жатқан ... ... ... ретінде емес, тоталитарлық
режимдердің қажеттерін қанағаттандыруға негізделген, өзін-өзі қаматмасыз
ететін жүйе ретінде ... ... ... мен ... жекешелендірудің осы міндетінің рөлін
әсірелеп көрсетіп, оның мақсаты немесе ... ... деп ... ... ... орасан зор болғанымен, меніңше оны жекешелендірудің
мақсаты немесе жалаң мақсаты деп санауға ... ... ... ... бойы ... ... экономикалық жүйе басқарудың қімшіл-әміршіл
әдістеріне негізделеді, ... бұл ... ... ... ... жүйесімен байланыстырады.
Экономиканың мұндай моделінің нәтижесі мынадай ... ... және ... ... ... бәсекелестіктің жоқтығы, нарықтық экономикаға тән
тұтынушы өктемдігінің емес, ал өндіруші ... орын ... ... ... еңбек, бюағалы қағаздар рыногының болмауы және
т.б.;
- ... ... ... ... және ... ... ... «мемлекеттік» мүдделер
дейтіндерді қуштеп таңу;
- ... ... ... ... меншікті жекешелендіру барысында шешіліп жатқан
экономикалық міндеттерге ... ... ... ... ... ... ... жоқ және тиімділігі
төмен мемлекеттіқ кәсіпорындарға ... мен ... ... ... яғни мемлекеттік бюджет уақытының
қысқаруы;
- жекешелендірілген кәсіпорындарда ... өсуі ... ... ... ... ... ... жасау;
- шағын және орташа бизнесті дамыту;
- кәсіпорындардың шешімдер қабылдануы мемлекеттің араласуын шектеу.
Жекешелендіру ... ... ... ... ... ... азаматтардың экономикалық және саясибостандығы үшін негіздер қалау;
- азаматтардың жеке потенциалының неғұрлым толық ... ... ... әртүрлі жекеменшік иелерінің қалың тобы басым түбегейлі жаңа
әлуметтік құрылымның қалыптасуы.
Қазақстан ... жеке ... ... ... ... талдау ол орын алып отырған ... ... ... етіп ... бір ... ... етеді. Біріншіден,
қоғам мүшелерінің хабардар етілуін күшейту, кәсіпорындарды ... ... ... және ... ... ... барлық
кезеңдері мен рәсімдерінің тым жабық болуын жою; екіншіден, кәсіпорындарды
шетелдік компаниялардың ... беру ... ... кезінде
тараптардың жауапкершілігі мәселелерінің күшейтлуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... сатылуына
жол бермеу; төртіншіден, акциялардың мемлекеттік пакеттерин сатудың жоғары
субъективтілік тән және ықтимал ...... ... санын
шектейтйин әдістер мен тәсілдердің қолданылуын ... және ... ... қағаздардың дамуы
Тимді жұмыс істейтін ... ... ... қағаздарының
өркениетті рыногынсыз өмір сүре алмайтынын дүниежүзілік ... ... ... ... бағалы қағаздар рыногы:
- нарықтық экономиканың барлық субъектілерінің, ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... қатысушылар арасындағы қаржы-
экономикалық байланыстардың жетілдірілуі үшін тартымды жағдайлар
жасайды;
- ... ... ... ... бөгет жасайтын заңды және
нормативтік негіз қалайды;
- қаржы ресурстарының оралымды бөлінуін ... ... ... ең ... салаларына шоғырландырады.
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар ... ... ... ... бағалы қағаздар секторы: мемлекеттік заемдардың
облигациялары, қысқа ... ... ... ... ... заңдарға сәйкес белгіленген басқа да бағалы
қағаздар;
- банк ... ... ... ... облигациялар,
вексельдер, қолданылып жүрген заңдарға сәйкес белгіленген ... ... ... жаңадан құрылған акционерлік қоғамдар бағалы қағаздарының секторы
(акциялар мен облигациялар).
Бағалы қағаздар рыногына шетелдік ... мен ... ... ... олар ... аңдып, ерекше белсенділік
көрсетіп отырған жоқ.
Бағалы қағаздар рыногы нарықтық ... ... ... қаржы ресурстары мен халықтың жинақталған ақшасы жұмылдырудың, ... ... ... ... нақты қожасы және ақикат меншік
иесі ретінде заңды тұлғалар мен жеке ақикат ... иесі ... ... мен жеке тұлғалардың белсенділігін арттырудың құралы болып
табылады.
Бағалы қағаздар рыногының дамуына ... ... мен ... елеулі ыкпал етуде, олардың бастылары – инфляция деңгейі,
өндірістің құлдырауы, кадр және ... ... ... ... ... ... ... басты субъектісі болып
табылатындықтан, бағалы қағаздар рыногын дамыту үшін ... ... мен банк ... ... ... да ... жатыр, Халық,
акционерлік қоғамдар және жергілікті ... ... ... ... ... сайын көп ықылас қойылып отыр, Қазақстан Республикасының бағалы
қағаздар жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... халықтың және жергілікті өкілетті билік
органдарының белсенділігі одан берте арта түседі.
Бағалы қағаздар рыногының дамуын ... ... ... бірі ... қағаздардың бүкіл халыққа кеңінен және жария ұсынылмауы, ұсынудың
сан алуан ... ... ... ... мен реттеу және ... ... ... ... ... беру мақсатында қор рыногының ... ... және ... ... ... ... ... қызметті реттеу саласындағы міндеттердін тағы бір тобы
экономиканың түрлі секторлары шығаратын бағалы ... ... ... ... нормативтік-құкықтық актілер жасауға байланысты.
Бағалы қағаздар рыногы жұмысының жандандырылуы оған ... ... ... ... Оған ... ... есеп ... ұйымдар мен бағалы ... ... ... ;
- ақпарат-жарнама орталықтары мен заң консультацияларының ... қор ... ... ... ... қатысты түрлі
категориялардағы ... мен ... ... ... ... ... шығаруға маманданған өндірістік баспа қызметі
саласы;
- қор биржалары және ... ... ... тыс ... осы ... қор рыногына бағалы қағаздардың ... ... ... мемлекеттік қазыналық вексельдер;
- екінші деңгейдегі банктер акциялары;
- жекешелендірілуі мен акционерлендірілуі ... ... ... кәсіпорындардың акциялары;
- жаңадан құрылған акционерлік қоғамдардың акциялары.
Бағалы қағаздар рыногын одан әрі ... ... ... ... , ... ... заң актілеріне ... ... ... жобалары қабылданды.
Қазір бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... республикада бағалы
қағаздар рыногіның тиімді ... ... үшін ... ... ... әлі де қаланбаған.
Мемлекеттік меншікті жекешелендіру және мемлекеттік кәсіпорындарды
акционерлендіру бағалы қағаздар рыногымен тиісінше ... ... ... мен ... ... қалыптасуының факторларын еспкерместен
жүргізілді.
Бағалы қағаздар рыногында жұмыс істеуге қабылеттікадрлар ... ... ... ... жүргізілген жоқ, бағалы қағаздар
рыногының инфрақұрылымын және қор ... мен қор ... ... ... ... үшін жағдайлар жасалған жоқ.
Инвестициялық қызметті дамыту, мамандырылған иинвестициялық банктер,
инвестициялық компаниялар мен қорлар ... үшін ... ... қор ... ... ... үшін ... негіз
жеткіліксіз, қор биржасы инфрақұрылымының қалыптасуы үшін ... ... ... сәйкес қаржы институттарының кешенімен қоса бағалы қағаздар
рыногының дамыған жүйесін ... ... мен ... көп ұзақ ... ... рыногы жұмысының ережелерін белгілеу жөніндегі жүйелі
жұмыс жүргізу, бағалы қағаздар рыноктарының ... ... ... дың ... тыс ... және оған ... институттарды, бағалы
қағаздар рыногын сақтандыру, ... ... ... ... ... үшін ... ... қажет.
Қолданылған әдебиеттер:
Сәбден О. «ХХІ ғасырға қандай экономикамен кіреміз» – Алматы, 1997 ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Семей жолдары» ЖШС-тың жылдық жиынтық табысы30 бет
Агробизнесті ұйымдастыру және оны жетілдіру жолдары24 бет
Биология пәні бойынша есеп шығарудың жолдары59 бет
Дислалия және оны түзету жолдары43 бет
Жылдық жиынтық табыс бойынша тәжірибелік есеп30 бет
Кәсіпорын табысын бөлу және пайданы арттыру жолдары51 бет
Манихей жазба ескерткіштеріндегі есім сөз таптарының жасалуы70 бет
Тіршілік қауіпсіздік негіздері95 бет
Тауарлы-материалды қорларды түгендеу және оларды есеп беруде ашып көрсету31 бет
Төлем балансының ұғымы және оның маңыздылығы36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь