Материалдық емес активтердің есебін құжаттау

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4

. Тарау Материалдық емес активтердің жалпы сипаттамасы
1.1 Материалдық емес активтер туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.10
1.2 Материалдық емес активтердің түрлерін жіктеу және бағалау ... ... ..11.21
1.3 Материалдық емес активтерді анықтау және тану критерийлері ... ...22.24

.Тарау Материалдық емес активтердің есебін құжаттау
2.1 Материалдық емес активтердің түсуі мен құрылуын есептеу ... ... ...25.30
2.2 Материалдық емес активтердің есептен шығарылуын және амортиза.
циясын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... 31.32

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

Қосымшалар
Кіріспе
Біз қазіргі жағдайда жұмыс істеп тұрған нарықтық экономиканы құр- дық. Экономикамыз бен әлеуметтік өміріміз жақсара бастады.Оның ақын көрінісі Қазақстан ТМД елдерінің ішінде бірінші болып тұрақты әлеуметтік – экономикалық қамтамасыз етті,ал мұны жетекші халықаралық сарапшылар- дың өзі мойындап отыр.Экономикамыздың тұрақты стратегияны жүргізуінің нәтижесінде бүгінде Қазақстан дамыған елдердің қолданып жүрген халықаралық бухгалтерлік есеп стандартына,заңдарын және икемді салық жүйесін толық пайдалануға талпыныс жолында.Бухгалтерлік есепте материалдық емес активтердің анықтамасы негізгі құралдардың анықтамасына сәйкес келеді,яғни жай қызметтер үрдісінде сатуға арналмаған және ұзақ мерзімге пайдалану мақсатымен сатып алынады. Егер оларды пайдаланудан болашақта табыс алынады деген ықтималдылық болса және егер оларды сенімді бағалауға болатын болса ғана олар танылады.
Қазіргі таңда БЕС №28, ал қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарына сәйкес (№38 ҚЕХС) материалдық емес активтер басқа тараптарға жалға өткізу немесе әкімшілік мақсаттар үшін өндірісте немесе тауарлар мен қызмет көрсетуде физикалық мәні жоқ сәйкестендірілетін ақшалай емес активтер болып табылады.Материалдық емес активтерді есепке алу кезінде өте маңызды сұраққа материалдық емес активтерді пайдалану мерзімін анықтау жатады.Қызмет ету мерзімін анықтағанда келесі факторлар ескерілу қажет:
- қызмет ету мерзімін ең жоғарғы шектейтін заңды , реттеуші және келісілген ереже;
- болжамды қызмет мерзімін өзгертуі мүмкін жаңарту немесе ұзарту үшін шарттар;
- қызмет ету мерзімін азайтатын тозу, сұраныс және басқа да эконо- микалық факторлар;
- жұмыстардың орындалуының күтілген мерзімге сәйкес келетін қыз мет мерзімі;
- материалдық емес активтің бәсекеге бар бәсекеге қабілеттігін шектейтін бәсекелестердің және басқа да субъектілердің күтілген әрекеті;
- материалдық емес активтердің жиынтығына кіретін басқа активтердің қызмет ету мерзімі;
Материалдық емес активтердің құны активтердің қызмет ету мерзімінде
жүйелі түрде жазылу керек.Материалдық емес активтердің амортизациясы оның пайдалы қызмет ету мерзімі жүйелік негізде жүзеге асырылады.Амортизацияны пайдалану әдісі активтердің экономикалық тиімділігін банктерде пайдалану моделін сипаттау керек.Егер мұндай үлгі нақты анықталған болмаса,амортизацияны теңбе тең аудару
әдісін пайдалану керек.Материалдық емес активтердің тиімді қызмет ету мерзімін қарастыру керек.Халықаралық стандартқа сәйкес материалдық емес активті пайдалануда оның ағымдық,баланстық құны кәсіпорын үшін экономикалық тиімділігін жоғарылатуы мүмкін.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Негізгі әдебиеттер
1. Тасмағанбетов .Т «Қаржылық есеп» Алматы 2003ж
2.Тасмағанбетов.Т«Басқарушы есеп,стратегиялық жоспарлау мен тал- дау» Алматы 2002 ж
3. Назарова «Бухгалтерлік есеп» 2006-ж Алматы
4.Жуйриков К «Бухгалтер и налоги» 2004ж №10
5.Николаева Г «Аудит и налогообложение» 2000ж №6
6. Сейтенова А.С. «Бизнес класс» 2003ж №5
7. Мукимбекова Н.Л. «Бухгалтерский учет и аудит» 2003ж №2
8. Родостовец Р.К. « Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Алматы 2003ж
9. Тасмағанбетов.Т«Бизнестегі есеп пен талдау»Алматы 2002
Қосымша әдебиеттер
1. «Туризм экономика и учет» 2000 ж № 3
2. «Бюллетень нормативных правовых актов» 2000 ж № 2
3. «Бухгалтер бюллетені» 2004 ж Сәуір №16
4. «Салық кодексі» 2005 ж
5. «Бухгалтер бюллетені» 2004 ж Наурыз №10
6. «Банктегі бухгалтерлік есеп» Міржақыпова 2006ж
7. «Бухгалтер бюллетені» 2005ж Шілде № 31
8. «Бухгалтер бюллетені» 2003ж Тамыз №35(296)
9. «Бухгалтер бюллетені»2004ж Шілде №28
10. «Бухгалтер бюллетені»2003ж Қараша №48(309)
11. «Бухгалтер бюллетені» 2004ж №47 Қараша
12. «Бухгалтер бюллетені» 2004ж №26 Маусым
13. Финансовый учет - Учебное пособие 2006 ж
14. Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы 18 Ақпан 2005ж
15. Қазақстан 2030 стратегиясы
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
........................................3-4
( - Тарау Материалдық емес активтердің жалпы сипаттамасы
1.1 ... емес ... ... ... емес ... ... жіктеу және бағалау..........11-
21
1.3 Материалдық емес активтерді анықтау және тану критерийлері.......22-24
(( -Тарау ... емес ... ... ... ... емес активтердің түсуі мен құрылуын есептеу...........25-
30
2.2 Материалдық емес активтердің ... ... және ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп тұрған нарықтық экономиканы құр-
дық. Экономикамыз бен әлеуметтік өміріміз жақсара ... ... ... ТМД ... ... ... болып тұрақты әлеуметтік –
экономикалық қамтамасыз етті,ал мұны жетекші халықаралық сарапшылар- дың
өзі ... ... ... ... ... ... Қазақстан дамыған елдердің қолданып жүрген халықаралық
бухгалтерлік есеп стандартына,заңдарын және икемді салық ... ... ... жолында.Бухгалтерлік есепте материалдық емес
активтердің анықтамасы негізгі құралдардың анықтамасына ... ... ... ... ... ... және ұзақ мерзімге пайдалану
мақсатымен сатып алынады. Егер оларды пайдаланудан ... ... ... ... ... және егер ... сенімді бағалауға болатын болса
ғана олар танылады.
Қазіргі таңда БЕС №28, ал ... есеп ... ... ... (№38 ... ... емес ... басқа тараптарға
жалға өткізу немесе әкімшілік мақсаттар үшін өндірісте немесе тауарлар мен
қызмет көрсетуде ... мәні жоқ ... ... ... болып табылады.Материалдық емес активтерді есепке алу кезінде өте
маңызды сұраққа материалдық емес активтерді ... ... ... ету ... ... келесі факторлар ескерілу қажет:
- қызмет ету мерзімін ең жоғарғы шектейтін заңды , ... ... ... ... ... ... ... мүмкін жаңарту немесе ұзарту үшін
шарттар;
- қызмет ету мерзімін азайтатын тозу, ... және ... да ... ... жұмыстардың орындалуының күтілген мерзімге сәйкес келетін қыз ... ... емес ... ... бар ... ... ... және басқа да субъектілердің күтілген әрекеті;
- материалдық емес активтердің жиынтығына кіретін басқа активтердің
қызмет ету ... емес ... құны ... ... ету мерзімінде
жүйелі түрде жазылу керек.Материалдық емес активтердің ... ... ... ету ... ... негізде жүзеге асырылады.Амортизацияны
пайдалану әдісі активтердің экономикалық тиімділігін ... ... ... ... ... үлгі ... анықталған
болмаса,амортизацияны теңбе тең аудару
әдісін пайдалану керек.Материалдық емес активтердің тиімді ... ... ... ... ... ... материалдық емес
активті пайдалануда оның ағымдық,баланстық құны кәсіпорын үшін экономикалық
тиімділігін жоғарылатуы мүмкін.
(- ... ... емес ... жалпы сипаттамасы
1.1 Материалдық емес активтер туралы түсінік
Материалдық емес активтер - бұл өндірісте ұзақ мерзім ... ... ... ... (жұмыстарды, қызметтерді), сатуға, ... және ... ... жалға беруге арналған табиғи нысаны (мәні)
жоқ акшалай емес ... Бұл ... ... ... олар
субъектінің күшімен бақыланады және оларды пайдаланудан субъект болашақта
экономи- калық олжа табады деп күтіледі.
Материалдық емес ... ... ... егер де ... ... алынатын экономиқалық олжаға олардың
тікелей қатысы болса. Материалдық емес активтерді субъект ... ... онда оның ... олжа табу ... ... ... ... осы материалдық емес актив пен тікелей
байланысты, егер олар мынадай жағдайда ... ... ... ... ... емес активтердің ролі анықталса; субъектінің ... ... ... мен ... ... бүгінгі күнге пара-пар
каржылық, техникалық және басқа да ресурстар бар ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдай туғызса.
Материалдық емес (ұстап көруге болмайтын) активтер – нақты табиғи нысаны
жоқ сезілмейтін құндылыққа ие болғанымен материалдық. ... ... ... емес активтердің де кұрамында кездесуі мүмкін.
Кейбір материалдық емес активтер физикалық заттың ... ... ... ... атап ... компьютерлік бағдарламамен қамтамасыз ететін
- дискетте, фильм-лентасында, занды құжаттау (лицензия, патент)- ... ... ... ... да, ... да өз ... ... элементтер
болып табылады және олар активтің мәнін анықтау үшін негіз бола алмайды.
Бұған ... ... ... емес ... ... ... бар, бірақ соңғының есебінде тенестіру немесе ұқсас-
тыру, өлшеу, пайдалы қызмет ету мерзімін ... ... ... ... өте ... ... ... Кейбір материалдық емес активтер
фирманың басқа да активтеріне жеке теңестірілуі мүмкін, мысалға,патент,
сауда маркісі сияқтылары, ал басқалары болса жеке теңестірілмеуі мүм- кін,
керісінше, ... ... емес ... кұны ... фирманың
активтерімен тығыз байланыста шығарылуы мүмкін: бұндай материалдық емес
активтің ... ... ... ол ... ... ... ... деңгейіне негізделеді.
Субъекті кей жағдайларда тиесілі занды кұжаттардың құқын ... ... ... басқа кәсіпорындардың шұғылдануына тиым сала
алады. Егер де ... ... ... ... ... онда ... субъектінің айналысуына тиым салады.
Материалдык, емес активтерге: лицензиондық келісімдер, компьютер- лік
бағдарламамен қамтамасыз етулер, ... ... ... ... ... ету ... ... атаулары, тәжірибелі-конструкторлық
жұмыстар және т.б.
Материалдык емес активтер (МЕА) ... ... ... ... ... материалдық емес активтер. Бұл топқа "ноу-хау", ЭЕМ
мен ... ... ... жабдықтау, интегралды микросхемалар
технологиясы, ұйымдастыру шығындары, ... бір ... ... немесе өнімнің сыртқы ... ... және тағы ... ... ... - кұжаттама
өндірістік озық тәжірибесін кұжатталған түрінде көрсетіл- ген нысан ... ... ... ... ... ... үшін халықарал
қатынастарда қолданылатын термин.
Кең ... ... ... құжаттама түрінде ресім-
делген,бірақ патенттелмеген, белгілі бір ... ... ... ... ... техникалық, коммерциялық және басқа да қыр-
сырларын көрсететін білім жиынтығы. ... ... ... ... ... лизинтте, "кілті колма-кол"
тапсырылатын құрылыста және т.б. ... ... ... ... ... ... ... тауар белгілері, авторлық
құқықтар мен патенттік акпараттар субъектінің меншігі ... ... ... ... ... оны ... ... түскен
табыстарын бакылай алған ... ғана ... емес ... ... бере ... ... бір ақыға сатып алатыи лицензиялар мен патенттерден "ноу-
хаудың " ... ... ... ... ... ... ... үлесі ретінде салынуы мүмкін. "Ноу-хаудың"
субъект балансына алынатын құны құрылтайшылар немесе қатысушылардың келісім-
шарттарының көмегімен анықталады.
Өндірістік ақпаратты пайдалану құқықтарын есепке алу. Оған ... ... ... қатарына белгілі бір уакыт кезеңі ішінде ... ... ... ... ... ... немесе субъектінің өнімін болашақ
кезеңдегі тұтынушылары туралы; шикізатпен, материалдармен және қызметтер
мен жабдықтау туралы, бәсекелестері және ... ... ... ... ... бірлескен немесе акционерлік кәсіпорын- дарды
құру кезеңінде ... ... ... ... шығындарына жатқызылады.
Бұл шығындар пайда болған кезеңінен бастап, материалдық емес ... ... ... ... қызметінің бастапқы кезеңіндегі шығындар мен
кәсіпорынның ... ... ... ... ... тиіс.
Мұндай шығындарға жарнамаларға кеткен шығын, ... ... ... ... ... ... банктерде шоттарды ашу
т.б.шығындары жатады.
ЭЕМ бағдарламасымен жабдықтау – кәсіпорын ... ұзақ ... ... ... ... бағдарламаларды пайдалануға қажетті мәлі-
меттерді талдау және бағдарламалық құжаттар жүйесінің ... ... ... материалдық емес активтер.
Бұл топқа Тауар таңбалары мен қызмет көрсету таңбалары деп тауарларды
тиесілі таңбалар бойынша айыра алатын белгісін ... ... ... ... немесе жеке тұлға атына тіркелсе,тауардың таңбасы құқықтық
зандармен қорғалады. Тіркелген тауар танбасының иесі ... ... ... десе де ... құқығы бар, басқа тұлғаларға пайдалануға тыйым
сала алады. Тауар таңбасын ... ... ... ... қолдану,
әкелу,сатуға ұсыныс жасау, шаруашылық айналымына өзгеріс енгізу тағы баска
осы іспеттес әрекет жасалса, онда ол ... ... ... қол сұғу
болып есептелінеді
Таңбалар сөз түрінде, көркем ... ... ... ... ... ... ... мүмкін: олар кез-келген түсте немесе түстер
үйлесімінде ... ... жоқ, тек бір ғана ... ... ... мемлекеттік
елтаңба, ту, эмблемалар, мемлекеттердің ресми аттары, халықаралық және
үкіметаралық ... ... ... ... ... ... қабылданған бақылау, кепілдік және сапасын (пробасын) ... ... ... ... және басқа да айырым белгілерінен
немесе соларға өте ұқсас, аралас денгейіндегі белгілерден тұратын тауар
таңбалары ... ... ... ... немесе жасаушыны
жаңылыстыратын элементтері бар, ... ... мен ... ... ... ... ... да тіркел- мейді.
Занды немесе жеке тұлға тіркелген барлык тауарға немесе оның бір бөлігіне
қатысты тауар таңбасын, оның иесінің келісімі ... ... ... Бұл
әрекет лицензиялық келісім бойынша белгіленген тәртіпке сай істелінеді.
Тауардың шыққан жерінің атауы — ... ... үшін ... ... елді ... ... немесе басқа географиялық объектінің атын қоса
және басқа да ерекшеліктері ... ... ... ... атауы географиялық объектінің тарихи
атауы болуы мүмкін. Ол белгіленген тәртіп бойынша тіркеледі. Тауырдың
шыққан жерінің атауын пайдалану деп оны ... ... ... ... және ... да ... ... айна- лымына
енгізуге байланысты баска да құжаттарды пайдаланғанды санайды.Сондықтан
нарықтық ... ... ... ... ... өте қымбат тұратын
активі болып табылады, себебі компания оны сата ... ... ... косқан үлесі ретінде пайдалану құқығын береді. Бірақ ол үшін
тауар таңбасының құнын білу керек. Есеп ... ... ... ... ... әдісі бар:өзіндік кұн,сатып алу кұны,нарықтық
құны бойынша бағалау. Алайда меншікті тауар таңбаларын өзіндік құны арқылы
есепке алған ... ... ... ... ... ... немесе тауар
таңбасын пайдалану лицензиясын сатып алу құқымен, ал ... ... ... салынған тауар таңбасын нарықтық кұнымен есепке алған жөн.
Тауар таңбасының нарықтық ... ... үшін ... ... ... таңбалар, кызмет көрсету таңбалары,тауардың шығу орындарының
атауын қорғау және қолданумен байланысты туындаған кұқықтық, экономикалық
және ұйымдастыру қарым-қатынастары 1993 ... ... 18-і күні ... ... ... қабылдаған "Тауарлық таңбалар, қызмет көрсету
таңбалары және тауарлар шығарылған жерлердің атауы туралы" ... ... ... ... ... мен ... материалдық емес активтер.
Бұл топқа жаңалық ашу құқығы, өндірістік ақпаратты қолдану құқықтары,
копирайт ... ... ... және басқалар жатады.
Патенттер. Патент оны ұстаушысының патент қамтыған нәрсесін, проце- сін
немесе кызмет түрін және дәл ... ... ... тұлғаның жүзеге асыруына
тиым салатын, бақылайтын, сататын, өндіретін және пайдаланатын құқық болып
табылады. ... күші оны ... ... ... ... кызмет мерзімі (15-20 жыл) ұлттық заңдармен белгіленеді.
Сонымен қатар, патент деп белгілі кәсіппен, саудамен, тауар сатып ... ... ... ... ... Патент берілгенде
патенттік алым(пошлина) ұсталынады.
Патентті алуға көптеген ірі ... ... ... келеді. Себебі,
патент сатып алуға да, патенттелінген жаңалықтарды өндіріске енгізуге ... ... ... үлгілер. Өнеркәсіптік үлгілерді пайдалануға айрыкша құқық- ты
растайтын патенттер қолданылып жүрген зандарға сәйкес беріледі. Өнер-
кәсіптік ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Егер үлгінің қоғамдық белгілері Қазакстан Республика-
сында немесе шетелдерде,белгісіз болып келсе, онда ол жаңа өнеркәсіптік
үлгі ... ... Егер ... үлгі ... әдіспен бұйым ре-
тінде жасалынып, шаруашылық айналымына түсуге дайын болса,онда ... ... ... ... ... ... ... еңбегі ретінде мойындалады. Егер өнеркәсіп- тік
үлгі бірнеше азаматтардың бірлескен еңбегінін жемісі болса, онда олар- дың
бәрі өнеркәсіптік ... ... ... ... Өнеркәсіптік
үлгілерге патент Казакстан Республикасының Мемлекеттік тізіліміне тір-
келген соң ... ... ... ... ... иесі ... ... үлгіні пайдалану кұкығын басқа тұлғаларға да(лицензиат)
бере алады, ал ... ... ... беріп тұруы және келісімде
қарастырылған басқа да іс-әрекеттерді орындауға міндетті. Өнеркәсіптік
үлгілердің құқықтық, экономикалық және ұйымдастыру қатынастары Қазақстан
Республикасы зандарымен реттеледі. Лицензия ... ... ... ... ... —қандай да бір операцияларды жүзеге асыруға құзырлы
мемлекеттік органдардың берген рұқсаты.
1.2 Материалдық емес активтердің түрлерін жіктеу және ... ... ... емес активтердің есебі Қазақстан
Республикасы бухгалтерлік есебінің ... ... ... ... ... ... ... бас шоттар
жоспарындағы (осыдан кейін ... ... деп ... ... тыс ... - деп ... ... 10-бас шотының төмендегі
бөлімше шоттарында жүргізіледі.
101-шот - Лицензиялық ... - ... ... - ... - ... ...... — Басқадай материалдық емес активтер — деп аталады.
Шаруашылық ... ... ... емес ... ... ... ... - және олардың ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтер деп - белгілі бір нақтылы табиғи ... ... ... да бір ... құнға бағаланатын болғандықтан субъектіге
үнемі, яғни ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... активтерді
айтамыз.
Материалдық емес активтердің қатарына шаруашылық субъектісінің ... ... ... ... ... мен тауар белгісі, жер
қойнауы мен электронды есептеуіш машиналарды және ... ... ... ... гудвилл яғни фирма бағасы, өнеркәсіп үлгілері,
ұйымдастыру шығындары тағы да басқалары жатады.
Материалдық емес активтер шаруашылық субъектілерінің балансында бастапқы
құны бойынша ... ... Бұл ... емес ... ... құны былайша анықталады:
• Құрылтайшылар мен үлес қосушылардың шаруашылық ... ... ... ... ... келіп кіріске алынған материалдық
емес активтердің бағасы екі ... ... ... бойынша бағаланады.
1. Заңды тұлгалар мен жеке адамдардан тегін (қайтарым сый ретінде алынған
материалдық емес ... сол ... ... баға ... шаруашылық субъектілерінен, заңды тұлгаларға, сондай-ақ
жеке адамдардан сатылып алынган материалдық емес активтер, ол ... ... және ... пайдалану үшін дайындауға кеткен шығындар бағасы
сомаларының қосындысы бойынша бағаланады.
Бұл материалдық емес активтердің баланстық ... ... ... ... ... ... кейбір материалдық емес активтердің бастапқы
кұнын ... ... бар. ... ... ... ... ... қоғамдар мен жекешелендірілген шаруашылық субъек-тілерінде
және басқа да ... ... ... ... ... ... болады.
“Ноу-Хау" - деп шаруашылық қызметі, яғни пайдаланылуы барысында
субъектіге табыс ... ... ... жаңа ... ... жаңалықтарды, құпия мәліметтерді, айрықша құқықтарды, яғни жеке
тұлғаның өзі ... ... және ... жаңалығын айтуға болады. "Ноу-
Хау" жалпы "патент" сияқты ... ... одан ... ... ... ... патентті сатып алады, сондықтан да ол үшін ... ... ... оның ... құны ... Көп ... ... субъектісінің үлес қосушылары мен құрылтайшылары
өздерінің субъектідегі ... ... ... ... ... береді. “Ноу-
Хау”-дың бағасы, яғни бастапқы құны оны шаруашылық ... ... ... балансқа алатын уақыттағы екі жақты нақты келісім бойынша
белгіленеді.
101-шотта материалдық емес ... ... ... - ... түрі ... ... келісімдер" - дегеніміз белгілі бір
субъектінің немесе заңды тұлғаның бір ... ... ... сату ... бір ... ... ... тұлғаға беруі больш табылады. Ал бұл
құқыққа ие болған субъекті оның ... яғни ... ... ол материалдық емес актив үшін гиісті ... ... ... ... немесе келісім бойынша басқа да міндеттерін
орындайды.
Лицензиясыз қызметтен түскен ... ... ... ... ... ... ... комитеті салық
комитеттерінің көптеген сұрауларын қарап, сондай-ақ лицензиясыз кәсіпкерлік
қызметтен ... ... алып қою ... ... ... 1995 жылғы
17 сәуірдегі ҚР Заңының (бұдан әрі - Заң) ... ... ... сот ... ... ... ... мынаны хабарлаймын:
Заңның 24-бабында салық органдарына лицензиясыз кәсіпкерлік ... ... алып қою ... ... ... бірге Әкімшілік құқық
бұзушылық туралы Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 137-
бабына ... ... ж. ... ... ... сыз ... үшін ... да, заңды ... да ... ... ... ... бұзушылық туралы ... ... ... 30.01.2001 ж. Заңның 3-бабының негізінде атапған
құқықтық қатынастар Кодекстің 137-бабымен реттелетінін ескерсек, Заңның 24-
бабының 2-тармағы қолданылмайды.
Барлық ... ... ... Қазақстан Респубпикасының Жоғары Соты
жоғарыда көрсетілген негіздер бойынша лицензиясыз қызметтен алынған табысты
алып қою ... ... ... ... ... ... ... қоса, лицензиясыз жүзеге асырылған кәсіпкерлік қызметтен алынған
табыс салық ... ... ... жүргізуге құқылы салық, міндет-
темесі болып табылмайды. Сонымен лицензиясыз кәсіпкерлік қызметтен алынған
табысты ... ... ... ... ... ... ... құзыретіне жатпайды. Бұл ретте салық тексерулерін жүргізген
кезде лпцензиясыз кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... материалдарды Кодекстің 636-бабына
сәйкес уәкілетті органдарға ... ... ҚР ӘҚБТ ... 137-бабына
сәйкес жасау қажет.
Қазіргі кезде ақпараттық жүйелердің дамығаны соншалық, әлемнің кез ... ... ... ақпаратты ешбір қиындықсыз алуға болады. Ол ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалық өнімдерді электрондық жолмен алады. Егер ҚР
аумағында сатып алынған бағдарламалық қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ал ... ... шетелден алынатын
бағдарламалық өнімдерді қалай қарастыру ... Бұл ... не ... ... ма әлде қызмет көрсету ме, оларға қандай салықтар салынады,
олар кедендік рәсімделуге жата ... ... емес ... "Программамен жабдықтау" -деп
аталатын түрі немесе «бағдарламамен қамтамасыз ету» есептеледі. ... ... ... ету" - деп ... алдағы
уақыттарда атқарылатын жұмыстарына қатысты табыс әкелетін ақпараттар мен
мәліметтерді айтады.
Бағдарламалық ... ... және ... ... ... арқылы алу Қазақстан Республикасының кеден шекарасы ... да бір ... ... ... ... "Бағдарламалық қамтамасыз етуді кедендік рәсімдеу туралы" ҚР ... ... ... ж. № 3-1-9/886 хатына сәйкес тұрақты
пайдалануға арналған бағдарламалық өнім ... ... ... ... ... ... ресімделуге тиіс. Таңдап алынған кеден режиміне
сәйкес тауар кедендік ресімдеуден кейін осы өнімді сатып алушының ... ... ... ... ... ҚР МКМ Кеден комитетінің
11.11.1998 ж. № 15-123-7/4799 нұсқауында тасығыштың жиынтығы, сондай-ақ
онда ... ... ... ... ... заты болып табылады. Ал
тасығыштың өзі әдетте көмекші қызметтерді көрсетуге арналған. ... ... ... тасығыштар (магнитті дискілер, магнитті
ленталар, компакт-дискілер, ақпаратты қағаз тасығыштар және т.б.) ... ... осы ... тасығыштың өзі емес, міндетті түрде
декларациялануға тиіс ақпарат жиынтығы ... осы ... ... тауар
болып табылады.
Телекоммуникацияның қазіргі заманғы жүйелерімен алынған бағдарламалық өнім
мен бағдарламалық өнімді ... ... оңда бұл әнім ... ... ... одан әрі ... декларациялауы үшін
қатты тасығышқа көшірілуге тиіс.
Сонымен бірге ҚР ҚМ Салық комитетінің 2003 жылғы 8 ...... ... ... алынған бағдарламалық өнімге және оған ... ... ... салу ... ... мынадай жауап берілген:
Салық; кодексінің 221-бабының 1-тармағына сәйкес, егер ... ... ... ... табылмайтын резидент емес ұсынған жұмыстарды, ... ... орны ... ... ... олар жүмыстарды,
қызмет көрсетулерді алатын ҚР салық телеушісінің айналымы болып табылады
және оларға Салық кодексіне сәйкес ҚҚС ... ... ... ... қызмет көрсетуге келсек, онда
аталған қызметтерді өткізу орны Салық кодексінің 215-бабы ... ... ... анықталады, өйткені бұл қызметтер электрондық ... ... ... ... және факс байланысың сондай-ақ
кейіннен электрондық ... ... ... ... ... ... өзіне қосымша икемдеулер жазуды қамтиды.
Бағдарламалық өнімге ақпараттық-техникалық қызмет көрсету жөніндегі
қызметтерді Қазақстан Республикасынан тыс ... ... ... ... көрсеткен жағдайда, осы қызметтерді сатып алушының
кәсіпкерлік қызмет орны Қазақстан ... ... ... ... ... ҚР ... айналымы болып табылады ... ... ... ... ҚҚС салынуға тиіс.
Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Ресей Федерациясы Үкіметі арасында
жасалған қосарланған салық салуды ... және ... пен ... ... ... алдын алу туралы Конвенцияның (бұдан әрі - Салық
Конвеенциясы) ... ... ... ... пайдаланғаны үшін
немесе пайдалану құқығын бергені үшін төлемдер роялти нысанындағы ... ... ... ... сәйкес, егер роялтиді алушы және ... иесі ... ... ... ... ... ... пайда
болған Уағдаласушы Мемлекетте оған салық салынуы мүмкін. ... ... бүл ... ... ... сомасының 10%-нен аспауға тиіс.
Хабарламаларды кепілді жеткізу жүйесі
Салық есептілігінің ... ... ... қорғалған және
авторландырылған түрде жеткізу және бағдарын әйқындау үшін ... ... ... ... аясы ... ... кепілді
жеткізу жүйесі (ХКЖЖ) пайдаланылады. ХКЖЖ салық төлеушінің тарапында жұмыс
істейтін клиенттік қосымшалар мен ҚР ҚМ ... ... ... жұмыс
істейтін ақпараттық жүйелер арасындағы қарым-қатынасты және ... ... ... арналған. ХКЖЖ мынадай функцияларды атқарады:
- хабарламалардың кепілді жеткізілуін қамтамасыз етеді:
- деректерді байланыс арналары бойынша ... ... ... рұқсат етіл-
меген енулерден
қорғайды;
- берілген ақпараттарға хаттама жасайды
- әр түрлі ақпараттық және бағдарламалық платформада ... ... ... ... береді.
Клиенттер мен Серверлер арасындағы қарым-қатынаста көлік аясы ... ... ... ... ... ақпаратты жоғалудан
және рұқсат етілмеген ... ... ... ... мүмкіндік
береді,мұның өзі жүйеге қатысушылардың арасындағы сенімді қарым-қатынасты
қамтамасыз етеді.
Шаруашылық субъектілерінде материалдық емес ... ... ... ... ... ... - ... жеке адамның
немесе -топтың, сондай-ақ занды тұлғаның ашқан, ойлап тапқан жаңалығын
мемлекеттік ... ... және ол ... ашқан адамға, топқа немесе
заңды тұлғаға жаңалығын өз пайдасына (жұмысына, қызметіне) ... беру ... ... ... ... ... ... "Патент"- деп
кәсіпкерліктің кейбір түрімен (саудамен, ... ... тағы да ... үшін берілген кұқықты куәләндыратын құжатты айтады. Кәсіпкер
патентті алар уақытында патенттік баж ... ... ... ... ... режимі
374-бап Жалпы ережелер
1. Патент негізіндегі арнаулы салық ... ... ... сай
келетін:
1) жалдамалы қызметкерлердің еңбегін пайдаланбайтын;
2) жеке кәсіпкерлік нысанындағы қызметті жүзеге асыратын;
3) жыл ішіндегі ... 2,0 ... ... ... жеке ... ... ... арнаулы салық режимін қолдануға мүмкіндік
бермейтін жағдайлар туындаған ретте салық төлеуші ... ... ... салық режиміне не салыкты есептеу мен төлеудің жалпыға
бірдей белгіленген тәртібіне өтініш негізінде ауысады.
Аталған ... ... ... ... ... ... ... бермейтін жағдайлар туындаған кезде беріледі.
3.Патент жеке кәсіпкерге бір күнтізбелік жыл ... ... бір ... беріледі.
4 Жеке кәсіпкер патент алу үшін кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жері
бойынша ... ... ... ... ... ... ... мемпекеттік
орган белгілеген нысанда өтініш және Жеке кәсіпкерді ... ... ... ... ... ... алу үшін патент алуға өтініш алдыңғы патенттің қол-данылу
мерзімі аяқталғанға дейін ұсынылады.
Жеке ... ... ... ... ... асырған жағдайда ол
мұндай қызметті ... ... ... ... ... ... Бұл орайда патент лицензияның қолданылу мерзімінен аспайтын
мерзімге беріледі.
Жеке кәсіпкер ... және ... ... тасымалдау
жөніндегі қызметті жүзеге асырған жағдайда, ол ... ... ... ... түрін (жүйелі немесе жүйесіз тасымалдаулар) көрсетуге
міндетті. Автомобильмен тасымалдаулар түрінің Қазақстан Республикасының заң
актілерінде белгіленген талаптарға сәйкес ... ... ... ... ... орган жүзеге асырады.
5 Салық төлеушінің кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын орны бойынша салық
органына, кәсіпкерлік қызметті уақытша тоқтата тұру туралы ... ... ... ... ... ... бермеуі оның салықты жалпыға
бірдей белгіленген тәртіппен есептеуге және төлеуге келісімі деп саналады.
6. Салық ... ... ... және бюджетке патенттің құны,
жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қорына ... ... ... құжаттар көрсетілгеннен кейін бір күн ішінде ... ... Жеке ... ... ... туралы куәлік керсетілмейінше, патент
жарамсыз болады.
8. Патент негізінде арнайы салық режимін ... ... ... салық
органдарына Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдар
мен жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы ... ... ... ... ... ... есеп ... тәртібі
1. Патенттің құнын есептеуді жеке кәсіпкер мәлімделген ... ... ... ... қолдану жолымен жүзеге асырады.
2. Патенттің құны бюджетке мынадай түрде:
1) жеке табыс ... - ... ... 1/2 ... ... ... - Қазақстан Республикасыиың міндетті сақтанды-
ру туралы заңнамалық актісіне сәйкес Мемлекеттік әлеуметтік сақтанды-
ру қорына есептелген әлеуметтік ... ... апып ... ... ... 1/2 ... мөлшерінде төленуге тиіс.
Жеке кәсіпкерді іс-әрекетке қабілетсіз деп ... ... ... күші ... ... ... ... қызмет тоқтатылған кезде
салықтың енгізілген сомасы қайтарылуға және қайта есептеуге жатпайды.
Нақты табыс патент алған кезде ... ... асып ... ... бес ... күні ... асып кеткен соманы мәлімдейді
және осы сомадан салық төлейді. Салық төлеушінің өтініші бойынша ... ... ... оған ... ... ... жаңа ... табыс патент алған кезде мәлімделген табыстан төмен болған
жағдайда, артық төленген патенттің құны салық төлеушінің ... ... ... ... ... ... ... қайтарылады.
"Ұйымдастыру шығындары" — деп аталатын материалдық емес активтердің түрі
бас шоттар кестесінің 104-шотында есептеледі. ... ... ... ... ... ашу, құру ... жұмсалған шығындар,
яғни субъектіні тіркеуден өткізуге жане оны тіркеуден өткізу үшін ... ... ... ... есеп ... немесе валюталық,
басқадай шоттар ашу үшін ... ... ... үшін ... және ... да ... ... жатады. Шаруашьшық жүргізуші
субъектілердің бухгалтерлік есеп ... бас ... ... емес ... ... - деп аталатын түрі есептеледі.
Материалдық емес активтердің бұл түрін кейде "Фирма-бағасы" деп те ... ... ... ... ... дық емес ... ... және сонымен қатар ол бір ... ... ... бір
шаруашылық субъектісін толығымен, түгелдей сатып алған кезде ғана ... ... ...... ... ... шаруашылық субъектісінің
нақты нарықтық (сатып алынған) бағасымен оның барлық активтерінің баланстық
құны арасындағы айырмасы есептеледі. Егер де ... ... ... барлық активтерінің сатылып алынған кұны олардың баланстық
құнынан артық болса, онда кұндар арасындағы айырмашылық ... ... кем ... ... ... ... деп аталады.
Материалдық емес активтердің аналитикалық (талдамалық) есебі олардың ... жеке ... ... ... жүргізіледі.
