АвтоДом Павлодар» ЖШС

1. «ProfiSystems» ЖШС.нің жалпы сипаттамасы
1.1. «ProfiSystems» ЖШС.нің ҚЫЗМЕТІНІҢ сипаттамасы және бөлімдерінің қызметін талдау
2. «АвтоДом Павлодар» ЖШС.нің қаржылық экономикалық қызметіне талдау
2.1 Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалаудағы бухгалтерлік баланстың алатын орны
2.2«АвтоДом» ЖШС негізінде баланс активінің және құрастырылу көздерінің динамикасын талдау
2.3 Өтімділік түсінігі және баланстың өтімділігі
2.4 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бағалау және талдау
2.5. Кәсіпорынның табыстылығының көрсеткіштері
2.6. Кәсіпорындардың табысын арттыру жолдары
2.7. Кәсіпорындардың банкроттық жағдайының пайда болу мүмкіндігі және оны болдырмау жолдарына талдау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
«ProfiSystems» ЖШС-гі тіркеуден өткеннен кейін Ақмола облыстық Әділет басқармасы органында заңды тұлғасына ие болды. Серіктестік дербес баланс, банкте шот, өз атауы жазылған мөрі бар. Өзінің атына мәміле, мүліктік және өзіндік мүліктік емес құқық, сот алдында жауапты болуына міндетті. Серіктестік Қазақстан Республикасында, және шетелдерде сәйкес филиалдар құрып өкілдер ашуға құқылы. Міндеттемелері бойынша өзінің барлық мүлкімен жауап береді. Мемлекет серіктестіктің алдында қарыздарына жауап бермейді. Серіктестік мемлекет алдында жауап бермейді. Серіктестікке қатысушылар оның міндеттемелері бойынша жауап бермейді және серіктестіктің қызметіне байланысты зияндарға өздерінің қосқан салымдарының құны шегінде тәуекел етеді.«ProfiSystems»ЖШС-де бір жылда орташа есеппен саны 50 ден аспайтын шағын кәсіпкерлік субъектісі болып келеді және активінің құны бір жылда орташа есеппен алпыс мың есептік көрсеткіштен аспауы қажет. «ProfiSystems»ЖШС қызметінің мақсаты – қатысушы мен еңбек ұжымдарын үстеме қаржы түсірудегі кәсіпкерлік қызмет түрлерін іске асыру арқылы таза пайда табу болып табылады. Серіктестіктің қызметінің нысаны:
-коммерциялық, делдалдық, хабарлау, жарнама қызметі;
-құрылыс материалдарының көтерме және бөлшек саудасы;
- пластикалық терезелерді, есіктерді жасау және сату;
-терезе және есіктерді қараңғылау жүмыстарын ұсыну;
-сауда нүктелерін ашу.
1. Қазақстан Республикасының 1995-жылдың 26-желтоқсанындағы «Бухгалтерлік есеп және қаржылықесеп беру туралы» №2732 Заңы
2. Балабанов И.Т., «Основы финансового менеджмента», Москва – 1998
3. Дүйсенбаев К.Ш., «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау», Алматы – 2001
4. Жуйриков К.К., «Финансовые риски и как они влияют на прибыль», Банки Казахстана, 2002, №2
5. Ковалева А.М., «Финансы фирмы», Москва – 2002
6. Колчина Н.В., Поляк Г.Б., «Финансы предприятий», Москва – 2003
7. Мейірбеков А.Қ., «Кәсіпорын экономикасы», Алматы – 2003
8. Стоянова Е.С., «Финансовый менеджмент», Москва – 2003
9. Шеремет А.Д., «Теория экономического анализа», Москва – 2003
10. Романовский М.В., Сабанти Б.М., «Финансы», Москва – 2002
        
        *  ЖШС-нің жалпы сипаттамасы
+ ЖШС-нің ҚЫЗМЕТІНІҢ сипаттамасы және бөлімдерінің қызметін талдау
ЖШС-гі тіркеуден өткеннен кейін Ақмола облыстық Әділет басқармасы ... ... ... ие ... ... ... ... банкте шот, өз атауы жазылған мөрі бар. Өзінің атына мәміле, мүліктік және өзіндік мүліктік емес құқық, сот ... ... ... міндетті. Серіктестік Қазақстан Республикасында, және шетелдерде сәйкес филиалдар құрып өкілдер ашуға құқылы. Міндеттемелері бойынша ... ... ... ... ... ... серіктестіктің алдында қарыздарына жауап бермейді. Серіктестік мемлекет алдында жауап бермейді. Серіктестікке қатысушылар оның міндеттемелері бойынша жауап бермейді және серіктестіктің қызметіне ... ... ... ... салымдарының құны шегінде тәуекел етеді. ЖШС-де бір жылда орташа есеппен саны 50 ден аспайтын шағын кәсіпкерлік субъектісі болып ... және ... құны бір ... ... есеппен алпыс мың есептік көрсеткіштен аспауы қажет. ЖШС қызметінің мақсаты - қатысушы мен еңбек ұжымдарын ... ... ... ... ... түрлерін іске асыру арқылы таза пайда табу болып табылады. Серіктестіктің қызметінің нысаны:
-коммерциялық, делдалдық, хабарлау, жарнама қызметі;
-құрылыс материалдарының ... және ... ... ... ... есіктерді жасау және сату;
-терезе және есіктерді қараңғылау жүмыстарын ұсыну;
-сауда ... ... ... ... және ... ... сондай - ақ құны ... ... ... ... ... ... ... Мүлік серіктестіктің меншік құқында. Серіктестік мүлкін қалыптастыру көздері мыналар:
- жарғылық капиталға салынған салымдар;
- оның ... ... ... заңдылық актілермен тыйым салынбаған басқа көздер.
Қатысушылардың серіктестік мүлкіне қосқан қосымша ... оның ... ... ... және ... үлесін өзгертпейді. Серіктестіктің қызметін қамтамасыз ету үшін қатысушылардың салымдарын біріктіру есебінен 100000 теңге көлеміндегі ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Қатысушының салым төлеуіне құрылыс, шикізат, ... ... ... ... қағаздар кірілуі мүмкін және оның бағалары серіктестіктің дербес балансында көрсетіледі. Егер мүлік, ... ... ... ... салым және үлес көлемі арендалық төлеуі мүлікпен пайдалану белгіленген уақытта қатысушылармен ... ... ... ... ... түрінде немесе мүліктік құқығы ақшалар түрінде барлық құрылтайшылардың шешімімен бағаланады. Егер бағасы ... ... ... ... мың ... ... ... жуық жоғары болса оның бағасы экспертпен дәлелденеді.
Серіктестік құрылтайшылары 5 жылдық шамасында кредиторлардың ... ... құқы ... ортақ жауапты болады, осы бағасынан салымы көтерілген.
ЖШС-гінің құрылымын ... ... ... болады:
163663675987 ЖШС-гі
0 ... ... ... ... Сату ... Сату ... ... ... ... ... ... ... ... ... Сату және ... ... Сату және ... болімі
4947871191673011284931705710
40053361783370112849317438100183220328065Есеп және қаржы бөлімі
00 Есеп және ... ... ... ... ... есеп ... бухгалтерлік есеп бас бухгалтерімен басқарылатын бухгалтериямен жүзеге ... ... ... қызмет болмаса, басшы есеп пен есеп беру жүргізуді арнайы мамандандырылған ұйымдарға келісімшарт (көбінесе ол шағын кәсіпорындарға ... ... ... ... бар. ... есеп бөліміндегі жұмыс ереже бойынша бухгалтерлік жұмыстың мөлшеріне қарай мынадай негізгі топтарға бөлінеді:
-Есеп айырысу;
-Материалдық, алғашқы құжаттар ... Бас ... ... ... ... ... немесе қызметінен босатады және оған бағынады. Бас бухгалтер есеп саясатын құруға жауапты, ... ... ... ... ... және ... ... Бекітілген мерзімде бухгалтерлік есеп беруді құруды, кәсіпорынның ішкі шаруашылық резервтерін анықтау және мобилизациялау ... ... ... ... ... талдауын жүргізуді басқа қызметтермен бірге қамтамасыз етеді. Бас бухгалтер ... ... ... ... материалдық құндылықтар мен ақша қаражаттарын қабылдау және беру, ... ... есеп ... ... және қаржылық міндеттемелер мен шаруашылық келісімшарттар үшін ... ... ... құжаттарға қол қояды. ... ... ... ақша қаражаты және материалдық құндылықтармен байланысты жауапкершілік жүктелуі мүмкін. Оған ... мен ... ... ... ... үшін ақша ... мен ... материалдық құндылықтарды алуға рұқсат етілмейді.Бас бухгалтерді орнынан босатқан кезде қайтадан тағайындалған бас бухгалтерге істерді ... ... ... бір ... ... ... ... актінің құрылуымен бухгалтерлік ... ... мен ... ... ... ... сату және маркетинг бөлімі ерекше орын алыды. Сату және маркетинг ... ... ... ... ... жағдайында, тауарлар мен қызметтерге ұсыныс пен сұраныстың нәтижелі сәйкестілігін қамтамасыз ету, бәсекелестікті бағалау және ... мен ... ... ... ... ... табу ... табылады. ЖШС-нің сату және маркетинг бөлімінде сату бөлімінің басшысы, сату бөлімінің менеджерлері және маркетолог ... ... Сату және ... бөлімінің басты атқаратын қызметтерін келесі сызбадан көруге болады. ... ... ... ... қызмет көрсету
Жарнама және тауар өтімін ынталандыру
00 ... ... ... және ... өтімін ынталандыру
30035540005Өнім ассортиментін жоспарлау
00 Өнім ... ... және ... ... ... функциялары
00Сату және маркетинг бөлімінің негізгі функциялары
365315531242000176153912279900
181781026533200
37310163424100498906138910Тауарлар мен қызметтерді өткізу
00 ... мен ... ... ... сату және ... ... қызметтері.
Осылайша сату және маркетинг бөлімінің қызметкерлері кәсіпорынның тауарлары мен қызметтерінің барынша сұранысқа ие болып, өтімді болуын қадағалап отырады. ... ... ... мақсатында көптеген іс-шалалар жүргізіледі.
2. ЖШС-нің қаржылық экономикалық қызметіне талдау
2.1 Кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалаудағы бухгалтерлік баланстың алатын орны
ҚР ... 1995 ... 26 ... № 2732 > заң күші бар ... ... ,
1998 жылдан бастап қаржылық есеп беруге ... ... :
1) ... ... ;
2) ... мен ... туралы есеп ;
3) ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп ;
4) ... ... ... туралы есеп;
5) есеп жүргізу саясаты және түсіндірме жазба. ... ... ... түсіндірме хат болады, сондай-ақ қаржылық есеп беруге негізделген немесе қаржылық ... ... ... ... ... және бұл материалдар солармен бірге ... ... ... ... ... есеп және есеп берудің қандай саясатын ұстап отырғандығы және қаржылық есепті пайдаланушылардың ... сай ... да ... ... ... Мысалы, оған субъектіге әсер етуші тәуекел мен белгісіздік туралы, қаржылық есепте ... ... ... ... ... Нарықтағы сомалық ерекшеліктер, қызмет түрлері туралы ақпараттар, баға өзгерісінің әсері ... ... және ... ... ... ... қарастырылады .
Субъектіге қаржылық есепті бухгалтерлік есеп стандартында анықталған ... ... ... ... ... етіледі. Нарықтық экономика жағдайында қаржылық есеп шаруашылық ... ... ... ... ... ... көзіне әр түрлі ұйымдық- құқықтық насандардағы шаруашылық ... ... ... ... және ... ... ... қажетті аналитикалық есептердің ақпараттық базасына айналды .
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... көзі ... бухгалтерлік баланс атқарады .
Баланс ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын сипаттайды және маңызды қызметтер ... ... ... меншік иелерін шаруашылық субъектісінің мүліктік жағдайымен таныстырады. Осы арқылы олар бұл ... нені ... ... ... ... және ... қорлары қандай, кәсіпорын жақын арада ... жақ ... өз ... ақ-тай ала ма, соны білдіреді. Екіншіден, басшылар кәсіпорынның жүйесіндегі өз орыны, таңдап алынған стратегиялық ... ... ... ... ... ... салыстырмалы сипаты және кәсіпорынды басқару бойынша әр ... ... ... ... ... түсінік алады. Үшіншіден, баланстың мазмұны оны ішкі қолданушылары ... ... ... да ... мүмкіндік береді. Мысалы, аудиторлар жұмыс процесінде дұрыс шешім қабылдау үшін өз ... ... ... ... ... ... есеп беру жүйесінде мүмкін болтын әдейі жасалынған және әдейі жасалынатын қателіктер аумағында әлсіз жақтарын шығару үшін көмек алады, ал ... ... ... ... анықтайды.
Баланс ақпараттары негізінде ... ... ... ... ... ... ретінде жұмыс жүргізудің ... ... және оның ... ... ... ... алады; өз салымдарының мүмкін болатын ... және ... ... ... ... ... және басқа шешімдерді бағалайды.Баланстың маңыздылығы соншалық, көп жағдайда қаржылық жағдайды ... ... ... деп ... .
Бухгалтерлік баланс - қаржылық есептің негізгі түрі бола отырып, ол есепті кезеңдегі ... ... ... мен ... ... ... айналымдылығы мен өтімділігін, меншікті капитал мен ... ... ... ... және ... борыштың динамикасы мен жағдайын және кәсіпорынның несие қабілеттілігі мен ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері кәсіпорынның ... ... ... оның ... және ... кезеңдегішаруашылық қызметке жетуі қарыз көздерінің көлемі мен ... ... ... ... ... ... ... береді .
2.2 ЖШС негізінде баланс активінің және құрастырылу көздерінің динамикасын талдау
Баланс активтерінің ... мен ... ... ... - кәсіпорынның барлық мүліктерінің және оның жекелеген түрлерінің абсолютті және салыстырмалы арту немесе кему ... ... ... ... ... ... маңызды элементі боып саналатын активтерді талдау барысында осы активтердің нақты қолда бары құрамы, құрылымы және оларда болған ... ... ... ... құрылымы және оның жеке топтарын талдау, оларды рационалды тартылуын талқылауға мүмкіндік береді. Активтердің өсуі ... ... ... ... ... ... осы кәсіпорын жұмысының оң нәтижесін сипаттайды. Алайда, кәсіпорын мүлік құнының өсу себептерін талдағанда, жоғары деңгейі баланстық есептің номиналды ... ... ... ... айтарлықтай ауытқуына әкеліп соқтыратын инфляция әсерін ескеру қажет. Отандық тәжірибеде инфляцияны есепке алу тек негізгі құралдардың баланстық құнын құру ... ... ... - ... ... өндірістік қорлар, дайын өнім және тауарларды қайта ... ... ... да олардың құнының өсуі инфляциялық фактор әсерінен болатыны күмәнсіз. Баланс мәліметтері бойынша активтердің ... мен ... ... талдау жасау үшін кесте құрылады.
Кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнындағы негізгі құралдарының нақты құнының (қалдық) үлес салмағының ... ... ... ... ... бұл ... кәсіпорынның кәсіпкерлік қызметінің көлемін анықтаудағы басты бағыт болып табылады. Ксіпорын ... ... ... ... ... нақты құнының коэффициентінің мөлшері баланс активтерінің барлық сомасының 50 ... кем ... ... ... ... ... ... есеп беру шаруашылық субъектінің қызметі жөнінде қаржылық ақпараттың жүйеленгенін бірден-бір көзіне, әр түрлі ұйымдық-құқықтық нышандағы шаруашылық субъектінің өзара негізгі байланысына, ... ... ... ... ... ... ақпараттың базасына айналды.
Шаруашылық субъектінің қаржылық жағдайын талдауда негізгі ақпарат көзі қызметін бухгалтерлік баланс атқарды.Баланс-есепті жылдың басындағы, соңындағы кәсіпорынның ... ... ... және ... ... ... ... баланс - қаржылық есептің негізгі түрі бола отырып, ол есепті кезеңдегі шаруашылық субъектінің мүлкінің құрамы мен құрылымын, ... ... ... мен ... ... ... мен міндеттемелердің қолда барын, дебиторлық және кредиторлық борыштың динамикасы мен жағдайын және кәсіпорынның несие қабілеттілігі мен төлеу қабілеттілігін анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін, оның ағымдағы және алдағы кезеңдегі шаруашылық қызметке жетуі, қарыз көзінің көлемі мен ... ... ақ ... ынталандыру тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Осылайша, бух балансты таңдау үшін және кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалауда ... ең ... түрі ... ... 1997 ... дейін бух баланс 2 бөліктен: Актив және пассивтен тұратын кесте құрылып келді. Бухгалтерлік стандарттың іске қосылуынан ... ... ... ... анықталады және оның екі бөлігі мен элементтері де ... ... ... ... ... экономикасы дамыған елдердің бухгалтерлік есеп және аудит тұрғысындағы жетекші ғалымдардың еңбектеріне арқа ... - бұл ... ... ... бір ... ... ... кестесі болып табылады. Баланстың актив пен пассивтегі жеке элементтер мен қорытындылаған көрсеткіштер баланс баптары деп ... ... есеп ... үш ... сипаттайды активтер, меншік капитал, міндеттемелер. Қалған екі элемент - ... және ... - ... ... қызметі нәтижелері туралы есеп беруде көрсетіледі. Қаржылық жағдайды талдау барысында тек ... ... ... ғана ... ... ... ... біршама қарапайымдылау, себебі бухгалтерлік баланс кемшілік пен шек қоюшылық ада емес, олардың ең маңыздылары келесілер болып табылады: 1. Баланс ... ... ... сипаттама болады. Баланста келтірілген мәліметтер оны құрған кезеңдегі шаруашылық қызметінің нәтижесін көрсетпеді. Бұндай жағдайда баланс ... ... және ... талдау мақсаттары үшін қолданылуы мүмкін.
2.Баланста салыстырмалы шаруашылық аралық талдау жүргізу үшін ... база жоқ. Ол ... және ... ... ... ... ... оның талдауы динамикада жүргізілуі тиіс және ... ... ... ... ... және ... ... маңыздылығына шолу жасаумен толықтырылуы тиіс. 3. Баланста шаруашылық субъектінің қаражаттың айналымы туралы ... жоқ. ... сол ... ... бабы ... ... аз ... көптігі туралы қорытындыны баланстың көрсеткіштерін айналымының сәйкес салаларымен салыстырғаннан кейін ғана жасауға болады. 4.Баланс есепті кезеңнің басы мен соңындағы мезгілдік ... ... ... ... онда осыбалансты толтыру кезіндегі шаруашылық операцияларының жиынтығы жазылып отырады. Ол шаруашылық субъектінің есепті кезеңдегі ... ... ... ... ... сатып алуда тарихи бағаны қолдану принципі жүргізіледі, ол ... ... ... нақты бағасын едәуір дәрежеде бұрмалайды. Баланстың жеке баптарына ... ... мен ... ... ... едәуір бұрмалаушылық әсерін тигізуі мүмкін. 6.Баланс және қаржылық есеп берудің басқа да нысандары шаруашылық субьектісі ... ... ... ... көрсетпейді. Шаруашылық субъектінің қаржылық жағдайы мен оның өзгеру перспективасы тек қаржылық сипаттағы факторлардың ғана емес, сонымен қатар ... ... ... жоқ ... да ... ... Олардың қатарында мүмкін болатын саяси және жалпы экономикалық өзгерістер, ... және ... ... ... ... қайта құру, меншік түрінің алмасуы, қызметінің кәсіби және жалпы білімділік дайындығы немесе т.б. ... ... есеп ... ... ... ... балансты талдау кешенді экономикалық талдаудың тек бір ғана бөлімі болып табылады. Баланс екі бөліктен тұрады:
1.активтен;
2.пассивтен.
Сол жағы - ... жағы - ... деп ... пен ... өзара тең болады., шаруашылық субъектінің құралдарының жалпы мөлшері әрқашанда олардың көздерінің жалпы мөлшеріне тең. Баланс активінде ... ... ... ал пассивінде орналасқаны пассив бабы деп аталады. Баланс ... мен ... ... ... ... деп аталады. "Актив" дегеніміз-бұл өткен жағдайдың нәтижесінде кәсіпорынмен бақыланатын және болашақта кәсіпорынға экономикалық табыс әкелетін ресурс. Активтер-бұл уайымға ... ... ол ... бағалы нәрсе.Баланстың актив бөлімінің құрылымына сай ерекшелік-бұл яғни баланс бөлімдері мен баланстың әр ... ... ... ... ... бір дәйектілікпен орналасуы-яғни олардың өтімділік дәрежесіне байланысты мына принцип бойынша- өтімділік дәрежесі аз активтен өтімділігі көп ... ... ... басында баланстың өтімділігі жағынан төмен бөлімдері мен баптары жазылады, содан кейін ... өсу ... ... ... uтәмдә активтерге жазылады. Осы принцип бойынша активтің ... ... ең ... ... ... ... ... олар қысқа мерзімді қаржылық салымдар, кассадағы есеп-айысу және валюталық шоттардағы ақша қаражаты. Активтер бұл құндық ... ... ... ... мүліктік және мүліктік емес иеліктер және құқығы болып табылады. Бухгалтерлік баланстың активінің ... ... ... алдымен бухгалтерлік баланс активінің құрылымы құралу көздерін атайық.
Бухгалтерлік баланстың активі екі түрге бөлінеді:
1)Ұзақ мерзімді активтер:
- негізгі ... емес ... ұзақ ... ... ұзақ ... ... қарыз;
- алдағы кезеңдердің шығындары.
2)Ағымдағы активтер:
- ақша қаражаттары;
- қысқа ... ... бір жыл ... ... ... қарыз;
- ағымдағы активтерді сату үшін аванстық төлемдер;
- алынуға тиісті шоттар;
- дебиторлық ... ... ... ... талдау қызметін жүргізген кезде, әрбір баптың (статьяның) ... ... ... ... (+,) ... оң ... активтерінің әрқайсысының жыл басының, жыл соңының қалдық сомалары көрсетіледі.Теңгерімдегі активтің жыл басына, соңына ... ... ... құрылымы) шығарылады. Проценттік үлестің өзгерісіне баға беріледі.(+-) Активтігі өндіріс құралдарының сомасы шаруашылық субектілердің әлеуетін сипаттайды. ... ... ... ... ... потенциялы. Өндіріс құпалына негізгі құралдар, өндіріс запастары жатады.Өндіріс әлеуметтің еселігін ... ... Ол үшін ... өндіріс құралдарының сомасын, барлық активтің сомасына (Е=>0,5-0,6) кем болмағаны жөн. Бастапқы құнының өскені, көбейгені жөн. Негізгі ... ... ... өсуі теріс көрсеткіш береді.Негізгі құралдардың амартизация сомасы 75%-тен аспағаны жөн. Активтің ішінде негізгі құралдың тиімді ... ... ... ... - негізгі құралдарды қолдану арқылы келтірілген табыстың ... ... Бұл ... ... үшін ... тауарды, қызметтерді сату табысының сомасын негізгі құралдың орташа құнына бөлеміз. б) Қор сиымдылығы - белгілі табыс мөлшерін келтіру үшін қолданылған ... ... ... Бұл ... ... үшін ... құралдың құнын өнімді,қызметті сату табысының сомасына бөлеміз. в)Қормен қамтамасыз етілгенділік, яғни орташа жұмысшының санына шаққанда қанша негізгі ... ... ... Оны ... үшін ... құралдардың құнының жұмысшының санына бөлеміз. г)Қор қуаттылығымен қамтамасыз етілгені, яғни бір жұмысшыға шаққанда негізгі құралдардың қуаты. Негізгі құралдардың қуаты кВт-қа ... ... орта ... ... ... ... ... және кәсіпорынның активтерінің құрамын бағалау үшін арынай кесте сызып, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... барысында шаруашылық серіктестігінің балансының актив құрылымының жыл ... ... жыл ... сомаларымен салыстырылып, ауытқулары шығарылып, олардың алатын %-к ... ... ... кестені құрастыра отырып кәсіпорынныің активтеріне талдау жасаймыз.
1-кесте. 2015 жылдың басы мен соңындағы ЖШС - дегі ... ... ... мен ... ... ... соңында
Жыл бойындағы өзгеріс (+,-)
Құрылы-мының өзгеруі
(4гр. - 2гр.)
сомасы,
мың тг.
үлес
сал-мағы
%
сомасы,
мың тг.
үлес ... ... ... ... ... соның ішінде:
2038171
100
2364148
100
+325977
+15,9
Х
1.1
Ұзақ мерзімді активтер:
918025
45
809959
34,26
-108066
-11,7
-10,74
а) негізгі құралдар;
916775
44,9
808857
34,2
-107918
-11,7
-10,7
ә) қаржылық салымдар;
196
0,009
288
0,012
92
46,9
+0,003
б)материалдық емес ... ... ақша ... ... дебиторлық берешектер
101703
9
58488
3,8
-43215
-42,5
-5,2
б)ТМҚ
497740
44,4
328788
21,15
-168952
-33,9
-23,25
в) ағымдық салықтың активтер
7405
0,66
23342
1,5
15937
215,2
0,84
д) өзге ағымдағы активтер
426017
38
972080
62,5
546063
128
24,5
Жоғарыда: ... ... ... 2007 ... жасалынған бухгалтерлік баланстың актив құрылымына талдау жүргізілген. Мұнда жауапкершілігі шектеулі серіктестігі бойынша ... ... жыл ... жыл ... ... көрсетілген.
Талданып отырған кәсіпорында активтерінің құны жыл басымен салыстырғанда біршама өскенін байқауға болады. Нақты айтқанда кәсіпорынның ... жыл ... ... 15,9 ... ... Соның ішінде ағымдық активрінің +387есеге, ал ұзақ мерзімді ... +15,9 ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылыққа, кәсіпорын міндеттемелері кепілдендірілген түрде ағымдағы активтермен өтелген жағдайда қол ... және ... ... орындалуы осы тұрақтылықтың белгісі болып табылады: ағымдағы және ұзақ мерзімді активтер қатынасының коэффициенті қарыз капиталы мен меншік капитал қатынасының ... ... ... керек. Әрі қарай кәсіпорынның мүліктік жай - күйінде қандай сапалық өзгерістер болғанын зерттеу қажет. Бұл ... ... - ... ... ... және ... ... болып саналатын, оның өндірістік потенциялының маңызды элементінің жағдайын зерттеу қажет. ... ... ... ... ... актив құрылымының жыл соңындағы сомалары жыл басындағы сомаларымен салыстырылып, ауытқулары шығарылып, олардың алатын %-к ... ... ... ... ... ... ... құрылымының:
а) бойынша:
- жыл басында - 918025 мың ... - ... жыл ... - 809959 мың ... - ... -108066 теңге - ... ... жыл ... - 1120146 мың ... - 55- %;
- жыл ... - 1554189 мың ... - ... +434043 мың теңге - ... ... ЖШС ... актив құрылымы жыл соңында жыл басымен салыстырғанда 374518035 ... ... ... Бұл ... шаруашылық серіктестігінің қаржылық деңгейінің жоғарлылығын, өсуін көрсетіп отыр. Баланс активтерінің құрамы мен ... ... - ... барлық мүліктерінің және оның жекелеген ... ... және ... арту ... кему ... белгілеуге мүмкіндік береді. Қаржылық есептің маңызды ... ... ... ... ... ... осы ... нақты қолда бары, құрамы, құрылымы және оларда болған өзгерістер зерттеледі. Активтердің жалпы ... және оның жеке ... ... олардың рационалды таратылуын талқылауға мүмкіндік береді. ... өсуі ... ... ... ... болғандықтан, ол осы кәсіпорын ... оң ... ... ... ... ... ... өсу себептерін талдағанда, жоғары деңгейі баланстық есептің номиналды көрсеткіштерінің ... ... ... ... әкеліп соқтыратын инфляция әсерін ескеру қажет. Отандық ... ... ... алу тек ... құралдардың баланстық құнын құру барысында жүргізіледі. Отандық ... - ... ... ... ... ... өнім мен тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді.Сондықтан да олардың құнының өсуі, инфляциялық фактор ... ... ... ... мәліметтерінен активтердің нақты құнын көрсететін ... ... ... жылы 325977 мың ... немесе 13,8 % - ке ... ... ... Бұл ... әрі қарайғы дамуын көрсететіндіктер оның жұмысының оң нәтижесін сипаттайды.
Алайда активтерді талдай отырып, олардың ... ... ... және ... жылы неге ... ... ... сондай-ақ кәсіпорынның өндірістік потенциалы мен оның негізгі құралдарының жағдайын және кәсіпорын мүлкінің ... ... ... Ол ... ең ... ... өндірістік потенциалының көлемін анықтау қажет, ол ... ... ... ... ... . ... ... бойынша оның құнына негізгі құралдардың өндірістік ... ... ... ... ... ... ... өндірістік потенциалын анықтайтын активтер құрамына жоғарыда көрсетілгендерге ... ... ... ... және ... құны қосылады. Бұл әдістеме кәсіпорындарда болып жатқан даму процесін әлдеқайда дәл сипаттайды. . Көрсеткіштердің мәні ең ... ... аз ... ... ... ... ... қызметінің қаржылық нәтижелері активтерді меншікті қаражат есебінен толықтыруға
мүмкіндік бермейтін ... ... ... ... ... үшін ұзақ ... қарыз қаражаттарын тартқан жөн. Екінші әдістеме бойынша анықталған ... ... құны біз ... ... отырған кәсіпорындарда жыл басында - 20143 мың теңгені, жыл соңында 20855 мың теңгені құрайды , яғни 712 мың ... ... 3,53 %- ға ... . ... ... жалпы құнындағы өндірістік потенциал үлесі есепті жылы 13,37 ... ... жыл ... 49,71 %- ды ... бұл ... ... мүлік коэффициентінің қалыпты мәніне сай ... ұзақ ... және ... активтер арасына тарату жыл аяғына соңғылардың пайдасына шешілді. Егер ... ... ... жыл ... 15,32 пунктке аз болса (42,34 - 57,66) жыл ... ол ұзақ ... ... ... 4,66 пунктке асып кетті (52,33 - 47,67) және 52,33 %-ды ... . ... ... өсуі ұзақ ... ... ... 9 есеге артық ( 59,32 :6,56 ) ... ... ... активтерін таратудың тиімділігін сипаттайтын келесі ... - ... және ... ... ... коэффициенті. Ол ағымдағы активтер құнын ұзақ ... ... бөлу ... ... Бұл ... қолайлы және қауіпті көлемі, ... ... ... ... ... кәсіпорындарда берілген көрсеткіштің деңгейі 0,5 - тен ... ... тиіс ... ... ... және ... ... өтімділігін талдау мәселесін қарастырар алдында, жалпы активтердің, баланстың және кәсіпорынның анықтап алу керек.
Өтімділіктің екі тұжырымдамасы ... ... ... ... ... кәсіпорынның өзінің қысқа мерзімді міндеттемелерін өтеу ... ... ... О.В. Ефимова өтімділік деп - , - деп жазады. Дәл ... оның ... ... ... ... ... И.Т. ... та өтімділікке осы сияқты анықтама береді: . Бұл тұжырымдама жоғарыда айтылған төлем қабілеттілігі тұжырымдамасына өте ұқсас. Олардың айырмашылығы пайдаланатын ... мен ... ... Екінші тұжырымдама бойынша, өтімділік - бұл ағымдағы активтердің ақша қаражаттарына айналуға дайындығы мен жылдамдығы. Профессор Н.П. Кондраков өтімділік деп - . ... ... ... деп ... ... өзі ... олар ... ұғымды білдіреді (13). Профессор В.В. Ковалев: , - дейді. Ол , - деп ... ... шын ... ... ... ... Сондықтан кәсіпорынның төлем қабілеттілігін бағалау үшін бухгалтерлік баланстың көрсеткіштерін тереңнен зерттеу керек.
Баланс өтімділігін талдаудың мәні - ... ... ... ... ... ... пассивтегі міндеттемелермен салыстыруда. Актив пен пассив баптары белгілі бір ... ... - ... ... бастап өтімділігі төменгілерге (актив) яғни өтімділігінің төмендеу тәртібі ... ... ... ... ... ... қысқаларғақарай (пассив), яғни қайтару уақыты жоғарылату тәртібі бойынша болады. Кәсіпорын өтімді болуын ... ... ... ... ... қажет. Ол - әрбір нақты кәсіпорын үшін келесі факторларға байланысты:
* кәсіпорын және оның қызметінің көлемі, мөлшері (өндіру және ... ... ... ... ... ... тауарлы - материалдық құндылықтар қоры мол болады);
* өнеркәсіп және өндіріс салалары (өнімге деген сұраныс және ... ... ... түсу ... ... цикл ... ... өндіріс көлемі);
* материал қорын қалпына келтіруге қажет уақыт ... ... ... кәсіпорын жұмысының маусымдылығы;
* жалпы экономикалық коньюнктура.
Көптеген кәсіпорындар үшін ... ... ... ... ... ... коэффициентіне сай келуі тән екенін атап өту керек. Бұл кәсіпорында шикізат, материал, жинақ бөлшектер, дайын өнімнің шектен тыс ... ... ... ... Бұл ... ... ақырында ақша қаражатының жетіспеуіне әкеледі. Осыдан, жалпы өтеу коэффициентінің жоғары болуына қарамастан, оны құраушының, әсіресе баланстың үшінші ... ... ... ... жағдайын және динамикасын айқындау керек. Осы мақсатта өндірістік ... ... ... ... ... айналымын есептеу керек.Кәсіпорында аралық өтімділік коэффициентінің төмен және жалпы өтеу коэффициентінің жоғары ... ... ... ... көрсеткіштерінің нашарлауы осы кәсіпорынның төлем қабілетінің ... ... ... ... айналым көрсеткіштерінің нашарлауы болған кезде, кәсіпорын төлем қабілетін объективті бюағалау үшін ... ... ... айқындау керек. Осы кезде тұтынушының өнімдермен қызмет көрсетулері үшін төлем жүргізуді кешіктіруінің, дайын өнімнің, шикізаттың, материалдардың және тағы басқа ... тыс ... ... жеке талдау керек. Бұл себептер сыртқы және ішкі себептерден болуы мүмкін. Бірақ алдымен өтімділіктің жоғарыда ... ... ... ... ... ... және ... әртүрлі факторлардың әсер ету көлемін анықтау керек. Есептеулер кестеде келтірілген .
2-кесте ЖШС - нің ... ... ... ... (мың ... басында
Жыл соңында
Өзгеріс (+;-) (2гр. - 1гр)
1
Ағымдағы активтер
1120146
1554189
434043
мың теңге, оның ішінде:
1.1
Ақша қаражаттары және ... ... ... ... ... және ... да ... мерзімді міндеттемелер
мың теңге, оның ішінде:
1081897
1674162
592265
2.1
Қысқа мерзімді несиелер мен заемдар
438400
154500
-283900
2.2
Кредиторлық борыш
343050
497034
153984
2.3
Басқа да ағымдағы міндеттемелер
300447
1022628
722181
3
Өтімділік көрсеткіштері
-
-
-
3.1
Абсолюттік өтімділік ... (1.1қ : ... ... ... + 1.2) : 2қ ... мәліметтері жыл аяғындағы өтімділік жыл басына қарағанда біршама ... ... ... ... яғни ақша қаражаттарына айналу жылдамдығына байланысты кәсіпорын ... ... ... топтраға бөлінеді:
* ең өтімді активтер;
* тез өткізілетін активтер;
* баяу өткізілетін активтер;
* қиын өткізілетін активтер.
Ең өтімді активтер. Әлемдік тәжірибеде бұларға кәсіпорынның ақша ... ... ... мен ... ... ... ... активтер. Бұларға қысқа мерзімді дебиторлық борыш басқа да активтерді жатқызады. Баяу өткізілетін активтер. Бұл топтың ... ... ... ... ... ... ... тауып алу керек, ал бұл оңай емес және бұл белгілі бір ... ... ... өткізілетін активтер. Қиын өткізілетін активтерқұрамында басқа ... ... ... ... ... ғана есепке алынады. Өтімділік кәсіпорынның тез және минималды ... ... ... өз ... ... ақша ... ... алуымен анықталады. Ол сонымен қатар кассада қалған қалдық ақша нысанында, банктер шоттарындағы ақша ... ... және ... ... тез іске ... ... элементтерімен сипатталады. Төлем қабілеттілік пен өтімділік түсініктері өте жақын, бірақ екіншісі икемдірек. Төлем қабілеттілік баланс өтімділігіне тәуелді. Өтімділік сонымен қатар ... ... ... және ... да ... ... ... бір кезеңде төлем қабілетті болуы мүмкін, бірақ болашақта жағымсыз жағдайға ұшырауы да мүмкін. ... ... ... ... және ... ... арақатынасын көп қабатты ғимаратпен салыстыруға болады, мұнда барлық қабаттар бірдей, бірақ барлық қабаттар ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның төлем қабілеттілігі кәсіпорынның төлем қабілеттілігі мен өтімділігінің негізі ... ... ... ... ... ... төлем қабілетті ұстап тұрушы тәсілдердің бірі деп айтуға болады. Егер кәсіпорын үлкен имиджге ие болса және әр ... ... ... ... онда оған өз өтімділігін ұстап тұру оңай болады. Осылайша өтімділік - ұйымның өзінің қысқа мерзімді ... ... ... бере алуы. Егер кәсіпорынның төлем қабілеттілігі төмен болса, бұл қаржылық денсаулығының әлсіздігінен және өз қызметінің көптеген сұрақтарын шеше алмайтындығын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... сапасы ретінде және олардың қарыздарды жаба алуы қабілеті ретінде анықтайды. Егер кәсіпорын негізгі стратегиялық жоспар құратын болса, онда өтімділік проблемасы ұзақ ... ... ... ... шешіліп қоюға тиіс. Кәсіпорынның төлем қабілетінің жақсаруы айналым активтерін және ағымдағы пассивтерін басқару саясатымен ... ... ... ... ... қаражаттарының оптимизациясын және қысқа мерзімді міндеттеменің минимизациясын сипаттайды. Кәсіпорынның төлем қабілетін және өтімділігін бағалау үшін келесі негізгі әдістерді ... ... ... ... ... ... ... коэффициенттерін есептеу және бағалау; ақша (қаржы) ағымын талдау.
Баланс өтімділігін талдау кезінде активтерді салыстыру пассив бойынша мінездемесінің ... ... ... және ... жабу ... реттелген активтерді салыстырады. Кәсіпорын төлем қабілетті деп есептеледі, егер ... шарт ... ... ОА - ... активтері; КО - қысқа мерзімді міндеттемелер
Төлем қабілетінің көп кездесетіндері: егер өзімдік айналым ... ... ... ... берешек) жабатын болса:
мұнда СОС - өзіндік ... ... ... СО - одан тез міндеттемелер. Тәжірибеде кәсіпорынның төлем қабілеттілігі баланс өтімділігі арқылы көрінеді. Баланс өтімділігін бағалаудың ... ... ... ... өз ... жабу көлемін бекіту, трансформация мерзімін яғни ақша қаражаттарының міндеттемелерді жабу мерзіміне сай келуін бекіту болып табылады. Баланстағы активтер мен ... ... іске ... үшін ... белгілері бойынша жіктеледі:
* Өтімділік (актив) дәрежесінің кемуі бойынша;
* ... тез ... ... ... өтімділігін анықтау үшін активтер және пассивтер топтарын өзара салыстырады. Абсолютті өтімділік шарты келесідей: Абсолютті баланс өтімділігінің міндетті шарты ... ... үш ... ... табылады. Төртінші теңсіздік теңестіруші сипатқа ие. Оның орындалуы кәсіпорынның жекеменшік айналым ... бар ... ... Капитал және резервтер айналым активтеріне жатпайды. Бірінші топ (А1) абсолютті өтімді активтерді еңгізеді; оларға қолма-қол ақшалар және ... ... ... салымдар жатады.
Екінші топқа (А2) тез іске асатын активтер жатады: дайын өнім, жиелген ... және ... ... Бұл топтың ағымдағы активтердің өтімділігі өнімді уақытылы ... ... ... ... ... ... ... жеделдігінен, өнімге деген сұраныстан, оның бәсеке қабілеттілігінен, тұтынушылардың төлем ... ... ... тікелей тәуелді.
Өндіріс запастарын және аяқталмаған өндірісті дайын өнімге, содан кейін оны ақшаға айналдыру үшін көп ... ... Сол үшін олар жай іске ... активтер (А3) үшінші тобына жатады.
Төртінші топ (А4) - бұл ... қиын ... ... ... ... материалдық емес активтер, ұзақ мерзімді қаржы салымдар, аяқталмаған құрылыс жатады.
Кәсіпорынның ... де ... төрт ... ... - ... ... (кредиторлық берешек және қайтару ауқыты келген банк несиелері);
П2 - орта мерзімді міндеттемелері (банктің қысқа мерзімді несиелері);
П3 - ... және ... ұзақ ... несиелері;
П4 - меншікті (акционерлік) капитал.
Қәсіпорынның қаржылық жағдайын сапалы түрде бағалау үшін баланс ... ... ... қатар, қаржылық көрсеткіштерді де анықтаған абзал. Мұндай есептеудің мақсаты - қолда бар айналым активтерімен ... ... ... жаба алу ... ... қатынастарын бағалау. Айналым активтері оларды өткізу кезінде әртүрлі өтімділік дәрежесіне ие болады: ақша қаражаттары абсолютті өтімді деп саналады, одан ... ... ... ... бойынша қысқа мерзімді қаржылық салымдар, дебиторлық берешек, босалқылар орналасады. Бұдан, өтімді қаражаттарды есептеу тәртібіне жатқызылуына байланысты ерекшеленетін әртүрлі ... ... ... және ... қабілеттілігін анықтау үшін пайдаланамыз. Оларды әр айдың соңында есептеген жөн. Өйткені ол өтімділік пен ... ... ... динамикалық қатарларын құруға мүмкіндік береді.
2.4 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын ... және ... ... ... жағдайы дегеніміз- бұл оның қаржы бәсекелестік қабілеттілігінің сипаттамасын (яғни ... ... ... ... ... ... мен ... пайдалану, мемлекет алдында және басқа да ... ... ... өз ... ... ... ... қаржылық жағдайын талдау келесі түрлер бойынша жүргізіледі: ... пен ... ... ... ... ... капиталды пайдалану; валюталық өзін-өзі өтеу >>. ... ... ... ... ... ... ... (мысалы, еңбек өнімділігі, қор қайтарымдылығы, өзіндік құн, жалпы ... ... ... ... ... ... есептеу нәтижесінде және олардың жалпы бағалауға тигізетін әсерін зерттеу негізінде анықталатыны ... ... ... ... ... шығыннан артуының өзіне тән айнасы - қаржылық ... ... ... Ол ақша ... еркін пайдаланып, оларды тиімді қолдану арқылы өндіру мен ... ... ... ... ... ететін, сондай-ақ кәсіпорындағы кеңейтуге және жаңартуға қажетті шығындарын қаржыландыратын ... ... ... ... ... ... - бұл ... мүмкін болатын деңгейінде төлем қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін сақтай ... ... ... ... ... тарату мен пайдалану ... ... ... ... ... ... ...
Қаржылық тұрақтылық деп табыстың шығыннан тұрақты деңгейде артуы. Ол ақша қаражаттарын еркін ... ... ... және ... ... ... арқылы өндіру және өнімді сату процесінің үздіксіз ... ... ... Сондықтан да қаржылық тұрақтылық ... ... - ... ... ... қалыптасады және кәсіпорынның жалпы тұрақтылығының негізгі бөлігі ... ... Ал ... ... ... тұрақтылығы, ол ең алдымен әрдайым табыстың ... ... ... ... ақша ... қозғалысын көрсетеді. Нарық жағдайында ол ең ... ... ... ... ... тұрақтылығын талап етеді және оның ... ... ... ... ... ... және тағы басқалармен есеп айырысу үшін ... ... ... ... Сонымен қатар кәсіпорынның одан әрі дамуы үшін ... есеп ... мен ... ... ... ... осы кәсіпорында өндірісті дамытуға, оның материалдық- техникалық ... ... және де ... ... жақсартуға және басқаларға мүмкіндік беретіндей ... ... ... Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық жағдайына ... ... әсер ... және келесідей түрлерге жіктеледі:
* пайда болу ... ... - ішкі және ... ... маңыздылығына байланысты - негізгі және негізгі емес;
* құрылысы бойынша - ... және ... ... ету ... ... - ... және ... факторлар кәсіпорынның өзінің жұмысын ұйымдастыруына байланысты болады, ал ... ... ... ... бағынышты емес.Кәсіпорынның тұрақтылығы ең бірінші өндіріс ... ... ... ... өнім мен ... қызметтің құрамы мен құрылымына тәуелді. Сондай-ақ тұрақты жіне айнымалы шығындар ... ... ... ... ... ... өндірілетін өнім және өндіріс технологиясымен ... ... ... ... ... ... бірі - ... ... ... мен ... ... - ақ ... ... стратегиясын дұрыс таңдап алуы болып табылады. Ағымдағы ... ... ... - кәсіпорын шотында оның ... ... ... үшін ... ... ... ең ... сомасын ұстаудан тұрады. Қаржылық тұрақтылықтың ішкі, маңызды факторларының бірі - бұл ... ... ... мен құрылымы, оларды басқару ... мен ... ... ... ... өзм қаржы ресурсы,соның ішінде таза табысы қаншалықтыкөр болса, соншалықты өзін жайлы сезіне алады. Сонымен ... тек таза ... ... ғана ... сонымен қатар оны ... ... ... ... ... бағытталған бөлігі де өте маңызды болып табылады. Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... қаражаттар үлкен әсерін тигізеді. Кәсіпорын ақша қаражаттарын қаншалықты көп тарататын ... оның ... ... де ... жоғары болады, алайда, сонымен бірге ... ... те ... - яғни кәсіпорын өз кредиторларымен уақытында есептесе ала ма, жоқ па? - ... ... ... ... ... ... әсер ететін мынадай ішкі факторларды атап көрсетуге болады:
* ... ... ... жатуы;
* шығарылатын өнімнің (жұмыс,қызмет) құрылымы және оның жалпы ... ... бар ... ... ... ... капиталдың мөлшері;
* шығындардың көлемі, олардың ақшалай табыспен салыстырғандағы ... ... мен ... ... мен ... қоса ... мүлік пен қаржы ресурстарының жағдайы ;
* кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... ... жағдайының әсері, ... ... ... ... мен ... ... қабілеті бар сұраныс және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР ... ... және ... ... ... ... бақылау жөніндегі заң ... ... ... байланыс және тағы басқалар жатады. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау мәселесі туралы әр ... ... өз ... бар. ... ... ... болсақ Савицкая Г.В. көз қарасы бойынша, шаруашылық қызметін талдау - жалпы теориялық экономикалық талдау [7]. Ол экономикалық процестерді және ... ... ... және ... ... ... ... Ол бөлек кәсіпорындар экономикасын тану үшін қолданады. Бұл талдаудың туындауы келесі де жатыр, өндірістік күштердің ... ... ... ... ... ... өсуі. Жалпылама әр қилы шаруашылықтың қызметін талдаусыз күрделі экономикалық ... ... ... ... ... мүмкін емес. Қаржылық жағдайы дегеніміз кәсіпорынның өз қызметін қаржыландыру қабілеттілігін айтамыз. Қаржылық жағдай ... есем ... ... бола ... ... уақытында төлемдерді жүргізу, кеңейтілген негізде қызметін қаржыландыру қабіллеттілігі оның жақсы қаржылық жағдайы туралы мінездейді. ... ... ... оның ... ... қаржылық қызметінің нәтижесімен байланысты. Егер өндірістік немесе қаржылық жоспары ойдағыдай орындалса ол кәсіпорынның қаржылық жағдайына ... әсер ... және ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құны өседі, түсім азаяды, пайда кемиді нәтижесінде кәсіпорынның ... ... және ... ... төмендейді. Қазіргі нарықтық жағдайға бейімделу үшін кәсіпорын қаржымен қалай жұмыс істейтінің білу керек, капитал құрлымы және пайда болу көзі қандай болу ... ... білу ... ... Ж. ... ... кіріс, сенімділік, жойылымдылық, қауып - қатер деңгейі көз қарастарынан қызметтің талдауы нарықтық экономика ... және ... ... өте ... [16]. ... максималды көбейткенде және шығынды азайтқандағы ұсыныстар жасағанда нақты талданған аналитикалық негізге ... ... ... ... ... ... нәтижелерін талдау экономикалық саясатта нақты бағыттар қалыптастыруға мүмкіндік береді, оның кемшіліктерін анықтауға, және оларды жоюға бағытталған ұсыныстар ... ... ... ұзақ ... ... жақындағы болашаққа даму жоспарын жасауға мүмкіндік береді. ... ... ... жєне ... туралы ұсыныстар жасауға мүмкіндік береді. Талдау нәтижесі бизнес - ... және ... ... ... ... Талдаудың болмауы немесе жетілдірмеген талдау кәсіпорынның қаржылық жағдайына теріс нәтиже әкелуі мүмкін. Н.Н. Русак, В.А. Русак "Қаржылық жағдай" түсінігіне ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық, және басқа қызметтің дұрыс жұмыс істеуіне қажетті ресурстармен қамтамасыз етілуін, оларды мақсатты және тиімді орналастыру және пайдалану, ... ... - ... және ... ... ... тұрақтылық . В.В Ковалев пікірі бойынша кәсіпорынның жағдайы қаржы ресурстарын қалыптастыруда, үлестіруде және ... ... ... И.Т. ... ... ... субъектінің қаржылық жағдайы - оның қаржылық бәсеке ... ... ... ... ... ... қабілеттлігінің), капиталды және қаржы ресурстарды пайдалану, мемлекет және ... ... ... ... ... орындау [5]. Шаруашылық субъектінің қаржылық талдауы келесі талдауларды кіргізеді: кірістің және тиімділіктің, қаржылық тұрақтылықтың несие ... ... ... ... өзін -өзі ... Абрюкина өз көзқарасын былай дейді, кәсіпорынның қаржылық жағдайы - бір қатар көрсеткіштермен сипатталатын оның ... және өмір ... ... бағасы[1]. К.Ж Жапаровпікірі бойынша, жақсы қаржылық жағдай - бұл ... ... ... ... ... ... ... және оларды тиімді пайдалануы, есептеулерді қатаң ұйымдастыру және де тұрақты ... ... ... ... ... әр ... ... қызметінде О.В. Ефимованың айтуы бойынша, оның қаржыландыру нәтижесінде қызыққан көптеген нарықтық қатынастар қатысушыларының ықпалының объектісі болып табылады. В.В. Ковалев айтуы ... ... ... ... бар ... жинау, біріктіру және пайдалану әдісі болып табылады, оның келесі мақсаттары бар:
- ... ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген позициясында кәсіпорынның мүмкін және мақсатты даму қарқынын бағалау;
- ... ... ... табу және олардың мүмкіндігін бағалау;
капитал нарығындағы кәсіпорынның жағдайын болжау[12].
Бланк келесіге тоқталады, қаржылық жағдай - ... ... ... ... және ... ... ... жиынтығы [7].
Ал Дюсембаев К.Ш. келесіге тоқталады, көптеген басқару шешімдерді қабылдаған кезде кәсіпорынның алынған пайда мөлшерін бөліп қана қоймай, оның ... де білу ... Ол оның ... тиімділігін сипаттайды, және де инвестициялармен басқаруды көрсетеді. Қазіргі күнге пайдамен қатар үлкен маңызды басқа эмитенттерден алынатын бағалы ... ... ... ... ... байланысты оның қаржышаруашылық қызметінің соңғы дамуын баланстық пайда деп атамайды, ал ... ... ... ... ... атауы оның экономикалық мәнін көрсету керек[9]. Барлық көрсетілген анықтамалар қаралып жатқан түсініктің мағынасын ... ... әр ... ... ... ... ... жағдай әр түрлі көрсеткіштерді есептегенде табылады. Нәтижесінде қаржылық жағдай ... ... ... және болашақтылығын сипаттайды. ... ... ... ... ... ... және төлеу міндеттемелерін орындау қабілеттілігі. Осыдан К.Ш.Дюсембаева, ... ... осы ... ... анықтамаларын ұсынады, қаржылық жағдай анықталған бір уақытқа кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын көрсетеді және оның ... ... ... ... ... ... ... етілуін және уақытында қарыз міндеттемелерін орындау[9].
Ал қаржылық тұрақтылық дегеніміз әр әдебиеттерде әр түрлі жазылады. Бір авторлар ... ... деп ... ... ... ... қамтамасыздылығын айтады. Басқалары қаржы тұрақты болып меншікті қаражат арқылы активтерге салынған қаражатты жабатын, аяқталмаған дебиторлық және кредиторлық қарызды жібермейтін және өз ... дер ... ... ... айтады.
Кәсіпорынның тұрақты қаржылық жағдайын ... оның өз ... ... ... ... ... ... алушылар, акционерлер және тағы басқалар) ... ... ... ... әсер ... ... да ... реттелген іскерлік қатынаста болу - жақсы қаржылық жағдайдың бірден - бір ... ... ... ... ... өз ... қорларын тұрақты тиімділікке ие және дивиденттерді ұқыпты ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін және оның ... ... - ... ... ... ... ... және оның серіктестерінің ... және ... ... ... ... ... ... дәрежеде кепілдендірілгенін бағалайды. Кәсіпорынның ... ... ... ... ... алудың ең жақсы тәсілі, бұл - талдау, ол кәсіпорынның даму бағытын ... оның ... ... ... ... баға беруге мүмкіндік береді және ... ... ... ... ... ... өзінің өндірістік кәсіпкерлік қызметі арасында байланыстырушы қызметін атқарады. Кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... бірі оның ... тұрақтылығын сипаттайтын көрсеткіштермен танысу болып табылады. Қаржы тұрақтылығын талдау ... ... және ... қаражаттарын қаншалықты дұрыс басқарып отырғандығын анықтауға мүмкіндік береді. Қаржы тұрақтылығының мазмұны, қалыпты өндірістік-коммерциялық қызмет үшін қажетті ақша ресурстарының тиімді ... мен ... ... ... ... ресурстарына ең алдымен таза (бөлінбеген) пайда мен амортизациялық аударымдар жатады. Қаржы тұрақтылығының ... ... ... шаруашылық субъектінің төлем қабілеттілігі көрініс табады. Төлем қабілеттілік - бұл кәсіпорынның коммерциялық, несиелік және төлем түріндегі басқа ... ... ... ... міндеттемелерін орындай алу қабілеттілігі.
Қаржылық талдааудың тәжірибесі қаржылық есепті оқудың негізгі ережелерін қалыптастырды. Олардың ішінен алты негізгі әдісті бөліп қарастыруға ... ... ... ... талдау;
3) трендтік талдау;
4) салыстырмалы талдау;
5) факторлық талдау
6) қаржылық коэффициенттер әдісі.
Көлденең (уақытша) талдау - ... ... ... ... ... кезеңімен салыстыру. Ол өткен кезеңдегімен салыстырғандағы бухгалтерлік есептің түрлі баптарының абсолюттік және салыстырмалы ауытқуларын анықтауға мүмкіндік береді. Тікелей ... ... - ... есеп ... ... нәтижеге тигізетін әсерін айқындай отырып, қорытынды қаржылық көрсеткіштердің құрылымын анықтау. Ол ... ... ... оның ... бойынша қорытынды көрсеткіштегі жеке баптардың үлес салмағын анықтауға мүмкіндік ... ... ұзақ және ... ... ... мүлкінің жалпы құнындағы, яғни баланс валютасындағы үлес салмағы және тағы басқалар. Тікелей және көлденең талдаулар бірін-бірі ... ... ... да ... бухгалтерлік үлгі құрылымы секілді оның жеке көрсеткіштерінің динамикасын да сипаттайтын ... жиі ... ... ... ... 100% деп алынатын базистік жыл деңгейінен, бірқатар жылдар көрсеткіштерінің салыстырмалы ... ... ... ... ... трендтік талдау әрбір есеп позициясын бір қатар өткен кезеңдермен салыстыруды және трендті, яғни жеке ... ... ... мен ... ... ... көрсеткіш динамикасының негізгі тенденциясын анықтауды көрсетеді.Трендтің көмегімен болашақтағы көрсеткіштердің мүмкін ... ... ... ал одан ... ... болжамдық талдау жүргізіледі. Қаржылық талдаудың нарықтық экономика жағдайындағы ... ... ... әр ... ... ... пайдалану болып табылады. Коэффициенттер салыстырмалы шамалар болып табылады, оларды есептеу кезінде ... ... ... ретінде алып, ал екіншісін бірлікке қатынасы ретінде көрсетеді. Қаржылық коэффициенттерді есептеу ... жеке ... ... ... ... байланыстарға негізделген. Олар кәсіпорынның қаржылық жағдайын кезекті факторлық талдау үшін алғашқы база болып табылады және де олар талдау ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін екі шаманың арасындағы өзара математикалық қатынастарды көрсетеді. Шешімдер қабылдау үшін сәйкес коэффициенттерді талдаудың ... ... ... ... ... болады. Бұл - қатынастарды талдаудың ең қиын ... ... ол осы ... ... ... ... мысалы, саладағы жалпы экономикалық жағдайлар, кәсіпорын басшылығының саясаты және басқалар. ... ... ... талдау қажет, өйткені тек бір ғана фактор алымына да, бөліміне де әсер етуі ... ... ... ... ... кезеңдегі, теориялық дәлелденген салалық қатынаспен салыстырылады. Қатынасты талдау болашаққа бейімделуі тиіс. Қатынасты талдаудың ролін асыра бағалаудың да қажеті жоқ, ... ... ... мәні ... және ... үшін ... ... табылмайды. Әлдеқайда тереңдетілген талдау, қатынас негізінде жасалған шешімдерді әрқашан қолдай ... ... ... деңгейіне келесілер әсер етеді, жекелеген кәсіпорындардың ерекшіліктерін орташа салалық мәліметтер. Сондай-ақ өткен жылдардағы ... қол ... ... қолайсыз болуы немесе оның сол өткен жылдар жағдайы үшін қолайлы болып, бірақ қазіргі және болашақтағы жағдайлар ... ... ... әсер ... ... салыстырмалы көрсеткіштер негізінде жүргізудің шетелдік тәжірибесін механикалық түрде көшіріп алу, көп жағдайда тиімсіз, себебі бұл ... ... ... өз ерекшеліктеріне назар аударылмайды. Нәтижесінде бір көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы тралы берілген кеңестер кейбір кезде расталмайды. Дегенмен, ... ... ... барысында салыстырмалы көрсеткіштерді зерттеу қажет болады, себебі ол ... ... ... ... және де оларды тек ағымдағы мезетте ғана емес, ... ... ... да дұрыс бағалауға мүмкіндік береді. Әлдеқайда кең ... және ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылық, табыстылық және іскерлік белсенділік. Салыстырмалы (кеңістіктік) талдау - бұл фирмалардың, еншілес фирмалардың, бөлімшелердің және цехтардың жекелеген көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... талдау, сондай-ақ берілген фирманың көрсеткіштерін орташа салалық және ... ... ... ... бар ... ... көрсеткіштерімен салыстырғандағы шарашылық аралық талдау болып табылады. Факторлық талдау - бұл ... ... ... ... көрсеткішке тигізетін әсерін зерттеудің детерминдік (анықтау) немесе ... ... ... ... ... ... ... талдау қорытынды көрсеткіштерді оның құрамдас бөліктеріне жіктегенде - тура, ал оның жеке ... ... ... ... ... ол кері ... ... мүмкін. Жоғарыда көрсетілген әдістермен қатар, қаржылық жағдайды талдауда экономикалық (элиминирлеу, баланстық үйлесу және тағы басқа), сондай-ақ ... және ... ... ... ... және ... ... графиктік және индекстік әдістер, корреляция, регрессия және тағы басқа) дәстүрлі тәсілдері қолданылады. Белгілі бір экономикалық ... ... ... ... ... мен ... іскерлікпен пайдалану кәсіпорынның қаржылық жағдайына терең талдау жасауға және шаруашылық субъектісінің қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... ... береді. Айта кеткен жөн, кәсіпорынның қаржылық жағдайына талдау жүргізудің дәйектілігі жөніндегі басылып шығарылған ... ... ... ... оқырмандардың назарын аударады. Жалпы редакциясын В.И. Стражева басқарған, Беларусь Республикасының Мемлекеттік ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын талдауды алдымен оның активтері мен пассивтерін тадаудан бастау ұсынылады, содан кейін ... ... ... мен ... ... ... активтердің қайтарымдылығын талдауға және оның қаржы жағдайын қысқа мерзімді болжауға кеңес беріледі. О.В. Ефимов өзінің "Қаржылық жағдайды қалай талдау ... ... ... талдау әдістемесін, әрбір шаруашылық жүргізушінің маңызды міндетінің бірі болып табылатын және де ... ... ... мен ... ... баға беруге мүмкіндік беретін мүліктік массаның құрылымын бағалаудан бастайды. И.М. Лоханина мен З. К. Золкина (19) алдымен есеп беруді құрастырудың ... ... ... ... оны ... жүргізіп, соның негізінде кәсіпорынның қаржы жағдайын бағалайды, одан кейін ... ... ... және оның ... ... ... ... және талдау қабілеттілігіне тереңдетілген талдау жасайды. Кәсіпорынның қаржы жағдайын талдаудың ... ... ... А. Д. ... пен Р. С. Сайфулин ұсынады. Ол талдаудың келесі бөліктерінен тұрады: қаржылық жағдайдың жалпы бағасы және есепті кезеңдегі оның өз-герісі; ... ... ... ... ... ... талдау; кәсіпорынның іскерлік белсенділігін және төле қабілетін талдау. Қаржылық жағдайды және оның есепті кезеңдегі өзгерісін салыстырмалы аналитикалық баланс-нетто бойынша ... ... ... ... абсолюттік көрсеткіштерін талдау, олардың ойынша, кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... тиісті оның негізгі бастапқы пунктін құрайды. Баланс өтімділігін талдау, тұрақтылықты ... ... ... ... ... ... ... төлем қабілеті мен қаржылық тепе-теңдіктің сақталу мүмкіндігі туралы қорытынды жасауға тиіс. В.А. Андреев (20) және В. В. Ковалев (21) кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... екі ... құрылым түрінде ұйымдастыруды ұсынады: экспресс-талдау және тереңдетіп талдау. Экспресс-талдаудың негізгі мақсаты - бұл шаруашылық субъектісінің даму ... және ... ... бағалау болып табылады. Оның шеңберінде қойылған мақсатқа көрнекті және жай қол ... ... ... ... ... аздаған санының динамикасына есеп, бақылау және талдау жүргізіледі.
2.5. Кәсіпорынның табыстылығының ... ... ... ... ... ... ... қызмет жасау, қаржыландыру көздерін ынталандыру және оларды тиімді пайдалану секілді мүмкіндіктерін анықтайтын, осы кәсіпорын қызметінің тиімділігін (рентабельділігін) ... ... ... Табыстылық коэффициенттері салыстырмалы талдау мен кәсіпорынның қаржы жағдайын бағалаудың ... ... ... ... ... олар ... ... факторлық ортасын сипаттайтын маңызды көрсеткіштер.
Басқару тиімділігінің көрсеткіші ретінде өндіріске салынған капиталдың табыстылық деңгейі ... ... ... ... ... ... қажетті табысты жеткілікті көлемде алу мүмкіндігін білдіретін өлшеуіш ретінде, салынған ... ... ... ... кәсіпорынның ұзақ мерзімді қаржылық тұрақтылығының сенімді көрсеткіші ... ... ... ... ол ... мен ... берушілердің үлкен назарына ие болады.
Барлық өндіріске салынған активтердің тиімділік деңгейі (Да) мына ... ... ... ... ... ... табыстылық деңгейін шартты мысал түрінде талдау 3-кестеде берілген.
3-кесте. Жалпы активтердің (өндіріске салынғанкапиталдың) табыстылық деңгейі (мың ... ... ... (+, - ... табыс
5 040
6 538
+1 498
2
Жалпы активтер (салынған капитал)
30 512
37 254
+6 742
3
Жалпы активтердің табыстылығы, %
16,52
17,55
+1,03
Кестеден ... ... ... ... ... ... деңгейі өткен жылмен салыстырғанда 1,03 пунктке артып және 17,55%-ды құрайды. Алайда, бұл ... білу ... Оның ... ... есебінен құрылғанын және активтердіңтабыстылық деңгейін өсіру және сақтау үшін бұл факторлардың сенімділігін талдау, әлдеқайда маңызды ... ... ... бұл ... ... өзгеруіне әсер етуші факторларға және оларды есептеуге қатысты екі түрлі көзқарас кездеседі. Факторларды ... және ... етіп бөлу және ... ... ... көзқарас болып табылады. сандық фактор сомасы бойынша жыл ... және ... ... ... ... активтердің орташа жылдық құны жатады, ал сапалық факторға кәсіпорынның таза табысы ... екі ... ... ... ... ... ... ауытқуға (+1,03) ықпалын анықтауүшін өткен жылғы табыс және есепті жылғы жалпы активтер бойынша активтердің қосымша табыстылық ... ... ... бұл ... ... 13,53%-дықұрайды. Одан өткен жылғы табыстылық коэффициентін алып тастау арқылы, жалпы активтерөзгерісінің ... ету ... ... Бұл ... ... ... ... кері әсері 2,99 пунктті құрайды (13,53 - 16,52). Таза ... 1498 мың ... өсуі ... ... ... 4,02 ... ... өсірді.
Бұл екі фактордың жиынтық әсері өткен жылғы мәнімен салыстырғанда ... ... ... ... оң ... ауытқуын беріп отыр (-2,99 + 4,02 = +1,03).
Екінші көзқарас бойынша кәсіпорынның табыстылық деігейінің өзгеруіне әсер ... ... ... ... ... ... ... табыстылық деңгейі;
* жалпы активтердің айналымдылығы.
Өндірістік активтерге салынғанкапиталдың табыстылық ... ... ... ... ... тигізетін әсерін талдау үшін келесідей кесте құрамыз.
4-кесте. Жалпы капиталдың табыстылық деңгейіндегі ауытқулар

Көрсеткіштер
2013 жыл
2014 ...
(+, - ... ... ... өзгеруінен
Сату табыс-тылығы
Активтердіңайналымды-лығы
1
Таза табыс, мың теңге
5 040
6 538
+1 498
-
- ... ... ... мың ... ... 179
- 1 213
-
-
3
Жалпы активтердің орташа жылдық құны, мың ... ... ... 742
-
-
4
Активтеррдің табыстылық деңгейі (1 / 3)·100, ... ... ... ... (1 / 2), ...
-
6
Активтердің айналымды-лықкоэффициенті (2 / 3)
0,80
0,62
- 0,18
-
- ... ... ... ... ... ... ... Есепті жылдағы активтер айналымдылығының нақты коэффициенті мен сату табыстылығының коэффициенті бойынша шартты көрсеткіш ретінде активтердің табыстылық деңгейін ... ... = 20,66 · 0,62 = ... ... және ... ... өткен және есепті жылдағы активтер табыстылығы деңгейінің көрсеткішін пайдалана отырып, бірінші қатарлы факторлардың ықпал ету ... ... ... ... ол ... ... сипатталады:
* өткізілген өнімнің табыстылық коэффициентінің өзгерісі: 17,55 - 1281 = +4,74;
* ... ... ... ... ... 12,81 - 16,52 = - ... ... ... ... ... ... ... өнімнің табыстылық коэффициентінің өсуі оң әсерін тигізіп отыр, ал ... ... ... оның ... ... ... ... табыстылығының маңызды көрсеткіштерінің бірі - өндірістік қорлардың (негізгіқұралдардың) табыстылығы болып келеді.
Өнімнің табыстылығы неғұрлым ... ... ... ... ... ... де ... болады. Жекелеген факторлардың өндірістік қорлардыңтабыстылық деңгейіне тигізетін ықпалының сандық бағасы тізбектеп ауыстыру әдісі бойынша ... ... ... ... ... деңгейінің
өгеруінеәсер етуші көрсеткіштер

Көрсеткіштер
Өткен жыл
Есепті жыл
Ауытқуы, (+,-)
1
2
3
4
5
1
Таза табыс, мың теңге
5 040
6 538
+1 498
2
Өткізуден алған табыс, мың ... ... ... 1 ... құралдардың орташа жылдық құны, мың теңге
49 826
55 789
+5 963
4
Айналым активтерінің орташа жылдық құны, мыңтеңге
15 244
14 ... ... ... ... ... ... мыңтеңге (3 + 4)
65 070
70 174
+5 104
6
Өнімнің қор сыйымдылық коэффициенті (3 / 2)
2,0427
2,4069
+0,3642
7
Айналым активтерін бекіту коэффициенті (4 / ... ... ... табыстылық коэффициенті (1 / 2)
0,2066
0,2821
+0,0755
9
Өндірістік активтердің табыстылығы (1 / 3)·100%
7,75
9,32
- 1,57
5-кестеден ... ... ... ... ... есепті жылы 9,32% құрайды, ал өткен жылы 7,75% болған, яғни оның ... 1,57 ... (9,32 - 7,75) ... ... ... ... ... ықпал етуші факторлардың әсері келесі есептеулер бойынша тізбектеп ауыстыру әдісімен анықталады: 1)өткізілген өнімнің 1 теңгесіне шаққандағы таза ... ... осы ... 2,82 пунктке өсуіне алып келеді (10,57 - 7,75), мұндағы 10,57 = 0,2821:(2,0427 - 0,6251) ·100; 2)қор сыйымдылығының ... яғни ... ... ... қор ... азаюы олардың табыстылық деңгейінің 1,27 пунктке (9,30 - 10,57) ... алып ... ... 9,30 = ... +0,6251) ·100; 3) материалдық айналым қаражаттарын бекіту коэффициентінің азаюы, яғни ... ... ... ... ... ... деңгейінің 0,02 пунктке (9,32 - 9,30) өсуіне алып келді. Осылайша, факторлар бойынша өндірістік қорлардың ... ... ... ... 1,57 ... ... (+2,82 - 1,27 + 0,02), ол ... ... ... (9,32 - 7,75) ... бұл ... ... ... өзгерісіне сәйкес келеді.
2.6. Кәсіпорындардың табысын арттыру жолдары
Кәсіпорын ... ... ету ... оның қандай факторлардың есебінен артатынын немесе азаятынын анықтау қажет. Жоғарыда біз ... ... ... ... ... ... болатынбыз. Өнімнің өзіндік құнында тұрақты шығындардың үлесі басым болса, өнімдіөткізу көлемінің артуы табыстың ... алып ... ... қатар, табыс тауардың бағасы мен өзіндікқұнының айырмасы ретінде анықталатындықтан, табыс көлеміне бағалардың өсуі мен өзіндік ... де әсер ... ... ... ... табыстың өсуі баға факторының есебіненқамтамасыз етіледі. Алайда, ... ... ... ... отандық нарықтың тауарлармен толуы, кәсіпорындар арасындағы бәсекелестіктің артуы тауар өндірушілердің бағаны өсіру арқылы табыс табу ... ... бола ... ... ... таңдағы табысты арттырудыңбірден-бір әдісі - өндірістік шығындарды төмендету болып табылады.
Кәсіпкерлік ... ... ... ... төмендетудің алуан түрлі тәсілдері қолданылады.Әрине, кәсіпорындар отын-энергетикалық ресурстарды, материал және еңбек ... ... ... ... ... ... ... шығындарды қысқарту секілді тәсілдердікеңіненқолданады. Алайда, айта кету керек, өзіндік құнды ... да шегі бар. ... ... осы ... ... ... ... басты қаисиетінің, яғни сапасының, төмендеуіне алып келеді. Осы айтылғандар әкімшілік және коммерциялық шығындарға да байланысты, өйткені оларсыз кәсіпорынқажетті деңгейде ... ете ... және ... ... ... ... болмай қалады.
Бүгінгі нарықтық шаруашылықта кәсіпорындар шығындарды басқару әдістеріне көп көңіл бөлуде. Осындай ... ... және ... тәжірибеде кеңінен қолданылатыны - басқарушылық есеп. Оның көмегімен кәсіпорын шығындарын бақылау жүзеге асырылады. Әсіресе жауапкершілік орталықтары ... есеп ... өте ... ... ... Шығындарды басқарудың бұл нысаны шығындар құрылымын оңтайландыруға, ... ... ... ... бейімделуге және шешімдер қабылдау бойынша міндеттердің бір бөлігін құрылымдық басқарушыларға беруге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... және жоспарланған көрсеткіштердің орындалуын қамтамасыз етуі тиіс.
Жауапкершілік орталықтары бойынша есеп бюджеттеу принципіне ... ... ... ... ... - бұл ... және қаржылық жоспарлардың жиынтығы. Жақсы ұйымдастырылған басқару жүйесінде бюджеттер жоспарлау, орындалуын ... ... және ... ... үшін ... Негізгі бюджет өндірісті, өнімді өткізуді, үлестіруді және қаржыландырудықамтиды. Мұнда кәсіпорынның болашақ ... және ақша ... ... ... ... ... ... ету кәсіпорынның саясатын, ұйымдық құрылымын, жауапкершілік пен билікті бөлу секілді жағдайларды қажет етеді. Бұлар бюджеттік ... құру үшін ... ... мен ... жиынтығы ретінде қолданылады. Нұсқаулықтарда не істеу керек, қашан және қалай істеу керек деген мәселелер ... ... ... ... ... тағы да бір маңызды факторы - өндірілетін өнімнің ассортименті мен номенклатурасын жаңарту, яғни ... жаңа ... ... ... ... ... ... табыс - өндірістік қорларды, сондай-ақ өндірілетін өнімді жаңаландыруды ынталандырушы күші болып ... Бұл ... ... сай ... ... ... ... тауар өзінің өмірлік циклының кезеңдерін бастан кешіреді: тауарды жобалауды, игеруді, өндіріске енгізуді, өндіруді және нарыққа шығаруды. Нәтижесінде ... осы ... ... ... ... тауар моральдық тұрғыдан ескіреді немесе бәсекелестік күреске жарамай қалады, сондықтан табыстылықтың төмендеуінің салдарынан оныңөндірісі қысқартылуы немесе мүлдем тоқтатылуы ... ... ... ... қалу үшін жаңа ... ... және өндіріске енгізудіңмерзімдерін анықтап алу маңызды. Өнімді жобалау және игеру кезеңі барысы белгілі бір уақыт шығындарын ... ... осы ... ... ... тек ... ... сипатталады. Содан кейін өнімді өндіріске енгізгеннен бастап шығындар азая береді және біршама мерзімнен кейін залалсыздық нүктесіне де жетеді. ... ... ... ... ... ... ... азаюы есебінен табыс көлемі де ұлғая береді. Сұраныс пен ұсыныс тепе-теңдігі орнаған жағдайда табыс мөлшері бірқалыпты деңгейге жетеді және ... бір ... ... ... болып тұрады. Мұндай жағдай бәсекелестер тарапынан ешқандай қауіп-қатер жоқ болған ... өте ұзақ ... ... ... ... ... таңдағы еліміздегі бәсекелестіктік дамуы кәсіпорындар үшін мұндай қолайлы жағдайлардың орын алуына ырық бермейді. Сол себепті, бәсекелестер жеткілікті жағдайда кәсіпорындар ... ... ... ... тұру ... рентабельділігін төмендету арқылы ғана мүмкін бола алады. Демек, кәсіпорын қызметінің экономикалық тиімділігі төмендейді.
Бәсекелстік күрестің күшеюі кезінде ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қабілеттері жетпейді, өйткені жұмыс тиімсіз бола бастайды. Табыстылықтықамтамасыз ету үшін кәсіпорындар ... ... ... ... ... тиіс ... нарықта үлкен сұраныстарға ие бола алатын басқа тауарды өндіруге күш ... ... Осы ... ... ... ... ... жаңа түрлерін игеруге табыс көлемінің барынша артқан кезінде кірісулері керек. Бұл ескі тауардың рентабельділігінің ... ... ... ... ... ... нүктесіне жетіп үлгеруіне жағдай жасайды.
Мұндай стратегия кәсіпорындардың қол ... ... ... сақтап қалуға және қолайлы нарықтық жағдайларда бұл көрсеткішті барынша арттыруға мүмкіндіктер береді.
Жоғарыда біз кәсіпорындардың табыстылығын арттырудың бүгінде отандық ... ... ... алғы ... қарастырдық. Ендігі кезекте табыстың экономикалық тәкекелмен байланысы, бұл тәуекелдер ... ... ... ... ... әсер ... боламыз.
Табыс ақшалай салымдар бойынша тәуекел деңгейімен тығыз байланысты. Кімде-кім өзініңқолындағы капиталымен тәуекелге барғысы келмесе, ол өз қаражаттарын банктік депозиттерге салып, ... ... ... ... ... болатын табыстар алып отырады. Егер барынша көп табыс алғысы келсе, онда өз ... ... ... ... тура ... ... бұл ірі ... зиян шегу ықтималдықтарымен байланысты. Мысалға, акциялардың немесе облигациялардың құны түсіп кетуі мүмкін, сатып алынған ... ... ... ... күрт ... кетуі мүмкін, ал депозит салған банк банкротқа ұшырауы мүмкін. Бұл өзі құмар ойын тәрізді, өз мойнына алған ... ... ... ... ... табыс алып келетіндей ұтысқаәсер ете алмайды.
Кәсіпкерлік тәуекелдің жөні бір бөлек. Бұл, ең ... ... ... ... ... ... инвестициялармен байланысты жұмыс. Қаражаттарды ұтымды пайдалану, сонымен қатар энтузиазмдықты, екпінділікті, нарық жағдайларына икемділікті ... ... білу - ... ... ... ... алып ... және жұмыс барысына оң әсерін тигізуі мүмкін.
Тәуекел деңгейі тұрақты шама болып табылмайды, бәрі шаруашылық әрекеттер барысына байланысты. Кәсіпкер ... ... ... - бұлар тәуекел деңгейін төмендетіп, ... ... ... ... ... ... тұлғалар.
Іскерлік тәуекелді төмендетудің мейлінше тиімді және ... ... - ... ... серіктесіктер немесе акционерлік қоғамдар құру. Бұлардың санатына шағын бизнеспен шұғылданатын кішігірім кәсіпорындарды да ... ... бір іске ... ... ... алып келеді - бұл кәсіпкерліктің басты шарты. Алынған ... бір ... ... ... ... ал ... бөлігі жарғылық капиталды ұлғайту арқылы кәсіпорынның әрі қарай дамуына жұмсалады. Акционерлер кәсіпорынның иелері болып саналады, ... ... ... ... ал зиян - ... ... өз қаражаттарын өндірісті дамытуға сала отырып, барынша үлкен табыстар алуғаұмтылады, яғни ірі ... ... бел ... Егер ... ... ... ... кетсе, акционерлер де үлкен олжаға ие болады. Ал егер керісінше жағдай бола қалса, онда кәсіпорынқызметкерлері мен жұмысшылары өздеріне ... ... ... өндіріп алады, ал акционерлерқұр қол қалады, немесе солардан қалған қаражаттарға ие болады. Әрине, тәкекел қауібін біле тұрып, инвестор мұндай ... ... ... табу ... ... Әдетте, ешқандай кәсіпорын меншікті қаражаттарымен шектеліп қана қоймайды. Көптеген кәсіпорындар өз ... ұзақ ... ... ... ... ... ұлғайтады және осы үшінұзақ мерзім бойына пайыздар төлеп отырады. ... ... ... ... ... білу кәсіпорынның табыстылығына әсер етеді.
Несие беруші, әдетте, үлкен пайыздық табыстарды талап етпейді, ол үшін қарызға ... ... ... ... ... Дәл осы ... нәтижесінде, яғни тартылғанқаражаттар бойынша пайыздарды уақытында төлей алмау немесе негізгі ... өтей ... ... ... ... ... болады. Сәйкесінше, мұндай қатынастар барысында тек несие ... ғана ... ... ... тұлға да үлкен тәуекелге барады. Сол себепті ... ... ... тұлғалар өзінің қаражаттары нақты активтермен кепілдендірілуін талап етеді.
Кәсіпорын қалыптасқаннан кейін оның ... десе де ... Әрі ... ... ... ... ... қарыз қаражаттардың есебінен ұлғайып отырады. Бұлқаражаттар табыс табу үшін қолданылатын кәсіпорынның негізгі және ... ... ... ... бойынша кәсіпорын пайыздар төлеп отырады: төленетін пайыздардыңсомасы кәсіпорынның қарыз капиталының анықтайды.
Қарыз қаражаттардың және ... ... құны ... ... ... ... отырған тұлғалардың табысының өлшемі болып табылады. Олардың мойныны түсетін тәуекелдер ... ... ... қиын. Дегенмен де, тәуекелдің ең шегіне жеткен ... де, яғни ... ... ... ұшырағанда да, тәуекел мөлшерін инвестицияланған капиалдыңмөлшерімен шектеуге болады.
2.7. Кәсіпорындардың банкроттық жағдайының пайда болу мүмкіндігі және оны ... ... ... ... ... бір ... ... табылады. Ол соттың шешімі мен немесе кредитордың келісімі бойынша соттан тыс ресми түрде[ ]жарияланады. Қазақстан Республикасының "Банкроттық туралы" 07.04.95 ... №2173 ... ... ... ... шамасы жоқ ұғымы ақшалай міндеттер бойынша кредиторлар сұранысын, еңбекақы төлеу талабын қанағаттандыра алмау, ... ... ... ... ... ... бюджет пен бюджеттен тыс қорларға міндетті төлемдерді ... ете ... ... ... ... ... субъектісінің қарызды төлей алмауы, ағымдағы операциялық қызметті ... ... ... ... ... байланысты жедел міндеттемелерді өтеу қабілетсіздігі немесе борышкердің балансының қанағаттанғысыз құрылымына байланысты ұғымдар кіреді.
Баланстың қанағаттанғысыз құрылым борышкердің мүлкі мен ... ... ... жетіспеуіне байланысты кредитордың алдында мүлік есебінен міндеттемелердің дәл уақытында төленбеуі жағдайы тұрған кезде ... ... ... жағдайда мүліктін жалпы құны борышкер міндеттемелерінің жалпы сомасына тең немесе одан асып кетуі мүмкін.
Банкроттық кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... бұзылу нан, яғни оның қаржылық және инвестициялық ... ның ... ... туындайды.
Банкроттықтың пайда болуының негізгі себептер келтірейік:
1. ... ... ... ... объективті себептері:
- экономиканы реформалаудың нормативті және заң шығаратын базаларының, қаржылық, ақша, ... ... ... ... ... аса ... ... фирманың құнды қағаздарының нарықтық құнының төмендеуі;
- ... ... ... және ... ... ... болған сәйкес келмейтін өндіріс шығындары төмендемей, өнім бағасының төмендеуі.
2. Шаруашылық жүргізуге тікелей қатысты субъективті себептер:
- банкроттықты уақытында ... және ... одан ... ... ... ... ... болмауы, сұранысты дұрыс зерттемегендіктен сату көлемінің төмендеуі;
- ... ... ... ... бірақ сапасы жоғары өнімдердің бағасының кейбір түрлердің бағаларының жақындауы;
- ... ... ... өнімнің төменгі рентабельділігі;
- өндіріс циклінің өте көлемді болуы;
- ... ... мен ... ... ... ... банкроттыққа ұшырауы жағымсыз әлеуметтік қиындықтарға соқтыруы мүмкін, сондықтан нарықтық ... ... ... ... ... күйреуден қорғау мен алдын алудың белгілі механизмі қалыптасқан.
Осы механизмнің негізгі ... ... ... ... ... жайында акті жүзеге асыруға шешім қабылдау процесте нормативтік-әдістемелік, экономикалық, ... ... ...
- ... ... өндірушілерді қолдау мақсатында, төлем қабілеті жоқ ... ... ... ... шаралары;
- қайта құру және жою шараларын қаржыландыру;
- ... ... ... ... ... көрсету;
- кең ауқымды қоғам үшін ... ... ... ... ... ету, ... ... жоқ кәсіпорындардың тізімін ... ... ... ... механизмінің нормативті-құқықтық базасы ретінде әдебиеттер тізімінде көрсетілген құжаттар ... ... ... ... ... ... туралы шешімі ерікті немесе еріксіз түрде қабылданады. Банкроттық, борышкердің сотқа жазған өтініші бойынша ерікті түрде немесе оның ... ... ... ... тыс ... ... ... келе отырып, ресми түрде хабарлауы жолымен жасалады. Ал еріксіз түрде, ... ... ... ... ... ... берілген тұлғалардың өтініші негізінде жасалады.
Банкроттық жайында кредитордың өтінішпен сотқа баруына негіз болып борышкердің ... ... ... ... Егер ... өзінің міндеттемелерін 3 ай ішінде орындай алмаса, оның төлем қабілеті жоқ деп ... ... ... ... ... 150 ... есепті көрсеткіштерден жоғары болғанда, банкроттық жайында іс сотпен қаралады.
Банкроттықтың ... ... ... ... ... жүргізуге болады, себебі ол кәсіпорынның экономикалық "ауруын" және одан жолдарын ... ... ... ... ... бойынша құралдарды кең пайдалана отырып, кәсіпорынның дағдарыс жағдайынан шығу шараларын ойластыруға мүмкіндік туғызады. Болжау, қалыптасып жатқан тенден-пияларды зерттеп ... ... ішкі ... әсерін есепке ала отырып, қаржылық саясатты жүргізу үшін, кәсіпорынның келешегі төлем қабілеттігінің темендеуі немесе жоғарылауы қандай деген ең ... ... ... беру ... жағдайдың пайда болу мүмкіндігін және оны болдырмаудың қаржылық ағымдарын талдау
Банкроттық жағдайдың пайда болу ... ... ала ... және оны болдырмауда қаржылық ағымдардың талдауы маңызды әдіс болып табылады. Ол несие алудың мақсатқа сәйкестігін бағалау, қаржы қаражаттарының ... ... және ... бағалау міндеттерін шешуге мүмкіндік береді.
Қаржы қаражаттарының қозғалысын немесе кар ағымдарын талдауда көрсеткіштердің 4 тобы ...
- ... ... ... );
- ... айырмасы (, );
- нақты бар ... (, ... ), ... бар ... сәйкес.
Егер болашақта 4-көрсеткіш () теріс болса, онда ол қарыздың пайда болуын көрсетеді. Егер бұл ... ... ... болмаса, ал кредиторлар оларды сот арқылы талап етсе, ол банкротқа немесе ... ... алып ... ... Демек банкроттықтың бірінші белгісі, ол - соңғы көрсеткіштің теріс болуы.
Банкроттықтың келесі белгісі сыпайылау, ол тіпті өркендеген кәсіпорынның да тусу ... ... ... ... қарыз қаражаттарды алу көлемі қарыз қаражаттарды қайтару көлеміне тең ... кем. Ол ... ... ... ... ... ... үшін жұмсалмағанын білдіреді, ал олардың төлемі оның тиімділігін төмендетеді, яғни өз қаражаттарының кетуі ... ... ... және банкроттыққа алып кедеді.
Банкроттықтың ықтималдығын бағалаудың бұл әдісі ... ... ... ... ... ... ... талдауы кәсіпорынның төлем қабілеті жоқтығын анықтау үшін заңды түрде қолданылады.
Төлем қабілетсіздік қаупі, қарыздарды төлеу уақыты ... ... ... төлем міндеттемесін орындай алмаған жағдайда болады. Төлем ... ... ... және ... ... негізінде жасалады.Төлем қабілетсіздік қаупі болашаққа бағытталған, сондықтан белгісіздік мәселесіне қарсы ... Табы тар мен ... ... ... ... болашағы нақты жағдайға байланысты екенін көрсетеді. Банкроттықтың ... ... ... ... қабілетін қалпына келтіру ... ... ... ... артықшылығы есептеудің қарапайымдылығы, алынған нәтижелердің көрнектілігі, басқару шешімдерін қабылдау үшін ... ... ... отыр. Бұл әдістің кемшіліктері де бар: қажетті деңгейдегі дөлдікті қажет ететін ақша қаражаттардың түсу ... ұзақ ... ... ... ... ... ... кәсіпорындағы аналитикалық есептің қажетті мәліметтерін жоспарлау өте қиын. Банкроттықты болдырмауға бағытталған жұмыстың басқа жайы маркетингтік саясатты дұрыс жүргізу ... ... ... - ... тез ... ... ету. Кәсіпорынның аз табыс алатынының ең басты себебінің ... ол оның ... ... ... ... ... Құралдар көп қолданылмайды, шикізаттың қоры тым көп, ғимараттардың ... тыс көп ... т.б. ... барлығы әрекетсіз капитал болып табылады. Кейде капиталдың 2/3 бөлігі доғарылып қалып, барлық тапсырыстар қалған бір белігіне жүктеледі. Баға ... ғана ... ... ... тұрудың ешқандай қажеті жоқ. Ғимараттар немесе құралдардың құндылығы ... ... ... пайдаланылуына байланысты. Бизнестің мәні айырбастау болып табылады. Пайда нормасы жоғары бағаға емес, сату жылдамдығына байланысты, сондықтан ... ... ... ... ал ... ... ең ... жылдамдығы банкроттықтан сақтайды.
Қорытынды
Өндірістік іс-тәжірибенің барысында ЖШС-нің қызметі жан-жақты қарастырылп талдау жасалынды. Теориялық ... ... ... ... тәжірибенің маңызы зор болып табылады. Өндірістік іс-тәжірибе ЖШС-гінің есеп эәне қаржы бөлімінде өтті. Бұл ... ... ... ... қызметін жүзеге асырады, сонымен қатар автобөлшектердің көтерме және ... ... ... ... бесеп бөлімінде бірнеше қызметкерлер жұмыс істейді, бас бухгалтер есеп құжаттарының айналымы мен ... ... ... Ал сату және ... ... ... ... мен қызметтерді сатудың оңтайлы жолдарын қарастырып, барынша табыс табудың көздерін іздестіреді. Осы өндірістік іс-тәжірибенің барысында кәсіпорынның балансы және ... да ... ... ... ... ... талдау жүргізілді. Атап өтетін болсақ: баланстың өтімділігі, баланс активтерінің және ... ... ... ... ... және жалпы коэфициенттері, қаржылық тұрақтылық коэфициенттері, табыстылық көрсеткіштері. Табыстың экономикалық мәні бүгінгі экономикалық теорияның ең бір ... және ... ... бірі ... ... Экономикалық көзқарас бойынша табыс дегеніміз - бұл ақша шығыстары мен кірістерінің айырмасы болып табылады. Шаруашылық тұрғыдан ... ... ... - бұл ... ... кезеңнің басындағы және соңындағы мүліктік жағдайының айырмасы ... ... Бұл ... ... ұғымы кәсіпорынның өзінің қаржылық-шаруашылық қызметінен алатын алуан түрлі табыстарының шығындар көлемінен басым болатын жағдайын білдіреді. ... бір ... ... әдетте қажетті табыс алу әсте мүмкін емес. Өз кезегінде, табыс алмай кәсіпорынның дамуын жүзеге ... және ... ... шешу ... ... Осы орайда табыстың кәсіпорын қызметіндегі, сонымен қатар қоғам өміріндегі ролі маңызды болып табылады. Сол себепті кәсіпорынның жалпы тұрақтылығын қарастыру ... ... ... ... орын ... ... өткен кәсіпорында табыстылықтың арту тенденциялары байқалады және жалпы алғанда ... ... ... ... деп ... жасауға әбден болады. Себебі, бұл кәсіпорында қаржылық жағдайды тқрақты деігейін сақтап тұруға көп ... ... ... әдебиеттер тізімі
* Қазақстан Республикасының 1995-жылдың 26-желтоқсанындағы №2732 Заңы
* Балабанов И.Т., , Москва - 1998
* ... К.Ш., , ... - ... ... К.К., , ... ... 2002, ... Ковалева А.М., , Москва - 2002
* Колчина Н.В., Поляк Г.Б., , ... - 2003
* ... А.Қ., , ... - ... Стоянова Е.С., , Москва - 2003
* Шеремет А.Д., , ... - ... ... М.В., Сабанти Б.М., , Москва - 2002

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Іс-тәжірибеден есеп беру
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Локомотив-2030» ЖШС-дегі локомотивтік бригадалардың локомотив машинисттер мен нұсқаушы-машинисттердің беделін көтеру іс шаралары9 бет
Атырау мұнай өңдеу зауыты10 бет
Ауыл және орман шаруашылықтары үшін машиналар мен жабдықтарды жөндеу және техникалық қызмет көрсету18 бет
Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи саябақтың туристік-рекреациялық даму мүмкіншіліктері47 бет
Бөгембай Ақшаұлы3 бет
Гетерохрония және адаптация6 бет
Еліміздің драма театрлары8 бет
Елді-мекен территориясын құндылық аймаққа бөлу және кадастрлық бағалау38 бет
Жүктердің таңбалануы. Ыдыс пен ораманы қолданудың тиімділігі3 бет
Павлодар облысын геоэкологиялық аудандастыру негізі (Ақсу ауданының мысалында)66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь