Нағыз қазақ – домбыра


ЗКТ Қарапайым жанға домбыраның бар құдіретін тек домбырашы не күйші ғана түсінетін секілді көрінеді. Бірақ, әсте олай емес. Себебі әр домбыра өзінше күмбірлейді, демек, әр домбырада оны жасаушы шебердің өзіндік ой-танымы бар. Домбыраның формасын стилі деп айта салған да әділетсіз болар, керек десеңіз онда бүкіл бір адамның тағдыры жатыр...
«Бәлкім сіз түсінбейтін шығарсыз, бірақ мен нағыз қазақ екенімді домбыраға қарап танимын. Кейде жұмысқа беріліп отырғанда өмірдің өзі маған домбыра болып сезіледі. Қос ішегі бұл жалғанның қызығы мен қиындығы, ал күмбірлеген даусы терең философия ғой.»- дейді бұл очерктің кейіпкері Ескендір Жанғазыұлы.
1986 жылы Алматы облысы, Қарасай ауданында дүниеге келген Ескендір ес білгеннен бері ағаш жонып, асапап жасап, ұлттық өнерге үлесін қосып келеді. Ол үшін қазақтың бүкіл тарихы мен болмысы, өмір сүру қалпы, жан дүниесі - қара домбырада. Онда батырдың шайқасын, тұлпар тұяғының дүбірін, ару қыздың аяулы үнін, сұңқардың биікке самғаған сәтін де табасың. (Экранда домбыраны үлкен планда көрсету)
Бүгінде Ескендір аспап жасаудың қыр-сырын әбден меңгеріп алған. Ағашты дұрыс таңдау - ең маңызды процестердің бірі. Оның айтуынша, үлкен домбыра мен қобызды дайындауға жеміс ағаштарын пайдаланған жөн. Әсіресе, жиде мен алма ағашы қаттылығымен бағаланады. Дегенмен, беріктігі жағынан жаңғақ ағашы теңдессіз. Себебі, аспаптың құлағын, тиегін жаңғақтан жіңішкелеп жасасаң да, сынбайды. Ал өрік талы әдемі болса да тез жарылады. Сыйға тартатын сувенир немесе тұрмыстық заттар үшін жай қарағаш жарай береді.
Шебердің жұмысы ұнаған ағашты шауып, оны құрғақ жерге орналастырғаннан басталады . Ағаш жарты жылдан кейін толық кеуіп, жақсы қалпына келеді.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Нағыз қазақ – домбыра

ЗКТ Қарапайым жанға домбыраның бар құдіретін тек домбырашы не күйші
ғана түсінетін секілді көрінеді. Бірақ, әсте олай емес. Себебі әр домбыра
өзінше күмбірлейді, демек, әр домбырада оны жасаушы шебердің өзіндік ой-
танымы бар. Домбыраның формасын стилі деп айта салған да әділетсіз болар,
керек десеңіз онда бүкіл бір адамның тағдыры жатыр...
Бәлкім сіз түсінбейтін шығарсыз, бірақ мен нағыз қазақ екенімді
домбыраға қарап танимын. Кейде жұмысқа беріліп отырғанда өмірдің өзі маған
домбыра болып сезіледі. Қос ішегі бұл жалғанның қызығы мен қиындығы, ал
күмбірлеген даусы терең философия ғой.- дейді бұл очерктің кейіпкері
Ескендір Жанғазыұлы.
1986 жылы Алматы облысы, Қарасай ауданында дүниеге келген Ескендір ес
білгеннен бері ағаш жонып, асапап жасап, ұлттық өнерге үлесін қосып
келеді. Ол үшін қазақтың бүкіл тарихы мен болмысы, өмір сүру қалпы, жан
дүниесі - қара домбырада. Онда батырдың шайқасын, тұлпар тұяғының дүбірін,
ару қыздың аяулы үнін, сұңқардың биікке самғаған сәтін де табасың. (Экранда
домбыраны үлкен планда көрсету)
Бүгінде Ескендір аспап жасаудың қыр-сырын әбден меңгеріп алған. Ағашты
дұрыс таңдау - ең маңызды процестердің бірі. Оның айтуынша, үлкен домбыра
мен қобызды дайындауға жеміс ағаштарын пайдаланған жөн. Әсіресе, жиде мен
алма ағашы қаттылығымен бағаланады. Дегенмен, беріктігі жағынан жаңғақ
ағашы теңдессіз. Себебі, аспаптың құлағын, тиегін жаңғақтан жіңішкелеп
жасасаң да, сынбайды. Ал өрік талы әдемі болса да тез жарылады. Сыйға
тартатын сувенир немесе тұрмыстық заттар үшін жай қарағаш жарай береді.
Шебердің жұмысы ұнаған ағашты шауып, оны құрғақ жерге
орналастырғаннан басталады . Ағаш жарты жылдан кейін толық кеуіп, жақсы
қалпына келеді.
(Кептірілген ағаштарды көрсету )
Ескендір аспап жасауды әкесінен үйренген. Ал әкесі Жанғазы болса бұл
өнерге қырық төрт-қырық бес жасында көршісі суретші әрі шебер Молдақұл
Нарымбетовке көмектесіп жүріп қызығады, бірте-бірте оны жоғары деңгейде
игереді. Бірақ мұнда еліктеуден гөрі ата жолына адалдық , әке тағылымына
тағзым басым. Олай болатыны, Жанғазының әкесі Сақи заманында елге танымал
ұста болған. Темірден алмас қылыш, семсер соққан. Халық оны ұста ата деп
атап кеткен екен.
Ескендірдің қолынан шыққан ең тұңғыш дүние – сыйға тартатын кішкентай
сувенир домбыра. Оны он бес жасар балғын әкесінің қасында жасайды.
Құштарлықпен істелген зат әдемі шығады. Әкенің оттай жайнаған жанарынан
перзентіне деген сүйіспеншілік те көп күттірмей сезіледі. Кейіннен ағаш
жонып отырып, Жанғазы баласының көңіл құтысына аталық ақылымен қоса біреу
білсе, біреу біле бермейтін ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ақын және домбыра. Поэзиядағы домбыра бейнесі
Домбыра аспабында отырып ойнау барысындағы пастоновкаларды,яғни орындықта отырған баланың отырысын және оң және сол қолдардың қойылымдарын баяндау
Қазақтың ұлттық аспаптары жайлы
Балаларға эстетикалық тәрбие берудегі ұлттық өнердің рөлі
Қаршыға Ахмедиярұлы – тарлан талант
БҚО-дағы мәдениет және өнер білім беру мекемелері
Жаңғали ұстаздың еңбегінен дәм татыңыздар!
Проза, оның даму сатылары және дәстүр мен жаңашылдық
Музыкалық аспаптардың тарихы
Нұрғиса Тілендиевтің өмірбаяны
Пәндер