Шаруашылық субъектісінде материалдық емес активтерді кіріске алғанда 10-
"Материалдық емес активтер" - деп аталатын шоттың тиісті бөлімше шоттары
дебеттелініп, төмендегі ... ... Үлес ... мен ... жарғылық қорды толтыру
мақсатында келіп кіріске алынған материалдық, емес активтерге.
431, 432, 441, ... емес ... ... ... мен ... ... адамдардан сатылып алынғанда.
726- шот Материалдық емес ... ... ... ... ... ... Материалдық емес активтер заңды және
жеке тұлғалардан тегін, қайтарымсыз келіп түскенде.
Материалдық емес ... ... ... ... ... ... 841-"Материалдық емес активтерді сату бойынша шығындар" -
шоты дебеттеліп, ... емес ... - деп ... бас ... ... шоттары кредиттелінеді. Ал оларға есептелінген ... ... ... емес ... ... - деп аталатын бас
шоттың тиісті бөлімше шоттарының дебетіне, 10- "Материалдық емес ... ... бас ... ... ... ... ... жазылады.
Егер шаруашылық субъектілері өз меншігіндегі, яғни ... емес ... ... жағдайда одан алынатын табыстарын 4-
"Ақша қаражаттары" немесе ... ... ... мен басқадай
активтер" бөлімдері шоттарының тиістілер дебетіне, 721-"Материалдық емес
активтерді сатудан алынатын табыс" ... ... ... ... емес ... анықтау және тану критерийлері
38 «Материалдық емес активтер» ҚЕХС (Қаржылық есеп берудің ... және 28 ... емес ... ... БЕС ... стандарттары) сәйкес материалдық емес активтер әкімшілік мақсатта және
басқа субъектілерге ... ... ... және тауарларды (жұмысты,
көрсетілген қызметті) өткізуде ұзақ уақыт бойы (бір жылдан астам) қолдануға
арналған, заттай ... жоқ, ... ... емес ... оларды:
а) анықтауға болады;
ә) субъект бақылайды;
б) қолданудан субъект болашақта экономикалық пайда ... ... емес бап ... емес ... ... ... ... материалдық актив анықтамаларына сәйкес келсе;
ә)белгі-өлшемдерге сай келеді және мынадай жағдайда есепте
тіркеледі:
1. субъектінің осы активке тікелей ... ... ... ... алу ... ... болса;
1. актив құнын күмәнсіз сеніммен анықтауға болса;
2. материалдық емес активтерді тану ... ... ... ... бағаланады.
Материалдық емес активтердің бастапқы құны оларды сатып алу құнына тең
болады, бұған оларды алуға ... және ... ... ... алу ... орны толып өтелмейтін салықтар мен алымдар және ... ... ... ... ... ... емес
актив объектілерін қабылдау - тапсыруды ... үшін ... ... ... толык атауы, оның ұйымға ... ... ... ... жылы), объектінің сипаттамасы, оның құны амортизация
нормасы және ... ... ... ... ... емес ... ... қабылдауды рәсімдегенде акт
материалды ... ... ... ... бір ... ... емес активтердің бірнеше біртектес объектілерін қабылдауды
ресімдейтін жалпы акт жасауға. Акт ... ... ... ... ... немесе оны жүйелеп баяндайтын құжатгама немесе осы
объектіге қатысты ұйымның ... және тағы ... ... ... ... ... ... бухгалтериясына беріледі, оған бас
бухгалтер қол кояды және ұйым басшысы немесе оған уәкілетті тұлға бекітеді.
Баска ұйымға ... емес ... ... ... акт екі ... ... ... ұйым және материалдық емес активтер есебі
карточкасында ... ... ... ... ... ... емес активтердің барлық түрлерінің
есебі үшін қолданылады. Материалдық емес актив объектілеріне жатқызу
тәртібі мен олардың ... ... және ... ... реттеледі.
Бухгалтерияда әрбір объектіге карточка ... ... ... құжат, материалдық емес активтерді қабылдау-тапсыру ... ... ... бір дана болып толтырылады. 8 графада бастапқы
құжат пен пайдалы ... ету ... ... ... ... (норма)
бойынша ай сайын есептелетін амортизация сомасы көрсетіледі. «Материалдық
емес актив обьектілерінің қысқаша сипаттамасы» бөлігінде тек қана ... ... ... ... ... бар осы ... ... құжаттама мәліметерін көшіруге болмайды. ( Қосымша№1,
№2)
Материалдық емес ... ... ... бөліп, жіктеуге болады:
1. лицензиялық келісімдер - ... ... ... ... ... және қоғамдық меншікті монополиялық пайдалануға
(электр желілері үшін ... ... ... және т.б.) ... ... ... ету, ол әлде сатып алынады, не болмаса
субъектінің өзі жасайды және сыртқы немесе ішкі мақсаттарға арналады;
3. ... - ... ... ... және ... ... ... Патент
белгілі бір өнімді шығаруға, не болмаса арнайы ерекше процесс ... ... ... құкық береді;
4. ұйымдастыру шығындары (қалдырылған ... - ... ... ... тек болашақта ғана нәтиже алынады немесе шығындар болашақ
кезеңдерге (ұйымның мекен-тұрақтыты ... ... ... ... алдын ала төлеу- бірнеше жыл ... ... ... ... ... - субъектінің жағымды сипаттамасына байланысты сатып алушының
сауда сәтінде пайда ... ... Ол ... алушының бухгалтерлік
балансында сатылым (субъектінің тұтастай алғандағы құны) мен ... ... ... құн сомасы арасындағы ... ... Есеп ... үшін ... фирманың алған нақты бағасы мен
таза активтердің сәйкес теңестірілген әділ нарықтық ... ... ... ... Таза ... ... минус міндеттемелер»
болып анықталады;
басқадай (авторлық құқықтар - шығарма, әзірлеме жәие т.б. ... ... ... ... ... ... ... тауарлық белгі лер -
ұйымға, өнімге(көрсетілген қызметке) берілген, атаулар, рәміздер неме- ... ... ... ... ... ... ... ие болу немесе коммуналдық қызмет көрсету және ... ... ... ... ... ... емес активтердің есебін құжаттау
2.1 Материалдық емес активтердің түсуі мен құрылуын есептеу
Материалдық емес активтер мыналардың нәтижесінде алынады:
. сатып алулар
Мысалы.Бағдарламалық қамтамасыз ету ... ... ... ... « ... қамтамасыз ету» шот дебеті
671 «Төленетін шоттар» шот кредиті
60 000;
ә) ҚҚС сомасына:
331 «Өтелетін ҚҚС» шот дебеті;
671 «Төленетін шоттар» шот ... ... ... ... ... ... жеткізу бойынша шыққан шығындар
сомасына:
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот дебеті;
681 «Қызметкерлердің қызметін өтеу бойынша есеп ... ... ... ... ... борыш» ... ... ... ...... емес активтер тараптардың шартпен
белгіленген бағасы бойынша есепте көрсетіледі:
1.Жарияланған капитал сомасына:
511 «Төленбеген калитал» шот дебеті;
501 «Жай акциялар» шот кредиті, 502 ... ... 503 ... салымдар мен пайлар» 1 000 ... ... ... ... ... емес активтердің
келісім шарттық құны:
101-103 «Материалдық емес ... шот ... ... ... шот ... 400 ... ... бірігуі нәтижесінде ие болу - материалдық емес
активтердің бастапқы кұны ... құны ... ... егер оны
күмансыз сенімділікпен бағалау мүмкін болмаса, онда актив жеке материалдық
емес ... ... ... ... ... ... іскерлік беделінің
бағасы) енеді; өйткені жақсы іскерлік бедел, қолайлы мекен-тұрақ бар, тауар
нарықта жақсы белгіленген бағасы бар және т.б.
Мысалы. 8 000 000 ... ұйым ... ... ... ... кұны
6 000 000 теңге.
1.Активтің нақты құны сомасы;
687 «Басқадай кредиторлқ берешек» шот дебеті
441 «Ағымдағы шоттағы ақша» шот кредиті 6 ... ... ... ... ... ... ... шот кредиті 2 000 ... ... ... дебеті
687 «Басқадай кредиторлық берешек» шот кредиті 6 000 000.
Сатып алынған таза ... әділ құны ... ... ... ... ... үшін бұл - пайдалы мәміле) артса, сатылым бағасы мен
алынған активтердің әділетті кұн ... ... ... айырма болып
табылады және теріс гудвилл (бэдвил) деп аталады. Кез келген теріс гудвилл
фирма ... ... ... азайту үшін пропорциональды бөлуге
тиіс. Мұндай жағдайда теріс ... ... үшін ... ... ... ... мемлекеттік жәрдем ақша (субсидиялар) есебінен шығьндардың нақты
сомасына (бағдарламамен қамтамасыз ету):
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот ... ... ... ... ... ақшалары (субсидия- лары)»
шот кредиті.
Есепті жыл соңында кірістер жиынтық табысты арттыру үшін ... ... ... ... ... ... (субсидиялар)» шот
кредиті.
Есепті жыл соңында кірістер жйынтық табысты арттыру үшін есептен
шығарылады:
726 «Билікті атқарушы органдарының жәрдем ақшалары (субсидиялары)» шот
дебеті
571 ... ... шот ... ... - ұқсас емес активке айырбастау нәтижесінде алынған материал-
дық емес активтердің бастапқы құны алынған немесе төленген ақшалай қара-
жат ... ... ... активтің өткізу құны бойынша
мойындалып, танылады.
Тауарлық белгі алынады:
а)келісімшарттық құнға:
106 « Басқадай материалдық емес активтер» шот дебеті
671 « ... тиіс ... шот ... ... «Өтелетін ҚКС» шот дебеті
671 «Төленуге тиіс шоттар» шот кредиті 16 ... ... ... ... етудің нақты өзіндік құны
есептен шығарылды:
841«Материалдық емес активтердің істен шығуы бойынша шығындар» шот дебеті
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот ... 60 ... ... шот ұсынылады:
а) берілген бағдарламамен қамтамасыз етудің келісімшарттық ... ... ... ... шот ... ... емес активтердің істен шығуынан түскен кіріс» шот
кредиті 80 ... ... ... 15% ҚҚС ... 301 ... ... ... дебеті
633 «ҚҚС» шот кредиті 12 ... ... ... ... тиіс ... шот ... «Ағымдық шоттағы ақша» шот кредиті 24000
Өзара талаптарды қоса есептеу жүргізілді:
671 «Төленуге тиіс шоттар» шот дебеті
301 «Алуға арналған шоттар» шот ... 92 ... ... емес активке айырбастау нәтижесінде алынған
материалдык емес активтің бастапқы құн айырбас активінің ... ... ... және ... ... ... ... саналады:
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот дебеті
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот кредиті;
• құру- субъектінің өзі ... ... емес ... бастапқы
құны іс жүзіндегі накты тікелей және ... ... ... ... олар ... емес ... мойындау өлшемдері (критерийі)
мен анықтамасына материалдык емес баптардын сәйкес келген сәтінен ... ... ... ... ... ... ... мен әзірлеу
үшін байыпты, ақылға қонарлық негізде таратылуы мүмкін. Материалдык емес
бапты жасауға ... ... ... мен ... ... ... сәтке
дейін активтің бастапқы кұнына кірмейді және кезең шығындары болып
танылмайды ... емес ... ... ... ... ... зеріттеулермен
әзірлемелер сатыларынан құралады.
Зерттеулер сатысы — жаңа ... ... ... ... ... ... ... алдын-ала қам жасаған, жоспарланған ізденістер,
Бұл сатыға мыналар жатады: жаңа білім ... ... ... жаңа ... ... ... басқа білімді іздеу; болашақ өнім
немесе өндірістік нұсқаларды жасау мен ұғымын тұжырымдау. Зерттеу ... ... ... ... әкелетін" материалдық емес активтер
бар екендігін айқара ашық ... ... ... мұндай шығындар
кезеңнің шығындары болып таныладын.Зерттеу сатысындағы шығындар ... ... ... жұмыстарына шығындар шықты
(қызметкерлерге ... ... ... өтеу ... ... ... және басқа шығындар жасалды):
821 «Жалпы және әкімшілік шығындар» шот дебеті, 811 «Өнімді (жұмысты,
көрсетілген қызметті) өткізу бойынша шығындар» ... ... ... ... өтеу ... есеп ... 635
«Әлеуметтік салық», 687 «Басқадай кредиторлық берешек» әртүрлі шоттардың
кредиті 7000,0.
Әзірлеме ... - ... ... ... ... ... жаңа немесе түпкілікті жетілдірілген процестерді,
материалдарды, ... ... және ... ... ... әзірлеуге ауыстырып, көшіру. Бұл сатыға мыналар жатады:
тәжірибелік ... мен ... ... кұрастыру (конструкциялау)
және тестілеу, жаңа ... ... ... ... ... мен штамптарды жобалау; коммерциялық
өндіріс үшін экономикалық қондырғыларды жобалау мен ... ... ... құрылғыларды, өнімдерді, процестерді, ... ... ... ... ... ... ... кейбір жағдайларда әзірлеме сатысында материалдық емес
активтерді үйлестіріп, бұл активтің болашатаа ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, фирманың экономикалық
пайда алуы мақсатымен қайта жарақтануын көздейтін бизнес-жоспар жасалады.
Әзірлеме сатысындағы материалдық емес ... ... ... ... көрсетіледі:
- материалдық емес активті жасауға шығындар болды:
а)өндіріске материалдар босатылады.
901,921 «Материадар» дебеті
201-206,208 «Материалдар» кредиті
ә) Қызметкерлерге еңбекақы ... 922 ... ... ... өтеу» дебеті
681 «Енбекті өтеу бойынша қызметкерлермен есеп айырысулар» кредиті
б) енбекті өтеу жөніндегі аударымдар сомасына
903,923 «Еңбекті өтеу телемінен ақша ... ... 635 ... кредиті
Орындалған жұмыстың өзіндік кұны есептеліп шығарылады:
900 «Негізгі өндіріс», 920 «Қосалқы өндіріс ... ... 902(922) 903(923) ... 6000,0;
- материалдық емес бапты мойындап, тану ... ... ... ... ... ... көрсетіледі:
126 «Бітпеген кұрылыс» шот дебеті
900 «Негізгі өндіріс», 920 ... ... ... ... ... материалдық емес активтерді мойындалатын ... ... ... сай деп тану сәтіне дейін:
106 «Басқадай материалдық емес активтер» шот дебеті ... ... емес ... есептен шығарылуын және амортизациясын
есептеу
Материалдық емес активтер кұнына сәйкес қағидасы ... ... ... мерзім бойына жүйелі түрде есептен шығарылып отырылуы тиіс.
Біз жоғарыда атап өткеніміздей, материалдық емес ... ... ... ету ... белгілеу жеткілікті түрде күрделі ... және ... емес ... ... кезеңін анықтау
барысында келесі факторларды ескерген жөн:
-занды,реттеуші,келісімді жағдайларын ескеріп, олардың максималды қызмет
ету мерзімімен шектелуі ... ... ... ... ... ... онда оның топшаланған қызмет
ету мерзімі өзгеруі мүмкін;
2. тозу, сұраныс және басқа да экономикалық факторлар оның ... ... ... ... бәсекелестіктердің және басқада субъетілердің әрекеті(іс-
қимылы) материалдық емес ... ... ... қабілеттілігін
шектеуі мүмкін;
- материалдық емес активтердін кейбір түрлерінің кызмет ету мерзіні сол
активтердің құрамдас бөлшектері болуы мүмкін.
Материалдық емес ... ... ... ету ... ... ... белгілей алады, егер де зандармен басқаша жағдайы қарастырылмаса
(патент, ... ... ... ... ... келісім).
Материалдық емес активтердің мерзімін дәл анықтау мүмкін болмаған жағдайда,
оның пайдалы пайдалану ... 10 жыл ... ... бірақ ол
шаруашылық жүргізуші субъектінің қызмет ету мерзімінен аспауы керек.
Материалдық емес активтерді ... үшін ... ... ... (түзу сызықты), қалдық кұнын азайтатын және кумулятивтік. Әдісті
таңдау активтен күтілетін экономикалық олжаның ... ... ... ... емес ... ... ... пайдалануға
дайындық кезеңінен бастап амортизациясын есептейді
Шаруашылық субъектілерінде материалдық емес ... ... ... ... ... жағынан тоза бастайды. Осы
активтер тозғанға дейін, яғни субъектіде пайдаланылған ... ... ... ... Егер бұл ... емес ... ... субъектісі табыс таппайтын болса, оларды ... ... ... де ... және ... жағдайда оларды сатып алуға
кеткен немесе басқадай шығындар жиынтыгы субъектінің ... ... ... ... ... емес ... ... олардың құнының бір белгілі ай сайын, яғни оның пайдалану
мерзімінде ... ... ... ... ... материалдық емес
активтердің құнына амортизациялык аударым есептеліп тұрады. ... ... ... ... емес ... ... ... паңдалану мерзіміне қарай анықталады. Материалдық емес акгивтердің
пайдалану мерзімі субъектінің қызмет атқаратын уақытынан ... ... ... емес ... ... ... анықтауға мүмкіндік болған
жағдайда, амортизациялық аударым (өтелім) он жылға ... ... ... ... ... ... (мерзімінен) аспауы керек. Жалпы
материалдық емес ... ... ... есеп ... ... емес активтердің амортизациясы-лицензиялық келісімдер",
112-"Материалдық емес активтердің амортизациясы-программамен жабдықтау",
113-"Материалдық емес активтердің амортизациясы - ... ... емес ... амортизациясы - ... емес ... ... ... ... емес ... амортизациясы - басқалары" - деп
аталатын шоттарында жүргізіледі.
Ал оларға ай сайын есептелініп отыратын амортизациялық аударым сомасы:
811- "Тауарларды сату ... ... ... және ... ... ... ... кұралдардың тозуы және материалдық емес
активтердің амортизациясы" - деп ... ... ... ... емес ... ... - деп ... шоттың тиісті бөлімше
шоттарының кредитіне жазылады.
Қорытынды
Қорыта келе мен бұл өз ... ... емес ... бухгалтерлік
және салық есептерінің ... үшін ... ... құқықтық актілерінің барлық талаптарына сай келетін қаржы
есептілігінің көрсеткіштері ... ... және ... ... көз ... ... ... барысында материалдық емес
активтерге келесідей анықтама берер едім.Бухгалтерлік есеп стандартының ... ... ... танылады,егерде ол келесідей қасиеттерге ие болса:
материалдық емес активтер болып – физикалық қасиеті жоқ, оларды ... және ... ... ... беру үшін немесе ұзақ уақыт ... ... ... емес активтер,оларды:
1) анықтауға болады,
2) ұйым бақылайды,және
3) пайдаланудан ұйым болашақта экономикалық ... ... ... ... емес ... деп тану ... ... береді
Материалдық емес актив мынадай жағдайларда актив ретінде танылады не-
месе ( есепте реттелінеді)
-ұйымның болашақта осы активпен тікелей байланысты экономикалық ... ... ... ... ... ... ... сенімді айқындау мүмкін болса.
Сонымен қатар қазіргі таңда ... ... ... ... көптеген
кәсіпорындарда материалдық емес активтерді дұрыс бағалай алмай ... ... олар ... ... ... ... ... осы жағдайларды ескере отырып ... ... ... ... ... ... «патент»,және
«лицензияларды» алуды практикалық жағынан ғана емес,оны ... ... ... ... ... іс ... жүзеге асыратын болса,
онда алдына қойған экономикалық мақсаттарға жетуге болатындығына ... ... ... ... ... Тасмағанбетов .Т «Қаржылық есеп» Алматы 2003ж
2.Тасмағанбетов.Т«Басқарушы есеп,стратегиялық жоспарлау мен тал- дау»
Алматы 2002 ... ... ... ... 2006-ж ... К ... и налоги» 2004ж №10
5.Николаева Г «Аудит и налогообложение» 2000ж №6
6. Сейтенова А.С. ... ... 2003ж ... ... Н.Л. ... учет и аудит» 2003ж №2
8. Родостовец Р.К. « Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» ... ... ... есеп пен ... 2002
Қосымша әдебиеттер
1. «Туризм экономика и учет» 2000 ж № 3
2. «Бюллетень нормативных правовых актов» 2000 ж № 2
3. ... ... 2004 ж ... ... ... ... 2005 ж
5. «Бухгалтер бюллетені» 2004 ж Наурыз №10
6. «Банктегі ... ... ... ... ... ... 2005ж Шілде № 31
8. «Бухгалтер бюллетені» 2003ж Тамыз №35(296)
9. «Бухгалтер бюллетені»2004ж Шілде №28
10. «Бухгалтер бюллетені»2003ж Қараша №48(309)
11. «Бухгалтер ... 2004ж №47 ... ... бюллетені» 2004ж №26 Маусым
13. Финансовый учет -( ... ... 2006 ... Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы 18 Ақпан 2005ж
15. Қазақстан 2030 стратегиясы

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Материалдық емес активтер. Материалдық емес активтердің есебін құжаттау61 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Кәсіпорынның материалдық емес активтер есебін және аудитін ұйымдастыру теориясын және тәжірибесін зерттеу және осының негізінде оны жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау32 бет
Материалдық емес активтер26 бет
Материалдық емес активтер аудиті туралы29 бет
Материалдық емес активтер жайлы83 бет
Материалдық емес активтер туралы32 бет
Материалдық емес активтер туралы ақпарат18 бет
Материалдық емес активтердің есебі44 бет
Материалдық емес активтердің есебі және аудиті 24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь