Денсаулық және темекі шегу


Кіріспе
1. Денсаулық және темекі шегу
2. Темекінің шығу тарихы
3. Темекі түтініндегі зиянды заттар
4. Темекі тарту зиянды әдет
5. Қатерден сақтану жолдары
6. Шылым қатерлі дерт
7. Денсаулықты сауықтыру
8. Ағзаға зиян заттардан денсаулықты сақтау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Денсаулық – тіршіліктегі ең құнды қасиеттердің бірі. Әрбір адамның міндеті – оны сақтап, саналы түрде ұқыпты жұмсай білуге үйрену.
Көптеген адамдар ағза үшін ненің пайдалы және ненің зиянды екенін, қандай болса да аурудан қалай сақтану қажеттігін көз алдына дұрыс елестете алмайды. Көпшілігі денсаулығын қорғауды медицинаға жүктейді. Егер адамдардың өздері сақтанып жүруді үйренбесе, онда медицина ғылымының ешқандай да жетістіктері денсаулық әкеліп бермейді.
Денсаулықтың бұзылу факторларының қатарына инфекция, организмнің тоңазуы мен ыстық өту, дұрыс тамақтанбау, аз қимылдау, жарақаттану, алкоголь пайдалану, темекі тарту, улану, әртүрлі сәулелердің, әсіресе ультракүлгін және рентген сәулелерінің түсуі жатады.
Адамдардың денсаулығын қорғау ісі кезек күттірмейтін міндеттердің біріне айналып отыр. Өйткені қоғамымыздың ең қастерлі қазынасы – адам, ал оның басты байлығы – денсаулық.
1. Жатқанбаев Ж.Ж Валеология.
2. Сағымбаев Ә.Ү, Ақмырзаев М.М. Валеология (Машықтану жұмыстарының жинағы) 2001.
3. Имангалиев А.С. Валеология (учебник).-Алматы: Рик 1999, 207с.

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар:

Кіріспе
1. Денсаулық және темекі шегу
2. Темекінің шығу тарихы
3. Темекі түтініндегі зиянды заттар
4. Темекі тарту зиянды әдет
5. Қатерден сақтану жолдары
6. Шылым қатерлі дерт
7. Денсаулықты сауықтыру
8. Ағзаға зиян заттардан денсаулықты сақтау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер

Кіріспе

Денсаулық – тіршіліктегі ең құнды қасиеттердің бірі. Әрбір адамның
міндеті – оны сақтап, саналы түрде ұқыпты жұмсай білуге үйрену.
Көптеген адамдар ағза үшін ненің пайдалы және ненің зиянды екенін,
қандай болса да аурудан қалай сақтану қажеттігін көз алдына дұрыс елестете
алмайды. Көпшілігі денсаулығын қорғауды медицинаға жүктейді. Егер
адамдардың өздері сақтанып жүруді үйренбесе, онда медицина ғылымының
ешқандай да жетістіктері денсаулық әкеліп бермейді.
Денсаулықтың бұзылу факторларының қатарына инфекция, организмнің
тоңазуы мен ыстық өту, дұрыс тамақтанбау, аз қимылдау, жарақаттану,
алкоголь пайдалану, темекі тарту, улану, әртүрлі сәулелердің, әсіресе
ультракүлгін және рентген сәулелерінің түсуі жатады.
Адамдардың денсаулығын қорғау ісі кезек күттірмейтін міндеттердің
біріне айналып отыр. Өйткені қоғамымыздың ең қастерлі қазынасы – адам, ал
оның басты байлығы – денсаулық.

1. Денсаулық және темекі шегу

Темекінің организмге әсері- 1. Адреналин; 2. Артерисклероз
(атеросклеро); 3. Холестерол (холестерин); 4. Никотин; 5. Тұншықтырғыш газ
(иіс газы).

А-өттің тым көп бөлінуіне түрткі болып, өт тастарын түзетін; тамыр
қабырғаларында, бауырда әр түрлі майлы-ақуызды қосылыстар түзетін; жыныс
гормондарының құрылыс матариалы ретінде пайдаланылатын стериоттар класының
қаныққан спирттері.
Ә- органикалық заттар шала жанған кезде түзілетін-түссіз, иіссіз қызыл
қан түйіршіктері эритроциттермен, оттегімен салыстырғанда, 100-есе мықты
байланыс түзетін қосылыс.
Б-аз мөлшерде жүйке жүйесіне қоздырушы әсер етіп, көп мөлшері жүйке
жүйесін жансыздандыратын, қанға тез сіңірілетін алкалоид.
В-салатамыр (артерия) қабырғаларының қалыңдауымен қатар жүретін
созылмалы ауру.
Г-қанның оттегін пайдалану менқан қысымын арттыратын бүйрек үсті
безінің ақ қабаты бөлетін гормон.
Никотин- өсімдіктерде кең тараған у. Темекі түтінінің негізгі
бөлігі. Таза күйінде сарғыш келген май сияқты сұйықтық, өзіне тән қолайсыз
иісі болады.
Темекі шегудің денсаулыққа тигізер зияны орасан зор. Темекі
тартқанда зат алмасу үрдісінің барлық түрлері зардап шегеді. Оттектің
жеткіліксіздігі, қан ұю, холестерин деңгейінің өсуі, барлық ішкі секреция
бездері қызметінің үрдісі бұзылады. Ер адамдардын жыныстық әлеуметтік
кетеді. Бойжеткендер мен жас әйелдерде етеккір циклі бұзылады.

2. Темекінің шығу тарихы

Европада темекінің таралуы Американы тұңғыш ашқан теңіз саяхатшы
Христофор Колумбтың есімімен тығыз байланысты. Ол өзі Сан-Сальвадор деп
атаған Гуанагани аралында 1492 жылы болған кезінде жергілікті тұрғындардың
бір өсімдіктің құрғақ жапырағын орап алып, тұтандырып тартатынын таңырқай
тұрып қараған еді. Олар темекіні шиыршықтап тартуды Петум деп атаған
кейіннен бұл сөздің мәні табак деген ұғыммен ауыстырылған.
Шылымның зияндылығы темекі құрамында болатын никотиннің орталық жүйке
жүйесін қоздыратынына байланысты. Никотин - өте улы зат. Алғаш рет шылым
шегуге әрекет еткеннің өзінде-ақ жүрек айну, бас айналу, құсу, жүректің
шалыс соғуы, тамақтың, өңештің және қарынның түйілуі, тіпті талып қалу
сияқты әр түрлі аурудың құбылыстары байқалады. Әрбір дені сау адамнан
осындай өзгеріс байқалады. Ағза никотинге үйренгеннен кейін оның уландыру
қасиеті әлсіреп, адам темекінің жағымды қоздыратын әсерін ған түйсінеді.
Бұл алдамшы түйсік, өйткені темекі түтініндегі заттар денсаулық үшін
қауіпті.

3. Темекі түтініндегі зиянды заттар

Темекі түтінінде никотин иіс газы, көгерткіш қышқыл, аммиак,
формальдегид, т.б. зиянды заттар көп. Рак ісігін асқындыратын бензопирен
ерекше зиянды болып табылады. Шылым шегетіндер шекпейтіндерге қарағанда рак
ауруымен жиі ауырады. Олардан басқа өкпенің созылмалы қабыну, туберкулез,
тыныс демікпесі ауруларына жиі ұшырайды. Шылым шегуші өзіне ғана емес,
сондай-ақ айналасындағыларға да зиянды. Шылым шегілген бөлмеде бір сағат
болған адам шылым шеккендей уланады. Бір адамның шылым шегуі көп адамды
уландырады. Шылым шегуден әйелдер мезгілінен ерте қартайып, жүкті кезінде
әр түрлі ауруларға жиі ұшырайды. Халықаралық санақ мәліметіне қарағанда
шылым шегетін әйелдерден туған балалардың арасындағы өлім шылым шекпейтін
әйелдерге қарағанда 40 % жоғары.
Никотин қан тамырларының түйілуіне және олардың ішкі қабықшасының
өзгеруіне себепші болады. Мұндайда қан тамырлардың саңылауы тарылып, қан
айналымы қиындайды, дене мүшелерін оттегімен және қоректік заттармен
қамтамасыз ету және олардан зат алмасудың зиянды өнімдерін әкету
нашарлайды. Шылым шегушілер арасында көп тараған ауру – стенокардия, мұнда
жүрек қан тамырлары кеудені қатты ауыратын әлсіздік пен ажал қатерін
туғызатындай оқтын-оқтын түйілуі мүмкін. Стенокардия көбіне жүректің ауыр
жарақаты миокард инфарктіге әкеліп соғады. Шылым шегушілердің басқа бір
әдетті ауруы – ұстамалы ақсақтық (эндартериит). Мұнда адам бірнеше ғана
қадам жасап үлгереді, ал содан кейін бір немесе екі аяқ та ұйып, кенет
ауырады. Тоқтаған соң бірнеше минуттан кейін ауырсыну басылады, бірақ әрі
қарай жүруге ыңғайланғанда қайта пайда болады. Сөйтіп, осылайша жалғаса
береді. Шылым шегу адам денесінің жетілу мүмкіндіктерін әжептәуір шектейді.
Никотин ден күшін және бұлшықет сезімінің өткірлігін кемітіп, қимыл
үйлесімділігін, шапшаңдықты және әсіресе төзімділікті нашарлатады. Спорт
пен темекі бір-біріне қарама- қайшы.

4. Темекі тарту зиянды әдет

Темекі тарту – никотинизм немесе жалпы тұрмыстық наркомания деп
аталады. Ол ел арасына кең тараған зиянды әдеттердің бірі. Шылым тартқан
кезде темекінің әр түрлі зиянды қосындылары: никотин, күкіртсутегі, сірке,
құмырсқа, синил, май қышқылдары, пиридин, оттегінің тотығы және басқа да
химиялық заттар бөлініп өкпе талшықтары арқылы денеге тарайды.
Темекі тарту адам ағзасы үшін физиологиялық қажет нәрсе емес. Іс
жүзінде ағза үшін қажетсіз зиянды құбылыс. Өйткені ол денені уландырып,
денсаулыққа зардапты әсерін тигізеді. Темекінің түтінінде 80-90% дейін
никотин болды.
Шылымды ұзақ тартқан адамның өкпе қатарына, бронхылардың парез деп
аталатын дерттеріне шалдығуы мүмкін.
Никотиннің әсерінен асқазанның және басқа да ас қорыту мүшелерінің сөл
бөлу қызметі бұзылады, қышқылы артады, гиперацидті гастрит пайда болып,
кейіннен ол асқазанның жарасына айналады.
Темекі тарту салдарынан жыныс мүшелерінің қызметі нашарлайды.
Никотиннің зиянды әсерінен мидың және жүйке жүйесінің бұрыннан келе жатқан
ескі дерттері қозады. Никотиннің әсерінен жүректің тәуліктік соғу жиілігі
10-15 мыңға дейін жиілейді. Сондай-ақ жүректің соғу ырғағы да өзгереді.
Жүректің шамадан тыс артық жұмыс істеуі, қан қысымының көтерілуі жүректің
тозуына әкеліп соқтырады. Сөйтіп адам ағзасы мерзімінен бұрын қартаяды.
Темекінің салдарынан қан тамырларында, жүректе, қолқада атеросклероз пайда
болып, денеде С дәрумені азаяды, жүрек, өкпе, бауыр сияқты өмірлік мәні
зор мүшелерге алмасу процестерінің өзгеруінен олардың қызметі күннен-күнге
нашарлай түседі.

5. Қатерден сақтану жолдары

Шылым құмарлар қатерлі сырқаттан сақтанып, оның алдын-алу үшін алдымен
темекі тартудан қол үзгендері жөн. Ұзақ уақыт темекі тартқан адам жиі
жөтелсе, жүдесе, кеудесі ауырса, қан түкірсе, қақырығы көбейсе, ол
денсаулықтың бұзылғанының белгісі, сондықтан дереу шылым тартуды бірден
тастап, дәрігерге қаралған дұрыс.
Темекіні тастағаннан кейін көпке дейін арақ-шараптан кофе сияқты
қоздырғыш заттардан аулақ болған жөн. Етсізтамақ ішкен дұрыс, тартқысы
келсе, онда жеміс-жидек, сок, болмаса минералды су ішкен пайдалы, кәмпит
сорған жөн. Бұлар да көмектеспесе ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Темекі шегу Қазақстандағы әлеуметтік проблема ретінде
Темекі
Темекі және қара темекі өсімдігін пайдалану
Шылым шегу
Темекі және оның алдын алу жолдары
Темекі туралы
Жастар және темекі
Қоректік заттар және денсаулық
Темекі және оның зияны
Темекі және оның адам денсаулығына тигізетін әсері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь