Қазақстанда балық өсірудің қазіргі жағдайы


Кіріспе
Қазақстанда балық өсірудің қазіргі жағдайы

Тұқының систематикасы және таралуы

Тұқының биологиялық сипаттамасы

Қортынды
Пайдаланған әдебиеттер
Адам қолымен су организмдерін немесе гидробионттарды өсіру тарихы өте ерте заманнан бері басталады. Балықтарды жасанды өсіру антикалық дәуірден басталған. Балық өсіруді арнайы жәшіктерде, бассейндерде, шарбақтарда жүзеге асырған. Бірақ балық өсіру тек бай, ауқатты адамдарға ғана тән болған және бұл көп күтімді талап ететін қымбат және қиын кәсіп болды. Одан кейн де балық өсіру кең таралған жоқ. Тек 19-20 ғасырларда балық өсіру саласы жаңадан дамып, үлкен жаңалықтар ашыла бастады. Балықтан алынатын өнімнің көлемдері жылдан-жылға өсе берді.
Балық аулаудың тоқырауы тұсында тауарлық аквакультураны дамыту жалпы әлемдік тенденция болып келеді. Сондықтан Қазақстан Республикасының агроөндірістік кешенін 2006-2010 жылдары қалыпты дамытудың негізгі міндеттерінің бірі-республикада тауарлы аквакультураны дамыту қажеттігі болып табылады [1]. Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайлары тауарлы аквакультураның әр түрлі бағыттарын дамытуға мүмкіндік береді: тоғандық бағыты (оңтүстік және оңтүстік-шығыс Қазақстан), көл-тауарлы бағыт (солтүстік, оңтүстік және шығыс Қазақстан) және индустриялық бағыт (жылы су ресурстары немесе геотермальді суларының ресурстары бар кәсіптік мекемелердің бейімделген су қоймалары). Республикада тоған шаруашылығында тұқы, ақ дөңмаңдай және ақ амурды өсіруге бағытталған дәстүрлік технология пайдаланылады.
Қазіргі кезде тұқы балықтарын жасанды өсіру Қазақстанның бірнеше аудандарында жүзеге асырылады. Соның бірі – Шелек тоған шаруашылығы. Бұл шаруашылықта тұқы балықтарын өсімдік жегіш балықтармен біріктіріп, поликультура әдісімен тауарлы балықтарды өсіреді.
Аквакультураның жағымды қасиеті ретінде келесі көрсеткіштерді айтуға болады:
- балық өсіру үшін жер бетінің кез-келген учаскесі жарамды бола береді, мысалы, тасты карьерлер немесе тау су қоймалары, бұл жерде ауылшаруашылық саламен айналысу мүмкін емес, ал балықтарды өсіруге әбден болады;
- аквакультура ауыл шаруашылығымен салыстырғанда жыл бойы шығынды қажет етпейді, тек су қойманы ұйымдастыруға қажетті алдын-ала шығындар қажет болады;
- аквакультура объектілері жануарлар тәрізді көп күтімді қажет етпейді;
- гидробионттарды жыл он екі ай бойы азықтандырмаса болады, тек кейбір балық түрлері қыста жем іздеп су түбінде өзіне қажетті қоректік организмдерді тауып ала-алады;
- аквакультура өнімдерін жыл бойы жинақтауға болады, яғни жыл мерзіміне байланысты; -балықтарды және су әлемінің басқа да өкілдерімен біріктіріп өсіретін жағдай бар.
1. О Концепции развития рыбного хозяйства Республики Казахстан на 2007-2015 годы Постановление Правительства Республики Казахстан от 6 октября 2006 года N 963
2. Аквакультура.-М.: КолосС, 2006.-445 с.
3. Пономарев С.В., Грозеску Ю.Н. Курс лекций по дисциплине “Индустриальное рыбоводство”. –Астрахань, 2003. –С .7-12.
4. Мухачев И.С. Озерное рыбоводство.-М.: Агропромиздат, 1989.-161 с.
5. Галущак С.С. 2008. Наша марка - «Чиликский». в интернет сайте: www. mail.ru.
6. “О мерах по увеличению добычи рыбы и производства рыбной продукции” “Правда” газеті, 1962, 5 июнь
7. Баймбетов А.А., Темірханов С.Р. Определитель рыбообразных и рыб Казахстана.1999.
8. Сим До Тхен. Практическое пособие по заводскому разведению сазана и карпа.-М.: ВНИРО, 1991. –229 с.
9. Привезенцев Ю.А. Интенсивное прудовое рыбоводства. М,; агропромиздат 1991г. – С21 – 24.
Правдин И.Ф. Руководство по изучени

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




МАЗМҰНЫ

Кіріспе
Қазақстанда балық өсірудің қазіргі жағдайы
Тұқының систематикасы және таралуы
Тұқының биологиялық сипаттамасы
Қортынды
Пайдаланған әдебиеттер

КІРІСПЕ

Адам қолымен су организмдерін немесе гидробионттарды өсіру тарихы өте
ерте заманнан бері басталады. Балықтарды жасанды өсіру антикалық дәуірден
басталған. Балық өсіруді арнайы жәшіктерде, бассейндерде, шарбақтарда
жүзеге асырған. Бірақ балық өсіру тек бай, ауқатты адамдарға ғана тән
болған және бұл көп күтімді талап ететін қымбат және қиын кәсіп болды. Одан
кейн де балық өсіру кең таралған жоқ. Тек 19-20 ғасырларда балық өсіру
саласы жаңадан дамып, үлкен жаңалықтар ашыла бастады. Балықтан алынатын
өнімнің көлемдері жылдан-жылға өсе берді.
Балық аулаудың тоқырауы тұсында тауарлық аквакультураны дамыту жалпы
әлемдік тенденция болып келеді. Сондықтан Қазақстан Республикасының
агроөндірістік кешенін 2006-2010 жылдары қалыпты дамытудың негізгі
міндеттерінің бірі-республикада тауарлы аквакультураны дамыту қажеттігі
болып табылады [1]. Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайлары тауарлы
аквакультураның әр түрлі бағыттарын дамытуға мүмкіндік береді: тоғандық
бағыты (оңтүстік және оңтүстік-шығыс Қазақстан), көл-тауарлы бағыт
(солтүстік, оңтүстік және шығыс Қазақстан) және индустриялық бағыт (жылы су
ресурстары немесе геотермальді суларының ресурстары бар кәсіптік
мекемелердің бейімделген су қоймалары). Республикада тоған шаруашылығында
тұқы, ақ дөңмаңдай және ақ амурды өсіруге бағытталған дәстүрлік технология
пайдаланылады.
Қазіргі кезде тұқы балықтарын жасанды өсіру Қазақстанның бірнеше
аудандарында жүзеге асырылады. Соның бірі – Шелек тоған шаруашылығы. Бұл
шаруашылықта тұқы балықтарын өсімдік жегіш балықтармен біріктіріп,
поликультура әдісімен тауарлы балықтарды өсіреді.
Аквакультураның жағымды қасиеті ретінде келесі көрсеткіштерді айтуға
болады:
- балық өсіру үшін жер бетінің кез-келген учаскесі жарамды бола береді,
мысалы, тасты карьерлер немесе тау су қоймалары, бұл жерде ауылшаруашылық
саламен айналысу мүмкін емес, ал балықтарды өсіруге әбден болады;
- аквакультура ауыл шаруашылығымен салыстырғанда жыл бойы шығынды қажет
етпейді, тек су қойманы ұйымдастыруға қажетті алдын-ала шығындар қажет
болады;
- аквакультура объектілері жануарлар тәрізді көп күтімді қажет етпейді;
- гидробионттарды жыл он екі ай бойы азықтандырмаса болады, тек кейбір
балық түрлері қыста жем іздеп су түбінде өзіне қажетті қоректік
организмдерді тауып ала-алады;

аквакультура өнімдерін жыл бойы жинақтауға болады, яғни жыл мерзіміне
байланысты; -балықтарды және су әлемінің басқа да өкілдерімен
біріктіріп өсіретін жағдай бар.

1. Қазақстанда балық өсірудің қазіргі жағдайы

Қазіргі уақытта аквакультураның жаңа дәуірге сәйкес құрылысы да
біршама өзгерген. Егер байырғы заманда балықтарды тек таға ретінде әркім
өз алдына жеке өсірсе, қазіргі уақытта балықтарды тек тағамға емес, сәндік
объект ретінде жәнее үлкен кәсіпорындарда, зауыттарда өсіреді.
Аквакультураны бірнеше бағыттарға бөлуге болады:
1. Тауарлық аквакультура. 2 Әсемдік аквакультура. 3 Марикультура. Соның
ішінде тауарлық аквакультураны балық өсіру технологиясының ерекшелігіне,
технологиясына байланысты бірнеше бағыттарға бөліп қарастыруға болады.
• тоғанда балық өсіру;
• көлде тауарлы балық өсіру;
• индустриялық балық өсіру [2].
Тоғанда балық өсіру технологиясы екі типке бөлінеді:
1. жылысудағы тоған шаруашылықтары,
2. салқынсудағы бахтақ шаруашылықтары.
Бөлінудің негізгі принциптері өсірілетін объектілердің биологиясына
байланысты. Жылы судағы тоған шаруашылықтарында жылыусүйгіш тұқы
балықтарын, ал салқын суларда құбылмалы бахтақты өсіреді.
Индустриялық балық өсіру әдісі пайдаланатын технологияға байланысты үш
әдіске бөлінеді:
1. бассейндік балық өсіру
2. шарбақта балық өсіру.
3. тұйық жүйелі қондырғыларды балық өсіру[3] .
Көл –тауарлы балық өсіру - табиғи суларда балық өсіру бағытына жатады.
Тауарлы балық өсіру үшін бос жастқан немесе, ихтиофаунасы аз, кішігірім
көлдерді балық өсіруге пайдаланады [4].
Қазақстандағы аквакультураның Қытай, Жапония немесе Ресеймен
салыстырғанда ондай терең тарихы жоқ. 65 жыл даму үстінде отандық балық
өсіру саласы маңызды сала ретінде қалыптасқан жоқ.. Ең өнімді, жақсы
кезеңдерде балық өнімі тек 10-15 пайызға тең болды. Бұл мәселе Қазақстанға
шет елдерден әкелінетін арзан балықтардың шамадан тыс көп сатылуына, балық
өнімдерінің елімізде үлкен сұраныстарға ие еместігіне де байланысты.
1962 жылға дейін Қазақстанда тек 1 ғана тоған шаруашылығы жэұмыс істеді.
Оның бастапқы жалпы тоғандарының ауданы 112 га-ға тең болды. Бұл Алматы
тоған шаруашылығы болған еді. Қазіргі кезде бұл шаруашылық АҚ “БЕНТ”
ұжымының қармағында жұмыс істейді [5]. Ал негізгі тоған шаруашылықтардың
жаппай салынуы 1960-1970 жылдары жақсы байқалды. Себебі бұл сол кездегі ОК
КОКП “О мерах по увеличению добычи рыбы и производства рыбной продукции”
(“Правда” газеті, 1962, 5 июнь) үкіміне байланысты болды [6]. Осыдан кейін
әлемнің көп елдерінде аквакультура өркендеп дами бастады. Республиканың әр
түрлі балық өсіру зонасында 14 балық өсіру шаруашылықтары құрылды. Олардың
жалпы ауданы 10 мың га –дан жоғары болды, жобаланған қуаттылығы жылына 10-
12 мың тонна тауарлы балық өндіруге мүмкіндік берді [7] .
1966 жылы Түрген бахтақ өсіру шаруашылығы құрылды. Бұл шаруашылық
кейбір ақпараттарда “тоған”, ал кейбір ақпараттарда “балық питомнигі”
ретінде қарастырылды. Өскеменде құбылмалы бахтақтың аз мөлшері өсірілді.
Тексерілмеген ақпараттарда Лениногорск қаласында қ.бахтақ және сүйрік
балықтары өсірілді. Ал қалған шаруашылықтардың барлығы қарқынды
технологиямен тұқыны өсірумен айналысты. Сол жылдары тағам өнімдерін өндіру
мемлекет тарапынан дотацияланатын және тұқының жем-азықтары арзан болған
еді [8].
Өсімдікпен қоректенетін балықтарды игерудің кең масштабты
кампаниясынан кейін (1960-1970 жылдары), барлық шаруашылықтар поликультура
технологиясымен (тұқы+дөңмаңдай+амур) балық өсіруге көшті. Бұл технология
жалпы өнімді тез арттыруға мүмкіндік берді, бірақ өнімнің сапасы жақсы
болған жоқ. Себебі дөңмаңдай, амур балықтарының ең төмен өзіндік құны екі
жылдық өсіру кезінде байқалады, ал жоғары дәмдік қасиеттері тек үш жылдан
кейін байқалады. Сондықтан тоғанда өсірілетін балықтарға сұраныс төмендеп
кетті, әсіресе дөңмадайдың негативті имиджінің әлі де күші бар. Амур және
дөңмаңдайды өсірудің үлесі кейбір шаруашылықтарды 80% дейн жетті, бірақ
Қазақстан бойынша орташа көрсеткіш 34 % болды. Балық өсірудің
технологиялық деңгейі жоғары болған жоқ. 1990 жылғы мәліметтерге қарағанда
тоған шаруашылығы тірі балық тасымалдайтын машиналармен 30%, азықтарататын
машиналармен 50%, тракторлармен 76%, бульдозерлермен 72%, экскаваторлармен
85%, автокрандармен 36% қамтамасыздандырылған. Құрама жем зауыттар төмен
протеинді тұқы жемдерін110,111 рецептілері бойынша шығарды. Көптеген
шаруашылқтарда кадрлардың жетіспеушілігі байқалды [5].

1.2 Тұқының систематикасы және таралуы

Отряд: Cypriniformes
Тұқымдас – Cyprinidae-Тұқытектестер
Туыс-Cyprinus Linne – Тұқылар
Түр – Cyprinus carpio Linne – тұқы [7]
Тұқының таралуы
Тұқы сазанның қолдан өсірілетін, мәдени формасы болып саналады.
Жылусүйгіш, тез өсетін, қорекке талғамы жоқ кәсіптік бағалы балық түрі.
Тұқы көбінесе сілтілі, аса терең емес, суы жақсы жылынатын тоған
жағдайларында жақсы өседі.
ТМД елдерінің барлығында тұқы балықтарын тоған шаруашылықтарында өсіру
технологиясы жақсы қалыптасқан. Тұқының дене формасына байланысты екі
түршесі бар:
- Биік денелі тұқы
- Кең арқалы тұқы
Бұл екі түрі де суқоймаларда кеңінен кездеседі. Ал тұқының қабыршақ типіне
байланысты 4 түрі болады:
-қабыршақты; сызықты, айналы, жалаңаш тұқы түрлері. Аталған тұқылар тоған
шаруашылығында кездеседі және жасанды өсіріледі [8].

1.3 Тұқының биологиялық сипаттамасы

Тұқы - балық шаруашылықтарында өсіретін негізгі түрдің бірі.
Балықшаруашылығында алатын оның үлесі 70%. Оптимальды температурасы 18-200
С. Суқоймадағы температурасына байланысты жынысқа жетілу уақыты әр түрлі.
Солтүстік және орталық аймақтарда тұқы жынысқа 4-5 жасында, Оңтүстікте 2-3
жаста және аталықтры аналықтарына қарағанда ерте жетіледі. Тропикті
аймақтарда, үнемі жоғары температурада, аталықтары және аналықтары 1 жасқа
дейін жетіліп қояды. Аналықтарының салмағы 5-8 кг балық 1 млн-ға дейін
уылдырық шашады [9].
Табиғи жағдайда жағалық аймақтарда ұрықтану 17-200С тмпературада
жүреді Тұқыны- тоған объектісі ретіндеу таңдаудың негізі: балықтың қоршаған
ортаға төзімді, күй талғамайтындығына байланысты. Тұқыны тоған
шаруашылығында өсіру әдісі өте қарапайым және оның етінің сапасы өте
бағалы. болып келеді. өсіру оның бағалы сапасына: қоршаған ортасына қоятын
талабы аз, тез өседі, өсіруде қарапайым және дәмді етіне негізделген. Тұқы-
жылы сүйгіш балық болғандықтан оны көбінесе оңтүстік аудандарда өсіру
тиімді деп саналады

Шелек тоған шаруашылығының сипаттамасы

Шелек тоған шаруашылығы – Лавар және Жарсу өзендерінің бойында
орналасқан. Бұл шаруашылықтарда поликультура өсімдік жемді балықтармен
бірге тұқы балықтарын өсіреді. Шелек тоған шаруашылығы Алматы қаласынан
82,1 км қашықтықта Шелек ауданына 30 км жетпей,Тескенсу ауылынан кейін,
Жібекжолы трассасынан Қапшағай суқоймасына қарай 7 км қашықтықта
орналасқан. Шелек тоған шаруашылығы алтыншы балық өсіру аймағында жатады.
Тоған шаруашылығы екі кезеңге бөлініп салынған. Тоған шаруашылығының
салынуының бірінші кезеңі 1962-1971 жылдар аралығында өткен. Бұл кезеңде
жоспарланған балық өнімділігінің қуаттылығы 3,7 мың центнерді құраған. Ал
тоған шаруашылығының екінші рет салынуы 1975 жылы іске асқан. Бұл жылдары
Шелек тоған шаруашылығының қуаттылығы 14 мың центнерге дейін жоғарылаған.
Сеголеткаларды өсіру мөлшері 6 млн.дананы құраған. Бұл тоған шаруашылығы
өзінің құнын алты-жеті жылда өтеген. 1982 жылы тоған шаруашылығы 1060 тонна
тауарлы балық өсіріп шығарған. Ал 1988 жылы тоған шаруашылығы 2000 тоннадан
аса балық өсірген.Бұл жылдары тоған шаруашылығының орташа балық өнімділігі
32 цга құраған.Қазіргі кезде Айдын ЖАҚ мен жалға алынып отырған.Еңбекші
қазақ ауданында орналасқан бұрынғы Шелек тоған шаруашылығының жерінде балық
өсіруде. Айдын ЖАҚ жалға алып отырған жер көлемі 1700 га. Шелек тоған
шаруашылығында тауарлы балықты өсіріп қана қоймай, Балық шаруашылығы ғылыми
зерттеу институтының мамандарының көп жылдық будандастырудың нәтижесінде
тұқы балығының бағалы генофондын қалыптастырды. Бір сөзбен айтсақ
селекциялық жұмыстар жүргізген.

Шелек тоған шаруашылығында өсірілетін объектілердің қуаттылығын анықтау

Шелек тоған шаруашылығы VI балық өсіру жатады. VI-зонадағы
тауарлы балықтардың орташа нормативтік салмағы: тұқының салмағы – 400 г.
Өсімдікпен қоректенетін балықтардың салмағы: соның ішінде ақ амур – 400 г,
ақ дөңмаңдай-350 г, сұр дөңмаңдай – 350 г. Тауарлы балықтардың бір жастағы
балықтардан шығымы: тұқының шығымы - 90%, өсімдікпен қоректенетін
балықтардың шығымы - 90%. VI-зонадағы өсімдікпен қоректенетін балықтардың
(ӨҚБ) жалпы үлесі 40%-ға тең, соның ішінде: ақ амурдың (АА) үлесі - 10%, ақ
дөңмаңдайдың үлесі - 65%., сұр дөңмаңдайдың үлесі - 25%.
Осыған байланысты 685 тоннаның ішінен тұқылардың жалпы үлесін табамыз:

685 т-140%.
Х т - 100%.
Х=685х100140=490т. (тұқының жылдық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстанда тұқы балық өсірудің қазіргі жағдайы
Шет елдерде және Қазақстанда қарбыз өсірудің қазіргі жағдайы
Қазақстанда ауыл шаруашылығының қазіргі жағдайы
Қазақстанда кәсіпкерліктің даму жағдайы
Балық және балық өнімдері
Қазақстанда ақша айналымының жағдайы
Балық және балық өнімдерінің микрофлорасы
Қазақстанда сақтандыру нарығының қалыптасу кезеңдері және қазіргі жағдайы»
Қазақстанның балық шаруашылығы
Діннің қазіргі Қазақстанда атқаратын рөлі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь