Ұлттық және саяси процестер мен технологиялар

КІРІСПЕ
Негізгі бөлім.
“Қазақ қоғамының саяси әлеуметтік дамуы саяси лидерлік құбылысының қалыптасу іргетасы”
“Қазақ қоғамының тәуелсіздігі үшін күрескен ұлттық лидерлер саясатының ерекшеліктері: Абылай хан және Н.Ә.Назарбаевтың саяси іс.әрекетін салыстырмалы талдау”
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің аясында, еліміздің барлық саласы түгелімен өзгеріп, рухани-әлеуметтік және саяси-экономикалық жүйесі қайта құрылу процесін атқару мүмкін болып тұр. Қоғамдық-саяси құрылыстың мәнін терең түсінуде, халқымыздың төл-тарихын, саяси-әлеуметтік жағдайын жете тану, ынтымақтыққа, бірлік пен елдікке бастайтын еліміздің тәуелсіздігі үшін күрескен қайраткерлердің саяси бағытын зерттеп, алға қойған мәселелерін, оның түйінді шешімдерін, халықтың саяси көзқарасын қалыптастырудағы мәнін ашу, оны қазіргі таңдағы қол жеткен тәуелсіздікке тигізген әсерін талдауға мүмкіндік береді. Ұлттық мемлекетіміздің қалыптасу тарихында орын алатын, ұлттың тәуелсіздігін қорғаған тұлғалардың есімі халықтың, тарихи санасында зерделенген.
Елдің санасында сақталған орасан саяси оқиғаларды, халқының қамын ойлаған ірі саяси көсемдердің өмірі мен қызметі, тарихта қалдырған іздері әлі күнге дейін бүгінгі ұрпақ жадында десе болады. Ғасырлар бойы ел азаттығы үшін күрескен саяси тұлғаларды зерделеу, ғылыми тұрғыдан талдау және оның нәтижесін бүгінгі заманымыздың талабына сай сараптау арқылы, анықталған құндылықтарды насихаттауға мемлекет тарапынан үлкен көңіл бөлініп отыр.
Президент Н.Ә.Назарбаев “Алашқа айбын болған, азаттық ұғымының айдынын кеңейткен тұлғаларымызды ел саласына, тарихи беттеріне қайыра алып келген тәуелсіздікті осындай ұлтқа пана болар аруақтарымызды тірілтіп бергені үшін асқақтатуымыз керек емес пе?”[1, 355 б]-деп атап өткендей, мемлекет болашағына, ұлттың тағдырына қатысты саяси мәселелерді шешу нағыз лидерлердің қолынан ғана келеді. Бетегелі жерде берекелі елдің болуын, көршілес мемлекеттермен тереземіздің теңесуін, құтты жеріміздің тұтастығын сақтауға атсалысқан, соны армандаған Абылай ханның азаттықты аңсаған Қазақ мемлекетін қалыптастырудағы оның әрекеттерінің нәтижелерін жаңа заманда іске асырудың Қазақстандық үлгісін жасап, оны орнықтыруға үлкен үлес қосқан Н.Ә.Назарбаевтың саясатын салыстырмалы ғылыми тұрғыда зерттеу - қазіргі ұрпақтың ізгілікті борышы.
Абылай хан мен Н.Ә.Назарбаевтың қазақ қоғамының дамуына қосқан саяси-әлеуметтік қызметтерін ғылыми тұрғыдан зерттеу, олардың тұлғалық қасиетін ашып, кейінгі ұрпаққа үлгі етіп тарту, халық арасында насихаттау, құнды идеялық пікірлерін сараптауды зерттеу нысанасына айналдыру - бүгінгі саясаттану ғылымының даму бағыттарының мәнділігін құрайды.
Абылай ханның азаттық пен тәуелсіздік жолындағы саяси қызметін, оның қазақ халқын саяси-әлеуметтік үрдіске бағыттаған әрекеттерін зерттеу арқылы, қоғамдық үрдістің саяси даму жолын түсінуге болады.
Тәуелсіздіктің символына айналған Абылай ханды терең зертттеу, қазақ халқының ұлттық санасын оятудың негізгі факторы, болашақ ұрпақты Отанына деген ықыласын арттырып, патриотизм рухында тәрбиелеуде маңызды құбылыс болып табылады. Қазақ халқының табиғи болмысындағы бостандыққа, еркіндікке, тәуелсіздікке деген ұмтылыстары саясаттану ғылымы тұрғысынан сарапталуы тиіс. Сонымен қатар келешек ұрпақты Отанына деген елжандылық рухында тәрбиелеу, қоғам дамуындағы ілгерілеуіміздің мәнін ұрпаққа жеткізу мақсатын ұмытпауымыз қажет. Абылай ханның қоғамдық саяси қызметін шынайылық тұрғыдан келер ұрпаққа жеткізу мақсатында, терең зерттеу обьективті қажеттіліктен туындап отыр.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
О.Тансықбаев атындағы Алматы сәндік қолданбалы колледж
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: «Ұлттық және саяси процестер мен технологиялар»
Тексерген:
Оындаған
Алматы, 2007
КІРІСПЕ
Қазақстан ... ... ... ... барлық
саласы түгелімен өзгеріп, рухани-әлеуметтік және саяси-экономикалық жүйесі
қайта құрылу ... ... ... ... тұр. Қоғамдық-саяси құрылыстың
мәнін терең түсінуде, халқымыздың төл-тарихын, ... ... ... ... ... пен ... бастайтын еліміздің
тәуелсіздігі үшін күрескен қайраткерлердің саяси ... ... ... ... оның ... ... халықтың саяси көзқарасын
қалыптастырудағы мәнін ашу, оны қазіргі таңдағы қол жеткен тәуелсіздікке
тигізген ... ... ... ... ... мемлекетіміздің қалыптасу
тарихында орын алатын, ұлттың тәуелсіздігін қорғаған тұлғалардың есімі
халықтың, тарихи санасында зерделенген.
Елдің санасында сақталған ... ... ... ... ... ірі ... көсемдердің өмірі мен қызметі, тарихта қалдырған іздері
әлі күнге дейін бүгінгі ұрпақ ... десе ... ... бойы ... үшін күрескен саяси тұлғаларды зерделеу, ғылыми тұрғыдан талдау
және оның нәтижесін бүгінгі заманымыздың ... сай ... ... ... ... ... ... үлкен көңіл
бөлініп отыр.
Президент Н.Ә.Назарбаев “Алашқа айбын болған, азаттық ұғымының ... ... ел ... ... ... ... алып келген
тәуелсіздікті осындай ұлтқа пана болар аруақтарымызды тірілтіп бергені үшін
асқақтатуымыз керек емес ... 355 ... атап ... мемлекет
болашағына, ұлттың тағдырына ... ... ... шешу нағыз
лидерлердің қолынан ғана келеді. Бетегелі жерде берекелі елдің ... ... ... ... ... ... тұтастығын
сақтауға атсалысқан, соны армандаған Абылай ханның азаттықты аңсаған Қазақ
мемлекетін қалыптастырудағы оның әрекеттерінің ... жаңа ... ... Қазақстандық үлгісін жасап, оны орнықтыруға үлкен ... ... ... ... ... тұрғыда зерттеу -
қазіргі ұрпақтың ізгілікті борышы.
Абылай хан мен ... ... ... дамуына қосқан саяси-
әлеуметтік қызметтерін ғылыми тұрғыдан зерттеу, олардың ... ... ... ... үлгі етіп ... ... ... насихаттау, құнды
идеялық пікірлерін сараптауды ... ... ... - бүгінгі
саясаттану ғылымының даму бағыттарының мәнділігін құрайды.
Абылай ханның азаттық пен ... ... ... қызметін, оның
қазақ халқын саяси-әлеуметтік үрдіске ... ... ... ... ... саяси даму жолын түсінуге болады.
Тәуелсіздіктің символына айналған ... ... ... ... қазақ
халқының ұлттық санасын оятудың негізгі факторы, болашақ ұрпақты ... ... ... ... ... тәрбиелеуде маңызды құбылыс
болып табылады. Қазақ халқының табиғи болмысындағы бостандыққа, еркіндікке,
тәуелсіздікке деген ұмтылыстары саясаттану ғылымы ... ... ... ... ... ... ... деген елжандылық рухында
тәрбиелеу, қоғам ... ... ... ... ... ... ... Абылай ханның қоғамдық саяси қызметін шынайылық
тұрғыдан келер ұрпаққа жеткізу мақсатында, терең зерттеу ... ... ... ... қоғамдасу тарихында, мемлекеттік құрылыстың құрылымдарын
құру мен анықтауда талай хандар мен ... ... зор ... ... ... ел ... ретінде де, ақылгөй-данышпан тұрғысынан да Абылай хан
тұлғасы ... ... ... ... ... ... ерекшелігін түсінуде, онда болған саяси процестер мен
қақтығыстардың алғышарттарын ... ... ... ... рөлі ... қолданған саяси амалдары, саяси шешімдері арқылы қоғамға саяси
талдау зерттеудің өзектілігін құрады.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. ... ... ... ... ... ... ... зерттелмеген мәселелердің бірі - қазақ
хандарының лидерлік феноменін, қоғамдық саяси ... ... ... саяси көзқарастары мен қазақ мемлекетінің ... мен ... ... ... ... ... деуге негіз бар.
Абылай хан туралы зерттеулер мен ол туралы жарық көрген ... бар. ... ... ... ... ... сүйене отырып жазылған тарихи
еңбектер. ... ... ... ел ... ... ... ... тұрғысынан орын алған еңбектерде де, Абылай хан бейнесі талданған.
Бірақ, Абылай ханның саяси ... ... оған ... саяси мән
беріп, қазақ халқының бірлігін сақтай ... ... ... ... ... тұрғысынан саралау дәрежесіне жетпеген. Сонымен қатар
жоғары оқу орындарына арналған саяси оқу ... мен ... ... ... алғаш қол жеткізген саяси лидерге саяси
тұрғыдан берілген ... ... ... Осы ... ... ... Қазақстанды ХХІ ғасыр құшағына бейбітшілік,
ынтымықтастық, бірлік, татулыққа бағыттаған, қоғам ... бір ... ... ... ... ерен ... ... ... ... алғаш рет ғылыми тұрғыдан ... мен ... ... ... ... ханға саяси тұрғыда баға беру үшін, алдымен оның өмір жолдарын,
қызметін, өмір сүрген қоғамының ерекшелігін білу ... ... хан ... деректерді төмендегідей жүйелеуге мүмкіндік алдық:
Бірінші топты Ресей архивтері, қолжазбалары, тарихи құжаттар, ... ... ... еңбектер құрайды. Оларға: Казахско-русские
отношения в ХҮІ-ХҮІІІ веках (Сборник документов и материалов), ... и ... за 1743 г, Омбы ... ... ... ... мемлекеттік мұрағатын жатқызуға болады. ХУІІІ ғасырдың 60-шы
жылдарында П.И.Рычков, Н.П.Рычков, П.С.Паллас, ... ... ... ... хан ... ... ... жинақталған.
ХУІІІ ғасырда жазылған осы авторлардың ... ... ... болып
саналады. Мысалы П.И.Рычков Орынбор губерниясының ірі чиновнигі бола
отырып, ... ... ... ... ... ... ... Бұл еңбекте қазақ қоғамының ... ... ... ... ... А.И.Левшин шығармаларында
қазақстан этнографиясы мен ... ... ... құнды мәліметтер
кездеседі. Аталған мәтіндер мен құжаттар ХУІІ-ХУІІІ ... ... ... ... Абылай ханның өмірі мен ... ... ... жолдарын, өз халқына деген сүйіспеншілігін, Ресей мен
Қытай империяларымен қарым-қатынасындағы саясатын ... ... ... ... ... ... ... хан рөлін
айқындауымызға негіз болды.
Сібір әскери линиясын ... ... ... ... ... ... жазған маңызды деректері қазақ қоғамының саяси-әлеуметтік
құрылымын ... ... ... ... ... құрылымының
ерекшелігін саралауға қолданылды.
Н.Я.Бичуриннің “Средняя Азия и Восточный ... ... ... ... Орта Азия ... ... ... қарым-қатынастарын
анықтау мен пайымдауға септігін тигізді. Ресей тарихшыларының қазақ ... ... ... ... аса ... ... қажет етеді.
Айталық, ХУІІІ ғасырдағы қазақ өңіріне келген ... ... ... Ресей империясының мүддесін құптайтын саяси көзқарастар болды.
И.Я.Златкин, П.Б.Гурьевич, В.Кузнецов еңбектерінде Абылай ... ... ... аталынған.
Екінші топқа Қытай мәліметтері мен архив деректері, тарихи құжаттары,
осы материалдар ... ... ... ... ... ... (Қазақ хандығы мен Чин империясы арасындағы қарым-қатынастарға
байланысты құжаттар), Гәузің ... орда ... атау ... ... ... Н.Мұқаметқанұлының “Тарихи зерттеулері” еңбегін қолдана
отырып, Абылай ханның геосаяси мәселелерді ... ... ... талдауда, Қытай архивтеріндегі құнды құжаттар ... ... ... топқа қазақ ауыз әдебиетінің ... ... ... ... ауыз әдебиетінің жинағы ретінде Абылай хан туралы екі еңбек
жарық көрді. Бұл еңбектерде ХУІІІ ғасыр арнасында бейнеленген толғау, аңыз,
поэтикалық ... ... ... ... ауыз ... хандар мен
батырлар жөніндегі құнды пікірлер, соның ішінде Бұқар жырау, Үмбетей,
Тәттіқара жыраулары Абылай ... ... мен ... ... ... ... ... пайымдауымызға көмек болды.
Төртінші топқа қазақ ұлтының Ренесанстық тұлғалары мен қазақ ғалымдары
мен зиялыларының еңбектерін атау қажет. Оларға: Абылай хан ... ... ... ... ... Шоқан Уәлиханов жазған “Абылай” атты
мақаласы мен 1910 жылы Қазан қаласында Қ.Халидұлының “Тауарих ... ... ... қарым-қатынасы жөнінде жазылған қытай, түркі, парсы
материалдары Қазақ хандары мен сұлтандары туралы генеологиялық ... ... ... ... ... аяғында Абылай хан туралы жазған қазақ ұлтының Ренесанстық
тұлғалары: А.Бөкейханов, М.Дулатов, М.Жұмабаев, ... ... ... ... сипаттарымен ерекшеленіп, ғылыми
жұмысымызға мәнділік танытты.
ХХ ғасырдың 50-ші жылдарында ... ... ... ... ... қайта бағалауда, Е.Бекмахановтың еңбектеріндегі
жаңаша ... ... ... ... ... ... ғасырдағы қазақ-
орыс қарым-қатынастарының маңыздылығы мен ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
ғалымдардың еңбектері саяси құндылықтарымен танылады. Қазақстан ғалымдары
Р.Б.Сүлейменов және В.А.Моисеев еңбектерінде ... ... ... ... ... саяси тұрғыдан талдау жасауға, баға беруге
пайымдаулар жасауға өз септігін ... ... ... ... ... ... әрекеттері туралы
жазылып жатқан еңбектер бар. Қ.Ш.Хафизованың ғылыми монографияларының
тұжырымдары, Абылай ... ... ... ... ... ... жоғары дәрежесін, саяси лидерлік болмысын сараптауға
негіз ... ... ... ... ... даму ... мен ... сіңген хандар мен сұлтандардың саяси әрекеттерін
салыстырмалы негізде ... ... ... ... ... ... ... Абылай ханның ішкі және сыртқы
саясатындағы қазақ елінің саяси даму ерекшелігін, ... ... ... ... ... қажеттілігін тудырған саяси
қақтығыстар мен шиеліністердің себептерін, алғышарттарын ... ... ... ... ... ... табиғатының ояну сатысы болған қазақ-
жоңғар соғысын ... ... ... ... ... ... саяси сахнасын айғақтауға және Абылайдың лидерлік ... ... ... ... ... қатар қазақ зиялыларының:
Ө.Жәнібеков, Ч.Әбуталипов, М.Қозыбаев, Г.Сапаргалиев, Ш.Ы.Уәлихан,
Ө.Сұлтанғазин, ... ... ... ... ... мақалары, Абылай ханның жорықтары мен ... ... ... хан туралы тұтастану құбылысын шындық өмірде іс
жүзінде орындалуының маңыздылығын талқылауда ... ... ... ... ... ... ... хан тұлғасына саяси тұрғыдан баға беруде, оның өмірі мен
қызметіне байланысты аңыз-әңгімелер ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан саяси ілімінің маңызды ... ... ... диссертациямызға З.Тайшыбайдың жинағы Абылай
хан және оның замандастары, ... ... ... ... бітім-бейнесін
ашатын ана тілімізде тұңғыш жарияланған басылым үлкен септігін тигізді.
Ғалым, ... ... ... ... хан ... ... ... геосаяси көзқарасын саралауымызға бірден-бір
жаңа бағыт болып табылды.
Қазақ халқының саяси-рухани ... ... ... ... Тәтімов Д.Раев, С.Кенжебаев, Ю.Бұлықтаев, Т.С.Садықов,
Б.Құдайбергенов, Е.Мұхамеджанов, Бикенов, ... ... ... Ж.Артықбаев, Н.Масанов, Г.Мұстафин, А.Ишмұхамедов,
Е.Омар, С. Өзбеков және т.б ғалымдардың монографиялары мен ... ... ... ... ... ... ... саясаттану немесе саяси компаративистика саясаттану
ғылымының маңызды ... ... ... ... ... зерттеу
жұмысы жан-жақты әдістеме мен амал-әдістерді, зерттелетін обьекті жөнінде
терең тыңғылықты білімді қажет етеді. Салыстырмалы ... ... ... саяси лидерлердің қызметтерін салыстырмалы талдау
барысында Р.Әбсәттаров, ... ... ... еңбектері саяси
құбылыстар мен саяси ... ... ... ... ... ... болашағы мен сабақтастығын айқындауымызға септігін тигізді.
Саяси лидерліктің теориялық және ... ... ... ... ... ... ... Ж.Блондельдің,
Е.Богардустың, Т.Холкомның, орыс ғалымдарының: ... ... ... В.А.Бобичевтің,
Н.В.Кейзеровтың: қазақстандық ғалымдар: ... ... ... ... Ж.Х.Джунусова, Г.А.Кушалиева,
Б.Куппаеваның, Е.Саировтың және т.б ғалымдардың ғылыми мақалалары мен
талдаулары ... ... ... ... үшін ... заманы ғана емес, бүкіл
қазақ ... ... ... ... үшін ... сияқты
көрінеді. Ел бостандығы, ұлт тәуелсіздігі біздің халық үшін еш уақытта да
төбеден түскен сый ... Ол ... ел ... жеген ерлердің жанқиярлық,
жанпидалық еңбегінің, күресінің нәтижесінде ғана келгенін ешқашан
ұмытпауымыз ... ... ... ойлар тарихының сабақтастығын
танытып, саяси құндылықтар негізін құрайтын ... ... ... ... ... арнасына топтастыру мақсатында елдің
тәуелсіздігін, ... ... ... ... жолындағы
Президенттің саяси қызметін талдау, әрине күрделі іс.
Абылай ханның ... ... ... ... іс ... ... ұялатқан, бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтап,
Қазақстанның тұрақты дамуына ешбір елге ... ... ... ... ... оны ... дамытуда халқының мүддесін
ұққан тәжірибелі саясаткер Н.Ә.Назарбаевтың саяси ... ман ... ... саяси-методологиялық, теориялық мәні зор.
Әрине, бүгінгі таңда ісімен сөзі жарасқан ... әлем ... ... ... сараптамалар, саяси талдау, өмірі мен қызметіне
байланысты жазылған деректер мол, әрбір басылым өзінің ... ... ... Бұл еңбектер Президентіміздің
балалық шағына, ... ... ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың еңбектері арқылы саяси көзқарастар ұстанымын,
стратегиялық бағдарламалары арқылы ... ... ... ... ... ... ... арқылы сараланды.
Бүгінгі Қазақстан саясатында, көршілес ... ... ... ... ... лидерлік рөлін талқылауда
О.Видованың, Ж.Х.Джунусованың, Ж.Сааданбековтың еңбектері және ... ... атты ... көңіл бөлерлік. Тәуелсіз Қазақстанның
мемлекеттілігінің қалыптасуының алғашқы қадамдарын көрсетуде, халықаралық
қауымдастықта ... ... ... ... ... ... ... негізге алынды. Қазақ даласында
тәуелсіздік үшін күрескен саяси лидерлердің саяси-тарихи ... ... ... лица ... ... ... ... зрения истории и современности)” авторлар коллективі ұйымдастырып
шығарған еңбек көмек болды.
Тәуелсіз Қазақстанды демократиялық жолға ... ... ... сақтап нығайтуда, этносаралық келісімді ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-саяси мәселелерді ... ... ... ... ... Казахстан-Территория мира и согласия”
деген ... ... ... ... саяси тұжырымдары назар аударарлық.[3]
Хандық институт пен Президенттік институтты ... ... ... ... ... ... ... жүйедегі
орнын, оның құқықтық мәртебесін анықтауда М.Б.Қасымбековтың, Е.К.Нұрпейісов
және А.К.Котовтың еңбектері, ... ... в ... ... ... ... ... халықаралық конференция материалдарының
қорытынды идеялары зерттеу ... ... хан ... ... ... өмірінде жарқ еткен ірі саяси тұлға.
Ұлтты ұлылылары арқылы ұлықтайды. Абылай хан ... ... ... ... ... ... сараптаулар, тұжырымдар жасау арқылы, оның
саясатының бүгінгі күнмен тарихи және саяси ... ... ... ... Жұмыстың негізгі мақсаты қазақ халқын тәуелсіздік
пен дербестікке топтастырудағы саяси лидерлердің ... ... ... хан
мен Н.Ә.Назарбаевтың саяси қызметін талдау барысында ... ... ... құрылымының, дамуының ерекшелігін ғылыми салыстырмалы тұрғыдан
зерттеу.
Зерттеудің міндеттері. Бұл мақсатты жүзеге асыруға қазақ хандығы мен
бүгінгі ... ... ... процесі мен саяси жүйесінің даму
ерекшелігі, лидерлердің саяси феноменінің ... ... ... ашу міндетін қояды:
1.Қоғамдық сананы саяси-әлеуметтік мұраттарға бағыттауда саяси лидердің
қажеттілігінің себептерін көрсету, саяси лидерге ... ... ... ... хандығының саяси-әлеуметтік құрылымы мен даму
ерекшелігін, ішкі және ... ... ... ... хан мен ... ... ... топтастырудағы саяси
қызметтері арқылы саяси лидерлік феноменін талдау;
4.ХУІІІ ғасырдың екінші жартысындағы Еуразия ... ... ... ... Қытай елдерімен қарым-қатынасын дамытудағы
қазақ мемлекеттілігін құруда ... ... ... ... ... ... пен ... институт құрылымын, Абылай хан мен
Н.Ә.Назарбаевтың саяси тұрақтылық пен тыныштықты сақтаудағы стратегиясы мен
тактикаларының саяси ... ... ... мен әлем
жұртшылығының көзқарастары мен ... ... ... ... ... ... кеңістігін саяси құбылыс, саяси процесс, саяси
режим, саяси идеология, саяси дағдарыс, саяси элита, Билер кеңесі, елшілік
саясат, ... ... ... саяси билік, саяси лидер, “жеті
ата ұстанымы”, руаралық байланыс, төленгіттер институты, ақсақалдар беделі,
ұлттық бірігу, тұтастану, жасақтану, ... ... ... категорияларды
қолдана отырып, талдау;
7.Қазақстанның тәуелсіздігі үшін күрескен Абылай хан мен ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың халқының болашағын дамытудағы
істерін, көпвекторлы саясатының белсенділігін, көрегенділігін саяси және
тарихи сабақтастығын айғақтау.
Негізгі бөлім.
“Қазақ ... ... ... дамуы саяси лидерлік құбылысының
қалыптасу іргетасы” деп аталатын бірінші бөлімде саяси лидерлік ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі мен ХҮІІІ ғасырдағы ... ... ... ... және бүгінгі Қазақстанның саяси өмірімен
сабақтастық принциптері
Ежелгі антик жылнамашылары Геродот, ... ... ... ... ... ... қасиеттердің иелері деп суреттеген.
Аристотель еңбектерінде, мемлекет билеушілерінің қызметі адам бірлестігінің
ұйымдастырылған түрі деп түсіндіре отырып, ... ... ... ... ұғымдарының аражігін ажыратады.[4] Платон мемлекеттік
билік пен саяси ... ... ... ... адам ... ... атап өткен.
Күрделі әлеуметтік жағдайларда саяси лидердің қалыптасуына, саяси
лидерлік теориясына, жетістіктеріне ... ... ... ... ... ... ... жеткенін, соның ішінде саяси ... ... ... ... ... ... ... бір топтың
әсер етуі көмегімен келгені туралы мәселелерін ... ... ... ... ... ... емес. Мысалы, “саяси
лидерлік бір немесе бірнеше адамдардың билігі, ұлт ... ... ... ... ... екіншіден лидерлікті статус
тұрғысынан әлеуметтік бағдар және әлеуметтік рөльдер қатарынан ... ... ... ... әсер ету қабілеттілігі
тұрғысынан түсіндірген пікірлермен қатар, лидерлік құбылысын кәсіпкерліктің
бір түрі және лидерлікті халық ... ... ... ... ... ... ... жеке қасиеті, билік
ресурстары құралдары, саяси жағдай жатады. Егер ... ... ... мен рөлі ... ... ол ... ... сирек ұрынады.
Диссертацияда лидерлік феноменге тоқталып, ... ... ... талдау жасалынды. Соның бірі “теория черт” идеалды лидерлердің
жеке қасиеттеріне тереңнен мән бере ... ... ... ... жеке
қасиеті (ақылы, еріктілігі, мақсатқа жетушілігі, ұйымдастырушылық қабілеті,
дер кезінде жауапкершілікті өзіне алуы) күрделі саяси жағдайда ... ... ... жағдайларға қатысты міндет түсінігін енгізген факторлық-
аналитикалық концепция лидердің жеке қасиеттері мен алдына ... ... ... ... ... ... ... ұстанады.
Лидердің әлеуметтік жағдайға тәуелділігін, оны белгілі ... деп ... ... ... ... ... ... функциясын анықтайды. Саяси лидерлік мәселесін саяси билік,
мемлекеттілік ... ... ... ... ... ... меншік пен билікке ұмтылу олигархияны ... ... ... ... ... Мэдисон, Токвиль, Харрингтон, Адамс,
Гамильтон идеялары талқыланды.
Саяси лидердің ... және ... ... бұқаралық
әлеуметтік қозғалыстар арқылы түсіндіруге тырысқан орыс ... ... ... ... ... түсінігімен, саяси
билік табиғатына саяси үрдістегі саяси жетекшінің ... ... ... ... ... пен саналықты үйлестіру
проблемасы тұрғысынан қарастырған ... пен ... ... ... жету ... ... ... деп Шопенгауэрмен
келісе отырып, қоғамды “лидерге” және“әлсіздерге” тағдыры өзгелердің
қолындағы ... ... ... деген Ницшенің көзқарасы пайымдалды.
Саяси лидерлікті түсіндіруде саяси-философиялық бағыттағы жазбалар,
соның ... ... ... ерік ... көрінісі”-деп дұрыс шешім табуға
ұмтылатын, дұрыс ... ... ... тек шын ... лидер деген Ясперс
көзқарасы қарастырылды. “Лидерлік тек тұтас бір ... тобы үшін ... ... ғана ... ... ... мәдениеттегі өзгерістермен тығыз
байланыстырған Такердің пікірі ... ... ... ... ... ... аударған
Острогорский, Михельс, Брайс, М.Вебер еңбектері ... ... ... ... ... мен оның ... ... еңбектерде де
саяси лидерліктің технологиялық негізі көрсетілді.
Диссертацияда саяси лидерліктің ... ... ... ... ... аталынды. Атап айтсақ; саяси, ұйымдастырушылық,
тәрбиелік, экономикалық, бейімділік, бағалы-бағдарлы, гуманистік, басқару
жатады. ... ... ... ... ... ... ... шешім
қабылдау қабілеттілігі, әлеуметтік ... ... ... ... ... етуші және т.б. жатады.
Саяси лидерліктің мәнін терең түсіну бағытында, ... ... ... бедел, сенім ұғымдарының негізгі ортақ және айырмашылық
белгілерін табу міндеті тұрады. Билік саяси ... ... ... ... ... ... ... бедел саяси лидерліктің мінез-
құлық компонентін құрайды, ал сенім діни және ... ... ... ... топ ... және ... ... бөліп
түсіндірді. Бедел құрылысын психологиялық тұрғыдан зерттеу теорияларында
ерік күші, эмоциялық жеке тұлғалық ... ... ... лауазамдық жеке тұлғалық екі түрі бар, беделді саясаткерге
халықтың ... ... үміт ... жеке ... өткен тәжірибесіне,
халқының бағдарлық, құндылық жүйесіне сай келуі.
Лидерлік мәселесіне замана тұрғысынан ... ... ... саяси лидерлерге тарихи баға беру арқылы, олардың лидерлік бітім-
болмысын ашуға ғылыми сипаттама беруге ... ... ... ... Ш.Уәлихановтың “Орыс ғалымдары мен әдебиетшілері құрастырған
энциклопедиялық сөздік” деп аталатын 1861 жылы ... ... ... атты ... орыс және ... ғылымында Абылайтанудың іргететасы
болып қаланған бірегей еңбек ... ... ... ... ... қазақ халқының жауынан ұтылуы ... ... мен ... ... ... ішкі ... ... тетігі ел
болу екенін айта кетіп, ата-бабаларымыздың артық екі мінезі бар екеніне
тоқталады. [6]
Ұлт-азаттық ... ... ... ... Ж.Ақбаев, М.Шоқай, М.Тынышпаев, Б.Қаратаев, Х.Досмұхамедовтардың
мұраты қазақ халқының төлтумалығын сақтау, ұлттық санасын шыңдау, қазақ
қоғамын рулық-тайпалық ... ... ... арылту, отарлық үстем
саясат жағдайында ұлттық ... ... ... ... ... ... ер ... жетер ме! Ерінің сағын сындырса, ел
мұратқа жетер ме! Ел тірегі ері, ер ... елі бола ... ... ... ... ме? ”- Құлтөбедегі Әйтеке бидің айтқан сөз жолдарынан саяси
лидердің беделінің ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік құрылымы: қайшылықтар мен
үрдістерін” ... ... ... ... ... ... мен
даму ерекшелігіне, қайшылығы мен үрдісін ашу қарастырылады. ... ... ... ... ... жүз, ру, ... ата ... бөлімдерін
түсіндіре отырып, қазақ халқының этникалық құрылымының ... ... ... атап ... үшін ... тамырды білу ерекшелігі, қазақ халқының біртұтас
рухани этномәдени дамуын ... ... ... ... беделі,
ақсақалдар институты, жанұя рөльдерінің басымдылығын, рулық құрылымының
ерекшелігінің саяси принциптері анықталды. Тап болмаса да, ... ... ... (ақ ... ... құлдар) болды. Қоғамның
аристократиялық тобы, биліктің институтционалдық негізін қалыптастырды [8].
Хан ... ... ... мен ... ... ... ... амал-тәсілдері көрсетілді.
ХУІІІ ғасырдағы мемлекеттің өзіндік ... ... ... ... рөлі ... ... ... басты ұйым
жалпықазақ Құрылтайы, жергілікті билік, ру басыларының өзіндік басқаруының
саяси ерекшелігі ... хан ... ... ... ... ... белгілерінің
бірі- мемлекеттің саяси құрылымы: Абылай хан тұсындағы ... ... ... атап ... ... территориясы, мемлекеттік басқару
аппараты, ұлттық ... мен ... ... ... ... ... ... отырып елге, халыққа пайдасы бар халықаралық ... ... және сот ... ... Жыл ... ... мен ру басыларының,
билер мен қоғам аристократиясының жиналысы жалпы мемлекеттік істерді шешу
үшін ... ... ... ... билік иесі-хан болды, Абылай хан
өлім жазасын ... ... ... ... ... ... әскер
ұйымдастыру құқына ие болды, Абылай хан билігінің күштілігі оны қолдаушы
батырларының болуы, ал саяси билігінің мықтылығы оның ... ... ... ... ... мен сұлтандары қолдап отырды.
Абылай хан тұсындағы қазақ мемлекеті хандық республика, ... және ... ... бар әлеуметтік-саяси құрылым
болды. Мемлекет басшысын хан тұғырына көтеруде ... ... орын ... ... ... ... ... болып табылады.
Абылай ханды халық ашық ... ... ... Әрине, бұл жерде белгілі
саяси топтар мен күштер, сұлтандар мен ... да ... рөль ... мен ... ... ... ... қатысы жоқ, далада қаңғырып
жүрген кез келгендер өтпеді. ... ... ... ... ... ... ... болуы шарт болды, мемлекет
басшысы-хан халық алдында заңды жауапкершілікте болды. Егер хан ... ... оны ... алып ... ... Оған мысал “ханды талақ
ету”, “хан талау” дәстүрінен көруге болады. Мысылы, “Абылай аспас сары бел”
оқиғасының 1779 жылы болғандығын ... ... ... ... ... ... хан өзіне қарсы шыққан арғын руы адамдарына ... ... ... ... мәжбүр болды. Өлім жазасын беруге құқылы
болғанмен хандық ... ... ... ... санасуға, өзара
келісімділік көзқарас ұстануға мүдделілігі ... ... ... ... ... Абылай тұсында жақсартып
отырды. Абылай хан тұсындағы қазақ хандығындағы ... ... ... мен ... элементтері араласқан формасы, мемлекеттік
құрылымның формасы-унитарлы, қазақ хандығының құрамдас ... ... ... тек ... автономия болды, мемлекеттік режим формасы-
авторитарлы және демократия элементтерінен құралған; ... ... ... Хан кеңесі болды, ол төртке бөлінді. Бірінші билер
институты- әлеуметтік-құқықтық, сот ... ... ... ... Хан ... ... құрамы аристократиялық кеңес, олар өз
ұлысында билік жүргізе отырып, мемлекеттік заң ... ... ... орнатты. Өз құрылымы негізінде заң шығарып, ... ... ... ... кеңес жүз басшысына, билер ... ... ... және ... ... Хан кеңесінің үшінші құрылымына-
батырлар мен төлеңгіттер институты жатты, олар ханның жеке басын, жан-ұясын
қорғауға құқылы ... ... ... ... ... ұйымдастырды,
соғыс жүргізу тактикасын дамытуға, соғыс өнерін үйренуге ... ... ... ... ... ... ... құқылы және
міндетті. Хан кеңесінің төртінші құрамы-маңызды идеологиялық ... ... ... Ел ... ... ... ... отырған жыраулары
болды. Ханға тоқтау айтып, ақыл-кеңес беруге құқылы болды, жыраулар кеңесі-
жалпы мемлекеттік идеологияны насихаттаушы, халықты жігерлендіруші, елінің
рухани ... ... ... шапқыншылығынан халықтың әбден азып, жат өлкеге ысырылып, қиын
өмір сүрген кезінде қазақ елі, бейбітшілікті, ... ... ... аңсады. Үш жүзге бөлінген, өз алдына ... ... ... мемлекетте бір орталықтан басқарылған әскердің
жоқтығы, күшті биліктің болмауы, билер мен хандардың өзара ... ... ... ... ішкі саяси тұрақсыздықпен
бытыраңқылықты ... ... ... ... тарапынан бірнеше
шапқыншылықтар болып отырды.
Қазақ хандығының бірлігін нығайту, біроталықтандыру міндеті өте күрделі
процесс болды, ... ... ... ескі ... рулық
сипаты, сұлтандардың өзара бытыраңқы әрекеттері ортақ мәселені ... ... ... ... мен ... ... ... жоғалып,
мықты қазақ хандығын ... ... ... ... ... ... жерінен түпкілікті қуып шығу ... ... ... ... сенімі, тек Орта жүз ханын сайлау ғана емес, бүкіл қазақ
хандығын тұтастырып, ортақ қазақ ... ... ... ... ... ... процестер мен қақтығыстарға: Сыртқы
шапқыншылықтан (жоңғар-қазақ соғысынан) халықтың ... мен ... ... ... ... ... аздығы, сұлтандар арасындағы
алауыздылық; жайық орыстарының қазақ ұлыстарын талқандауы халықты аштық пен
ашаршылыққа әкелді; ... мен ... ... ... ... аса саяси
қызығушылығы; қоғамдық ... ... ... ... ... әр жүзбен рулардың өз алдына дербестігі болу керек
деген оппозициялық ... ... ... ... ... болады.
ХҮІІІ ғасырда Абылай хан билік құрған тұстағы саяси процесс ... ... ... ХҮІІІ ғасырдағы қазақ елінің саяси процесі өте күрделі
құбылыс болды. Онда өмір сүрген ... ... ... ... ... ... ... Бұл процесс саяси болғандықтан ондағы
өзгерістер билікке, оны бөлу, өз алдына жүз, ру ... ... ... ... ішкі ... ... ... Абылай хан атсалысқан
саяси процестің басты мәселесі, қазақ халқының мүдделерін, арман-тілектерін
біріктіру, ... бір ... ... ... ... ... қабылдап,
оны іске асыру болды; Абылай хан құрған мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... кеңесі,
аристократиялық-сұлтандар институты қатысты. Бірақ, мемлекеттік институт
ретінда басты рөльді хандық институт ... ... ... қабылдап, оны
іске асыратын негізгі тетік хан институты болды; Биліктің шоғырлануы, ... ... ... анықтауға билер, ақсақалдар, ауыл басылар,
атсалысып отырды. ... ... ... ауыл ... ... төлеңгіттердің, батырлардың, сұлтандардың өзара
қарым-қатынастары, ... ... ... ... ... ... ... арқылы айқындалып отырды. Қалың бұқараны қамтитын саяси шешімдер
Құрылтайда қаралды. Оны ... ... ... ... ... ... ... белеске айналып отырды. Мысалы хан сайлағанда қазақ
даласында демократияның ... ... ... Ханды халық сайлады, ол
үлкен халықтық мереке ... ... ... ... ... хан ... алдында жауап берді. Абылай хан атсалысқан ... ... ... ... ... ... топтастыру,
біріктіру, шаруашылығы жоғары көршілес жатқан елдермен тең ... ... ... ... ... ... жүйесін енгізу болды.
Осындай алға қойған ... іске ... ... ... саяси іс-
әрекетінен саяси технологиясы айқындалды. ... ... ... ... ... алғы ... себебі-практикалық мақсатты
нақты сапалы түрде іске асырудың рационалдылығы мен ... Бұл ... ... билікке араласып отырған саяси лидерге тиеселі.
Мысалы, Абылай хан алдындағы басты мақсат сыртқы жаудан қорғану үшін халық
күшін жұмылдыру ... ... хан ... ішкі ... соның ішінде жүз
арасындағы, рулық дағдарыстарды тоқтатып, ... ... ... ... ... ... ... қорғанудың басты әдісі деп
түсінді. Абылай хан қолданған ... ... ... бір мезетте қолданған амал-әдістер, циклдік, ... ... ... ... ... ... ханның саясатта қолданған бұл саяси технологиялары бірнеше саяси
шешімдерді іске асыруға қол жеткізді. Күрделі ... ... ... талдап отырды; саяси шешімдер мен әрекеттерді ... ... ... саяси процеске әсер берерліктей саяси шешімдерді бағыттап
құрастырды.
“Кез ... ... өсуі ... өшуі сол ... ... ... ... тікелей байланысты”-деген академик Ә.Н.Нысанбаевтың
пікірінің саяси мәні осыған саяды. Осындай күрделі саяси ... ... ... ... ... ... лидер Абылай ханның алдында тұрған
негізгі саяси міндет: ел ... ... ... ... ... қазақ халқына керек бақыт екенін түсінді. “Бірлік
болмай-тірлік ... ел ... мен ... ... саяси ұран
бүгінгі таңда өзектілігін жоғалтқан жоқ.
Бүгінгі кезеңде, ХҮІІІ ғасыр сияқты ... ... ... ... жауапкершілікті жүктейді. Себебі, ғасырлар бойы ата-бабамыз, батырлар
мен хандарымыз, билері мен жырауларымыздың, қазақтың ренесанстық тұлғалары
мен Алашқа ... ... ... ... саяси мұраттары мен
армандарын, іс жүзінде жүзеге асырдық, нақты тәуелсіздікке қол жеткіздік.
Саяси ... ... ... тарихы бар тәуелсіздік халыққа өздігінен
келмегенін, алда тұрған негізгі ... ... ... ... ... оның ... ... мен даму
тенденцияларын ғылыми тұрғыдан дамыту міндеті туындалады.
ХҮІІІ ғасырда Абылай хан ... ... ... ... ... ... ... байланыстыруға болады. ... ... ... ... қоғамының бірлесуі, ұлт ішіндегі
бірлікті нығайту; қазақтардың жүзге, руға, аумақтық топтарға бөлінуі ... ... ... таптаурынды жою; қазақстандықтарды отаншылдыққа
тәрбиелеу, шынайы отансүйгішті, нағыз азаматтықты қалыптастыру өз ... ... ... ... заңдылықты сақтау, заңды сақтамайынша,
сыйламайынша қиыншылықтан ... ... ... ... ... ... ... іскерлікке тәрбиелеу; елімізді,
жерімізді, бостандығымызды сақтау ... ... ... ... ... бір ... - ... халқының ұлымыз, туған жерім - біреу ол Қазақ
даласы ... ... ... бабалар алып берген азаттықты баянды ету; қазақ
халқы бірлік пен ынтымақтастықтың ұйытқысы болу.
Болашақ Қазақстан ... осы ... ... пен ... пен ... ... ... игерген жағдайда дамыған алдыңғы
50 елдің қатарына жетуіне, Қазақстанды тек Орта Азия ... ... ... ... ... ... бар.
Шығыс данасы Аль-Фараби ел басқарудағы саяси сабақтастық принципті
“егер елбасы өмірден өткеннен кейін оның бастаған ... ... одан ... ... ... ... онда ол кездегі жүзеге аспаған
келелі істерді ... ... және кез ... мәселені ойдағыдай шешудің
жолдарын қарастырады, заңдарға өзіндік өзгерістер енгізеді. Ең бастысы,
қабылданатын ... ... ... сай ... ... ... одан әрі жандануын мақсат етеді. Кезінде жүзеге аспаған, бірақ сол
кезеңдегі замана талаптарымен өзара ... ... ... міндеттердің
ойдағыдай жүзеге асуына мүмкіндік ... ... дана ... ХҮІІІ
ғасырдағы Абылай жүргізген саясаттың құнды идеяларының ... ... ... талабына сай өзгеруіне, жасампаздық рух танытуына,
кемелденуіне ықпал ... ... ... ... айтылған тұжырым деп санауымызға толық саяси негіз ... ... ... ... ... ... үшін ... лидерлер саясатының ерекшеліктері: Абылай хан және Н.Ә.Назарбаевтың
саяси іс-әрекетін ... ... деп ... Бұл бөлімде, қазақ
қоғамын тәуелсіз мұраттарына топтастыру бағытындағы ... ... ... ... ... мен ... ... принциптері мен
болашақ Қазақстандағы саяси лидерлік мәселесінің болашағы мен маңыздылығы
зерттеліп сараланады.
“Қоғамдық сананы саяси ... ... ... ... ... ішкі және ... саясаты” деп аталатын 2.1 тарауда Абылай
ханның тектілігінің принциптік жағына тоқтала отырып, лидерлік феноменінің
ерекше табиғатын қазақ ... ең ... ... ... халық мүддесін,
ой-арманын, ұлт тағдырын тереңнен түсінген, халықты бір саяси идеялық
арнаға топтастыра білген ... ... жеке ... ... ... ... ... көңіл бөлінді.
Абылай хан саясатының салиқалы болуына, тез арада шешім қабылдауына,
саяси ... ... ... ықпал етіп, ең соңында оның
саяси ... ... рух ... отырған батырлары, Абылайдың саяси
шешімдері мен әрекететтерін, идеяларын елге тарқатып түсіндірген ... ... ... ... ... ... көмекші бола білген
елшілері, аудармашылары мен тілмәштары болғанын Ресей және Қытай ... ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері қалыптасты.
Оларға: қоғамның саяси жүйесінің құрылуы, оның ... ... ... ... ... ... ... жоғары дәрежелі саяси тұғырда
хан басқарды, қоғамдық тәртіп пен ... ... ... жүзаралық
дау-дамайды, шиеленістерді шешіп отырды; Абылай билігі тұсындағы саяси
институттар орта буынды, ... ... ... ... ... ... асып отырды; Абылай ханның ... ... ... ... ... ... етіп отырған билікті халықтың мойындауы
Абылай ханның саяси шешімдері мен заңдылығын ... ... ... ... ... ... ... және заңды деп түсінді. Бұл ... ... ... ... ең ... ... шешім болып саналды. Биліктің
екінші түріне харизматикалық билік жатады. Абылай хан ерекше батырлығымен,
халық мүддесін тереңнен ... ... ... ... ... ... ие болды. Осы екі билік Абылай хан заманына тән
болды. ... ... ... үшінші түрі ақыл-парасаттылық, құқықтық
легитимділіктің элементтері толығымен қамтылмаса да, ... ... ... ... ... ... нормалары мен принциптерінің алдында
барлығы жауапты және міндетті болды.
Абылай хан ... ... ... ... ... ... жарғы” заңына сүйенгенде өзін сенімді әрі еркін сезінуі), қорғау
принципі (жер, ұлт ... ... ... ... ... ... билікті қолда ұстай білуі және дұрыс саяси
шешім қабылдауында), ұтымдылық принципі (нақты саяси мәселелерге ... ... ... табандылығы, өтімділігі, ықпалдылығын ... сыр ... ... ... ... соғысында Абылай хан өз
саяси күшінің әлсіздігін сезседе сыр бермеді, шындықты ... ... ... айту ... үшін ең ... ... ... Абылай хан саяси
билігін іске асыруда бірнеше саяси-әлеуметтік іс ... ... ... ... (саяси іс-әрекетті алдын-ала парасатты ... шешу ... және ... ақылдасып отырды), ... ... ... ... ... отырып басқара
білді), шыдамдылық (төзімділігімен, табандылығымен, ... істі ... ... ... тырысты), ымыраға келушілік (дау-жанжалға бармау,
мәмілеге келу арқылы бейбіт амалдармен шешуге ... ... ... ішкі ... қызметінің жетістіктеріне: халық
шаруашылығын, оның әр ... ... ... ... ... ... отырықшылдыққа үндеді; сауда саттық, айырбас мәселелерін
мемлекет тұрғысында, көршілес жатқан елдердің тәжірибесінің ... ... ... халықтың әл-ауқатын, өмір деңгейін көтерді,
әлеуметтік өмірді ұйымдастырды; қоғамды заңдылықпен қамтамасыз ... ... ... ... қылмысқа қарсы заң нормаларын енгізді. Оларға “Жасақ”
және “Билер кеңесі” жатады; қарулы ... ... ... ... хандығының
саяси жүйесін орталықтандыруға көңіл бөлді; Сұлтандар мен рубасыларының ... ... ... ... ... тұлға қызметіне, оның қасиеттеріне
көңіл бөлді; Дәстүрлік қазақы кісілік рухы негізінде ... ... ... өлім ... беруді өз құқына иеленді; Абылай ханның
сыртқы саяси қызметінің жетістіктеріне: қазақ ... ... ... ... ... ... өз-өзін билеуге, егеменділігін
сақтауға ұмтылыс ... ... ... ... тиімді қарым-
қатынас орната отырып, тепе-тең саясат жүргізілуін қамтамасыз етті;қазақ
халқының құқықтық ... ... ... ... саяси шешімдер қабылдады; көрші елде болып жатқан саяси жағдайды,
өз халқына дер кезінде мәліметтер ... ... ... ... қызметін
дамытты; саяси проблемаларды шешуде ымыраластық, икемділік, мәмілеге келу
принциптеріне көбірек жүгінді; сыртқы саяси проблемаларды шешуде ... ... ... ... ... ... ... қасиеттеріне: қоғамның тұрақтылығын қалыпты
әлеуметтік тіршілігіне жағдай жасады; руға, жүзге ... ... ... ... бірлігін, ынтымақтастығын қамтамасыз етуге жол салды; қазақ
халқының ой-арманын, ... ... ... мұқтаждығын қанағаттандырды;
қазақ хандығының шиеленіс, саяси кикілжіңдерді дер кезінде түсіне біліп,
саяси дау-жанжалдарды алдын алды; Ішкі және ... ... ... ... ... басып тастау әдістерін қолданды; қытай ... ... ... ... ... біле ... ... тепе-теңдікті
сақтауға тырысты; қазақ халқының ... жер ... ... ... ... өз мүддесінен жоғары қойды; саяси-әлеуметтік іс-
әрекеттерді ұйымдастыра білді; саяси көрегенділігімен, шешендік өнерімен,
саяси мәдениеттілігімен ... ... ... ... саяси өмірі мен қоғам өміріне
әкелген өзгерістеріне талдау жасай отырып, Президент тек ... ... мен ... ... қана қоймай, саяси биліктің де кепілі болу
керектігін ... ... ... ... ... ... отырып, сыртқы қарым-қатынастар жүйесін анықтады,
әлемдік қауымдастықта шет мемлекеттермен қарым-қатынасты тереңдетті. Шет
мемлекеттермен еліміздің ... ... ... ... ... ... органы өзінің елін әскери, экономикалық, экологиялық,
аспектілерін іске ... ... ... ... даму ... ... ... өз орнын анықтады. Осы аталған саяси-экономикалық
жетістіктер мен талпыныстар Қазақстан Республикасының ... ... ... тікелей байланысты. “Дана ... ... ғана ... қоймай, соңғы болатындарға бар күшімен шара
қолдануы қажет” [11]-деп Н.Макиавелли айтқандай Тәуелсіздіктің ... ... ... өзі ... ... ... оятып,
қиыншылықсыз еш нәрсенің оңайлықпен орнамайтындығын халқына ... ... ... ... ... ... ғана, кез келген қиыншылықты
саналы түрде шешіп, соның ... ... ... ... ... ел ... үшін әр ... қадамын жауапкершілікпен жүргізіп
отырған Н.Ә.Назарбаевтың ... ... жаңа ... ... орын алады.
Н.Ә.Назарбаевтың тәуелсіздік жолында қол жеткізген маңызды саяси
жетістіктеріне: Қазақстанның тәуелсіз ... ... ... ... ... ... Президенттік басқару жүйесіне тән мемлекет
құруы; заң шығару ісін, сот билігін реформалауда; әлеуметтік, экономикалық
дамуды жаңаша ... ... ... ... ... ... болады, сонымен бірге шет мемлекеттерге Қазақстанды тәуелсіз
мемлекет ... ... ... ... ... ... саяси
мәдениетін дамытуына рухани жағдай жасауы мықты басқару мектебін ... және ТМД ... ... ... үлгісіне айналуын қамтамасыз
ету; қысқа мерзім ішінде дүниежүзін таңқаларлық ... ... ... ... бой ... ... Азия
мемлекеттерінің тәжірибесін, өз елінің көп этносты, көп дінді қоғамның
ерекшілігін ескеріп, Батыс ... ... сай ... ... ... бар тәуелсіз мемлекет орнату жолындағы саяси қимылдарының
белсенділігін; азаматтық қоғам институттарын дамытуға; Ресей, Қытай, ... Одақ ... ... ... ... жатқызуға
болады.
Қазақстан халқының болашағын қоғамдық-идеялық бірлік ... ... ... саяси-әлеуметтік, рухани-
адамгершілік құндылықтар жүйесі қазақстандық қоғам өмірінің ... ... ... зор. Н.Ә.Назарбаевтың іскерлік гуманизмі, ... ... ... ... алдына қойған мақсаттарды іске
асыру прагматизмі, жалпықазақстандық бірлік-сәттіліктің кепіліне айналып
отыр. Жаңа Қазақстанның даму ... оның ... ... ұрпаққа байланысты екендігін, соның ішінде жастарға, елдің көшін
бастайтын болашақ саяси ... ... ... ... ... ... ... жолы” деген атаумен жарық көрген өсиетті
еңбегінде, жастарға үлкен сенім мен жауапкершілік жүгін артып ... ... ... ... ... Абылай хан және
Н.Ә.Назарбаевтың саяси идеяларының ... ... хан ... ішкі және ... саясаттағы идеялары мен қағидаларының
тарих өтіліндегі оңды сабақтастықтарын мына белгілермен ... ... ... ... өз ... ... анық түсіне білуі және саяси
үрдіске белсене қатысуында; қоғамда ұстанған ... ... ... қатысты күрделі жағдайларда нақты саяси әрекеттер ... ... ... ... ... ... біліп, ұлтының
мүдделерін көтере білуінде; қоғамдағы әлеуметтік байланыстарды нығайтып,
күрделі саяси шешім қабылдауында; ... ... ... ... ... саяси іс-әрекеттерінің құрылымдылығында; күрделі саяси
жағдайларды шешу ... ... ... ... ... ... билік жүйесін қалыптастырып, нығайтуында; елін,
мемлекетін саяси , әлеуметтік ... алып ... ... ... ... сарабдал саясатында; мәмілегерлік
саяси әдісін қолдана білуінде; ұлт ... ел ... жер ... қауіпсіздігін күн тәртібінен түсірмеуінде; қазақ халқының санасын
рулық, жүздік ... ... ... ... ... ханың да, Н.Ә.Назарбаевтың саяси армандарының тоғысу нүктесі ел
тәуелсіздігін ... ... ... жерін еліне деген отаншылдық сезімді
нығайту ... ең ... ... ... халқының болашағын,
мемлекеттілігін тек ... ... ... ғана құра алатындығын көре
білулерінде. Ауызбіршілік бар жерде ... ... ... ... ... білу, халыққа деген шексіз ... ... ... ... ... атауға болады.
Абылай ханның да, Н.Ә.Назарбаевтың да тұлғалық ... өте ... ... да ... ... бағалауға болмайды. Саяси
көшбасшылықтағы біржақтылықтың ... осы екі ... ... лидерлік
феноменін тереңдете түседі. Абылай ханның алға қойған ... ... ... тиянақты іске ... ... ... ... ... ... тұрақты дамуындағы мақсаттарға жету үшін,
қоғамның барлық саласының топтасуы саяси шарт ... ... ... да, ... де ... ... ... аясында топтасуын, ұштасуын уақыт ... ... ... нәтижелі жүйесі ғана лидерліктің тарихтағы маңызды рөлін
анықтайды десе ... ... қол ... ... ... тәуелсіздік
тұғырына қайта қонған уақытта, әрбір Қазақстан азаматының, жүрегінде
еліне, отанына ... ... ... ... ... ... ... бірі болып саналады. Қазақ халқының қоғамдық-
саяси дамуында, соның ішінде дербестік пен тәуелсіздікке ұмтылу жолындағы
Абылай хан мен ... ... ... ... ... ... үлгі ... саяси іс-әрекеттері алғашқы рет
саяси салыстырмалы талдаудан өткізілді.
2.Қазақ мемлекеті бірнеше аумалы-төкпелі қиыншылық кезінде де, ... ... ... ... шағында да, саяси тұлғаларымыз көршілес
мемлекет қайраткерлерін өз саясаттарының әділдігін, ізгілігін ... Ал ... ... ... ... еріксіз ел билеушілер мемлекет пен
халқын тұғырыққа тіреп, шапқыншылыққа ұшыратқанын тарих біледі. Қазақ өмір
бойы ... ... ... ... ... ұран
қылған, өзінің мәдени мұрасы үшін ... ... ... ... намысты сақтай білген халық. Сондықтан да, әсіресе
бүгінгі таңда, мемлекетімізге жаңа ұлттық ... ... ... ... ... Қазақстанның жаңаруына, рухтануына ұлттық лидерлер
барлық күшін жұмылдыруы керек.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XХ ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының ұлттық мемлекеттілік үшін идеалдық күресі11 бет
Ұлттық есеп жүесi – макроэкономикалық статистиканың негiзi12 бет
Ұлттық есепшот жүйесінің мазмұны7 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық банкі және оның операциялары27 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы жайлы мәліметтер6 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Африканың ұлттық саябақтары7 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь