Қазақстанның су ресурстары

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім:
2.1. Су ресурстары және оның маңызы
2.2. Қазақстанның су ресурстары
3. Қорытынды
4. Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Табиғи ресурстар таусылмайды дейтін көрінер көзге аңғал ұғымның мәні қалмай барады. Жерден өндіріп алатын қорғасынның, қалайының, мырыштың, мыстың, және күмістің қорлары таусылды десе де болады. Оның үстіне, күні кеше ғана таусылмайтындай көрінген, тегін пайдаланып келген табиғат байлығы тапшылыққа айналды. Мұны әлемдегі тұщы судың азайып бара жатқанын байқауға болады. Су планетамыздағы табиғи ресурстардың ішінде айрықша орын алады. Белгілң болғандай, жердің беткі қабатының 30%-інен азын құрлық алып жатыр, ал қалған бөлігі әлемдік мұхитқа тиесілі.
Жер шарында су мол болғанымен, ол Жердің аудандары мен елдер бойынша біркелкі емес. Бұл арада мынаны ескеру керек, планетамыздағы жалпы су ресурстарына қатысы бойынша Арктиканың, Гренландияның және Антарктиданың мұздақтарын қоса алғанда тұщы судың қоры өте аз – шамамен 3%. Тұщы сусыз өмір сүрудің мүмкін еместігі бәрімізге белгілі.
Адамдарға қанша су қажет? Егер тек щөл басу үшін қажет болатын суды ғана ескерсек, онда оған аз ғана су кетеді екен. Шындығына келсек, ғалымдардың есептеуінше, планетадағы барлық өзендерде ағатын бір тәулік ішіндегі ағынды су бүкіл адамзатқа кем дегенде жарты ғасырға жетеді екен. Сонымен қатар, статистикалық мәліметтерге сәйкес, әр түрлі елдерде сутартқысы адамдардыңсанына қарағанда жылдам өсіп келеді. АҚШ-та ғасырдың басынан бері суды тұтыну 8 есеге артқан, ал халықтың саны мұның екі есесіне де жетпей отыр.
Су – біртұтас кешен ретінде болатын табиғи ресурс. Табиғи ресурстың бұл түрі мыналарға арналған:
- адамзаттың, хайуанаттар мен өсімдіктер әлемінің өмірлік қажеттіліктерін өтеуге;
- өндірістік-шаруашылық қажеттіліктерге (жуу, материалдар мен құралдарды суыту, өсімдіктерді суару);
- гидротасымалдау және кемелермен жүкті тасуға;
- өзіндік ерекшелігі бар технологиялық процестерді қамтамасыз етуге (электр энергиясын өндіру);
Су биосфераның барлық қабатында болады. Дәлірек айтсақ, ол тексу қоймаларында ғана кездееспейді, сонымен қатар, оны ауадан да, топырақтан да және бүкіл тірі жан иелерінің бойынан да ұшырастырамыз. Біз жыл сайын өз денеміздің салмағынан 5 есе суды ішеді екенбіз! Ал өз өмірімізде шамамен 25т суды ішеді екенбіз. Адам тамақ ішпей 40 күн өмір сүре алады, ал шөлге бар-жоғы 8-ақ күн шыдайды екен. Оттегінсіз тіршілігін жалғастыратын бактериялар бар, ал, сусыз өмір сүре алатын ешқандай тіршілік иесі жоқ.
1. Н.Қ. Мамыров, М.С. Тонкопйй, Е.М. Үпішев.“Табиғатты пайдалану экономикасы” – Алматы: Экономика, 2005
2. Даукеев С. Ж. “Эклолгическя обстановка в Казахстане” ИЭБ,2000
3. Моисеев Н.Н. “Человек, среда, общество”М.,1982
4. Одум Ю. “Основы экологии”М.,1975
        
        Жоспар:
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім:
1. Су ресурстары және оның ... ... су ... ... ... ... ... ресурстар таусылмайды дейтін көрінер көзге аңғал ұғымның мәні
қалмай барады. Жерден өндіріп ... ... ... ... және ... қорлары таусылды десе де болады. Оның үстіне, ... ғана ... ... ... ... келген табиғат байлығы
тапшылыққа айналды. Мұны әлемдегі тұщы судың азайып бара жатқанын байқауға
болады. Су планетамыздағы табиғи ресурстардың ... ... орын ... ... жердің беткі қабатының 30%-інен азын құрлық алып жатыр,
ал қалған бөлігі ... ... ... шарында су мол болғанымен, ол Жердің аудандары мен елдер бойынша
біркелкі емес. Бұл ... ... ... ... планетамыздағы жалпы су
ресурстарына қатысы бойынша Арктиканың, Гренландияның және Антарктиданың
мұздақтарын қоса алғанда тұщы ... қоры өте аз – ... 3%. Тұщы ... ... ... ... ... белгілі.
Адамдарға қанша су қажет? Егер тек щөл басу үшін қажет болатын суды ғана
ескерсек, онда оған аз ғана су ... ... ... ... ғалымдардың
есептеуінше, планетадағы барлық өзендерде ағатын бір тәулік ішіндегі ағынды
су бүкіл адамзатқа кем дегенде жарты ғасырға ... ... ... ... ... сәйкес, әр түрлі ... ... ... жылдам өсіп келеді. АҚШ-та ғасырдың басынан бері
суды тұтыну 8 ... ... ал ... саны мұның екі есесіне де ...... ... ... ... ... ресурс. Табиғи ресурстың бұл
түрі мыналарға арналған:
- ... ... мен ... ... өмірлік қажеттіліктерін
өтеуге;
- өндірістік-шаруашылық қажеттіліктерге (жуу, материалдар мен құралдарды
суыту, өсімдіктерді суару);
- гидротасымалдау және кемелермен жүкті тасуға;
- өзіндік ерекшелігі бар ... ... ... ... ... ... биосфераның барлық қабатында болады. ... ... ол ... ғана кездееспейді, сонымен қатар, оны ауадан да, топырақтан ... ... тірі жан ... ... да ... Біз жыл сайын өз
денеміздің салмағынан 5 есе суды ішеді екенбіз! Ал өз ... ... суды ... ... Адам ... ішпей 40 күн өмір сүре алады, ал ... 8-ақ күн ... ... ... тіршілігін жалғастыратын
бактериялар бар, ал, ... өмір сүре ... ... ... иесі ... ... ресурстары және оның маңызы
Көп бөлігі мұхиттар мен теңіздерге жиналған су кембр кезеңіне (в докем-
брийский период) ... ... ... ... ... граниттік
магманың кристалдану процесінің нәтижесінде пайла болды. Жердің үстіңгі
жағында ювенилді су дкп аталатын, яғни жер ... ... ... ... ... ... су көздері табылды. Бұл су магмадан бөлінетін оттегі мен
сутегінен қалыптасты. Алайда, тұщы ... ... қоры ... ... тау ... және ... мен ... тұшы судың қоры 97%-ті құрайды. Ал, өзендердені, ... су ... тұшы ... қоры – ... судың айналымын қықаша былай сипаттауға болады: Жер бетіндегі су
негізінен теңіз бетінен және ... ... ... ... ... ... су буынан пайда болатын жауын-шашын
түрінде қалыптасады. Оның бір ... ... мен ... ... және ... ... ... буланады, ал ендігі бір бөлігі жер асты
суларын байытса, ... ... өзен ... теңіздерге барып қосылады
да қайта буланады.
Геологиялық ауқымда құрғақтағы су мен ... ... ... тепе-
теңдіктің (баланстың) жиі бұзылатынын байқауға болады. Теңіз деңгейінің
өзгеруі көптеген жағдайларда ... ... ... ... Жер ... және жер ... судың флуктуациясын, өсімдер
өзгерісін, қар және мұз жамылғыларының ырғағын бақылап ... ... ... құрғақтағы режимін байқауға болады.
Су жер шары 70,8%-ін алып жатыр. 510 млн км кв жердің жалпы ... ... ... Планетаның қалған бөлігі – ... ... ... ... су қоры – 1370 млн км ... Өзендер мен
көлдердің тұщы суы шамамен 230 мың км ... (3% ... бет ... ... – 24 млн км кв. ... ... (плавление ледников)
Әлемдік мұхиттың деңгеін көтеріп, шамамен 1% құрлықты су астында қалдырады.
Жер асты сулары (5 км-ге дейінгі ... 60млн км ... ... 4 млн км ... су ... ... ... орналасқан. Жоғары жақ
қабатын 85 мың км куб топырақты ылғал алып жатыр.
Су ... ... ... ... – оның ... мен ... ... және
кеңістік ішінде өзгереді.Су ресурстары ғасырлар бойы ... ... ... ... сипат- талады. Құрлықтағы тұщы судың
ғасырлар бойы жинақталған табиғи қорына көлдердегі, мұздықтардағы, сондай-
ақ, ... сулы ... (жер асты суы) су ... су ресурстарына (жылына) құрлық пен мұхиттың су алмасу,
Жердегі судың айналым процесінде жыл ... ... су ... ... аса алып бу ... ... табылады, ал оның қозғаушы күшіне күн
энергиясын жатқызуға болшады. Су ... ... бет ... ... ... ... ... атмосфераға енеді әрі атмосфералық
жауын-шашын түріндеоралады.Буланған судың бір ... ауа ... ... ... түрінде жерге түседі де құрғақтағы суды, өзенді, көлді,
жер асты суын, мұздықты қалыптастырушцы негізгі көзге айналады.
Орташа ... ... ... су ... ... ... ... және сумен қамтамасыз етілудің деңгейіне баға беруде кеңінен
қолданылады. Сонымен ... ... су ... ... ... ... көлден су алудың нәтижесінде таусылып келеді. Бұл ... көп ... ... ... ... суарылатын жердің
қажеттілігін өтеу барысында біржола жоғалады. Су шаруашылығын жоспарлау
барысындакөлдің, ... ... суы мен жер асты ... ... ... ... бір-бірімен өзара байланысты болатынын және ... ... ... немесе екіншісінен біріншісінен өтіп
отыратынын есте ұстау қажет. Барлық су түрінің ... су ... әрі ... буынына көлдерді, өззендерді, мұздықтарды, жер асты
суларын қоректендіретін атмосфералық ... ... ... ... ... ал жер асты ... мен мұздықтар өзендерді
қоректендіреді.Гидросферадағы айналымның салдарынан су ... ... ... асады. Мәселен, мұхит ағындарының есебінен 63 жыл сайын
әлемдік мұхиттың ... суы ... ... Бұл ... әсіресе, құрғақта
және атмосферада әлдеқайда шапшаң жүзеге асады. Жер шарындағы өзендердің
ағынды суы мен жер асты ... ... ... ... ... ... болатын жалпы көлемнің 8%-ін алады. Ағынды су құрлықтың бет
жағына ... ... ... ... ... Бұл ... су коефиценті деп атау әдетке айналған.
Жер шарындағы құрлықтардың өзен суларымен қамтамасыз етілуі: Австралия-
12,9; Азия-7,94; Еуропа-5,18; ... ... ... ... асты суы ... ... тұщы ... 14%-ін құрайды. Жер асты суының
рөлі жердің бетіндегі судың ластануына байланысты артып отыр. Жер асты ... ... ауыз ... ... ету Бельгияла-90%, Финляндияда-75%,
АҚШ-та – 50%.
Қазақстанның су ресурстары
Қазақстан Республикасы жер үсті өзен суы сурстарының ҚР ... ... ... ... бір ... сулылығы орта есеппен алғанда –
100,9 млрд м куб. Оның 56,5%-і ... өз ... ... – Қазақстанмен шектесіп жатқан территориялардан келетін өзен ... (ҚХР, ... ... ... ... су ресурстары бұрынғы Кеңес Одағы ресурстарының 2,1%-ін
құрайды. Біздің еліміз сумен ... ... ... боцынша бұрынғы
одақтас республикалардың ішінде соңғы орынды иеленіп отыр. Сумен қамтамасыз
етілудің үлесі шаршы ... ... 36,4 мың м ... тең, ал ... ... ... 6,0 мың м ... құрайды. Жер үсті су ресурстары
территория бойынша біркелкі емес әрі ... ... және ... ішінде
ауықып тұратындықтан республика ... ... ... ... емес. Сумен ең көп қамтамасыз етілуі біркелкі болған емес.
Сумен ең көп ... ... ... ...... Қазықстан-1 шаршы
шақырымға 290мың м кубтан келеді, ал сумен ең төменгі қамтамасыз етілген –
Атырау, ... ... ... облысында – 1 шаршы шақырымға 0,36
мың м ... ... ... өзен ... ... ... үшін
толық пайдалану мүмкін емес, өзендердің төменгі ... ... ... Іле, ... Есіл) міндетті түрде жіберілетін судың, су
қоймаларда және өзен ... ... ... ... жиынтық мөлшері
жылына шамамен 54,8 млрд м кубты құрайды. ... ... ... өзен суы ресурстарының бір жылдағы сулылығы орташа ... 45,9 млрд м куб ... ... отыр.
Ертіс, Тобыл және Есіл өзендерінің суын қорғау ... ... ... ... келісіліп орындалады. Бұл бассейндегі кещенді
пайдаланылатын орташа және ... ... ... ... ... ... шаруашылығы және т.б. үшін қажет. Жыл
сайын Бұқтырма және Шульба ... ... және ... ... территориясындағы Ертіс өзенінің жайылмасын ... ... ... ... су ... ... судың мөлшері –
2,5-5,0км кв. 1993 жылы 5,2км кв су ... ... 354,5 ... ... пен көлдетіп суарылатын жер суға толтырылды. Сырдария
өзені суының мол болуы нәтижесінде Арал ... ... су 1989 жылы ... кубтен 1994 жылы 7,4км кубке дейін артты. Каспийй-Жайық бассейні ... ... ... ... ... бұл ... судың тапшылығы
шамамен алғанда 6 км куб мөлшерінде болады. Теңіз, ... және ... ... ... кен орындарын игере отырып, бұл ... ... яғни ... ... ... одан ары ... ... мен Ресей Федерациясы Үкіметтері трансшекаралық су
обьектілерін бірігіп ... және ... ... ... ... Біздің республика Ертіс, Есіл, Тобыл, Жайық, Еділ
өзендерінің су ... ... ... ... Бұл ... су ... ... Қазақстан б Павлодар, Қарағанды, Ақмола,
Солтүстік Қазақстан, Қостанай, Ақтөбе, Батыс Қазақстан және ... ... ... негізгі міндеттері – Ертіс, Есіл,
Тобыл, ... ... және Кіші ... Еділ ... ... ағын су
бойынша әр тараптың суды тұтыну лимитін жыл сайын әзірлеп, ... ... ... ... ... ... ... және екі жақтың
да мүдделерін қанағаттандыра отырып, нақты қалыптасқан су шаруашылығындағы
ахуалды жағдайда суды ... ... ... ... ... ... ... су ресурстарын ұтымды пайдалану әрі қорғау мемлекеттердің
мүддесін ескеретін маңызды ... ... ... ... ... ... ... етуде және экономиканың тұрақты
дамуына ... ... ... ... ... және үйлесімді түрде
қалыптастыру ісі - әлем ... ... ... маңызды пробдема болып
табылады, сондықтан қоғам мен табиғат арасындағы өзара қайшылық- тардың
кедергіснен ... пен ... ... ...... ... ретінде болатын табиғи ресурс. Табиғи ресурстың бұл
түрі мыналарға арналған:
- адамзаттың, хайуанаттар мен өсімдіктер әлемінің өмірлік ... ... ... (жуу, ... мен ... өсімдіктерді суару);
- гидротасымалдау және кемелермен жүкті тасуға;
- өзіндік ерекшелігі бар технологиялық процестерді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... былай сипаттауға болады: Жер бетіндегі су
негізінен теңіз бетінен және өсімдіктерден ... ... ... ... көтерілетін су буынан пайда болатын жауын-шашын
түрінде қалыптасады. Су жер шары 70,8%-ін алып ... 510 млн км кв ... ... 29,2%-і ... тиесілі. Планетаның қалған бөлігі –
мұхиттар мен теңіздер. Әлемдік мұхиттың су қоры – 1370 млн км ... мен ... тұщы суы ... 230 мың км ... (3% ... ... ... Мұздық – 24 млн км кв. Қазақстанның су ... ... ... ... ... ... Біздің еліміз сумен қамтамсыз
етілу деңгейі ... ... ... ... ... ... ... отыр. Сумен қамтамасыз етілудің үлесі ... ... ... мың м ... тең, ал жан ... ... жылына 6,0 мың м куб-ті
құрайды.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. Н.Қ. Мамыров, М.С. ... Е.М. ... ...... ... 2005
2. Даукеев С. Ж. “Эклолгическя обстановка в Казахстане” ИЭБ,2000
3. Моисеев Н.Н. “Человек, среда, общество”М.,1982
4. Одум Ю. ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның инвестициалық қызметті қаржыландыру ресурстарын бағалау және талдау ерекшелігі12 бет
Қазақстанның нарық экономикасына өту кезеңіндегі жер қойнауы ресурстарын игерудің жағдайы68 бет
Қазақстанның нарық экономикасына өту кезеңіндегі жер қойнауы ресурстарын игерудің жағдайы туралы47 бет
Қазақстанның табиғат ресурстары67 бет
Қазақстанның туристік-рекреациялық ресурстары және олардың бағалау әдістері69 бет
Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлар дүниесі. Жануарлар ресурстарын қорғау шаралары. Қорықтар15 бет
Жер асты қазба байлықтары6 бет
Каспий аймағының экологиялық мәселелері және себептері66 бет
Климаттық ресурстар туралы түсінік11 бет
Қазақстан мен Қытай арасындағы экономикалық байланыс43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь