Тәуелсіз Қазақстандағы қазіргі кезеңдегі мәдени-ағартушылық процесстер

Еліміз тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейінгі қоғам өмірінің өзекті салаларының бірі ретінде мәдениет құрылысы саласына айрықша назар аударыла бастады. Өйткені, еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін, бұрын қағажу көрген тілімізді, өнерімізді, ұмыт бола бастаған салт-дәстүрлерімізді, жалпы мәдениетіміздің даму деңгейін көтеріп, қолдану аясын кеңейтуге мүмкіндік туды. Осы орайда айтылған Президентіміздің "Ия, қазақ халқының ұлттық ерекшеліктері, оның баға жетпес рухани мұралары сақталып дами түсуі керек" - деген сөзі өте орынды айтылған деп санаймыз. Халықты халық, ұлтты ұлт ретінде танытатын басты нысандарымыздың бірі - оның мәдениеті дейтін болсақ, ұлттық мәдениетімізді тану, таныту, дамыту, өркеидету төңірегінде алдымызда атқарылар қыруар жұмыстар тұрған болатын.
Мемлекетіміздегі мәдениет құрылысының үлкен бір бөлігі - білім саласы. 1990 жылдан басталған бүкіл одақ көлеміндегі терең экономикалық және саяси дағдарыс білім беру саласына өте ауыр соққы болып тиді. Дегенмен де, еліміздегі бала-бақшаларда, орта мектепте және жоғары оқу орындарында тәлім-тәрбие, білім беру мәселелеріндегі қордаланған проблемалар 90-жылдардан бастап қана пайда болған жоқ еді. Ол проблемалардың түпкі тамыры кеңестік дәуірдегі ұқыпты ойластырылған орыс тілінен басқа халықтардың тілін қоғам өмірінен барынша шектеу, аластату, ығыстыру саясаты кезеңіне жатады. Кеңестік дәуірде орыс тілін дамыту үшін оны оқытуды орта мектепте, жоғары оқу орындарында дұрыс жолға қойып, айрықша көңіл бөлінді. Керісінше орта мектептерде, жоғары оқу орындарында басқа халықтардың тілінде оқыту, жаңа мектептер ашу жылдан-жылға кеми түсті. Орта мектептерде, жоғары оқу орындарында білім беруде тығырыққа тірелген ұлттық тілдердің бірі - қазақ тілі еді.
        
        Тәуелсіз Қазақстандағы қазіргі кезеңдегі мәдени-ағартушылық процесстер
Республикамыздағы мәдени құрылыс
Еліміз тәуелсіздікке қол жеткізгеннен ... ... ... ... бірі ... мәдениет құрылысы саласына айрықша назар аударыла
бастады. Өйткені, еліміз тәуелсіздік ... ... ... қағажу көрген
тілімізді, өнерімізді, ұмыт бола бастаған салт-дәстүрлерімізді, жалпы
мәдениетіміздің даму ... ... ... ... ... ... Осы орайда айтылған Президентіміздің "Ия, қазақ халқының ұлттық
ерекшеліктері, оның баға жетпес рухани ... ... дами ... ... ... сөзі өте ... ... деп санаймыз. Халықты халық, ұлтты ұлт
ретінде танытатын басты ... бірі - оның ... ... ұлттық мәдениетімізді тану, таныту, дамыту, өркеидету төңірегінде
алдымызда атқарылар қыруар жұмыстар тұрған ... ... ... ... бір ... - ... ... жылдан басталған бүкіл одақ көлеміндегі терең экономикалық және саяси
дағдарыс білім беру саласына өте ауыр ... ... ... ... ... ... орта ... және жоғары оқу орындарында тәлім-
тәрбие, білім беру мәселелеріндегі қордаланған проблемалар 90-жылдардан
бастап қана пайда ... жоқ еді. Ол ... ... тамыры кеңестік
дәуірдегі ұқыпты ойластырылған орыс тілінен басқа халықтардың тілін қоғам
өмірінен ... ... ... ... ... кезеңіне жатады.
Кеңестік дәуірде орыс тілін дамыту үшін оны оқытуды орта ... ... ... ... жолға қойып, айрықша көңіл бөлінді. Керісінше ... ... оқу ... ... ... тілінде оқыту, жаңа
мектептер ашу жылдан-жылға кеми ... Орта ... ... ... ... ... тығырыққа тірелген ұлттық тілдердің бірі - қазақ
тілі ... ... 1950 ... бастап тың өлкесінде 700-ге жуық
қазақ мектебі жабылса, "1950-1970 жылдар аралығында бүкіл Қазақстан ... ... ... ... тілі - ... тіл, ... ... тәуелсіз мемлекет
болғаннан кейін соңғы 70 жыл ішінде айырылып ... ... ... ... ... ... кезекте тұрды. Осы мақсатта соңғы 10 жылдың
аясында қазақ 5алабақшалары мен ... ... ашу ... көптеген
жұмыстар жүргізілді. Мәселен, алдымызда қазақ мектептерін ашу, балабақшадан
бастап жоғары оқу ... ... ... мен ... ... тілін оқытудың барысы жөнінде қыруар жұмыстар тұрған еді.
Білім жөніндегі ... ... ... ... және ... "Қазақ тілі" қоғамы, "Азат" қозғалысы сияқты қоғамдық
қозғалыстары ... ұлт ... шет ... барынша атсалысып, едәуір
көмегін тигізді. Көптеген ... ... ... тілі мемлекеттік
статус алды, енді соның нақты жүзеге ... ... ... сұрағына Қазақ
ССР Халыққа білім беру министрі Ш.Шаяхметов Тіл ... заң ... бір ғана оқу ... ... ... мектептерінің өсу көрсеткіші
туралы былай деп ... ... ... оқу ... ... ... ... 203 аралас балабақша; 2530 қазақ, 1159 аралас ... ... ... оқу ... бұл ... 1185 пен ... мектеп
бойынша 2613 пен 1409-ға көбейді. Тек Алматы қаласының өзінде 1989-1990 оқу
жылында жаңадан төрт қазақ ... мен 52 ... ... ... ... сыныптар, бөлімшелер ашылған".
Сонымен бірге, Тіл заңы жәпе Қазақстан Республикасындағы 2000 жылға
дейінгі кезеңде қазақ тілін және басқа ұлт ... ... ... ... ... ... аймақтарда оны іске асыру жөнінде
көптеген істер ... ... ... ... ... ... ... М.Арынов Ақтөбе облысындағы жаңадан ашылған қазақ мектептері жөнінде
"1990-1991 жылғы оку жылында Ақтөбе облысы бойынша қазақ балаларының 40,2 %-
к орыс ... ... ... одан ... ... ... ... түзеліп,
облыс бойынша 25 қазақ мектебі дүниеге келді. Биылғы оқу жылында 10 ... ... өз ... ... ... Сөйтіп, қазақ мектептерінің саны
265-ке жетті. Ал аралас мектептер саны бір кездегі 56-дан 128-ге ... ... ... ... ... ... ... жылдан-жылға көбейіп
келе жатқандығын қуанышпен атап өтеді.
Қазақ ... мен орта ... ... келе ... бірі - ... ... 1991-1992 оқу жылында облыстағы 287
мектептің 240-ы ... 17-і ... ... ... ... қаласы
тұрғындарының 80 пайыздан астамы қазақтар болғанымен, 1989 жылы қаладағы 56
балабақшаның 3-і ғана қазақша, 3-і аралас, ал ... 50-і ... ... 1992 жылы ... 3 ... ішінде қалада 16 балабақша қазақша тәрбие
берген. Ал 30 мектептің 12-сі ... 6-ы орыс ... ... ... ... сүйене отырып, ... ... және ... ... ... арқасында қазақ балабақшаларының, орта
мектептерінің саны жылдан-жалға баяу да болса өсіп, Тіл ... ... ... ... атқарылғанына көз жеткізуге болады. 1989 жылдан
1994 жылдар аралығында, мектепке ... ... ... орта ... ... ... кеңінен тоқталсақ, ондағы жағдай былайша
көрініс береді. 1994 жылы ... ... 2424 ... және ... 4223 топта 283,4 мың бала қазақ тілінде тәрбие алған.
1994 жылдан бастап қазақ тіліне деген ... ... ... ... ... ... ... қамқорлық көрсетіліп,
қаржыландырылмағаннан кейін қазақ тілі мен қазақ мектептерінің жоғын жоқтап
бірден-бір жанашыры болып отырған "Қазақ ... ... ... ... ... аңды ... бұрмалауға байланысты кейбір аймақтарда қазақ тіліне
қарсы әрекеттер, тосқауылдар жасала бастады. Тіл комитетінің ... ... ... газетінде журналист Д.Рамазановпен болған "Тіл
- елдіктің белгісі" деген сұхбатында бір ғана Қостанай ... ... ... ... "1994-2000 жылдар аралығында Қостанай, Рудный
сияқты қалаларда қазақ тілінде бірде-бір ... ... ... ... 1994 ... дейін Қостанай облысында 106 орыс мектебі қазақ тілін
оқымаған" - деген деректерді ... ... ... ... ... ... бетін ашады.
1994 жылдан бастап ... ... ... ... өсу ... баяулағаны байқалады. Оның ... ... ер ... ... Ең бастысы, Қазақстан Республикасы "Мемлекет
иелігінен алу және жекешелендіру туралы" Заңның 7-бабының 3 ... ... ... ... ... ... 39 - ... 2,
3-тармақтарына сәйкес мемлекеттік және білім беру күйесінің ғимараттарының
басқа мақсатта пайдалану және өзге ... ... ... бұзылғандығы болды. Мәселен, нарық заңын сылтауратып, көптеген
басшылық орындарда отырған шенеуіктердің балабақшаларды, орта ... ... ... ... ... ... ... беру саласындағы жағдайды
ушықтыра түсті. Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік ... ... ... оз ... ... ... ... кешкі мектепті облыстық
онкология диспансеріне, № 82 балабақшаны сарып ... ... ... балабақшаны жеке адамға, № 60 балабақшаны дене ... ... тағы ... ... ... әр түрлі мекемелерге сатқан. Алматы
облысы бойынша 63 балабақша ведомстволық биліктің серінен ... 18 ... ... ... ... ... Мұндай жағдайларға кәсіптік
білім беру мекемелері де ұшыраған. Өскемендегі № 11 ... ... ... ... қоймасына айналдырылған болса,
Лениногорскідегі № 7, Самарадағы № 27 ... ... ... ... ... тағы бір себебі 1994-1995 оқу жылынан ... ... ... ... ... ... жүріп, соның
салдарынан республикадағы көптеген мектептер жабылып, мыңдаған оқушылар
мектепсіз қалды. Бұл ... ... ... ... ... ... ұшқары ойдың жатқанын аңғару қиын емес еді.
Ал сол ... ... ... ... ... ... ... қол үзіп қалатыны, әрбір оқушының рухани жан-дүниесі,
білімі ... ... ... алынбады. Бюджетті үнемдейміз деген
осындай ұсыныстардан, істерден ... ... ... ... ... ... мектеп оқушыларын ғана ... ... ... да үлкен қиындылыққа тап қылды.
Осы орынсыз қысқартуларға өкініш ... ... ... Республикасы
Білім, мәдениет жәие денсаулық сақтау Министрі ... ... ... ... қазіргі уақытқа дейін республика бойынша
344 мектеп-интернат пен шағын комплексті мектеп жабылған. Басқаша ... ... ... сол ... де мектеп-интернаттарда жатып оқудан
өзге білім алу мүмкіндігі жоқ 6875 оқушының ... қыл ... ... ... бір-екі жыл ішінде 549 күндізгі мектеп, соның ішінде 97
кәсіптік-техникалық, 3125 ... ... 906 ... тыс, 184 жас
жеткіншектердің спорт мекемелері қысқартылған.
1997 жылдың 1 қарашасына дейін мектептен қол үзіп ... ... 26900 ... ... ... бұл ... ... БҰҰ-ның деректері де
растай түседі. БҰҰ-ның деректері бойынша 1998 ... ... ... алу мүмкіндігі 2,5 есе кеміген. Ауыл мектептерінің ... ... ... ... сол ... тап ... ... одан әрі
жалғастыра алмай отырғандардың көпшілігі де қазақ балалары болып шығады.
Қысқарту мен ... ... ... де сырт ... ... ... ... мұғалімдер жұмыссыз қалды.
Мысалы, 1996-1997 жылдары педагог мамандардың саны 47738-ге ... ... ... беру ... ... ... ұшыққаны соншалық,
ендігі кезекте мемлекеттік деңгейде маңыз беріліп, қарала ... ... 1997 жылы ... ... ... ... сөзінде халыққа білім беру жөніндегі бүгінгі күні
жіберіліп отырған ... ... ... ... деп ... ... ауылдагы жағдай мейлінше қиындап отыр. Біз үшін және ... үшін ... ... құбылысты мен білмеймін. Тінті сұрапыл соғыс
жылдарында да мұндай жагдай больш көрген жоқ, барлығы балаларға берілетін.
Баласы ... ... кез ... ата-ана үшін бүл масқара болатын, ... ... ... ... ... ... және жергілікті
жерлердегі окімст, қақша сөккенімен жауапты болатын. Бүгін мен ... ... ... отырмын, ол болашақ - балаларымыз".
Президентіміз мемлекетіміздің 2030 жылға дейінгі дамуы ... ... 7 ... ... бірі ... ... мен ... үлкен мән бере отырып, үкіметтің облыс, аудан әкімдерінің, білім
комитеттерінің ... ... ... ... ... ... ... оқумен қамтамасыз етуді, жағдайы өте төмен ауыл
мектептеріне жәрдем ... ... ... ... қиын жағдайда тұрғанына
қарамастан, мемлекет тарапынан мектептерді ... 22 ... ... ... және 1998 ... ... ... компьютерлермен
жабдықталатыны айтылды.
Президентіміздің талап етуі бойьшша, сондай-ақ 2030 ... ... іске ... ... 1998 жылдан бастап халыққа білім беру
саласы бойынша ... ... ... түзету жолында біршама
істер атқарылды. Көптеген елді мекендердегі жабылып қалған мектептер ... ... қол үзіп ... ... саны анықталып,
мектепке тартылған. Алыс елді ... ... үшін ... ... ... ... көмек көрсетілген. Мәселен,
Семей қаласы бойынша 1997 жылы 365 бала ... ... ... ... ... жұмыстардың нәтижесінде оның 344-і тездетіп мектепке
қайтарылған. Ата-анасының жағдайы төмен 240 ... ... 56 ... ... ... ... Жамбыл облысы бойынша
1997 жылдың аяғында жыл басында мектепке бармай қалған 400 ... ... ... тілінің шын мәнінде мемлекеттік тілге айналын, республикамыздағы
барлық азаматтар білуі үшін орыс ... оны ... ... ... ... ... Орыс ... қазақ тілін
оқытудың жайы бойынша кетістіктер жоқ ... ал ... ... ... ... Тіл заңы ... ... Қазақстанның жоғары
оқу зрындарында, орыс және ... ұлт ... ... үтін ... ... ... Соның салдарынан көптеген орыс мектептерінде
қазақ тілі мүдде ... ... ... да эрыс ... ... ... ... күйінде қалып отыр. Көптеген орыс ... ... ... жағдай жасалмаған. Оқушылар санын 10-12-ден
топқа бөліп оқыту қарастырылмаған. ... ... ... ... ... орыс мектептерінде қазақ тілін ... ... ... болып отыр. Мәселен, 1992-1993 оқу жылында орыс
мектептерінде қазақ ... ... ... ... 20 ... ... ... Соның 16 нүсқасында ғана қазақ тілін оқытуға 3
сағаттан, 10-11 сыныптарға 4 сағат бөлінген. 4 ... ... ... ... Міне, сондықтан да, 1994 оқу ... ... ... 106, ... Қазақстан облысында 41, Қарағанды облысында 27, Ақмола
облысында 26 мектепте, сондай-ақ Көкшетау облысында 51, Семей облысында 13
мектепте ... тілі ... ... ... ... ... қиын ... қалуының себебі,
әлі де болса жекелеген республика азаматтарының ... ... ... жауансыздығы, сонымен бірге қасақана қарсылық көрсетуінде болып
отыр.
1994 жылы қыркүйек айында өткен "Мемлекеттік тілді окытудың ... атты ... ... семинар-кеңесте
қазақ тіліндегі мұғалімдерге арналған оқу-әдістемелік құралдарды,
оқулықтарды ... деп кері ... ... ... ... акт жасап, істен шығарып жіберген оқиғалар туралы айтылды. Қайта,
керісінше көптеген орыс мектептері мен ... ... ... ... ... мен ... құралдар жетіспей
отырғанда, мұндай әрекеттерді қасақана ... ... ... не ... ... ... қазақ тіліндегі сабақ беріп ... ... ... мамандығы жоқ, кейбір аймақтарда қазақ тілінің мамандары
жетіспейді, мұғалімдердің ... ... ... ... мұғалімдер тұрақтамай оқу сапасыпа зиянын ... ... 1994 жылы ... ... ... бір жарым мың мұғалім
мектепті ... ... ... ... кеткен. Ақмола облысында 400 жас
маман мектепке келмеген.
XXI ғасыр - ... мен ... ... болып отырған таңда,
республикамыздың ғылымы сол дамудан артта қалмай ілгер басуы ... ... ... елдер экономикадағы елеулі жетістікке осы ғылым ... ... ... ... ... Қазіргі таңда ел экономикасын
көтерудің бірден-бір жолы ғылымды дамыту, оған ... ... бөлу ... ... дамыған елдің экономикасы да дамитыны ... ... ... жоғары баға берген Халықаралық инженерлік Академияның
ахадемші ... ... ... өз ... ... ... жағдайда ғана ойдағыдай дамып, барынша қайтарым бере алады. ... ... ... ... ... ... ғылымсыз, аса жаңа технологиясыз,
ағарту мен білімсіз жарқын болашақта Қазақстанның ... ... ... ... ... ... Әлемнің барлық жетекші елдері өркениетті
өркендетудің жалпы үрдісі тұрғысынан ... өз ... ... ... ... -деуін өте орынды айтылған деп санаймыз.
Орыс тіліндегі мектептер оқулықтардың ... ... алып ... оқулықтарда қазақ халқының тарихы, әдебиеті, ... ... ... ... ... халқының мәдениеті жөнінде жарытып еш
нәрсе біліп шықпасы анық. Бұл жас ... ... ... қалыптастыруға да зиянын тигізіп отыр.
Қазіргі таңда Республикамыздағы мәдениет саласында отыз ... ... ... ... ... 45 ... 25 ... 90 музей, жеті мың
кітапхана жұмыс істейді. Еліміздің ата заңынан бастап, басқа да ... ... ... әр ... ... тілін, дінін,
әдет-ғұрпын, салт-дәстүрін жандандыруға барлық мүмкіндіктер берілген.
Мәдениет ... ... ... ... ... мәдени
өзіндік ерекшелікке құқығын қорғау деп аталатын 37-бабында былай делінген:
"Қазақстан Республикасы салықтары өкілдерінің діни және ... ... ... ... ... ... ... қозғалыстарға қатысу
бостандығына, мәдениет ұйымдарын құруға, балаларды, ... ... ... ... шетелдердегі отандастармен мәдени
байланыстарды кеңейту ісіне қатысу ... ... ... қорғалады. Ұлттық мәдениет ұйымдары Республикасының заңдарына
сәйкес құрылып, жұмыс істейді».
Мемлекетіміз ұлтаралық татулықты, ... ... ... 1995 жылы Республикамызда тұрып жатқан барлық ... ... ... ... ... ... мәдени өмірінің қайта
түлеуіне жағдай жасау, ... ... ... ... ... құрылып, ол қазіргі уақытта көптеген жұмыстар атқаруда. Осы
ассамблеяның қаржылай және басқа көмектерінің ... ... ... ... ... ашылып, жұмыс істеуде. Қазақстанда бес тілде
теледидар және радио ... ... ... ... он ... ... мен журналдар шығарылады.
1991-1999 жылдар аралығында қоғамымыздағы бел алған ... ... және ... ... ... ... ... кемшіліктеріне байланысты ауылдық кітапханалар, ... ... ... ұшыраған. Қалалардағы жабылғші
кітапхапалардың көпшілігі түнгі ... мен ... және тағы ... ... ... ... Республика да 4511 мемлекеттік
кітапхана қысқарған. Бір ғана Алматы қаласының езінде 1996-1997 ... ... 25-і ... ... ... мен қалалық мәдениет
басқармасының басшылары өздеріне, туысқандарына жекешелендіріп алған.
Сол жекешелендірілген ... ... ... ... ... екенін, қандай мақсатқа жұмсалғанын, қаншалықты пайдаланылып
жатқанын ешкім де ... бере ... ... ... ... қоры бар, ... 2600 ... қабылдап,
республикамыздағы негізгі рухани байлығымызды сақтап ... ... ... ... ... ... аралығында кітап
сатып алуға ешқандай қаржы бөлінбеген. Кітапханаларға байланысты тағы бір
алаңдатарлық мәселе, Республикамыздағы кітапханалардың жалпы ... ... ... ғана ... ... кітаптар екен. Кітап саудасындағы жағдай да
алаңдаушылық тудырып отыр. Олай дейтініміз, бүкіл ... ... ... ... ... ... дүкендер жабылып, арзаны
бағаларға жеке ... ... ... ... ... ... ... "Қазақ кітаптың" 500 дүкенінен республикада ... ... ... ... ... ... ... өзіндегі
"Алматыкітап" бірлестігінің 37 кітап дүкенінен тек 5-і қалған.
Сондай-ақ, ... ... да ... көзқарас, жанашырлық, қамқорлық,
қаржыдан ... ... дер ... ... ... ... ... актерлердің жалақысы ғана төленіп, театрларға ксректі
өзге шығындар декорация, театр ғимаратын күту, электр энергиясы және ... ... ... шығындарды театр үжьшдарыпың өздері табу міндеттелді.
Дамыған Англия, Франция, Германия ... шет ... ... ... тарапынан қаржыландырылып отырғанда, біздің үкіметіміздің өнер
ордаларын нарық заңымен өмір сүр ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Мінс, осындай бәрін нарық заңымен
шешкісі ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің солақай шешімдерімен кейін
республикамыздағы көптеген ... ... ... ... барып, өз
деңгейін төмендетіп алды, Мәдениет комитеті ... ... ... ... ... 1998 ... қорытындысы бойынша
облыстық отыз бес театрдың тоғызы ғана жоспарланған ... ... ... ... ... қойғанда, тозығы жеткен өнер ... ... де ... ... кино өнерінің соңғы сегіз-тоғыз жыл көлемінде әлемдік
деңгейдегі қол ... ... ... ... ... ... проблемалары аз емес. Мәселен, қиындықпен қаржы шашып ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет
тарапынан кино өндірісіне жеткілікті ... ... және ... ... ... көп ... ... келеді.
Жылына ондаған фильмдерді түсіруге мүмкіндігі бар, ... ... ... бар ... ... ... арнайы тапсырыстың және қаржының жоқтығынан жылына бір, ... ғана ... ... да ... ... ... халыққа мәдени
қызмет көрсететін ауылдық жерлердегі клубтар мен қалалардағы ... ... ... 1993 ... көкек айында болған мәдениет
министрлігінің Кеңейтілген мәжілісінде республикалық кәсіподақ қарамағында
2700 клуб болса, 1993 жылға ... оның ... ... ... ... ... және ... келісім министрлігі мәдениет
комитетінің мәліметі бойынша 1999 ... ... ... ... ... 134-і ... тапшылығына байланысты және кино өндірісіндегі өзара байланыстың
нашарлауынан шет мемлекеттрдегі халықаралық ... ... ... өз ... жетпей жатыр. Сонымен бірге,
Ж.Аймауытовтың "Ақбілек" романы желісінде түсіріле бастаған ... және ... ... тарихы" және т.б. фильмдер қаржының
тапшылығынан ... ... ... ... ... ... көркем
фильмдерімізді жарнамалау және халық арасында ... ісі де ... ... да ... ... өз республикамызда өзінің
лайықты бағасын алып, рухани-мәдени ... ... ... ... осындай олқылықтардан кейін қазақстандық кино аудиториясын ... ... ... ... ... қол
фильмдер жаулап алды. Кино өнерінің үлкен ... ... және ... өнім ... жете түсінбеуіміздің салдарынан мемлекетіміз рухани
да, ... та ... зиян ... ... бен ... алған, ұрпақ тәрбиесіне зиянынан басқа ... жоқ шет ... ... тұрудың жолы, ұлттық сананы ... ... ... рухтағы отандық фильмдерді көбірек шығару және оны
халыққа жеткізіп насихаттау болып отыр.
Кино өнерінің ... ... әсер етер ... өте зор. ... ... ... ... мұраларымызды түгендеп жатқанда ... ... ой ... ... тұтатып тарихымыздағы аса ірі оқиғалар мен
ірі тұлғалар жөнінде көркем фильм ... ... ... ... ... алғанына 11 жыл асқанына қарамастан әлі күнге
дейін "Абылайхан" туралы көркем фильм түсіруге ... ... ... ... және ... ... ... бастап "Қазақфильм"
киностудиясы мамандарына дейін ... ... ... ... ... ... ... озық туындылар жасап, халқымыздың
рухани байлығын, өнерін ... ... ... ... ... қашан
болтаны да жалпы ұлттық зиялы қауымды ойлалтатын уақыт болды.
90 жылдардан бергі кезенде музыка өнері ... ... ... ... ... бірі - ... ұлттық музыкалық өнеріміздің даму
бағытының жайы. Елімізге демократиялық өзгерістермен ... ... ... ... ... соңғы езгерістер - ұлтпық музыка жанашырлары мен
белгілі композиторларымыздың ... ... ... желеу етін, теледидар мен радионы толып жатқан неше түрлі шет
елдік даңғаза музыка ... ... ... қойылмай келеді.
Тәуелсіздігіміздің арқасында өз ... ... ... өнеріп
жандандырудың орнына, қайта керісінше америкаңдық, ... ... ... ... ... үрдістің әсіресе, ... ... ... тиюде. Жастарымыз ұлттық музыкамыздың нәрі мен
жанына құйылар рухани құндылықтарьшан ажырап, ... ... түгі ... өзге шет ... ... ... ... Қазіргі заманда жастар
арасында музыканың ықпалы өте күшті екенін ескерсек, қазақ музыка өнерінің
болашағы қалай болар деген ... ... ... ... 30 ... ... 50 ... кино, 70 пайызы теледидар көрсе, 90 ... ... ... ... ... ... ... насихаттамау, оның адға қарай
дамуына демеушілік көрсетпеудің салдарынан кейінгі жас ұрпақтың ... ... қол үзе ... байқалады. Рухани сананың
төмендігінен ... ... бар, ... бар ... ... көрші
елдердің әншілерін жиі ... ... ... жалығар емес.
Олардың тарапынан ұлттық өнерге жанашырлық жоқтың қасы. Сол ... ... ... ... рухани тексіздігіміз жалғасып келеді. Басқаны былай
қойып, енді мемлскстгік деңгейдегі ресми мерекелерге де шет ... ... ... ... айнальш барады. Бұл жөнінде ғалым Ақселеу
Сейдімбек: "Тек ғана шет ... ... ... тек қана шет ... ... ... өмірі мен өнерін шет елдіктердің ғана ... ... ... ... ... шет елден келген
жалақты-жалаң бұл ... ... ... ... ... ... ... ескерткіштердің өзін
қорғауға алып, қайта жөндеу жұмыстарын жүргізудің өзі ... ... ... ... ... 1995 жылы ... және
қайта жөндеу жұмыстарына 150 ... ... ... ... ... бар болғаны 3,5 миллион теңге ғана ... ... ... ... ... ... жұмыстары тоқтап қалған.
Республикамыздағы тарихи-мәдени ескерткіштердің көпшілігі орталықтан,
елді мекендерден алыста орналасқандықтан оларды қорғау, ... ... ... қиындықтар туғызуда. Арнайы қаржы бөліп, қайта жөндеу
жұмыстарын қолға алмасақ, Болған ата (ХІІ-ХІІІ ғғ.), ... ата (ХІҮ ... ата (ХІҮ ғ.), Баба ата ... ғғ.), ... ана (XII ғ.), Бала би
(XIX % ғ.) және тағы ... да ... ... ескерткіштерімізден
айырылып қалуымыз мүмкін.
Қазақ елі ... ... қол ... ... ... және ... ұлан-ғайыр даламыздағы небір ғажайып дала ... ... ... Ұлы ... ... тонауға түсті. Белгілі
композитор Е.Рахмадиси Моделист Министрі болып тұрған кезде ... ... асыл ... ... ... ... ... қолға алған
екен. Өкініштісі осы басталған жұмыстар аяқсыз қалды. Сондықтан да тарихи
мұраларымызды ... ата ... ... ... ... ... тұрғанын айта кеткеніміз жөн.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы білім беру және кәсіби мамандар дайындау саласында патшалық Ресейдің отарлық саясатының салдарлары мен зардаптары179 бет
Мектеп музейін ұйымдастыру және оның кейбір мәселелері92 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
BSD(Berkeley Software Distribution)3 бет
Novell DOS операциялық жүйесі11 бет
RLC тізбектегі өтпелі процесстер8 бет
Жылуэнергетикалық қондырғылардың атқарушы механизмдері мен реттеу құралдары жайлы ақпарат8 бет
Электр тізбектеріндегі ауыспалы процесстер26 бет
Өнеркәсіптік автоматты регуляторларды тиімді реттеу параметрлерін тандау және есептеуінің инженерлік әдістері8 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь