Орта ғасырдағы педагогикалық ойлардың дамуы

І. КІРІСПЕ БӨЛІМ.
Сан ғасырлық тағылым мен тәлім . тәрбиенің бүгінгі ұрпақ үшін маңызы
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ.
1) Орта ғасырдағы шығыс ойшылдарына сипаттама
2) Орыс және Кеңес педагогтарының еңбектеріне түсінік
3) Қазақ ағартушыларының ой.пікірлері мен қалыптасуы
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ БӨЛІМ.
Егеменді Қазақстан өз тарихында күрделі бет бұрыс кезеңін бастан кешіріп отыр. Республика тәуелсіздік алып, дүниежүзілік қоғамдастық танып егеменді мемлекетке айналды. Еліміздегі әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешу және жеке тұлғалардың жан-жақты дамуымен және олардың кәсіптік жағынан қалыптасуымен тікелей байланысты. Нарық экономикасына көшу, құқықтық мемлекет құру және азаматтық қорғау талаптарын қамтамасыз ету, білім беру жүйесінде үлкен өзгерістер енгізуді қажет етіп отыр. Мұндай маңызды да, күрделі мәселелерді шешу үшін, адамзат мәдениеті мен тәрбие тағылымдарының үлгілі тәжірибесіне сүйенудің қажеттілігі анықталуда. Осы тұрғыдан алып қарасақ, еліміздің оқу-ағарту мен білім берудің тарихи бетін ашып беретін, оның теориясын жасап өздерінің педагогикалық көзқарастарын бүгінгі ұрпаққа мұра етіп қалдырған ойшылдарымыздың - еңбектері.
Бұдан туындаған мәселелер жай ғана көрініп қоймай маңыздылығымен бүгінге жетіп отыр. Мемлекетіміз үшін де, ата-аналар үшін де бүгінгі таңда жас ұрпаққа сапалы білім беруден маңызды мәселе жоқ. Оқушылардың дүниетанымдық көзқарастарының ауқымды жасалуы білім берудің мазмұны, ондағы мақсат-міндеттердің шешіліп орындалу дәрежесі мен дидактикалық талаптардың ескерілуі мөлшермен анықталатыны белгілі. Педагогикалық теорияда тәрбиенің мақсаты мен міндеттері қоғамның қажеттілігі мен айқындалады. Ал еліміздегі білім берудің, жас ұрпақты тәрбиелеудің мақсаттары мен міндеттері Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан эканомикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында» атты Қазақстан халқына Жолдауынан туындайды.
Бүгінгі білім жүйесі бүкіл әлем деңгейінде қоғамдық дамудың өлшемі мен сол қоғамның негізін құрайтын басты тетіктердің бірі болып отырғаны баршамызға белгілі. Ғылымның қай саласы болсын ұстаз қауымы алдына зор міндеттер жүктейді. Соның ең бастысы – сапалы білім және саналы тәрбие беру барсынында оқушылардың шығармашылық қабілеттерін, ақыл-ой белсенділігін дамыту болып табылады. Себебі, білімді жастар ғана ел егемендігін баянды етіп, қоғамның әлеуметтік – экономикалық дамуына лайықты үлес қоса алады.
1. Аймауытов Ж. Психология. Алматы, 1994.
2. Амонашвили Ш. Трактат “Школа жизни. Москва. Изд. дом. Амонашвили, 1998.
3. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А. Педагогика. Алматы, 2004.
4. Бабанский Ю.К. Педагогика. Москва, 1988.
5. Баженова И.Н. Педагогикалық ізденіс. Алматы. “Рауан” 1990.
6. Баранов С.П. и др. Педагогика. Москва, 1981.
7. Батышев С. Научная организация учебно-воспитательного процесса. Москва, 1975.
8. Бейсенбаева А.А. Теория и практика гуманизации школьного образования. Алматы, 1996.
9. Безрукова В.С. Педагогика. Изд. “Деловая книга”, Екатеринбург, 1996.
10. Бержанов К., Мусин С. Педагогика тарихы. Алматы, 1984.
11. Битинас Б. П. Процесс воспитания. Приобщение к ценностям.
12. Беспалько В.П.Слагаемые педдагогические технологии. Москва, 1989.
13. Блонский П.П.Курс педагогики. Москва, 1916.
14. Давыдов В.В. Проблемы развивающего обучения. Москва, Педагогика, 1986.
15. Гессен С.И. Основы педагогики. Москва, 1995.
16. Давыдов В.В. Теория развивающего обучения. Москва, 1996.
17. Данилова М.А., Болдырева Н.И. Москва. Педагогика, 1971.
18. Дьяченко В.К. Новая дидактика. Москва. «Народное образование» 2001.
19. Жалпы білім берудің ұлттық моделінің қалыптасу жағдайындағы дамуы. Алматы “МерСал”, 2003.
20. Журавлев В.И. Взаимосвязь педагогической науки и практики. Москва. Педагогика, 1984.
21. Әбу Насыр әл-Фараби. Философиялық трактаттар, Алматы, 1973.
22. Әбу Насыр әл-Фараби. Әлеуметтік-этикалық трактаттар. Алматы, 1975.
        
        Орта ғасырдағы педагогикалық ойлардың дамуы.
Жоспары:
І. КІРІСПЕ БӨЛІМ.
Сан ғасырлық тағылым мен тәлім – тәрбиенің бүгінгі ұрпақ үшін маңызы
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ.
1) Орта ... ... ... ... Орыс және ... ... ... түсінік
3) Қазақ ағартушыларының ой-пікірлері мен қалыптасуы
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ БӨЛІМ.
Тәрбие басы тал бесіктен басталар, ойшылдардың еңбектерінен тәлім алар
бүгінгі ... ... ... ... ойлардың дамуы.
І. КІРІСПЕ БӨЛІМ.
Сан ғасырлық тағылым мен тәлім – тәрбиенің бүгінгі ұрпақ үшін маңызы
Егеменді Қазақстан өз ... ... бет ... ... ... отыр. Республика тәуелсіздік алып, дүниежүзілік қоғамдастық танып
егеменді мемлекетке ... ... ... ... және жеке тұлғалардың жан-жақты дамуымен және олардың кәсіптік ... ... ... ... экономикасына көшу, ... құру және ... ... ... ... ету, ... беру
жүйесінде үлкен өзгерістер енгізуді қажет етіп отыр. Мұндай ... ... ... шешу ... ... ... мен тәрбие тағылымдарының
үлгілі тәжірибесіне сүйенудің ... ... Осы ... ... ... оқу-ағарту мен білім берудің тарихи бетін ашып беретін,
оның теориясын ... ... ... ... ... ұрпаққа
мұра етіп қалдырған ойшылдарымыздың - еңбектері.
Бұдан туындаған мәселелер жай ғана ... ... ... ... отыр. Мемлекетіміз үшін де, ата-аналар үшін де ... жас ... ... ... ... маңызды мәселе жоқ. Оқушылардың
дүниетанымдық көзқарастарының ауқымды жасалуы ... ... ... мақсат-міндеттердің шешіліп орындалу дәрежесі ... ... ... ... ... белгілі.
Педагогикалық теорияда тәрбиенің мақсаты мен міндеттері ... мен ... Ал ... ... ... жас ұрпақты
тәрбиелеудің мақсаттары мен міндеттері Н.Ә. Назарбаевтың ... ... және ... ... ... ... атты
Қазақстан халқына Жолдауынан туындайды.
Бүгінгі білім жүйесі бүкіл әлем деңгейінде қоғамдық дамудың ... ... ... ... құрайтын басты тетіктердің бірі болып отырғаны
баршамызға белгілі. Ғылымның қай саласы ... ... ... алдына зор
міндеттер жүктейді. Соның ең бастысы – сапалы ... және ... ... ... ... ... ... ақыл-ой белсенділігін
дамыту болып табылады. Себебі, білімді жастар ғана ел егемендігін ... ... ...... ... ... үлес қоса ... болса өскелең ұрпақ мүғалім берген білімді іс-әрекет тәсілдері
мен бағалау өлшемдерін қамтитын қоғамдық және ұжымдық ... ... ... қоймай, оны әрі қарай өзінің белсенді, зерделі ... ... ... ... ... ... ... заңында «Білім беру
жүйесінің басты міндеті – ұлттық және жалпы ... ... ... ... жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға, ... ... ... ... білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау.
Жеке адамның шығармашылық, рухани және дене ... ... пен ... өмір ... берік негіздерін қалыптастыру,
жеке басының дамуы үшін жағдай жасау арқылы интеллектін байыту.
Педагогика тарихынан туындайтын тәрбие – белгілері ... ... ... және ... ... ... ... құбылыстарға қарағанда ол
демек, тәрбие мәңгі бақи категория қатарына жататындығы ғылымда әбден
анықталып ... ... орта ... адамзат ілімінің молаюын, ақыл-
парасатының жетілуін, оқу-ағартудың ... ... ... ... ... ... зор еңбек сіңірген ғұламалардың бірі ... оның ... ... ... - ... ... ғылымды жіктеуде педагогиканы (ол ... ... ... ғана ... азаматтық ғылымға жатқызды. Фарабидің оқу-тәрбие,
білімнің категориясының негізін салғанын « Қайырымды қала ... ... ... ... түскенін, ағылшын утописі Томос
Мордың (1475-1535) өз ... ... ... анық көре аламыз.
Тәрбие тарихынан белгілі болғанындай, ... ... ... және ... ... оқу, ... ... деп қарастырады. Жүсіп
Баласағұни ХІ ... ... ... ... бола ... ... «Құтты
білік» дастанында отбасы тәрбиесінің негізін салды. Тәрбие теориясының
қарқынды ... ... ХІІ ... ... дейінгі педагогика
философияның бір бөлігі ретінде қарастырылды. Шынында да, қазірдің өзінде
философтардың қай-қайсысы ... ... ... айналып өтпейді.
Осының өзі педагогикалық проблеманың қоғам мен ғылым үшін маңыздылығы зор
екендігі айтпаса да белгілі.
Педагогиканың өзі ... ... ... ... деңгейде дамып
келеді. Я.А. Коменскийдің (1592-1670) еңбектерінде тәлім-тәрбие мәселесі
одан ары дамып, оның жолын ... да ... ... ... оқушының, студенттердің өзіндік жұмысын
ұйымдастыру мен шығармашылыққа баулу, ... ... ... білім
беру орта ғасыр педагогтарының оның ішінде Я.А. Коменский, К.Д. ... ... т.б орта ... ... ... орын ... халқы – рухани зор байлықтың мұрагері. Ежелгі ... ... ... сыбызғы – сырнайының үні, асқақтата салған әсем
әні, ғашықтық жырлары, ... саз, ... ... мен бостандық үшін жері
мен елін қорғаған батыр бабаларымыз ... ... ... ... ... ұрпағын өнегелі де өнерлі, адамгершілік ар-ожданы жоғары намысқой азамат
етіп тәрбиелеп ... ... ... Олай ... тәуелсіздік туы
желбіреген егеменді еліміздің ... ... ... ... ... ізеттілік, қайырымдылық, кішіпейілділік, әдептілік, елін,
жерін, отанын сүюшілік секілді ең асыл қасиеттерді қаны мен ... ... ... ... ... ... өте ұтымды болар еді.
Педагогикалық ойлардың, туған жерге деген ыстық сезім, атамекенге
деген ... пен ... ... тұтуды Ұлы дала ойшылдары Қорқыт ата, Әл-
Фараби, ... ... ... ... т.б. өз еңбектеріне арқау еткен.
Қазіргі мектептердегі жаңа өзгерістер әлемдік білім беру тәжірибелерін
пайдалана отырып, ... жеке дара ... ... ... ... ... іздестіру оларды қолдануға бағытталған. Бұл ... ... ... ол оқытудың жеке тұлғаға бағдарлануын,
дамуы мен ... ... мен ... тану ... болып, оларға
жаңа мазмұн, мағына береді.
Тәрбиенің мәнін анықтайтын белгілері болады.Ең алдымен, оның ... ... ... көптеген жағдайларға байланысты қиындай
түсетін өте күрделі диалектикалық сипатының болуы.
Тәрбиенің мақсатқа бағытталған ықпалын қиындататын жағдайлар ... ... бала ... ... ... ресми топтар т.с.с.) табиғатына
үйлеспеуі, әр баланың өзіне тән белгілі бір жинақталған көзқарасы мен ... ... мен ... ... оқушының ішкі рухани жан
дүниесін ашудың қиындығы (оқушылар ... топ ... ... ... ... бір педагогикалық ықпал нәтижесінің ... ... ... ... тән ... ... келіп
туады.
Тәрбие диалектикасы дегеніміздің өзі сыртқының (объективті) ішкі
жағдайдың ... ... ... адам ... ... Адамның қоғамдық мәні дамудың қай жағдайда жүруіне байланысты
қалыптасады. Дегенмен, адамның ... ... ... оның ... іс- ... ... ... рөл ойнайды. Бұл дамудың
әлеуметтік жағдайы деп ... ... ... ... адамның қоғамдық
мәнін қалыптастырудың қозғаушы күші деп саналатын бірқатар ... ... тән. Олар ... және ішкі ...... ... ... – бұл педагогикалық құбылыс. Олай болса ... мен ... ... ... мәселелерін қарайық. Бұл
жерде кейбір заңдылықтарды атауға болады.
1.Тәрбие қоғам ... және ... ... ... әлеуметтік экономикалық мүмкіншілігі өскелең өмір
талабына сәйкес дамып отырса, соғұрлым ... ... ... ... ... игі әсер етеді.
2.Тәрбие мен өзін-өзі тәрбиелеудің бірлігі.Оқушы тұлғасының дамуы мен
қалыптасуына белсенділіктің рөлі ... ... ... түрлерін байқауға болады. Олар: қарым- қатынас белсенділігі, таным
белсенділігі және ... өзі ... ...... ... арқылы бала жолдастарымен, кейбір
адамдармен қарым – қатынас жасайды, өзіне дос ... ... ... ... ...... ... нәтижесінде тұлғаның
бойында мінез-құлық қасиеттері ... ... ... т.б.) ... даму процесінде өзін - өзі тәрбиелеу белсенділігі сапа
жағынан ішкі факторға айналады.Оқушы үлгі ... ... ... ... ... ол шырақ, оны өзін - өзі тәрбиелеудің ... ... ... ... ... тек
айналадағы дүниені ғана танып қоймай, олар өзіне және өзінің ішкі ... ... ... ... яғни ... бір ... ... объектісі болады.
3.Тәрбие іс - әрекетінің және қарым – қатынастың шешуші рөлі.
Тәрбие, оқыту және білім беру іс - ... ... Іс ... ... ... бар. ... ойын, оқу , еңбек, спорт, көркемдік,
қоғамдық ... ... т.б. ... іс-әрекеттердің нәтижесінде
баланың ақыл – ойын, осы дүниеге көзқарасы ... ...... және
эстетикалық қасиеттері қалыптасады, еңбек ... ... ... - ... ... ... – қатынас іске асырылады. Қарым –
қатынас бұл ... ... ... әр ... ... ... бір – бірімен пікір алысуы. ...... өмір ... ол ... ... және ... процесі
ретінде сипатталады. Қарым – қатынас оқушыларды мінез – ... іс ... ... ... ... ... орта ... мол хабарламалармен
байытып ой - өрісін дамытады.
Қарым – қатынас нормативтік просесс ... ... ...... ... ... жинағымен реттеледі. Ол
нормаларды қоғам реттейді. Қоғамдық нормалардың көзі – идеология, қоғамның
әлеуметтік – саяси және ... ......... процесі. Таным және қарым – ... ... мұны ... іс - ... көруге болады.
4. Тәрбие процесінде оқушылардың және дербес ерекшеліктерін есепке
алу.
5.Педогогикалық процесте ұжым мен ... ... ... ... ... негізгі көзі ұжым болады.
Көрнекті педагогтар Н.К.Крупская, А.С.Макаренко, ... ... ... - ... ... ... негіздерін жасады. Балалар мен ... ...... даму процесі. Педогогикалық процесте ұжымның басты
борышы - әрбір ... ... ... ... болу тиіс. Тәрбиенің
ерекшелігі, оның ұжымдық ... іске ... ... ... ... текті процесс.
Міне, осы тұрғыдан жаңашыл мұғалімдердің ... мен ... іс - ... ... ... ... шешуші
шартарының бірі болады.
Сонымен тәрбие мазмұны қоғамның әлеуметтік – саяси, ... ... ... ... ... ... тәрбие принциптеріде қалыптасқан.
Әдетте принцип дегеніміз адамның нақты іс - әрекетінде өзі башылыққа
алатын алғы ... ... ... ... ... принциптері тәрбиеші
басшылыққа алуға тиісті тәрбие процесінің жалпы заңдылықтарын бейнелейтін
бастапқы ережелер. Тәрбиеші оларды таңдамайды, басшылыққа ... ... ... ... ... ... дербес, нақты мәселелердің шешімін
іздейді. Мектеп өмірінде әр түрлі тәрбие принциптері қолданылады.
Тәрбиенің идеялылығы мен ... ... ... ... ... ... бар азаматтарды қалыптастыру міндеті
қойылады.Мектептің бүкіл іс - ... ... ... ... ... етуі
керек. Кез – келген тәрбие жұмысының құндылығы ... ... ... ... ... ... ... білімінің дұрыстығына берік
сендірумен, қоғамдық саяси белсенділігін, жоғары моральдық және азаматтық
сапаларын қалыптастырудағы ықпалымен ... ... ... ... үшін ең алдымен олардың мақсаттарымен
міндеттерін нақты ойластырып, анықтаған жөн. Мақсатсыз тәрбие жақсы ... ... ... ... ... ... әр бір баланың және ұжымныңерекшеліктерін еске алып, мұғалім тәрбие
жұмыстарының формаларын, мазмұнын, әдістерін іріктеп ... мен ... ... ... ... ... мен ... іс -
әрекеттерінің үнемі жоспарлы түрде өтуіне әсер етеді.
Тәрбиенің өмірмен, еңбекпен, қоғам құрлысының практикасымен байланыс
принципі. Бұл принциптің мәні ... ... ... және рухани
қатынастарын, өмір шындығының моралі және әсемділікке көзқарасын тәрбие
ісінде қолдану ... ... Осы ... ... ... оқушыларды
өмірге, еңбекке,мамандықты саналы таңдауға толық дайындаудың ... ... ... ... ... ... тек ... тәрбие
жұмысындағы өнімді еңбегімен байланысын жүзеге асыру деп қараушыларда
бар.Бұл жеткіліксіз пікір, себебі ... өмір ... ... ... ... кеңірек және мазмұндырақ.Оқушыларды еңбектік іс ... ... ... ол әрекеттің қоғамның түпкі мүлдесі үшін,
материалдық және рухани игіліктерді байыту үшін күресетін ... ... ... жағдайға келтіруіміз керек.
Ұжымда және ұжым арқылы тәрбиелеу. Бұл тәрбие ... ... ... ... ... ... мен жас ... және ұжымдық өмірін, олардың тұлғасының рухани ... ... пен ... ... ... ... ... қарайды.
А.С.Макаренко ұжымды адамның біртұтас түрлі сапалары ... ... ... сондықтан тәрбие жүйесі ұжым болып
ұйымдастырылған педагогикалық іс - әрекет ... ... ... деп ... Бірлескен іс - әрекетте, ... ... ... ғана ... тәуелді,өзара жауапкерлікті қатынастар
туындайды, баланың тәжірибе және ұжымдық өмір дағдыларын ... ... оның ... ... ... ... ... тұлғасына қойылатын талаптармен көрсетілетін құрметтің
бірлігі. А.С.Макаренко кезінде егер біреу – ... ... ... ғана ... ... ... едіңіз деп сұрай ... мен ... ... үлкен талап қою және құрмет көрсету деп жауап берер едім,
- деген екен. ... осы ... ... ... оқушы күш – қуатына
ерік беретін, орынды ... және ... ... ... ... сезінуін және өз тәртібіне жауапкерлігін ұғындыратын өзіндік
өрнегі (стилі) мен ... ... бар ... ... ... ... ету ... қате түсінікпен, уақ – түйекпен байланыссыз
болса, онда ол адамға деген құрметтің ең ... ... ... ... ... ... ... бір шамада қателесу бола тұрса
да, адамға үміт болжамы ... ... ... ... ... ... ... нәрсені жобалай біліп, оған сүйеніп, оның сеніміне иек артуымен
қатар, мұғалім оқушының өз ... ... ... ... ... ... керек.
Тәрбиелік ықпалдың тізбектестігі, жүйелігі, беріктігі және
үздіксіздігі. Бұл принципті ... ... ... мен ... ... ... ... педагогикалық жүйенің болуын талап етеді. Тәрбие
саласында ... ... ... ... бір – ... сабақтас болуы
тиіс. Жаңадан өткізілетін тәрбие жұмысының мазмұны өткізілген тәрбиелік
шаралардың логикалық жалғасы ... ... ... өткізілген тәрбие
жұмысының мазмұны оны ары ... да ... ... ... көтеріледі. Сонда
ғана аталған принциптер жүзеге асады.
Педагогикалық ықпалдардың жүйесіздігі, кездейсоқтығы, бейтараптығы,
келісімсіздігі, ретсіздігі тәрбие мақсатына үзілді – ... ...... ... үшін ... ... ... ала – құлалығынан бетер
зиянды нәрсе жоқ. Мәселен, мектеп пен үйелменнің сынып ... мен ... ... ... ... талаптарының үйлеспей ала – құла
болуы. Тәрбие көп адамдар қатынасатын ұзақ іс - ... ... ... тізбектестік пен ұласымдылықтың сақталуы, оқушылардың
тәрбиелік дәрежесінің дер кезінде ... ... ... мәселе.
Тәрбие жұмысының барлығы білім мен сенімнің, сөз бен ... ... ... ... ... жас және ... ерекшеліктеріне сәикестігі. Бұл
принципті жүзеге асыру оқушылар іс - әрекетінің ... мен ... ... өмір ... күш – қуаты мен мүмкіндіктеріне сәйкес болуын
талап етеді. Әрбір бала өзінше ... бір ... ... ... ... беру оқушы бойындағы қажеттілік пен қызығушылыққа
сүйеніп , оны ... және ... ... мен іс - ... ... жаңа ... мен ... туғызатын түрлер
мен тәсілдерді таба білгенде ғана ... ... Осы ... ... ... жас және ... психологияны терең ... ауыз ... ... түйініне келетін ... ... ... ... толы ... ... ... ұстаз, қоршаған орта қауымы жоғарыда аталған тәрбие заңдылықтары мен
принциптерін талапқа сай қолдану шеберліктерін жетік меңгергенде ғана ... жас ... ... ... ... ... меңгеруіне
бағыт береді: біріншіден ақыл-ойдың зерделігі мен ... ... ... пен ... ... өзіндік талғам мен
құндылықты, төртіншіден елін, жерін, халқын ... және ... ... ... үлгі ... ... ... құнды мінез-
құлықтар қалыптасады.
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ.
1) Орта ғасырдағы шығыс ойшылдарына сипаттама
Екінші ұстаз атанған Әбу Наср әл-Фарабидің ғылымға ... ... және ... осы ... ... ... ... құнды. Ғұламаның өмірі, шығармашылығы, педагогикалық,
психологиялық, философиялық т.б көзқарастарына қатысты күрделі
зерттеулермен дәйекті пікірлер айтылып, жазылып келеді. Әл-Фараби ... ... ғана емес ... әлемге танымал сондықтан адамзат қауымына
тән ғалым екені дәлелденді.
Қоғам дамып, оның түр сипаты өзгерген сайын, ғылым мен техниканың үнемі
жаңа құралдары ... ... ол ... кең тараған сайын олардың адамдарға
жағымды-жығымсыз ... да ... ... ... ... қаңғыбастық секілді т.б. былай қойғандағылым мен тениканың
мүмкіндіктерін ақша табу ... ... ... ... ... ... ... арасындағы копьютерлік ойндарға құмарлық,
ересек адамдардың әр түрлі ... ... мен ... ... ... техникалық жабдықтардың мүмкінджігінен біздерге келіп
жеткен әр түрлі ойын, сауық, кино, басқа да ... де ... ... жас буындарға тигізетін теріс әсері күннен күнге ... өсіп келе ... жас адам ... әсер етіп өмірлік бағыт-
бағдарын теріс арнаға ... ... ... ... ... әлеуметтік-
педагогикалық қызметтің қажеттігі арта түсуде. Бұл ... ... ... ... ... бүгінгі күн ахуалына сай пайдаланудың жолдарын
қарастыру мәселесі туындайды. Соның бірі ... ... мен ... ... күн ... сай пайдалану жолдарын
қарастыру.
Бұл ретте ... ... ... және психологиялық пікірлерін
жекелеген адамдардың мінез-құлқы мен жүріс –тұрысы, ақыл парасатына тәлім-
тәрбиелік ықпал етуде қолдану мүмкіндігі мол ... атап ... ... оның ... ... ... ықпал ететіні және
осыдан келіп әр кімнің өз білгенінше өнеге алатынын ... ... жету ... ... да бір адам қауымын қажет
етеді, осы қауымдағы адамдардың әрқайсысы оған ... ... ... ... да бір ... тауып беріп отырады...» дейді. Біз ... ... ... ... ... ... ... пікірі аса маңызды. Айталық ол осы «Философиялық ... ... ... ... ... ... ... өмір
сүруіне қажетті нәрселердің бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ғана адам өзінің жаратылысына сай кемелдік
дәрежесіне жете алады» дейді. Ғұламаның бұл ... ... ... ... ... дегеніміздің өзі адамды белгілі бір
қоғамда толыққанды өмір сүруіне шарт ... ... қосу ... болсақ,
осыған орай өзара жәрдемдесу, кейбір мүмкіндігі төмен адамдарға көмек беру
осы әлеуметтік педагогиканың басты міндеттерінің бірі. ... бұл ... адам ... сөз ... Оның ... ... ... адамдар өмір сүрген күнде ғана кемелденген қоғам пайда баолады.
Бұл ретте ғалым тағы да ... ... ... ... ... ... ... олардың әрқайсысына өмір сүру үшін ... жету үшін ... ... ... ... беріп отырады»-деген.
Ғұламаның бұл жердегі әлеуметтік –тәлімдік пікірі адам мен ... ...... ... ... ... ұйымдастыру: өзара
көмектесу- кемелдіктің белгісі ретінде көруінде болып отыр.
Ғұламаның кемелденген адам туралы пікірін ұғыну үшін оның басшы ... ... ... ... ... болады. Ол мынадай он екі қасиетті
атап көрсетеді:1) адамның ... ... «бұл ... ... ... тиісті қызметті аяқтап шыға үшін мейлінше жақсы бейімделген
болуы керек»; 2) жаратылысынан өзіне айтылғандардың бәрін жете ... ... ... ... ... ... 3) ... сақтайтын «ешнәрсені ұмытпайтын болуы керек»; 4) алғыр да аңғарымпаз
ақыл иесіболуы; 5) ойына түйгенін «айтып бере алатын ... ... ... ... ... тын, ... оңай ... болуы керек;
7)қанағатшыл «сауыққұмарлықтан аулақ» болуы; 8) ... ... ... ... 9) жаны асқақ, ари-намысын ардақөтайтын болуы; 10)
жаратылысынан ... ... ... игі ... ... болуы; 11) жалған
дүниенің байлығына жирене қарау; 12) жаратылысынан әділетті, әділетсіздік
пен озбырлықты, сондай адамдарды жек ... ... еп ... ... ол ... әр ... «әділетсіздіктен зардап шеккендердің
залалын өтеп, жұрттың бәріне өз білгенінше жақсылық пен ... ... ... ... ... осы ... бірі ... болса бірі кем,
не жеткіліксіз, кейде тіпті жоқ, сол себепті мінез-құлқы мен аөыл-парасаты
әр түрл ... ... ... ... атап ... жеке ... ... сипатының барлық
адамда бірдей бола ... ... ... ол ... ... ... ... қала тұрғындарына да сиапттама береді. Ол
аталмыш қасиеттердің барлығы ... ... ... қандай
екендігіне байланысты деп көрсетеді, «егер денсаулыққа жеткізетін нәрсе
болмаса, онда денсаулықтың өзі де ... нақ сол ... ... ... асып ... және адам осыған әдеттенсе, жақсы мінез-құлық
та болмайды» ... ... ... да бір ... ... ... ... сол арқылы мінез-құлқында, жүріс-тұрысы мен сөлеген сөзінде,
қылық-жорығында болсын, мейлі ол дене кемістігі , сол ... ... ... ... бір ... ... ... аңғартады. Ол
осындай көзге көрінетін және көрінбейтін кемшіліктердің жеке ... ... ғана емес ... ... ... ... ... болатынын жоққа
шығармайды.
Екінші ұстаздың әлеуметтік-тәлімдік ойларын оның «Бақыт жолын ... ... ... ... ... ол көбінесе адамның ішкі
жандүниесімен сыртқы мінез-құлық ... ... ашып ... әлеуметтік проблема ретінде қарастарыда. Бұл ретте оның «Жаман мәнез-
құлық – рухани кесел» ... ... ... ... арқауы деуге болады. Өйткені нашар мінез қөұлықтың пайда
болуын ол екі ... ... ... дене ... ... саулығының жеткілксіздігі; екінші қоршаған әлеуметтік ... ... келе мұны жеке ... ... ... қарастырады.
Өйткені әлеуметтік ортадан жақсы-жаманды «жұқтырып» алу не ... ... болу әр ... ... ... деп ... әдет ... айта келіп «әдеттің арқасында жақсы мінез-құлыққа
ие болуымызға себепкер болатын нәрсені мен – бұл өзі ... ... тән ... түк те ... деп ... Ал жаман мінез-құлыққа
ие болуымызға себепкер нәрсе – бұл өзі ... ... ... ... басқа түк те емес» деп көрсетеді. Осының өзі-ақ ғұламаның жақсы
не жаман болу әр адамның ... ... ... ... ... ... ... ол «шамадан ауытқу – не артық кету немесе кем түсу»
деп белгшілеп, «рақатты ... ... ... ... тыс ... ... ... әкеліп соқытарды деп
мөлшер мен өлшемнің адам өміріндегі маңызын көрсетеді.
Ғұлама ... ... ... ... ... өтумен бірге оларды қалай
түзету керек екенін де атап көрсетеді: алдымен ... ... алу; одан соң ... ... себептерін айқындау « түрлі ... ... ... атап шығу»; одан соң «...өзімізде ... ... не ... не ... екенін қарастырып, тұжырым жасау» деген.
Одан соң ғұлама адамның өз мінез-құлқын, біздіңше айтқанда диагностикалау,
тәсілдеріне сипаттама береді, ... ... үшін біз ... әрекеттер
жасағанда өзіміздің» қанағаттанатынымызды, қандай әрекеттерден ... ... ... ... ... дей келе «... ешгер бізге
жақсы мінез-құлық тән болса, онда біз соны өз ... ... ... ал егшер мінез-құлқымыз ... ... онда ... тәсілдерін қолданамыз» дейді.
Әрине қысқаша бір мақала көлемінде ғұлама, ғалым әл-Фарабидің барлық
әлеуметтік-тәлімдік ойларын талдап келтіру мүмкін ... ... бұл ... ... ... тәрбиелеуіне арналған тұстарын ғана
қарастырдық.
Педагогика-оқыту теориясының, қай ... ... ... ... ... ... ... да негізін қалайтын, әдіснамалық тұғыры мығым
ғылым. Қазіргі кезде көптеген ... ... ... ... ... пайда болуда. Түптеп келгенде бұлардың
барлығы Я.А.Коменский ... одан ... ... педагог ғалымдар қостап
дамытып, бізге ... ... ... ... ... әр түрлі
ұстанымдар негізінде біріктірілген топтастырылғын не болмаса ... түрі ... те ... Сондықтан жаңа тәсіл, белсенді әдіс-дегенде
оның ар жағынан баяғы әдчстер мен ... ... ... ... ... ... жасау, оның теориясы ... ... ... ... бізге жеткен бай әдебиет қорынан
соларға тиісті тұстарын іздеп, ... ... ... талдау арқылы оны байыту болса керек-деген ойдамыз. Солардың бір
мысалы ғұлама ақын Абай Құнанбаев мұрасындағы ... ... ... ... жіктеп, топтастырып педагогиканың теориясын байыту.
Осы уақытқа дейінгі ақын ... ... ... ... ... ... Ал кейінгісі, «Абай Құнанбаев
мұрасындағы дидактикалық ой-пікірлер» тақырыбында кандидаттық диссертация
қорғады. Ол ақын ... ... ... ... келе ... ... мен тарихына қатысты оқу құралдарына ендіру арқылы
педагогиканың теориясын отандық, ұлттық материалдармен байытуға ... осы ... ... келе ... ақын ... ... ... келе онда: оқу, оқыту, оқу мен ... ... осы ... ұйымдастырып жүзеге асыру үшін түзілген
шарттар және оқыту мен оқудан шығатын нәтижелерге ... ... ... көз жеткіздік.
Ақынның «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін» өлеңінде өз мақсатын айта
келіп ... ... ... үлгі ... ... үшін» деген, одан кейін
оқу оқып ғылым ... ... ... (концепциясы) ретінде «ақыл,
қайрат, жүректі бірдей ұста, сонда толық боласың ... ... ... ... мақсатын қойған-десек те жаңылмаймыз. Оның бүкіл шығармасын,
өлеңдері мен қара ... ... ... кезінде оларды оқытудың
тұжырымдамасын (автордың докторлық диссертациясы) жасаған едік. Сонда ... ... ... біразын келтірген де болатынбыз.
Онда ғұлама ақын шығармаларында кездесетін «оқы», ... ... ... ... ... ... ... терең ой
өрбімеген. Атап айтсақ біз ... ... ... өлеңін ылғи «бес
нәрсеге асық, бол бес нәрседен ... ... ... пікірлерінің
аясында ғана қарастырып оқу, білім, ғылымға ... ... ... ... ... осы ... ақынның «білгендерге ерсеңіз...сөзін
біл...сөз мәнісін біл...», одан соң «үйрен..тез үйреніп, тез жойма», «сөзін
оқы және ... ... біл, ... оқы, ... ... ой тұжырымдарға
жаңсайды. Ал дидактиканың басты мәселесі де осы емес пе? ... ... ... тұжырымның астарында жатқан терең ойдың өзі-ақ
оның дидактикалық маңызын дәлелдейді. Мсалы, мұнда ол ... - ... ... отырғанын ғана сараласақ, олар ғұламалар, ғалымдар, шешендер,
көсемдер, ақылдылар. Солардың сөзіне ... сал, ... біл, ... ... ... білу, оқу, үйрену, ой жүргізу- қазіргі мектептегі білім
беруде жүзеге асырылып отырған басты іс -әрекет. ... ... ... ... ... ... ... тоқу, ой елегінен өткізу арқылы іс
жүзінде қолдануға бейімделу секілді ... ... ... «тез ... тез ... ... ... педагогика оқулықтарында оқыту теориясы оның санаттары тұрғысынан
жан-жақты қарастырылғанымен білім деген не, мектептегі білім негіздері
қандай ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін ұйымдастыруға қазіргі кезде қай тұрғыдан жуықтаған
дұрыс; білім, білу деген не? деген секілді ... ... ... ... ... ... бен оқушы іс-әрекеті тұрғысынан өзара
байланыста келтіріледі. Ал ақын шығармаларынан осылардың әр ... ... ... ... ... ... пікірлерге толы «Интернатта оқып жүр» ... ... ... ... мехнатпен ғылым табуға баулу, білімді
елге пайдалы болу ... ... ... ... ... ар ойла, талап
қыл артық білуге», ол үшін ерінбей оқу, ғылым, білімді «алыста болса іздеп
табу» ... ... ... ... мақсаты екені белгілі. Мысалы, ... ... ... ... өлең туралы, эконмика туралы айта келіп
терең ой, терең ... ... ... ... ... озып ... ... «шықпаса мыңнан біреу талғап-талғап» дегені дидактиканың ... ... «бір ... сарайынан гөрі, даналар- мыңдаған
лашықтардан шығады»-дегені еске ... Онда ... ... ... ... байланысты да көптеген пікірлер айтылады. Оқығанын, естігенін
ұғыну туралы «білімдіден шыққан сөз, талаптыға ... кез, ... ... ... ... көз» дей келе сөзді ұғар көкірегінде болсын көз,
өз өнері тұр таяу ... ба ... ... ... ... ... ... оқыған не естігенінің мән-мағынасын түсіну, ... ... ... ... пайымдап ой жүргізуге үйрену, дағдылану ... ... аяқ» ... ... ... мал ... деген
тұжырымы оқудағы түпкі мақсат – білімі, білігін өмірде пайдалану ... Ол үшін оқу, ... ... ... ... ... Бұл
жерде үйрену, дағдылану деген негізі іс-қимылда, практикалық іс-әрекетте
жатқан пікірлерді байқаймыз.
Ақынның «Білімдіден ... сөз, ... ... кез» ... басты
дидактикалық тұжырым білімдінің ... ... ... ... ... ... ақын ... келтірсек ол- көкірегінде көзі бар, б.а. әр
нәрсенің байыбына барып, пайымдай алатын ойлы ... ... ... ... ... жаман» дейді; жүрегі айна-ғылым, білімге ... таза ... ... «ой ... ... ... ояу- сергек,
білуге құштарлық; өнерлі болуғы ынталы; ақыл-ойы байлаулы немес табандылық;
айтқанды шын көңіл беріп ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін тұжырымдар деуге болады. Осындай оқы, ... ... ... ... ... ғұламаның қара сөздерінде де
орын алған. Мұндағы басты дидактикалық мәселені оның «біз ... ... ... ... ... ... ... сезбекпіз, көзбен
көріп, ақылмен біліп»-деп келтіргені осы ... ... ... ... тұр. Мектеп оқушылар ғылыми жаңалық ашпақ емес, осы уақытқа ... ... ... ... Бұл ретте ақынның дидактиканың
кейбір санаттарына сәйкес ... ... ... ... беру ... ... ... мән береді. Атап айтсақ, оның 44-қара сөзіндегі таным
үрдісіне байланысты келтірген «подвижный элемент»- білім алуға итермелейтін
қозғаушы күш, ... ... ... ой ... ... оқу үрдісіндегі эмоцияның мәні – үш түрлі
пікірін айтуға ... ... ... ... ... қатысты әуелі
әуестену, одан соң жақсы ұстаз және талап ... ... де ... ... келіп саяды. Ғұлама ақынның ізден, үйрен дегені оқу-
ғылыммен ... өнер ... де ... айтылған. Ол 33-қара сөзінде
«қолөнер үйренбекке ... Мал ... өнер ... деген тұжырымды
жүзеге асырудың жолын «бұл ісімді ол ісімнен асырайын деп, артық ... ... ... ... ... ... өнер арттыру... ерінбей істей беру
керек» десе 32- қара сөзінде ғылым білімді ... ... ... ... ұсынады:білуге құмар, ынтық ... ... ... ... ... болса; білгеніңді берік ұстап,
сол негізде білмегеніңді үйрену; ... ... ... ... ... ... үшін үйрену; тапқан шындықты мықтап ұстау; білім
ғылымды ... үшін ... ... қайратын жинақтап жұмсау-мұлахаза;
тапқаныны қорғау-мұхафаза; салғырттық-деген ақыл кеселінен ... ... ... ... ... ... бұзылмасын-деген.
Дидактиканың маңызыд санаттарының бірі оқыту әдістері. Осыған орай ... 35- қара ... ... ... ... ұмытпаудың жолын үйретеді. Ал
ұмытпай есте сақтау-алған білімін іске ... ... ... ... Осы қара ... бұл ... ... - әуелі көкірегі
байлаулы берік болсын-дегені ... ... ... ... қазіргі
кезде психологияда ерік күші дегенге саяды; одан соң, естігенне көргенде
әсерленіп «ғибратланып» ынтамен ұғу ... оны ... ... ... ... ... ой кеселінен қашық болу керек деген.
Түптеп келгенде айтпақшы болғанымыз қазіргі педагогика ... ... ... ... ... исі аңқып тұрған оқулықтарды жасау
қажеттігін біз келтірген жолмен шешу мүмкіндігінің ... ... ... ... бір ... ғ. «Қорқыт ата» атымен басталатын ... ... ... ... ... ... Ж.Баласағұн,
А.Жүинеки, А.Ясауи, Бақырғани т.б. орта ... ... ... ... ... ... ... Әл-Фараби еңбектерінде табиғат пен адамның, адам мен қоғамның
ара қатынасы, адамдар арасындағы жақсы я ... ... ... ... ... адам өмірінен алар орны сөз болады.
Ал Жүсіп ... ... ойын ... әлем ... - от пен су, жел мен ... Әлемдегі жамандық-жақсылық
атаулы осы төрт нәрсемен ... ... деп ... ... философияның өкілі Ахмет ... ... ... атты ... пәни ... де бар, бақи дүние де бар.
Адам Алланың ... Пәни ... бір ... ... бола ... ... ... құлқынның құлы болма, ынсап, ар, ұят, обал-
сауап дегендерді естен шығарма. ... ... адал бол ... ... ... ... ... пен әдептілікте, өзара сыйласуда,
имандылық пен ізгілікте деп қарайды.
Ахмет Жүйнеки де осы ойды ... ... ... ... атты ... ... ... мінсіздігі» дейді де, жомарт пен сараңды,
тәкаппар мен қайырсызды саралап ашып көрсетеді.
ІХ-ХІV ғғ. ойшылдарының ... ... ... ғғ. ... ... ... ... ой толғаныстарымен тоғысып философиялық ой
топшылауларына айналды.
Осылардың бәрі ... ... ... ұлттық мәдени ойлау
ерекшелігімен тығыз ... туып ... ... Оған тағы XVIII-
XIX ғ.ғ. қазақ даласында саяхатта болып, ауыз ... ... ... және ... ... ... жыршы, жырау, билердің шешендік
сөздері мен ... ... әсем ... ... ... келелі ой
білдірген А.Левиин, В.В.Радлов, А.Янүшкевич, Г.Н.Потанин, А.Э.Вамбери,
Н.Зеланьд т.б. ... ... ... ... ... ... өзінің «Күнделіктер мен хаттар» деген еңбегінде: «Қазақтардың
ойлау қабілеттілігінің кереметтігіне менің барған сайын көзім ... ... ағып тұр. Бұл ... ... ... Батыс Азияның француздары
деуге болады» десе, Г.Н.Потанин «…қазақтар арасында ақындық творчество ... Екі ... бірі өлең ... Ақын ... ... ... дейді.
Ал саяхатшы-турколог А.Брам “шешендік тіл өнеріне жетіктік бүкіл қазақ
халқының ... ... ... – дегенді айтады.
Қазақ тюркологиясының атасы А.Байтұрсынов өзінің “әдебиет танытқыш”
атты еңбегінде көркем өнердің бес түріне ... ... бере ... ... ең ... сөз өнері (қазақша асыл сөз, арабша-әдебиет,
еуропаша литература) саналады. “Өнер алды-қызыл тіл” ... ... ... ...... ... қорытынды, қазақ әдебиеті үлгілерін жасаушылар да, оны
қастерлеп жадында сақтаушылар да, келер ... ... ... ... ... да ... ... олар өздерінің өлең-
жыр, толғауларымен, афоризм сөз маржанымен ... ... ... ... ... ... атқарып келе жатқанының
куәсі болып отырмыз.
|Ойшыл |Идеясы ... ... | | ... Мор ... ... мүшелері 6 сағат жұмыс |«Утопия»(1516) |
|(1478-1535) |істеп, жынысына қарамай оқу, ана ... | |
| ... ... арқылы оқыту. | ... ... ... ... ... ... ... |
|Кампанелла ... адам ... ... ... ғылыммен, | ... ... ... ... бар. ... |
| ... мен ... дұрыс үйлестіруі керек. | ... Амос ... ... ... ... ... |«¥лы дидактика» |
|Коменский ... ... ... ... ... ... |бірдей оқыту; мектеп жүйелі білім; білім |«Пансофия» |
| ... ... ... ... ... чувственных|
| ... Ана ... ... в |
| | ... |
| | ... совет |
| | |об ... |
| | ... |
| | ... ... Локк ... ... ... бәрі-тәрбиеге |«Опыт о |
| ... ... ... дене ... |
| ... ... ... ... ... |разуме» |
| ... ... ... ... ... діни ... туралы |
| ... ... ... – Жак ... ... Жаңа ... еркін тәрбие, |«Қоғамдық |
|Руссо ... өз ... ... ... ... ... | ... тәрбие |
| | ... ... ... ... өз ... жинақтап, тұжырым жасауымыз
керек. Осы кестені одан әрі ... ... ұлы ... ... ... жалғастырып отыру қажет.
Тәрбие теориясының қарқынды дамуына қарамастан, XII ғасырдың ... ... ... бір бөлігі ретінде қарастырылып келді.
Шынында, осы күннің өзінде де атақты ... ... да ... ... ... осының өзі педагогикалық проблемалардың қоғам
мен ғылым үшін аса ... ... ... ... ... ретіңде философиялық білімдер жүйесінен XII
ғасырдың басында бөлектеніп шықты. Ағылшын жаратылыстанушысы және ... ... ... 1623 жылы ... ... қадір-қасиеті және
жетілуі" атты трактатын жария етгі. Бұл ... ол ... ... ... ... ... ... ғылыми білімдердің дербес саласы
деп бөлектеді. Осы ғасырда-ақ педагогиканың өзіндік статусы аса ... ... Ян Амос ... ... еңбектерінде беки түсті. Оның
теориялық идеялары дүние жүзіне кең танымал да, әрі осы күнге ... ... ... ... ... әйгілі "Ұлы дидактика" атты еңбегінде
балаларды оқытудың негізгі теориялық мәселелері мен оларды ... ... Өз ... Я.А. ... ... ... өте ... мән берді, ол "Аналар мектебі" атты кітабыңда ... ... өз ... паш ... ... ... ... педагогика тарихында елеулі еңбегімен
көрінген ғылым өкілдері келіп шықты. Олардың ішінде аса ... Джон Локк ... ... Жан-Жак Руссо /1712-1781/,
Швейцарияда Иоганн Генрих Песталоцци /1746-1827/, Германияда Иоганн Гербарт
/1776-1841/ және Адольф Дистерверг /1790-1866/ т. б. ... Локк ... ... ... ... деген еңбегінде тәрбиенің
психологиялық негіздеріне және адамгсршілік қалыптастыру мәселесіне ... ... тума ... ... шығара отырып, ол нәрестені не сызса
сол болатын "таза тақтаға" теңеумен, ... ... ... күш ... баса
айтты. Ал Жан-Жак Руссо, керісінше баланы табиғаттан дарынды деп таныды.
Осыдан, оның ойынша, тәрбие баладағы тума ... ... ... оған ... ... ... әрі оның қызығулары мен ... тиіс - ... ... ... Орыс және ... ... ... түсінік
М.Г.Песталоцци педагогикада алғашқылардың бірі ... ... ... ... пен ... ... бірлігінің
маңыздылығын көре білді. Өзінің "Лингард пен Гертруда" ... ... ... ... ... ... қатынас және
оларда адамға деген мейірім мен қайрымдылыққа баулу хақындағы демократиялық
идеяларын дамытты. ... ... ... ... оқуы мен тәрбиесін олардың мүмкіндігіне орай ... ... ... ... ... тәрбиелік ықпалын пайдалана
білуді уағыздады.
Педагогикалық идеялары кейбір мәселелерде дағдарыс, сипатқа ... ... ... өрістетуде елеулі рөл танытқандардың
бірі - Иоганн Гербарт. Ол балаларды өрескел бұзық қол ... ... ... ... ... ... қадағалап, арнаулы жорналға жазып
отыру керек деп есептеді. Сонымен ... оның ... ... идеялар да баршылық. Ол алғашқылардың қатарында оқыту мен тәрбиенің
психологиялық негіздерін жобалап берді, баладағы ... ... үшін оның ... көтеріп, онымен сыйластық қатынас жасау
қажеттігін жариялады.
Өзінің педагогикалық ... ... ... бірі - ... ... Ол өрістеткен аса қүнды идеялар:
балалардың оқу жұмысының белсенділігін арттыру, шәкірттердің өзіндік оқуына
мән беру, ... ... ... ... ғ. ... алғашқы рет мұғалімдерді дайындайтын арнайы оқу
орны ашыльш, онда ерікше ... пән ... ... ... бастады.
Осының бәрі педагогикалық теорияның жедел дамуына себеиші болып, ірі-ірі
оқымысты ... ... ... ... XII ғ. мен XIX ... ... ... теорияның үлкен
қарқын ала дамыған, аса құнды тәрбиелік идеялардың өрбіген заманы болды.
Педагогикалық ойдың аса кемелденген орталығы ... ... ... Н. И. ... ... ... (1825-1886), А.Ф.Лесгафт
(1837-1909), Л.Н.Толстой (1828-1910) және т. б. ... ... ... ие
болды.
И.П.Пидкасистый пікірінше адамзаттың даму тарихына назар ... ... ... ой жалпы философиялық білімдер жүйесі мен
діни ілімдерден басталып, кейіннен олардан бөлініп, басқа ғылым ... ... ... ғылым ретінде бөлініп шығуы ХVІІ ғасырдан
басталып, педагогика ғылымдары жүйесінің дамуына алып келді. Онан ... ... мен ... да ғылым салаларының қарқынды дамуы,
педагогиканың ... ... ... ... ... көрсетеді
Ұлттық педагогикалық теориямыз бен ... ... ... А.Байтұрсынов, С. Асфандияров сынды және т.б. кемеңгер ағартушы-
педагогтардың еңбектерінде өз көрінісін тауып, біздің ... ... ... ел ... ... таптырмас қүралға айналып отыр.
Аталған дәуірде мұншама көрнекті педагогтардың аренаға шығуы кездейсоқ
емес. Қарқынды дамыған өндірісті, ... және ... ... ... өндірушілерінің сауаттануын басты талап етіп қойды. Онсыз қоғамның
дамуы мүмкін емес те еді. ... ... ... ... ... ең ... - ... Еуропа, Ресей және ... ... ... жастарды өндірісте істеуге,
тәрбиелеуге, білім ... ... ... көбейуіне, халықтық
мектептердің дамуына жол ашты.
Педагогика тарихында ХІІ – ХХ-ғасыр аралығында ... ... мен ... ұлы ... әкелді. Педагогикалық теорияны дамытушы
педагогтар қатары әр елде өсті. Әсіресе, Ресей озық ... ... ... ... ... ... В.И.Водовозов,
Л.Н.Толстой, 60 жылдардың педагогтары – Н.Г.Чернышевский, ... ... ... ... ... демократиялық
бағытта дамуына және халық ағарту проблемаларының түпкілікті қайта құрылуы
және шешілуі халық революциясына тәуелді екенін дәлелдеді.
3) Қазақ ... ... мен ... ... ... Қазақстан педагогтары А.Байтұрсынов,
М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов елеулі ... ... ... ... ... тіл ... негізінде, мектепке арнап қазақ тілі
оқулықтарын жазды. «Айқап», «Дала уаляты» газеттеріне сол кезеңдердегі оқу-
тәрбие ісінің келелі ... мен ... ... ... ... ... 1922 жылы «Педагогика » атты ... ... ... және ... бесіктен бастап тәрбиелеу жөніндегі ұсыныстарын,
әдістемелік құралдарды жазу ... ... ... ол ... ерекшеліктеріне талдау жасады,. баланың ... ... ... ... ... ... Ол
еңбектерін мектептің алғашқы қадамдарының шығармашылығына пайдаланды.
Жүсіпбек Аймауытов ... ... ... ... психология мен
педагогикалық пәнаралық байланыстың негізін салды. 1930-жылдардың ... ... жаңа ... ...... ... және орталау
мектептерде білім алуға көшті. ... ... ... ... ... Осы кезеңде С.Асфендияров, Х.Досмұханбетов, С.Әлжанов,
Б.Қожахметов, Т.Тәжібаев сынды көрнекті педагогтар оқу-ағарту ... ... ... ... ... ұйымдастыру мектептерде оқудың
сапасын, тәрбиенің тиімділігін арттыру шаралары жолға қойылды. 40 жылдардың
үстінде ... ... жаңа тобы өсіп ... ... БӨЛІМ.
Педагогикалық тұрғыдан алғанда орта ғасыр ойшылдарының ойлары, олардың
тәлім-тәрбиелік маңыздылығы, еңбектерінің тағылымдық ... ... ... ... ... рухта тәрбиелеп, жақсылыққа тәрбиелеуде
маңыздылығын қайталап айтпасақта орны ерекше.
Қазіргі кезде тәуелсіз мемлекетке ... ... ... ... ... ... орай біз де ... нәрселерді
жаңа ғана біліп, жалтақтамай, қорықпай айта бастадық. Бүгінгі ... ... ... ... бүгінгі қоғамнан алар орны мен сол
қоғамда өмір ... ... ... ... өте ... ... ... еңбектерін оқып, жадына тұта білсе нұр үстіне нұр болар
еді! Сол еңбектерімен көркейіп, ... мен ... ... ... еді!.
Қорыта келгенде, мен мынандай ұсыныс айтқым келеді. Қай ... ... өмір ... ... және ойшылдарымыздың педагогикалық,
психологиялық ой-пікірлерін еңбектерін оқып, ... ... ... ... ... мына ... өз қолымызда екендігін ұмытпағанымыз абзал.
Және де ... ... ... ... жұмсап, тәрбиелі,
білімді азаматтар болу алдағы мақсаттарымыз болмақ.
Тәрбие басы тал бесіктен басталар, ойшылдардың ... ... ... ... жастары - дегім келеді сөз соңында.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Аймауытов Ж. Психология. Алматы, 1994.
2. Амонашвили Ш. Трактат ... ... ... Изд. дом. ... ... Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А. Педагогика. Алматы, ... ... Ю.К. ... ... 1988.
5. Баженова И.Н. Педагогикалық ізденіс. Алматы. “Рауан” 1990.
6. Баранов С.П. и др. ... ... ... Батышев С. Научная организация учебно-воспитательного процесса. Москва,
1975.
8. Бейсенбаева А.А. Теория и практика гуманизации школьного ... ... ... В.С. ... Изд. “Деловая книга”, Екатеринбург, 1996.
10. Бержанов К., Мусин С. Педагогика тарихы. Алматы, 1984.
11. Битинас Б. П. ... ... ... к ... ... ... ... технологии. Москва, 1989.
13. Блонский П.П.Курс педагогики. Москва, 1916.
14. Давыдов В.В. Проблемы развивающего обучения. Москва, ... ... ... С.И. ... ... ... ... Давыдов В.В. Теория развивающего обучения. Москва, 1996.
17. Данилова М.А., Болдырева Н.И. Москва. Педагогика, 1971.
18. Дьяченко В.К. ... ... ... ... ... 2001.
19. Жалпы білім берудің ұлттық моделінің ... ... ... ... 2003.
20. Журавлев В.И. Взаимосвязь педагогической науки и практики. Москва.
Педагогика, 1984.
21. Әбу Насыр әл-Фараби. Философиялық ... ... ... Әбу ... ... ... трактаттар. Алматы, 1975.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дін рухани мәдениеттің бөлігі ретінде12 бет
Дәрістер - Тарих88 бет
Ш.Уалихановтың саяси-құқықтық көзқарасы64 бет
Экономика ілімдерінің тарихы249 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ зиялыларының педагогикалық ойлары49 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
Ауыл мектептеріндегі педагог-психолог қызметі71 бет
Ағылшын елдерінде болашақ әлеуметтік педагогтарды кәсіби даярлау ерекшеліктері80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь