Меншікті мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру туралы

1. Меншік ұғымы. Меншіктің көп түрлерінің қалыптастырылуының маңыздылығы.
1.1 Дүние жүзіндегі мемлекет иелігінен алу және жекешелендірудің пайда болуы, оның тәжірибесі.
1.2 Мемлекет иелігінен алудың жолдары.
1.3 Жекешелендірудің мақсаттары, түрлері және белгілері .

2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ ЖҮРГІЗІЛУ БАРЫСЫ

3. ШЕТ ЕЛДЕРДЕГІ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ ТӘЖІРИБЕСІ
3.1 Ваучерлік жекешелендіру тәжірибесі.
Нарықтық экономикаға көшу меншік қатынасын түбірімен өзгертуді талап етеді. Өйткені, шаруашылық субъектілері нарықта өз жұмыстарына жауап беретіндей, соған әрдайым мүдделі, жұмыс нәтижесін толық мағынада иеленетіндей болуы керек. Мұндай талаптар дәрежесінен шығу үшін нарықта ресурс иелері бір-біріне қарама-қарсы әрекет етіп, жұмысты тиімді ұйымдастыруы шарт.
Сондықтан да меншікті мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру нарыққа көшу барысындағы аса маңызды мәселе болып табылады. Біріншіден, қазіргі күрделі де қиын жағдайда әлеуметтік ахуалды бәсеңдетуде, еңбекшілерді әлеуметтік қорғауда, олардың тұрмыс жағдайын тікелей жақсартуда мемлекет күші жетпей, әлсіздік көрсетуде. Міне осындай жағдайда меншіктің бірқатар бөлігін шаруақорлықпен пайдалана білетіндерге беру тиімді. Екіншіден, өндірісті дамыту, баға мен өндіріс шығындарын кеміту, тек бәсеке механизмі әрекет еткенде ғана мүмкін. Бәсеке - нарықтың қозғаушы күші ретінде әрекет еткенге дейін, халық шаруашылығын тұрақтандыру мақсатымен, финанс-кредит қатынасын қатты қолда ұстау қажет, яғни шығындарды азайту мақсатымен жоғарғы салық ставкасын, жоғарғы банк пайызын енгізу керек болды. Әрине, мұндай жағдайда экономика ойдағыдай, тиімді дами алмайтыны, халыққа ауыртпалық салатыны да белгілі. Ал, нарықтың қалыпты қызмет етуі үшін үстемдікті жою және жекешелендіру өте қажет.
Меншік қатынастарының реформалары нарықтық экономикаға көшу барысындағы аса маңызды элемент болып табылады. Мемлекет иелігінен алу және көптеген кәсіпорындарды жекешелендіруді мүмкіндігінше тез жүзеге асыру мақсаты алға қойылғанда, меншік реформаларының бастапқы тәжірибесі барлығында қолайлы болған жоқ, ол өтпелі кезеңдегі экономикадағы мемелекеттің рөлін ғана емес, сонымен қатар мемлекеттік сектордың (бөлім) орнын қарауды мәжбүр етті.
        
        Меншікті мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру.Курстық жұмыс
МАЗМҰНЫ
1. Меншік ұғымы. Меншіктің көп түрлерінің ... ... ... ... ... ... алу және жекешелендірудің ... оның ... ... ... ... ... Жекешелендірудің мақсаттары, түрлері және белгілері .
2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ ... ... ШЕТ ... ... ... ... ... тәжірибесі.
КІРІСПЕ
Нарықтық экономикаға көшу меншік қатынасын түбірімен өзгертуді талап
етеді. Өйткені, шаруашылық субъектілері нарықта өз ... ... ... ... ... ... ... толық мағынада
иеленетіндей болуы керек. Мұндай талаптар дәрежесінен шығу үшін ... ... ... ... ... етіп, жұмысты тиімді
ұйымдастыруы шарт.
Сондықтан да меншікті мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру нарыққа
көшу ... аса ... ... ... ... ... ... де қиын жағдайда әлеуметтік ахуалды бәсеңдетуде, еңбекшілерді
әлеуметтік қорғауда, ... ... ... ... ... ... жетпей, әлсіздік көрсетуде. Міне осындай жағдайда меншіктің бірқатар
бөлігін ... ... ... беру тиімді. Екіншіден,
өндірісті дамыту, баға мен ... ... ... тек ... механизмі
әрекет еткенде ғана мүмкін. Бәсеке - нарықтың қозғаушы күші ретінде әрекет
еткенге дейін, халық шаруашылығын ... ... ... ... ... ... ... яғни шығындарды азайту мақсатымен
жоғарғы салық ставкасын, жоғарғы банк пайызын енгізу керек болды. ... ... ... ... ... дами ... халыққа
ауыртпалық салатыны да белгілі. Ал, ... ... ... етуі ... жою және жекешелендіру өте қажет.
Меншік қатынастарының реформалары нарықтық ... ... аса ... ... ... табылады. Мемлекет иелігінен алу және
көптеген кәсіпорындарды жекешелендіруді мүмкіндігінше тез жүзеге асыру
мақсаты алға ... ... ... бастапқы тәжірибесі
барлығында қолайлы болған жоқ, ол ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар мемлекеттік сектордың (бөлім)
орнын қарауды мәжбүр етті.
Отаршылдық әкімшілдік жүйеден нарықтық экономикаға ... ... ... ... еліміз үшін жекешелендіру осы өтпелі кезеңнің
іргетасы ... ... Ол ... ... ... өзгерістерді ала
жүретіндіктен, басқарудың тиімді әдістері ретінде өзін ... ... ... ... ... ... ... ететін стратегиялық тәсіл
болғандықтан, ұзақ мерзімді болады және ... ... мен даму ... ... ... қоғамдық өмірді басқаруды жетілдірудің маңызды
құралы және мемлекеттік аппарат қызметіндегі ... ... ең ... ... ... ... ... әрі маңызды мәселе
болып табылады.
"Меншікті мемлекет иелігінен алу және ... атты ... ... осы ... ... объектінің ғылыми дәлелдерге
негізделген теоретикалық ережелеріне тоқталып, жекешелендіру және мемлекет
иелігінен ... ... ... ... ... мәліметтерді, жекешелендірудің
мақсаттарын, түрлерін қарастырдым да, содан Қазақстанның осы жолға түсуін
және түсудегі мақсатын айта ... ... және ... ... 4 ... қарастырдым.
I кезеңде жекешелендіру еңбек ұжымдарына мекемелерді жалға беру,
аукцион және тендер арқылы жүзеге ... Ал II ... ... 4 ... ... жеке ... және ауылшаруашылық кешеніндегі жекешелендіру
арқылы жүзеге асты. Кейін III және IV ... ... ең ... ... ... Меншіктің көп түрлерінің қалыптастырылуының маңыздылығы.
Қай ел болсын, оның шаруашылық өмірімен жете ... ... ... тап боламыз: экономикалық ... ... ... ... өмір сүру ... - ... игіліктерді иемденетін кім? Бұл
биліктің мәні - ... ... және оның ... ... ... болып табылады.
Меншік - қоғамдық құрылыстың экономикалық негізі - ... ... ... ... ... ... ... туралы заңдар
қабылдап, оны қорғайды. Меншік, заң жағынан алып қарағанда, мүліктік
қатынастарға жатады. ... ... мен ... ... ... ... субъектілер (жеке адамдар, әлеуметтік топтар, таптар, мемлекет)
арасында қалай иемденетіні және бөлінетіні анықталады. ... иесі ... ... ие ... және ол ... мүліктерді: иемдену,
пайдалану және оған иелік жасау өкілеттілігін алады.
Меншік - бұл адамдар арасындағы өндіріс ... мен ... ... ... ... жүйесі.
Тарихта меншіктің әр түрлі типтері белгілі, олардың ... ... және жеке ... ... ... болып табылады.
Тарихта бастама ортақ меншік болды. Ол ортақ еңбек пен ... ... ... негізделді. Кейіннен жеке меншік пайда болды.
Ол еңбектік және еңбектік емес ... ... жеке ... ... - жеке ... ... қол ... басқа да адамдар өз еңбектерімен өмір сүреді. Қазіргі ... жеке ... ... ... мен ... ... меншіктің екінші түріне бөтен біреудің еңбегі есебінен баю тән.
Өндіріс құралдарының ... ... ... адамдар қолында болған кезде,
бұл қоғамның қалған бөлігінің бұл игіліктерден ... ... ... ... теңсіздік пен қоғамның әлеуметтік жіктелуі пайда болады.
Иемденудің үшінші түрі аралас ... ... ... ... және ... да жарналарының есебінен құралады.
Қазақстанда заңға сәйкес жеке, мемлекеттік, ... және ... ... түрлері танылады.
Мемлекеттік меншік - бұл меншік ... ... ... ... мен іске ... ... асыратын қатынастар жүйесін
білдіреді. Мемлекеттік меншік бүкіл халық шаруашылық ... ... ... қала, ауыл деңгейінде бар.
Ұжымдық меншік - бұл еңбек ұжымы ... ... мен ... ... ... және іске ... ... қатынастар жүйесі.
Қазақстан Республикасында қазіргі ... ... ... ... ... ... ұйымдар және т.б. меншік формалары
жатады.
Иеленуге байланысты экономикалық қатынастар ... Бұл ... ... өте ... ... Бұл ... әр түрлі
әдістермен жүзеге асырылады. Солардың ... ең ... ... - бұл ... негізгі нысандарына
(жер, өнеркәсіп, көлік, банктер) жеке ... ... ... ... ... ... көздеп және қандай тарихи кезеңде
жүргізілуіне байланысты әр түрлі әлеуметтік-экономикалық және саяси ... ... ... ... ... жекешелендіру болып табылады.
Жекешелендіру (лат. privates - жеке ) - бұл ... ... ... ақыға немесе тегін жеке меншікке беру. Жекешелендіру
жасырын сипатта болуы мүмкін, мәселен мемлекеттік ... жеке ... ... ... ... ... мысалы акциялардың тек бір бөлігінің
сатылу мүмкіндігі; денационализация мен ... ... ... ... - ... ... бұрынғы иелеріне
қайтаруды білдіреді. Қазіргі кезде бұл үдеріс ... ... - ... Литвада кеңінен іске асырылуда.
Реприватизация - бұл жеке меншік иелерінен ... ... ... ... жер, ... ... және т.б. сияқты мемлекеттік
меншікті жеке меншікке ... ... ... ... ол ... ... актілермен жүргізіледі.
Жекешелендіру экономикадағы мемлекет билігін шектеу сияқты анағұрлым ірі
үдерістің бір бөлігі болып табылады.
Мемлекет иелігінен алу, оның ... ... - бұл ... ... ... басым түрде нарықтық механизмдер негізінде
реттеуге көшу. Мемлекет иелігінен алудың ... ... ... жеке ... ... қарай өзгереді және қоғамдық құрылым
қысқарады. Екіншіден, мемлекеттің экономикалық рөлі мен ... ... ... ... ... ... және ... үдерістерді
директивалар арқылы емес, өмірдің экономикалық жағдайларын ... ... ... ... ... ... ... сатып
алулар келеді; мемлекет ресурстарды бөліп-тарату функцияларын жүзеге ... ... ... ... ... қызметке мемлекеттік
монополия жойылады.
1.1 Дүние жүзіндегі мемлекет иелігінен алу және жекешелендірудің пайда
болуы, оның ... мен АҚШ ... ... ... ... қаржы-қаражатпен қамтамасыз ете алмағандықтан, оны жеке
иелікке сату арқылы XX ... 70-80 ... ... ... ... ... Жекешелендіруді алғаш рет Ұлыбритания
үкіметі М.Тэтчер жүзеге асырды. Оның ... ... ХХ ... ... ... ... кезеңіндегі мемлекеттік кәсіпорындардың қиын
қаржылық жағдайынан еді. Жекешелендіру толқыны бүкіл әлемде кең етек ... ... ... ... ... өз ... сол кездегі қатты
күйзелістен шығару үшін осы әдісті қолданды. Қазіргі ... ... ... астам мемлекеттерде жүзеге асуда. Әрбір елдегі жекешелендірудің негізгі
мақсаты әр ... ... ... Дамыған капиталистік және дамушы
елдерде осы үдерістің қорытындысы ретінде негізгі 2 ... ... ... ... ... және жеке ... ... ғылыми -
экономиканың дамуы арқасында өндірістің сапасын өсіру.
Жекешелендіру нәтижесінде негізінен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... механизмінде
өзгерістер байқалады. Егер мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... ... банктердің қорларын, салық кірістерін пайдаланса,
онда ... ... олар жеке ... ... қаражаттарына, жеке банктердің активтеріне көшеді.
Көптеген елдердің ресми құжаттарында "жекешелендіру" термині ... ... ... Румынияда "жекешелендірумен" кәсіпорынның
мүліктерін бағалауды ... ала ... ... ... ... Англияда "жекешелендіру" 50%-дан кем деңгейдегі кәсіпорындардың
капиталында мемлекеттің қатысуының қысқартуын білідіреді, ал кейбір елдерде
(Малайзия, Түркия және т.б.) ... ... өз ... көп бөліктерінің ... ... ... ... ... ... жеке, акционерлік,
кооперативтік, аралас және меншіктің басқа да ... ... ... ... ... жағдайдың объективті шарттары меншіктің
бір түрінен ... ... ... ... ... ... ... қатар қосымша ретінде ... ... ... ... - бұл тауар мен қызметтерді өндірудегі
мемлекеттік мүлікті жеке фирмаларға арендаға өткізу, мемлекет қолында ... ... ... ... жеке бөлімдеріне тапсыру,
сонымен қатар басқа да осыған ұқсас анықтамалар қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... мемлекет иелігіне алудың құралы болып табылады және
мемлекеттің жеке ... ... ... ... ... ... ... қызметіндегі әкімшілік шексіздігін алу ... ... мен ... ... ... ... ... жекешелендіру көмегімен шешілетін
көптеген міндеттерді белгілейді. Осында кәсіпорындардың регнтабельділігінің
жоғарылауы үкімет шығындарын қысқарту ... ... ... ішкі
және сыртқы қарыздарды жоюын, ... ... ... ... ... инвестициялық сұранысын артуын, компанияның капиталына
қызметкерлерді қатысуға тарту, ... ... ... ... ұсақ ... ... кең ... негізде жасауын жатқызуға
болады.
Үкіметтің макроэкономикалық саясатында нақты ... ... ... ... ... ... ... өндірістің
тиімділігін арттыруын қамтамасыз етеді. Көптеген елдерде кәсіпорындарды
жекешелендірудің басты ... - ... ... ... көзінің
шексіздігінде бюджет тапшылығын ... ... ... ... тағы бір ... ... - ... борыш
қолхатының шарттарын үкіметтің орындалу қажеттілігінде болды.
Англия тәжірибесі көрсеткендей, яғни ... ... ... экономикалық белсенділікті жандандыруға мүмкіндік беретін ... ... тағы бір ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет залалды кәсіпорындарды қаржыландыру
шығынадарынан босатыла ... ... ... ... ... дәстүрлі пайдалануымен қатар, ол ... ... ... ... тым ... ... ... бағыттала алады,
сөйтіп бюджетке келешек тұрақты кірістердің қайнар көздерінің пайда болуына
әкеледі.
Жалпы алғанда, жекешелендіруден ... ... ... ... олардың көмегімен қаржы мәселелерінің бірқатарын шешу мүмкіндігі
бар екендігін көрсетеді. Мемлекеттік ... ... ... ... қаржыландырудың жеткілікті қайнар көзі, бюджет тапышылығын
өтеуі, эмиссияның негативті салдарын жою, ... ... ... ... ... ... ... жекешелендірудің және олардың
тиімділігінің келесі жоғарылауы нәтижесінде салық ... ... ... ... артуы мүмкін болады.
1.2 Мемлекет иелігінен алудың жолдары.
Мемлекет иелігінен алудың мәні мынада. Төтенше мемлекеттік ... ... ... ... экономикаға көшіру. Ол болса, бір орталықтан
мемлекеттің басқару қызметінен босатып, көп ... ... ... ... Бұл ... өзі өте ... ... иелігінен алу мен
жекешелндірудің формалары әрқилы. Олай дейтініміз біріншіден, мемлекет
иелігінен алуды ... ... ... тек орталықтан басқаруды өзгерту
жолымен жүргізуге де ... ... ... ... қатынасын алмастыруды
күн тәртібіне қояры сөзсіз. Мысалы, аренда кезінде негізгі қорлар иесі
өзгермейді, алайда оның ... ... ... ... ... ... байланысты меншік қатынасы да өзгеше сипатқа ие болады. Ал, аренда
кезінде сатып алу - бұл ... ... ... ... яғни ... ... бақылауынан
кәсіпорындарды жаппай біржола жоюды жеңудің 2 жолы ... ... ... не болмаса жекешелендіру арқылы.
Кәсіпорынның өзін-өзі басқару үлгісі, бір жағынан, ... және ... ... ... ... белгілі бір
дәрежесін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, ол ... ... ... ... ... және тиімді
шаруашылық қызметінің сылтаудың күшеюінен көшудегі түр ретінде пайда болды.
Өзін-өзі басқару үлгісі Югославия мен Польшада кең ... ... оның ... ... да ... ... елдерде(мысалы, Венгриядағы
кәсіпорындардың пайдаларына жұмысшылардың қатысу жүйесі) пайдаланылды.
Өзін-өзі басқару үлгісі меншіктің аса ... ... осы ... ең ... ... ... ... алынған
шарушылық нәтижелерінде қолданылды. Егер ... және ... ... ... ... ... ... басқа түрлерімен
салыстырсақ, онда өз мәнінде бастапқы капитал арендатор ретінде мемлекеттік
меншікте қалғанда ол ... ... ... мен оның ... ұжымына
жақындалады.
Жекешелендіру мемлекеттік меншік объектісін азаматтардың және басқа да
заңды тұлғалардың жеке меншігіне беру дегенді білдіреді.
Мемлекет ... алу ... ... ... ... ... ... (акциялардың бақылау пакетімен) меншік иесі ретінде қала
отырып, шаруашылық жүргізуші субъектілерге ... ... ... Ал жекешелендіруде меншік объектісі мемлекеттен біржола бөлінеді.
Меншік құқығына да, ... ... ... да ... ... ... енді мемлекеттік тұтқаның иелері емес, жеке адамдар ... ... алу - ... ... және ... ... ... үдеріс. Жалпы, меншікті мемлекет иелігінен алу
мемлекеттік кәсіпорындарды жеке ... ... ғана ... ол ... ... болып табылады. Осы үдерісті жүргізудің түрлері мен
тәсілдері: мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... ... секторда фермер
шаруашылықтарын қалыптастыру және т.б. сол тәрізді болып ... ... ... ... және ... .
Компаниялардың, кәсіпорындардың қызметтерінің тиімділігі, нәтижелілігі
оларға үстемдік етуші меншікке тәуелді ... Осы ... ... ... ... ... ету мақсатында ... ... ... негізгі белгілері ретінде келесі қолданылады:
- жеке тұлғаның пайдасына мемлекеттің меншік құқығының ауысуы немесе
мемлекеттік ... жеке ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға делегат жіберу;
- жеке тұлғаларға мемлекеттік кәсіпорындардың толық сатылуы;
- активтер бөліктерінің сатылуы.
Жекешелендірудің ең қарапайым түрі өнім ... ... ... ... ... Бұл жағдайда сатып алушы толық меншік иесі
болады. Ал, екінші бір қарапайым түрі кәсіпорын мүліктерін ... ... ... Ал ... күрделі түрі мемлекеттік кәсіпорындарды акционерлік
қоғамға және ... ... ... ... ... ... ... жеке азаматтар,
юридикалық мағынада - кәсіпорындар, ұйымдар. Бірінші жағдайда ... жеке ... ... Ал, ... ... ... меншік негізгі
өндірістік қорлардың 5-13 %-н құрайды. Ал, акционерлік меншік көп үлеске ие
болып отыр. Өйткені оның ... ... ... ... ... ... ... ұжымы да болуы мүмкін. Мұндай жағдайда
қазіргі әйгілі ұжымдық (халықтық) кәсіпорын идеясы орын ... ... алу мен ... ... - ... оның ... өндірістік, материалдық айналым қорлары, мемлекет
кәсіпорнының қаржы активі, тұрғын үй қоры, т.б. ... ... ... мен ... ... ... асырумен байланысты мелекеттік
меншіктің басым көпшілігі жаңа ... ... ... ... ... мен ... өндірудің экономикалық тиімділігі мен әлеуметтік
әділеттілікті ұштастыратын болады. Ал, ... ... ... ... ... ... ол ... талдауды қажет етеді.
Мұндағы басты мотив - әлеуметтік: халықтың басым көпшілігінің нарыққа
көшу қажеттілігіне көздерін жеткізу. Ол жерде қиындықтар да, ... ... алуы ... ... Оған үлкен есеп те, іскерлік те, тәукел де қажет.
Ал, екіншіден, демократиялық қоғамның әлеуметтік негізі - орта тап - ... ... ... қатары неғұрлым көп болса, соғұрлым қоғамның саяси-
әлеуметтік тұрақтылығы да баянды болып, нығаяды. Мемлекет ... ... ... ... ... ... тиімді болады. Міне, сондықтан да
туған тәуелсіз мемлекетіміздің егемендігін баянды ... ... ... ... ... реформаны тереңдету болып отыр.
Бүгінгі күннің өзекті мәселесі - бұл ... ... ... ... тәуелсіздігіне жету. Егемендікті экономикалық мағынада
жүзеге асыру ең алдымен ұлттық нарықты құрумен ... ... ... да ... ... қоғамдық даму жағдайымыз тұрғысынан ... да, ... ... да өзекті мәселесі - мемлекет
иелігінен алу мен ... ... ... Бізде 75 жыл бойы ... ... ... ... көзқарас басқаша болып келеді.
Мәңгілік қатып-семіп ... ... түрі ... айту ... ... те ... Бұрынғы Кеңес елінде бәрі мемлекеттік ... ... ... ... ... не ... ... белгілі.
Әрине, бұл сол мемлекеттік меншік деген ұғымның кесірінен ғана емес, мәселе
біздегінің бәрін ... ... ... жіберуімізде болар.
Мемлекеттік меншік те, жеке меншік те болсын, осы екеуінің ... ... ... ... т.б. ... түрлері де өмір сүрсін.
Сондықтан да ... ... ... ... ... назар
аударылуда.
Постсоциалистік жекешелендірудің шамамен 10 ... ... ... мен ... ... ... оның жеке
түрлерінің нәтижесінің ұғынуына мүмкіндік береді. Жалпы, ... ... ... мүмкін: бағалы қағаздар мен активтердің
бағағ сатылуы, компаниялардың қызметкерлеріне активтердің тегін тапсырылуы
не болмаса жеңілдікпен ... ... ... ... ... ... беру ... бұқаралық жекешелендіру
азаматтардың көпшілігі арасында мемлекеттік активтерді салыстырмалы жылдам
бөлуге ... ... ... ... ... ... ақшаның
азғана сомасына берілетініне қарамастан, ваучерлік жүйелер жекешелендірудің
әлеуметтік дау-жанжалды тәсілі болып ... ... ... осы ... ... ... құқықтары жеке меншіктің толық құқығы ретінде
жіктеле ... ... ақша ... ... әрі қарай
трансакциялардың бастаушы себебі ғана болып табылады. Ваучерлік ... ... ... ... ... ... Монғолияда, Албанияда
болды.
Ваучерлердің төмен бағаға немесе тегін берілуі халықтың ... ... ... ... берді, ал мемлекеттік активтер
меншік құқықтарының алғашқы бекіту кезеңі арқылы жылдам өтті. Сонымен бірге
ваучерлік ... ... ... ... алу мүмкіндігін
істен шығарып, ішкі және сыртқы мемлекеттік қарыз мәселесін тереңдетті.
Әрине, ваучерлік жүйелер ... ... ... ең ... емес. Пайда болған инвестициялық қорлар мен компаниялардың көптігі
мәселелерді толығымен шешкен жоқ. ... ... ... тек ... ... мен Словения елдерінде экономиканың жаңа
секторын қалыптасуына қаржы нарықтары ... ... ие ... ... ... және ... Албанияда (1997 жылдың
басындағы оқиғаларға байланысты) қаржы ... ... ... ... ол ... ... ие ... кешендерін, бағалы қағаздарды, активтерді тура сату әдісі арқылы
жекешелендіру алдын-ала дайындалған инвесторға немесе ақша жарыстарында,
аукциондарда, ... және ... ... артықшылыққа - бюджетке
түсудегі қайнар көзі ... ... алу және ... инвестиция ретінде болуға мүмкіндік туғызады.
Сатылатын зат ретінде инвесторларға тартымды пайдалы ... ... ... ... осы әдіс арқылы ірі өнеркәсіптік кәсіпорындарының
инвестицияларына мұқтаж болатын көптеген бөлігін ... ... ... ... ... активтерге алғашқы бекітілуі және
олардың әрі қарай қайта бөлінуі ... ... ... ... ... максимальді пайдалы деңгейде жекешелендірілген активтердің нарық
бағасын ... ... ... ... нәтижелі бағалар арқылы тек
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... бағамен сатылады және сатушыға сатып алу-
сату келісімдерінің нәтижелігінің ең ... ... ... ... ... тиімділігі. Сатып алушыға алынған активтердің пайдасынан
шығару қабілеттілігімен анықталды.
Тура сауданың басым әдісі болып Венгриядағы, Хорватиядағы, ... ... ... яғни жеке ... дамуына шарттар пайда
бола бастаған ... ... ... ... ... ... бұл ... жекешелендірудің бастапқы шарттары ретінде
бағалады, ... бар ... ... ... және ... ... ... бойынша әлдеқайда күткеннен төмен
болды.
Тура сатылу әдісі бойынша жекешелендіру ... ... ... ... ... ... және ... маңыздысы - ұлттық, шетел немесе
аралас капиталда қайта құрылған жеке кәсіпорындардың өсуіне ... ... ... ... мемлекеттік
активтерді жеңілдікпен сатылуы ... ... ... ... (Польша, Латвия, Литва), тіпті ... ... ... (мысалы Венгрияда) жерлерде кең қанатын
жайды. Әсіресе бұл әдіс Ресейде ерекше ... ... ол ... ваучерлік
жекешелендірудің жалпы жүйесінде қолданылған және жекешелендірілген
компаниялардың еңбек ұжымдарының меншігіне алғашқы ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Реприватизацияның негізгі түрлері: реституция, яғни ... ... таза ... ... және ... яғни ақша ... арнайы
ваучерлер арқылы тартып алынған мүліктің бағасын қайтару. Осы екі түріндегі
реприватизация бұрынғы Чехословакияда (кейіннен ... ... ... ... ... жүзеге асырылды.
2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ ЖҮРГІЗІЛУ БАРЫСЫ
Жеке меншіктің құқық негіздері Қазақстан Республикасы Конституциясына
енгізілген, сондай-ақ ол құқық жеке меншік туралы, ... ... ... жекешелендіру туралы заңдармен бекітілген. Басқа да қосымша ... ... ... ... ... ... беруге, банкротқа
ұшырауға байланысты заңдар қабылданды.
Жекешелендірудің негізгі мақсаты - ... ... ... басқа да материалдық және ... емес ... ... және өтеммен беру арқылы республика халқына ұлттық
мүліктерді қайтару барысында меншік ... ... ... - ... ... нарықтық экономикаға көшу үшін
қажетті жағдайлар қалыптастыру болып табылады.
Осы мақсатты жүзеге асыру үшін ... ... ... шешуді қажет
етеді:
1) мемлекеттік кәсіпорындардың көпшілігін акционерлеуді жүзеге асыру,
мемлекеттік меншік нысандарын ... және ... ... ... арқылы нарықтық бағдарланған шаруашылық ... ... ... ... ... ... қатысуы үшін
жағдайлар жасау;
2) шаруашылықты ... ... ... ... жеке ... ... ... бәсекелестік орта жасау және өндірістің монополиясыздандырылуын
қамтамасыз ету;
4) ... және ... ... дамыту;
5) халық шаруашылығының ірі және бірегей нысандарын қайта құрудың жеке
жобаларын жүзеге асыру;
6) жеке бизнес басым болатын және шетелдік ... ... ... құру;
7) бағалы қағаздар нарығының субъектісі ретінде инвестициялық құрылым
жүйесін дамыту және нығайту.
Мемлекеттегі жекешелендірудің даму барысын бақылай отыра және ... ... ... ... ... түп мағынасы айқын саяси
трансформацияда жатақанын көруге болады, яғни ... ... ... ... әр ... ... енгізуі. Бұл орталықты
құқықтық экономикадан нарықтық экономикаға өту.
Нарықтық шаруашылықты мүлдем жекеменшік жоқ ... ... ... емес
болғандықтан, Қазақстанда жекешелендіру құрылысын жүргізу қажетті және өте
маңызды болды.
Бұл сұрақ бойынша ... ... мен ... және ... ... айырмашылық - дамыған және дамушы елдердегі жекеменшік пен
жекеменшік иелерінің ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда түбегейлі әлеуметтік -
экономикалық реформа негізі және ... ... ... ... ... 1991 жылы басталды. Бастапқы кезеңде, яғни 1991 жылдың
аяғында арнайы құрылған мемлекеттік комиссия Одақтық ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындардың,
мекемелердің және ұйымдардың тізімін қарастырды. Соңынан барлық мемлекеттік
меншік: министрлік пен ... ... ... ... ... ... ... коммуналдық болып екіге бөлінді.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... оның басқару бағыттары, нысандары және әдістері Қазақстан
Республикасы ... және ... ... ... ... кезеңде - "1991-1992 жылдарға арналған мемлекет иелігінен алу
және жекешелендіру туралы Бағдарлама";
2-ші кезеңде - "1993-1995 ... ... ... ... ... алу және ... ... Бағдарламасы";
3-ші кезеңде - "1996-1998 жылдарға арналған Қазақстан Республикасы
мемлекет меншікті жекешелендіру және қайта құрылым жасау Бағдарламасы";
4-ші ... - ... ... ... ... ... ... басқарудың тиімділігін арттыру Бағдарламасы".
І кезең. Қазақстандағы жекешелендіру 4 кезең бойынша ... ... ... 1991 жылғы 22 маусымдағы "1991-1992 жылдарға
арналған мемлекет иелігінен алу және ... ... ... ... ... ... Оның мақсаты - мемлекет меншігін
біртіндеп иелікке беру. Осы ... жеке ... 50 ... жуық кіші және
орта өндіріс орындары мен ауылшаруашылық салалар, кішігірім дүкендер,
көптеген ұйымдастықтар және ... ... ... ... ... жекешелендірудің 3 әдісі қарастырылды: еңбек ұжымдарының
кәсіпорындары кезең бойынша сатып алуы, ... және ... ... ... ... 6198 кәсіпорындар қайта құрылды: сауда (29,6%)
мен тұрмыстық қызмет көрсету (35,8%) ... ең ... үлес ... иелігінен алу және жекешелендіру ... ... 5% ... 51%ұжымдық, 24% жеке, 9% акционерлік қоғам,
11% мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... бағалау құны 41054,5 млн. рубль құрады, ал төлеп алу ... 19581,1 млн. ... ... ... есепшотқа 4144,2 млн. рубль,
оның ішінде ... - 79,5%, ... - 20,5% ... ... құны ... ... жалпы құнының тек 8%
ғана құрды. Көбінде өнеркәсіптік кәсіпорындар ... ... ... ... ... етіліп таратылды.
Еңбек ұжымдарының мекемелерді біртіндеп сатып алуы. Жекешелендірудің І
кезеңіндегі ең негізгі түрі - ... ... ... кішігірім
мекемелерін кезең бойынша сату (ол 51% ... Бұл ... ... ... ... 1 бөлігі болғандықтан, оны
тарату нәтижесінде олар ... ... ... ... ... мен оның ... арасындағы техникалық қатынас үзілгендіктен.
Тағы бір мәселе ол ... ... ... ... ... көзі
болмады да, өндіріс төмендеп дағдарысқа ұшырады. Ол төлемақының жоқтығына,
жеткізушілерге қарыздануға, өнім өндіру ... ... ... және
тоқтауына, тіпті кәсіпорынды таратуға дейін ... ... ... ауыр және ... кезеңі - бюджеттік дағдарыс, инфляцияға
және тағы басқа мәселелер арқылы жүзеге асты. Себебі, бұл ... ... ... ... еді. ... да ... жеке
меншікті еңбек ұжымдарына беруден ешқандай қорытынды ала алмады.
Аукцион және тендер. Егер жекешелендіруге тек ... ... ... ... ғана қатысатын болса, ондай жүйе, не өндірістегі қосымша
инвестицияға, не қандай да бір ... ... ... ... байланысты 1992 жылы мемлекет иелігінен алу және ... жаңа ... - ... енгізілді. Осы жаңалық үкімет
кәсіпорындардың еңбек ұжымдарының қолына өтуін тоқтатты. (Кесте1)
Кесте1 - ... ... ... ... .
1992ж.1993ж.1994ж.1995ж.1Акционерлік ... ... ... басқа да салаларда29529560
ІІ кезең. 1993 жылдың 5 наурызындағы "1991-1995 жылдарға арналған Қазақстан
Республикасы мемлекет иелігінен алу және ... ... ... ... ... кезеңі орнықты. Оның мақсаты
- орталықтанған жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтуге жағдай
жасау. Нарықтық экономиканы персонификациялау негізінде жүргізу, яғни
өндірістік ... және ... ... және материалдық емес
мемлекеттік активтерді қайтырымсыз негізде халыққа тарату. Осы ... ... жеке ... 80% жуық ... ... ... ... - жекешелендірілетін
объектілердің әрбір тобының ерекшеліктеріне сәйкес жүзеге асырылатын
жекешелендіру әдістері мен нысандарының ... ... ... бір ... оның маңызы, қай
салаға жататындығы, жұмыс істеушілердің саны, негізгі қорлардың құны
жатады.
Жұмыс істеушілердің санына сәйкес кәсіпорындар мен ... ... ... ... саны 200 ... кем ... кәсіпорындарға;
жұмыс істеушілердің саны 200 адамнан 5000 адамға дейінгі орташа
кәсіпорындарға;
жұмыс істеушілердің саны 5000 ... ... ірі ... бөлінеді.
ІІ кезеңде жекешелендіру 4 негізгі бағыт арқылы жүзеге асты:
аукцион және тендер арқылы шағын кәсіпорындарды ... ... ... ... орта және үлкен мекемелерді халыққа
тегін таратылған инвесторлық купондарға қатысты бұқаралық жекешелендіру;
күрделі жобалар барысындағы үлкен және мамандырылған ... ... ... ... ... ... ... кешеніндегі жекешелендіру.
Аукцион және тендер арқылы шағын кәсіпорындарды жекешелендіру.
Шағын жекешелендіру объектілері халықтық ... ... ... ... ... ... және бөлшек сауда кәсіпорындары, қоғамдық тамақтану,
тұрмыстық қызмет көрсету және (ең көп ... 200 ... ... кәсіпорындар. Көбінде жекешелендіруге және нарықтық
реформаларға деген көзқарастар, осы шағын жекешелендірудің жүзеге асуын
бақылау және зерттеу арқылы қалыптасты. ... осы ... ... - ол ірі мемлекеттік шығындарды керек етпейді
және оның тиімділігі ... ... ... байланысты.
Кесте2 - Экономика саласы бойынша шағын жекешелендіру.
199319941995Сауда саттық39212011213Қоғамдық тамақтану79193144Тұрмыстық
қызмет көрсету210483264Коммуналдық шаруашылық4610473
1993-1995 ж.ж. шағын ... ... ... - саттыққа барлығы 11625
объектілер ұсынылды, олардың ішінде 6088 сатылды. ... жыл ... ... 1,4 ... ... ... 3330 ... сатып алынды.
Диаграмма2 - Қазақстандағы шағын жекешелендірудің динамикалық үдерісі.
Бұқаралық жекешелендіру. Ұлттық бағдарламаға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асты.
Ол алғаш рет 1994 ж. 29 сәуірде өткен купондық аукциондардан басталды. 169
ИЖҚ лицензияланды, жабық ... ... - ... ... ... ... ... өткізілді. Купондық жекешелендіру
барысында жалпы атаулы құны 3138 млн. ... ... ... ... млн. купондар шығындалды.
Бұқаралық жекешелендірудің үдерісінде Қазақстан халқына жекешелендірілген
қорлар акциясына айырбастау, яғни осы ... ... ... ... меншік алу құқығы берілді.
Ақпараттық есеп орталығынан алынған қорытынды ... ... 12,5 ... ... ... ... ... өз купондарын салғаны
белгілі болды.
Купондық жекешелендіру 1996 жылдың 1 ақпанында аяқталды. Ал өз ... ... ... ... халық болса, акцияның
болашағына қатысты беймәлім жағдайда болды. Шамамен республиканың әрбір
үшінші тұрғыны өзінің купонын өткізе алмады. 3500 орта және ірі
кәсіпорындар жекешелендірілді. ... ... ... ... болады:
1 - 50 % аса жеке капиталдың үлесі;
2 - толығымен жеке капиталдың үлесі;
3 - 80 % аса жеке ... ... - ... ж.ж. ... ... ... жекешелендірілген қорлардың қызметтерін тоқтатуға қатысты
бірнеше факторлар болды.
Біріншіден, бұл ... іс. ... ... алу және ... ... ... купондық жекешелендіру арқылы жүзеге асатын
кәсіпорындар тізімін ұсынбады. Ал ... ... ... ... жөніндегі
шешім қабылдайтын уәкілетті ұйым қарыздар қорытындысын ... 1768 ... ... өз ... ... ... кезде, оның 30% эмиссиясы ғана тіркеуде болды.
Екіншіден, купондық аукциондардың жеткілікті түрде толмауы. ... ... ... әр ... бөлінген 51 %
кәсіпорындардың, іс жүзінде тек 30% сатылып, оның көп ... осы ... ... ... ... бұл жұмысқа қатысты белсенділігінің төмен болуы,
яғни қорлардың шотесебіне купон иелерінің аз бөлігінің ғана өз ... ... ... ... ... ... қорытындысы ретінде жинақталған кішігірім акция
пакеттерінің компанияны басқару ісіне ықпалын тигізе алмауы.
Бесіншіден, акция ... ... ... ... инвестициялық
жекешелендірілген қорлардың дамуына мүмкіндік бермейтін факторлардың бірі
болып есептеледі.
Инвестициялық жекешелендірілген қорлардың қызметіндегі ұзақ ... ... жылы ... ... ... жекешелендірілген қорлар
туралы" заң қабылданды. Онда инвестициялық жекешелендірілген қорлардың
қызметін ... ... ... ... екі түрі ... ашық және
жабық (өзара қорлар түрінде).
Техникалық, институционалдық және регулятивтік инфрақұрылымдардың даму
жобаларынан басқа, кезең бойынша қорлар нарығына ірі және ... ... ... ... ... ... ... жоба
таныстырылды.
"Көгілдір фишкалар" жобасының негізгі идеясы - жекешелендіру мен Қазақстан
қорлар ... ... ... орнықтыру болды.
"Көгілдір фишкалар" жобасының бастапқыдағы құрылу үдерісі: жекешелендіру
кезеңіндегі акционерлік қоғамдарға айналдырылған ірі және әлеуетті табысты
кәсіпорындардың акцияларын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... осындай кәсіпорындар саны 60-қа жуық болып отыр.
Бірақ осы күнде бұл жобаның іске асуы өте ... ... ... ... ... үшін алғышарттарды құру,
сонымен қатар бюджеттің табыс бөліміндегі түсімдерді қамтамасыз ету
мақсатында купондық жекешелендіру аяқталғанға дейін акциялардың пакеттерін
сатудың жаңа түрі - ... ... - ... әзірленді және сынап өтілді.
1994-1996 ж.ж. кезеңінде ақшалай ... - ... ... ... 3805 ... ... 1773 АҚ ... 9317,6 млн.
теңге сомасына 1242 АҚ сатылды.
Бұқаралық жекешелендіру барысында холдингтік құрылымдарды қайта ұйымдастыру
нәтижесінде ... АҚ ... ... ... ... ... ... холдингтік құрылымдардың құрамына кірген 2111 АҚ-ң сол
холдингтарға 161 АҚ сатуға берілді, 131 - ұсынылды, 1624,9 млн. ... 107 АҚ ... ҚР ... ... ... 1405 ... ... олардың ішінде 965 АҚ ұсынылды, 9906,8 млн. теңге
сомасына 638 АҚ сатылды. Сөйтіп, АҚ акцияларының мемлекеттік пакеттерін
өткізу ... оң ... қорл ... Егер 1994-1995 ж.ж. ақшалай
жекешелендірудің бастапқы екі жылында АҚ 392 ... ... ал 1996 ж., яғни бір жыл ... 4328 млн. теңге сомасын құраған
877 мемлекеттік пакеттерін өткізілді.
Жекешелендірудің барлық бағыттарының ішінен ең қиыны, бірақ сонымен қатар
нарыққа бейімделу жоспарында ... ... 5000 ... аса ... ... ... жеке ... бойынша жекешелендіру табылады. Осындай
кәсіпорындар тізбесіне 129 объектілер кірді. Мемлекет иелігінен алу ... бұл түрі өз ... ... үшін де, ... ... да ұтымды болып есептелінеді. Себебі, мемлекет
иелігінен алу және жекешелендірудің тек осы түрі ғана мемлекет бюджетіне
елеулі табыс әкеледі. Көбінде мемлекет иелігінен алу және ... түрі ... оның ... ... ... ... ... тез
арада тиімді нәтижелерге әкелді.
1993ж. ҚР министрлер Кабинеті жеке ... ... ... ... ... анықтады. Халықаралық талаптарға сәйкес оның жүзеге
асырылуына белгілі консалтингілік фирмалар тартылды. 1993 ж. ... ... ... ... аяқталды.
Айта кететін жәйт, Қазақстанның мемлекеттік саясаты шетелдік капиталды
жекешелендіруге қатысуға көзқарасы ... ... Бұл ... кәсіпорындардың әлсіз бейімделу тобынан орта және жоғары бейімделу
тобына ауысу қажеттілігімен байланысты болды. Бастапқы кезде ... ... ... ірі ... ғана ... ... жоспарланған. 1993 ж. осындай кәсіпорындар тізіміне 38 ... ... ... ... ... тек ... тамақ және темекі
өнеркәсіптерінің кәсіпорындары(Кесте3) жұмылдырды.
Кесте3 - 1993-1994 ж.ж. Қазақстандағы жекешелендіруге шетелдік фирмалардың
қатысуы.
КәсіпорынШетелдік серіктесСату бағасы,
млн. долл. Уәдеге берілген ... млн. ... ... темекі
фабрикасыPhilip Morris96200Шымкент кондитер фабрикасыNabisco2548Алматы және
Қарағанды маргарин зауыттарыUniveler1748
1994 жылдың желтоқсанынан бастап кәсіпорындарды шетел инвесторларына ... ... ... ... Осы жылы ... және шетел
компаниялармен 50-ге жуық келіссөз жасалынды. Бүгінгі күнде осы
келіссөздердің 30-ы әрекет етуде, олар республиканың 45-ке жуық ірі
кәсіпорындарын ... ... ... ... ... ... кәсіпорынды
жеткілікті кредиттық ресурстармен қамтамасыз етуге мүмкіндік мол болды.
Олар кәсіпорындарды айналым қаражатымен ... ... ... және көлемінің кеңеюіне әкеліп, жұмыскерлердің еңбекақысымен
мемлекет бюджетіне ... ... ... ... ... қоса шетел
компаниялары жаңа нарықтық қатынастарға сай келетін менеджмент саласындағы
мол ... мен ... ... инвестицияларды Қазақстанға тарату мынадай мәселелерді шешуге
көмектеседі:
экономикалық және техникалық прогресті жеделдету;
өндірістік аппаратты ... ... ... ... ... әдістерін үйрену;
нарықтық экономиканың талаптарына сай кадрларды даярлау.
Ауылшаруашылық кешеніндегі жекешелендіру. Қазақстан Республикасының 1993
жылғы наурыздағы Үкімет саясатының құрылуы бойынша, ... ... ... ... ... ... қоса жер учаскесін 99
жыл уақыт мерзімімен арендаға беруге кепілдік берілді.
1992 жылдан 1995 жылға ... ... 1321 ... ... осы
саладағы жекешелендірудің әр жылға қатысты әр түрлі көлемде таратылды
(Диаграмма4).
Диаграмма4.
Ауылшаруашылық кәсіпорындарын реформалау бағдарламасына 1993 жылы 477
кәсіпорын бағытталды. Іс жүзінде 1995 жылы 514 ... Осы ... ... ... 746 тұрақты
шаруашылық құрамалар құрылып, оның 28% крестиандық және фермерлік
шаруашылықтар болды. Үлкен бөлікті қайта құрылған кооперативтер құрды (86
бірлік), ... ... (134 ... ... ... ... 1996 жылы ... ауылшаруашылық кәсіпорындарында мемлекет
иелігінен алу және жекешелендіру жоспар графигі 94,2%-ға ... ... 18 ... ... 4 ... ... ... еңбек ұжымдарына үлкен түсім (скидка) бойынша сатылды
немесе акционерлік қоғамдар мен шаруашылық бірлестіктеріне айналдырылды.
Осындай саясат ауылшаруашылығын басқаша құруға мүмкіндік бермеді:
- ... және ... ... ... қарамсатан,
олардың ұжымдық мінезді сақтап қалуы, ауыл шаруашылығындағы жеке меншіктің
дамуына ... ... ... ... көп ... ... холдингтерінің
басқаруында болды;
шаруашылық пен кәсіпорындардың арасындағы акциялардың ұзақ мерзімге өте ... ауыл ... ... мақсатына қайшы келді.
3-ші кезең. 1995 жылы желтоқсанның ... ... ... ... ... ... қабылданды. Ал 1996 жылдың
ақпанында Үкіметтің қаулысы бойынша 1996-1998 жылдарды қамтитын
жекешелендірудің 3-ші кезеңінің бағдарламасы енгізілді. Оның негізгі
мақсаты - жеке ... ... ... ... мен ... табыстарын бағалау, жекешелендіруді аяқтау үдерісін қарастыру.
Үш жыл ішінде жекешелендірілген кәсіпорындардың акцияларының мемлекеттік
пакеттері пайда бола бастады. Жеке ... ... ... ... мен ... ... өзгеріске ұшыраған жоқ және
жекешелендірудің екі әдісі - аукцион және қорытынды бойынша тендер
сақталды.
Жеке жобалар бойынша жекешелендіруге ... ... ... олардың
ең бастысы тендерге анықталған, стратегиялық инвесторға бақылау пакетін
сату, 45%-дан кем емес акциялар қор биржасы арқылы халық арасына ... 3-ші ... ... басты бөліктері болып
стратегия саласындағы секторлық салалар енеді. Олар: электро-энергетика,
мұнай-газды және мұнай-техникалық кешен, ауылшаруашылық кешені, ... ... ... ... ... ... кешен, байланыс. Ал
басқа салаларға денсаулық, білім, ғылым және мәдениет енгізіледі.
1996 жылы Үкіметпен 17 кәсіпорын мен 11 ... ... ... ... ... табыс 11,3 млрд. теңгені құрды. 1997 жыл көбінде
энергетика және игеру кешендерінде жекешелендірудің жетік жүргізілу ... 1997 жылы ... ... 6777 ... ... осыдан
түскен қаржы 46,4 млрд. теңгені қамтыды. Кішігірім жекешелендіру шеңберінде
денсаулық сақтау, білім және мәдениет ... ... ... ... ... 3-ші ... жекешелендіру түрі және әдісі бойынша
жүзеге асып, инвестициялық үдеріс болып саналды. Осыған байланысты
инвестицияның негізгі көзі болып шетел капиталы есептелінді. Бірте-бірте
шетел инвестицияларын ... түрі де ... Егер 2-ші ... ... ... ... ... тек шетел фирмаларына ғана
берсе, онда 3-ші кезеңде Үкімет кәсіпорындарды шетел инвесторларына кең
көлемді беру тактикасын ұстанды. Жалпы айтқанда, тау-кен, металлургия,
көмір және ... ... ірі ... ... ... ... ... инвесторларының қолына өтуде
көптеген ұтымды жағдайлар бар.
Біріншіден, осы шетел инвестициясына берілген кәсіпорындардың қызметіндегі
ауыр экономикалық жағдайларын (өндірістің төмендеуі, үлкен қарыздар,
реконструкция және модернизациядан өту ... шешу үшін ... тез ... ... ... осы ... ... менеджменттің алдыңғы қатарлы
тәжірибесін қолдануға мүмкіндік береді.
Үшіншіден, тәжірибесі мол шетел менджерлерін біздің кәсіпорынды басқаруға
шақыру арқылы, кәсіпорындар жұмысын ... ... ... ... ... ... инвесторларына беруде меншік түрі
өзгермейді. Ол бұрынғысынша мемлекеттің меншігі болып қала береді.
4-ші кезең. 4-ші кезеңнің ... 2 ... ... ... ... көрсетілді. 2000 жылмен салыстырғанда, 98% құраған ЖІӨ 2001 жылы
13% кем болмады. Бұл ... ... ... ... ішкі
резерв арқылы жүзеге асты. Шетел инвестициясының көлемі 2001 жылы 3,5 млрд.
долларды құрды. Ұлттық банктің рефинанстық мөлшерлемесі ... 12%, ... бір жыл ... 8-9% ... Бюджеттік үшжылдық жоспарлау
бюджеттік профецит пен мемлекеттік валютаның ... ... ... ... осы жылдары Еуропалық қоғамдастықтың Қазақстанға нарықтық экономикалық
мемлекет деген статус берді. Мемлекеттік орталықты ... ... ... ... 450 млн. Долларды құрған құрылысты жандандырды. Осы
жылдары қазақстандықтардың жалақысы 11%-ға өсіп, орта айлық табыс ТМД
елдерінің ... ең ... ... есептелді.
Ал әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерге келетін болсақ, өндірістік
өнімнің 2000 жылмен салыстырғандағы көлемі 113,5% ... ... ... ... ... ... ... көтерме (розничный)
тауар айналымы 113,3%-ға жетіп, ал тұтыну бағасының индексі 108,4%-ға тең
болды. (тағы да 2000 жылмен салыстырғанда)
Халықтың ... орта жан ... 2001 ... ... 118,9 бағамын
көрсетті.
Осы барлық кезеңдерде республикадағы өнеркәсіптік кәсіпорындар тұрақты
үрдіс бойынша дамыды. Статистиканың соңғы көрсеткіштері бойынша өндіру
көлемнің өсуі ... ... ... ... ... - ... ... өнеркәсібінде - 17,2%-ға, өңдеу өнеркәсібінде - 14,3%-ға,
энергетикалық салада - 2,7%-ға байқалды.
2000 жылы сыртқы экономикадағы жағдай жақсы жаққа қарай өзгерді. Жақын ... сырт ... ... ... ... жоғарғы қарқынмен өсті
де, ендігі экономика жағдайының жақсаруы сыртқы сұранымның өсуіне
байланысты болды. Әлемдегі нарықтағы мұнай мен ... ... ... қала ... ... ... ғана төмендетілді де, экспорттың
өсуіне әкеп соқты.
2001 жылы ЖІӨ 13% ... ... ... ... ең ... дәрежесі
де осы жылдары байқалды - 6,4%.
3. ШЕТ ЕЛДЕРДЕГІ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ ТӘЖІРИБЕСІ
3.1 Ваучерлік жекешелендіру тәжірибесі.
Постсоциалистік ... ... ... ... ... жеке ... ... ауысуы біркелкі үдеріс
болған жоқ. Экономика ... ... ... ... талабына
қатысты меншік түрлерінің критериясы бойынша, баяу, шегінулермен және
алғашқы бағдарламалық түзетулермен ... ... ... ... ... қалыпты легитимді жекешелендірудің басы
стандарттық жүйелер бойынша және ... ... мен ... сәйкес спонтанный жекешелендіру деп аталатын кезең
предшествовал. Егер кіші және орта ... бір ... ... иелеріне тапсыру жал, сауда және ... ... ... ... кейін халықтандырылған меншікті бұрынғы иелеріне
қайтару) әлдеқайда жеңіл және табысты өтсе, ал "үлкен" жекешелендіру
қақтығыстарғы ұшырасты.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меншікті мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру30 бет
Кәсіпкерлік – кәсіпкерлік бизнестің неғұрлым жекеше жағдайы5 бет
Меншік саяси - экономикалық категория ретінде25 бет
Меншікті қалыптастыру кезеңдерінің негізгі ерекшеліктері мен нәтижелері7 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
Беймемлекеттендіру және жекешелендіру процестері20 бет
Жекешелендіру21 бет
Жекешелендірудің жолдары және оны ұйымдастырудың проблемалары14 бет
Жекешелендірудің мәні, түрлері және қазақстандағы жекешелендіру үлгісі24 бет
Мемлекет жекешелендірудің ұлттық бағдарламасы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь