Тергеу экспериментінің тактикасы

Тергеу үстінде жасалған қылмыстың мән-жайларын, істегі кейбір дәлелдемелердің объективтігін тексеру үшін әртүрлі тәжірибелер жүргізуге тура келеді. Тәжірибе - ақиқат өлшемі және дуние танымның қайнар көзі. Сондықтан тергеу кезінде жиналған дәлелдемелердің және кейбір іске керекті дәлелдемелердің ақиқаттығын, шындығын тек сынақ тәжірибелер жүргізу арқылы білуге болады. Осыған байланысты қылмыстық іс жүргізу заңында осы айтылған жағдайларды тексеру үшін арнайы тергеу эксперимент жүргізу көрсетілген.
Тергеу эксперименті дегеніміз қылмысты оқиғаның кейбір мән-жайларын осы оқиғаға ұқсас және сәйкес жағдай¬да әр түрлі сынақ тәжірибелер жүргізу арқылы осы жағдайдың, құбылыстың болу мүмкіндігін тексеру үшін жүргізілетін тергеу әрекеті.
Осы келтірілген тергеу экспериментінің түсінігінен туындайтын негізгі қағидалар: бұл тергеу әрекеті, біріншіден, басқа тергеу әрекеттерін жүргізу үстінде алынған, іске қатынасы бар деректердің, мәселелердің шындығын тексеру үшін жүргізіледі, Екіншіден, осы тексерілетін құбылыс (әрекет) қылмысты оқиға болғанда қандай жағдайда өтсе, соған сәйкес, ұқсас жағдайда арнайы сынақ тәжірибелерін жүргізу арнайы өткізіледі. Жүргізілетін сынақ тәжірибелердің қорытындысының объективтілігі, оның сол тексерілетін оқиға болған жағдайдаға сәйкес жағдайда өткізілуіне тікелей байланысты. Әрине, тәжірибе жүргізілгенде тура болған жағдайдың өзін, тексерілетін іс-әрекетті болған күйі қайталауға болмайды, :себебі ондай жағдайда жаңа қылмыс жасалған болар еді. Сонымен қатар тәжірибе арқылы болған оқиға толық қайталанбайды, тек оның кейбір бөлігі, эпизодтары ғана сынақ тәжірибе жүргізу арқылы қайталанады.
        
        ТЕРГЕУ   ЭКСПЕРИМЕНТІНІҢ  ТАКТИКАСЫ
Тергеу экспериментінің түсінігі, онын түрлері және мақсаттары
Тергеу үстінде жасалған ... ... ... кейбір
дәлелдемелердің объективтігін тексеру үшін әртүрлі тәжірибелер жүргізуге
тура келеді. Тәжірибе - ақиқат ... және ... ... ... ... ... ... жиналған дәлелдемелердің және кейбір іске керекті
дәлелдемелердің ақиқаттығын, шындығын тек ... ... ... ... болады. Осыған байланысты қылмыстық іс жүргізу заңында осы айтылған
жағдайларды тексеру үшін ... ... ... ... ... эксперименті дегеніміз қылмысты оқиғаның кейбір мән-жайларын осы
оқиғаға ұқсас және сәйкес жағдайда әр түрлі ... ... ... осы ... ... болу ... тексеру үшін жүргізілетін
тергеу әрекеті.
Осы келтірілген тергеу экспериментінің түсінігінен туындайтын негізгі
қағидалар: бұл тергеу әрекеті, біріншіден, басқа тергеу әрекеттерін ... ... іске ... бар ... ... шындығын
тексеру үшін жүргізіледі, Екіншіден, осы ... ... ... ... ... ... ... өтсе, соған сәйкес, ұқсас жағдайда
арнайы сынақ тәжірибелерін жүргізу арнайы өткізіледі. Жүргізілетін ... ... ... оның сол ... оқиға
болған жағдайдаға сәйкес жағдайда өткізілуіне тікелей байланысты. Әрине,
тәжірибе жүргізілгенде тура болған жағдайдың өзін, тексерілетін ... күйі ... ... ... ... ... жаңа қылмыс
жасалған болар еді. Сонымен қатар тәжірибе арқылы ... ... ... тек оның ... ... эпизодтары ғана сынақ тәжірибе
жүргізу арқылы қайталанады.
Тергеу эксперименті іс ... ... ... ... ... ... түрі. Бүл әдіс әр түрлі ... ... ... Оның ... ... ... тергеуші өзінің назарын
аударған жәйттерді сырттай бақылап қана қоймайды, сонымен ... оны ... ... ... келтіру арқылы өз болжамын нықтай түседі.
Тәжірибе жүргізу барысында арнайы шектеу шарттары қойылады: тергеу
эксперименті ... ... ... ... ... ... оның ... қатер төндірмеуі тиіс. Сонымен бірге, эксперимент
осы тергеу әрекетіне қатысып жүргендердің құқын ... ... ... ... ... тиіс.
Эксперимент арқылы іс бойынша жинақталған кейбір дәлелдемелердің,
мәліметтердің шындығы ғана ... ... ... ... жаңа ... ... Тергеу экспериментін жүргізудің ... ... ... ... ... ... басқа да
қосымша деректерде келтірілген ... ... оның ... ... ... Тергеуші осыңдай жолмен өзінің кейбір
болжамдарына көз жеткізеді. Яғни, ... ... ... оның ... механизмі тәжірибе өткізу жолымен тексеріледі.
Тергеу эксперименті - өз алдына дербес, өзіне тән ... бар ... ... ... ... ол ... ... да әрекеттерімен тығыз
байланыста болып, міндеттері жағынан өзара ұштасып жатады. Яғни, басқа да
тергеу әрекеттері ... ... ... де ... ... іске
қатысты қылмысты ашуға керекті деректер жинау. Дегенмен, деректерді ерекше,
өзіне ғана тән тәсілдермен жинап, тексеретіндіктен ... ... тән ... бар.
Тергеу эксперименті шешетін сұрақтарына орай үш ... ... ... түрі — кейбір қүбылыстың не әрекеттің ... ... ... ... бе, жоқ па, соны ... Яғни, белгілі
бір затты, нерсені айтылған жағдайда айтылған адам көтеріп кете ала ... ... бір ... ... уақытта барып жетуге бола ма,
айтылған жүмысты ол адам өзі атқара ала ма, ол оның ... келе ... ... ... бір ... алып ... бола ма, жоқ па, міне
осындай толып жаткан сұрақтар төңірегіңдегі шындықты анықтау.
Тергеу экспериментінің екінші түрі — ... бір ... ... ... ... қабылдауға, сөзді, дыбысты естуге бола ма
соны аныктау.
Эксперименттің үшінші түрі — із ... ... ... ... ... ... ... мүмкін бе? — деген сұрақты шешкенде, т.б.)
сипатын, оның механизмін анықтау. Тергеу ... бұл түрі ... ... ... ... кейбір түрлеріне
жуықтайды. Алайда, із қалдыру сипатын анықтау үшін ... ... жоқ ... ғана ... ... шеңберінде тергеушінің өзі
жүзеге асырады.
Жекелеген тәжірибелерді жүргізуге, қажет болған жағдайларда, басқа да
адамдар шақырылуы ... Оның ... ... ... ... ... ... тергеуші анықтайды. Егер мүндай адам тәжірибе
жүзінде жәбірленушіні, ... ... ... болса ол тиісінше
алмастырылатын адамға ... ... ... ... ... ... т.б.) ... түрде ұқсас болуы тиіс.
Тергеу эксперименті — бұл арнайы ... ... ... да ... іс-әрекеттерді, құбылыстарды және сол сияқтыларды қабылдау
мүмкіншілігін немесе іс үшін маңызы бар ... ... ... ... бар ... да бір ... істелінетіндігін тәжірибелік жолмен
тексеру.
Тергеу эксперименті құрылымы және ... ... ... тергеу
әрекеті болып саналады. Сонымен қатар, ол дұрыс ойластырып жүргізілсе, онда
оның көрнекті және психологиялық ... ... ... кей ... ... ... көрсетеді, мұның өзінің маңызы аз емес. Бұл
жерде қарапайым мысалға ... ... ... ... ... ... ... ұрланғандығы туралы хабарлайды және қандай тауарлар
ұрланғандығын көрсетеді. Тергеуші, ұрлықтың болғандығы мен ... ... ... көрсетілген көлемдегі және мөлшердегі
тауарлармен тергеу экспериментін жүргізеді, кезде ... ... осы ... ... ... ... орналастыру тіптен мүмкін еместігіне
көздері жетеді. Эксперименттің нәтижесі ұрлықтың болмағанды ... ... ... ... туралы шешім қабылдау кезінде ескеру керек
маңызды шартты атап өткен жөн. Егер ... ... ... ... осы ... ... алынатын болса және қойылған сұраққа дәрежелі
қорытынды беру үшін ... ... ... ... онда ... ... Қарама-қайшы жағдайларда егер қойылған сұрақты шешу үшін
арнайы ғылыми ілімді қажет ... онда ... ... ... ... сараптама тағайындау керек.
Соның өзінде осы тергеу әрекетіне маманның қатысқанына заң қайшы
болмайды. Маман ҚІЖК-нің ... ... ... орындайды, яғни
өзінің арнайы ғылыми ілімдерін қолдана отырып тергеушіге ... ... ... және ... ... ... ... экспериментінің заңдылығының маңызды шарты: жүргізу кезінде оған
қатысушылардың және жанындағылардың ар-ожданы мен қадірін кемсітпеуін және
олар үшін қауіпті жағдай тудырмауын ... ... ... тергеу әрекетінің ерекшелігі ретінде келесілерді санауға болады,
яғни қажет болған жағдайда қылмыстық істі жүргізушілердің ... ... ... мен ... осы ... ... ... алады.
Бүл кейбір жағдайларда айтылған адамдардың қатысуынсыз тергеу экспериментін
жүргізу мүмкін еместігіне ... ... ... ... заңға
сәйкес іс үшін маңызы бар мән-жайларды ... мен ... ... Дәлірек айтатын болсақ, тергеу тәжірибесі керсеткендей оны
жүргізген кезде тергеуші талпынуы керек ... ... ... ... ... жалпы мақсатын заңда көрсетіл-геннен гөрі басқаша етіп
қарастыру керек, бірақ бұлар арасында аса ... жоқ. Бұл ... ... ... ... не ... ... болжамдары
мен күмәндарын тексеретіндігі туралы айтылған. ... ... ... ... құбылыс-тардың әр түрлі талқылануы үшін жағдайлар
болғанда пайда болады. Соңдықтан ... ... ... ... бөліп айтылған, яғни болжамдарды, атап ... ... ... Екінші жағдайларда тергеу эксперименті ... ... ... тексеріледі (мысалы, куәнің берген жауабын тексеру). Үшінші
эксперименттің ... ... жаңа ... алу табылады, бірақ ... ... ... ... ... ... тергеу эксперименті
дәлелдеменің қайнар болып табылады. Бірақ мынандай мақсаты болып ... ... атап ... ... ... бұрын бар
дәлелдемелер тексеріледі (мысалы,куәнің берген жауабын тексеру).Үшінші
жағдайда экспериментің мақсаты болып жаңа ... алу ... ... ... ... ... ... нәтижелі тергеу эксперименті
дәлелдеменің қайнар көзі болып табылады. Бірақ мынадай да ... ... ... өткізу кезінде расында да жаңа дәлелдемелер
алынатын эксперименттер. Мысалы, сезіктіден алынған кілттермен ... ... ... ... істелінген үй-жайдың есігіне келетіндігі
белгілі болды. жаңа дәлелдемелік зат пайда болды. Егер айыпкер эксперимент
кезінде ақшалай купюраны ... ... ол ... да ... болады.
Оның көмегімен не тексерілетіндігіне байланысты бірнеше түрлерге бөліп
айтуға болады.
1. Белгілі бір ... ... да бір ... ... ... ... ететін эксперимент. Бұған мынадай жағдайлар,
яғни белгілі бір уақыт кесіндісінде қандай да бір ... ... ... ... ... бір ... жүріп өту мүмкіншілігін
тексеру де енеді.
2.1с құжаттарынан белгілі жағдайларда қандай да бір оқиғаны, қүбылысты,
фактілерді ... ... ... ... ... ... бір жағдайларда есту, көру, затты немесе адамды тану мүмкіншілігін
анықтау мақсатындағы эксперименттер.
3. Қандай да бір оқиғаның, ... із ... болу ... ... мен ... түсіңдіретін тәжірибелі әрекеттер. Мысалы, ең
бастысы, ... бір ... ... ... ... желімін) бұзбай
ішіндегісін өзгерту (ауыстыру, нашарлату).
Мұның бір түрі ретінде қандай да бір ... ... ... анықтау мақсатында жүргізілетін экспериментті санауға болады.
Тергеу экспериментінің осы жіктелуімен бір қарағанда ... ... ... ... ... ... жіктемей-ақ тергеу тәжірибесінде кездесетіндерді
атап өтсек, олар:
І.Адамның дене мүмкіншілігін ... ... ... ... ... көтере ала ма немесе ол затты осыншама қашықтыққа жеткізе
ала ма? — деген ... ... ... беру ... болғанда).
2.Адамның кәсіби дағдыларын тексеру (мысалы, Адам айтып отырған "жалған
ақшаның" суретін салу немесе басқа кәсіп, оның ... келе ... көру ... тексеру (мысалы, көру мүмкіндігі осындай
адам немесе қараңғы ... ... "қар" ... ауа-райының көруге
қолайсыз жағдайларында оқиғаның жағдайларын толық көріп қабылдай ма?).
4. Адамның есту мүмкіндігін тексеру (мысалы, осындай қашықтықтан ... ... ... бөлмеде отырып естуі не естімеуі мүмкін бе?, ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болды ма?
т.с.с.).
5.Құбылыстардың және фактілердің болу мүмкіндіктерін тексеру (мысалы,
тергеу барысында белгілі болған заттардың бәрі осы ... ... ... ... ... сақталғандығы, не болмаса көлемі үлкен ... ... ... саңлаудан, тесіктен ұрлануы, әр түрлі механизмдердің,
агрегаттардың мүмкіндіктерін тексеру және толып ... ... ... ... белгілі бір уақыт аралығында
болуын тексеру, егер бұлардың болуы күмән тудырмай, тек ... ... ... ... ... жүргізіледі.
7.1здің қалуын не түсуін тексеру (мысалы, құлыпты аралап кескенде, ... ... ... ... және ... ... тергеу экспериментінің түрлері осылар ғана деп айта
алмайтындығымыз, өйткені тергеу барысында болуы күмән келтіретін сан-алуан
жағдайлар ... ... ... түрі де көп. Ал, ... - ... жене тергеу тәжірибесінде кездескендері.
Осы жерде тоқтала кететін ... ... ... ... тергеу эксперимент. Елімізде мал шаруашылығының кеңінен
дамығандығынан және ... ... ... басым көпшілігінің
жеке малы болғандықтан тергеу тәжірибесінде осындай ... ... ... ... мал ... объектісі болуы мүмкін (көбіне, ұрлық істері
бойынша), сонымен қатар қылмыскерлер жануарларды қылмыс мақсатында ... ... ... атпен келуі және т.б. ... ... ... ... ... өліміне не жарақат алуына әкеліп
соғатын болса, ондай эксперименттерді жүргізбеу ... ... ... ретінде мал дәрігерін қатыстырған дұрыс болады. Жалпы малға ... ... ... ... ... басқа жолдармен тексеру
болмағанда ғана жүргізген тиімді.
Сонымен, ... ... ... аша ... ... ... анықтамасын қолдануға болады. Тергеу эксперименті
деген атауды арнайы тәжірибелерден, жаңа ... алу және ... ... ... сонымен қатар іс үшін бар
белгілі бір фактілердің болуы мүмкін немесе мүмкін ... ... ... ... мен ... ... тергеу әрекеті ие болады.
Тергеу экспериментін жүргізу мыналарға бағытталған:
-бар мәліметтерді тексеру және бейнелеу;
-жаңа ... ... ... ... істеуге себін тигізетін мән-жайларды анықтау. Эксперименттің
мүмкіншілікті анықтау ... ... ... ... да бір ... құбылысты қабылдап бақылау;
-қандай да бір қимыл-әрекетті ... (бұл ... ... ... ... бар ... жоқ екендігін аныктау бойынша
эксперименті енгізуге болады);
-қандай да бір фактінің, қүбылыстың ... ... ... ... ... процесінің механизмі.
Тергеу экспериментінің процессуалдық ережелері
Тергеу эксперименті үшін маңызы бар мәліметтерді ... ... ... бір ... ... ... қайта жаңғырту
және тәжірибе жүргізу арқылы тексеру мен нақтылау мақсатында жүргізіледі.
Эксперимент жүргізу кезінде, атап айтқанда, әлде бір ... ... ... ... ... ... болу ... сондай-ақ болған оқиғаның реті және іздердің пайда болу ... ... ... ... оған ... ... өмірі мен
денсаулығына қауіп келтірмегенде, ары мен намысына нұқсан келтірмегенде,
оларға материалдық зиян болмағанда жол ... ... ... ... ... ... ... әрекеттср
болған жағдайларға барынша ұқсас жағдай жүргізіледі.
Қажет болған жағдайларда ... ... ... ... ... және бейнежазба, киноға түсіру жүргізіледі, басқа ғылыми-
техникалық құралдар қолданылады, жоспарлар, ... ... ... ... ... ... ҚР ҚІЖК-нің 203-бабының
талаптарын ... ... ... ... ... ... ... барысы мен нетижелері егжей-тегжейлі баяндалады және
мыналар көрсетіледі: эксперимент ... ... ... қайда және
қандай жағдайда жүргізіуі; оқиғаның жай-жапсары мен мән-жайлары ... ... ... ... ... ... ... реттілікпен
жүргізілді, оны кім және қанша рет жасады; қандай нәтижелер алынды (ҚР ҚІЖК-
нің 239- бабы).
Тергеу экспериментіне ... және оны ... ... қрылынуына орай оған әзірлік екі ... ... ... ... ... дейін және нақ эксперимент
жургізілетін жерде өткізіледі.
Эксперимент жүргізілетін жерге ... ... ... ... ... оны өткізу тәртібін, жағдайдың өзгерісін анықтап
алу керек. Яғни, бұл - кезең - мамандармен ... ... ... ... айтқанда технологиялық режимді реттейтін құжаттармен,
арнаулы әдебиеттермен танысу; қатысушыларды іріктеу; тергеушінің назарын
аударған ... ... ... ... ... алу ... эксперимент өткізетін жерге шықпай ... ... ... үш ... ... болады: тәжірибе өткізілетін жерді
байырғы қалпына келтіру; эксперимент өткізуге ... ... ... алу; ... ... материалдарды,
жабдықтарды дайындау.
а) Тергеу эксперимента ... ... ... ... байырғы
қалпына келтіру
Эксперимент болып өткен белгілі бір оқиғаны, әрекеті қайта жаңғырту,
сөйтіп, істі тексеру барысында ақиқатты ... ... ... ... ... қол жеткізуге болады.
Эксперименттің түрі мен мақсатына сәйкес ұқсас жағдайлар ретінде ... ... ... ... келетіндей етіп орын, жылдың кезеңі мен
тәуліктері, ауа-райы; ұқсас заттар ... ... ... ... материалдар, құрал-жабдықтар түсініледі.
Ұқсас жағдайды эксперименттің түрі мен мақсатына орай тергеушінің өзі
таңдайды. ... ... ... ... ... жағдайына барынша
жақын болуына тырысу керек. Эксперимента жүргізген кезде ... ... мән ... оның дәлелдемелік мәніне нұқсан келтіруі мүмкін.
Айталық, эксперимент кезінде нақты ... орай ... ... ... ... жағдайының, жарықтың, сондай-ақ адамның кору,
оптикалық жабдықтарды (бинокльді, көзілдірікті) пайдалану ... ... ... және оның ... ... ... т.б.), орналасуының, қозғалысының, бақылаушының
қалпының (тұруының, отыруының, жатуының), бақылаушыға ... ... ... ... ... ... ... ұзақтығы
айрықша мәнге ие бола алады. Ұқсастық деңгейіне әр ... ... ... болған жердегі тәжірибе тексерілетін жағдайға ауа-райы,
жарық сәйкес ... нақ ... ... қол жеткізуге болады. Мүндайда
тергеушігс ұқсас жағдайларды қолдан жасап бас қатырудың қажеті жоқ, өйткені
ол табиғи түрде ... көз ... тек ... ... оны ... сай ... ... дөп баса білу. Мүндай әдіс, эксперимент кезінде
қайсыбір құбылысты ... ... ... алу ... ... оқиға болған жерді тұтастай немесе оның жекелеген элементтерін
бұрынғы қалпына келтіру жолымен де ұқсастыруға болады.
Тергеу эксперименті кезінде бұрынғы жағдайды калпына келтіру ... ... ... ... ... ... ... бастапқы
қалпына келтіріп қайта жасау. Мұндай жағдайды бастапқы қалпына келтіру
кезінде өте күрделі реконструкциялық ... ... ... ... ... күрделілігі тергеу экспериментін
өткізетін жердің қаншалықты өзгергендігі және ... ... ... ... байланысты болады.
Тергеу экспериментінің түрі мен мақсатына сәйкес ... ... ... ... түрлері бар:
-жағдайды алғашқы қалпына келтіру (заттарды қылмыс жасалған кезде
тұрған күйінде қою);
-бұрынғыларының орнына ... ... ... ... ... ... өрт қоятын құралдар т.б.);
-жоғалған, жарамсыз болып қалған немесе ... ... ... ... (мысалы, қаруды) іріктеу сияқты түрлері бар.
Тәжірибеде жағдайды байырғы қалпына келтірудің басқа да ... ... жер ... ... ... ... үшін кей жағдайда
күрделі құрылыс жүмыстарын жүргізуге тура келеді (жер ойып шұңқыр жасау, ия
болмаса қазылып қойған шұңқырға ... ... ... ... ... ... қабырғаны қайта көтеру, т.б.).
Қалпына келтіру барысында кей жағдайда өзгерістер де енгізілуі мүмкін.
Мұндай өзгерістер ойластырылмаған, кездейсоқ (мысалы, оқиға ... ... ... ... ... ... ... және мақсатты
түрде ойластырылған, полиция қызметкерлерінің өздері жүр-гізетін (мысалы,
автомобиль апатына байланысты жағдайды байырғы қалпына ... ... ... ... ... ... өзгерістер түрінде бодцы.
Жағдайды қалпына келтіру кезінде объектінін бүрынғы қалпы мен ондағы
кейінгі өзгерістерді дәл білу керек. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... оны хаттау кезінде куәгерлердің,
зардап ... ... ... фотосуреттер мен
киноқұжаттардан, кестелерден, ... ... ... ғимараттың
өр қатарының жоспарынан және басқа құжаттардан, қылмыс ... ... ... байырғы қалыптарын білетіндерден жауап алу барысында
анықталып, нақтылануы мүмкін. ... ... үшін ... және ... келтірілген деректерді мұкият салыстырып, ондағы кездескен
қарама-қайшылыктардың анық-қанығына ... көз ... ... ... ... кезде тергеушінің ақыл-кеңес алу үшін тимя мамандарға
(сот медигіне, ... ... ... инженеріне, т.б.) жүгінгені
жөн. Ал егер қалпына келтуру үшін қол ... әр ... ... ... ... ... ... тергеуші мүндай тілікті
дәлелдеп қағазға түсіреді.
ә) Тергеу экспериментте қатысушылар
Эксперимент жүргізу жөнінде шешім қабылданысымен ... осы ... ... ... да ... алуы керек.
Қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... екі түрі - ... және ... қатысушылар
қарастырылған. Тергеу экспериментіне ... ... ... ... ... ... әзірлейді, тәжірибелі іс-қимылмен оған
басшылық, жасайды, оны ... және ... ... ... ... ... ... барлық ұйымдық және іс жүргізу мәселелерін
шешеді. Кейібір жағдайларда эксперимент жүргізетін тергеушіге ... ... ... ... ... ... қызметкері бөлінуі мүмкін.
Экспериментке айыпталушы, сезікті, куә, жәбірленуші, маман, сондай-ақ
қорғаушы міндеттелмей-ақ қатыса алады. Экспериментті ... ... ... ... ... ... тергеу экспериментіне оның
қатысуынсыз тәжірибе жүргізу мүмкін болмағанда (мысалы, ол кәсіби давдыны
игерген бе, жоқ па, соны ... ... ... ... ... ... ... әзірлік әрекеттеріне қажет деп есептеген ... ... ... ... өз ... ... Оны жауапты істерге күштеп қатыстыруға жол ... ... ... ... ... де ... ... - тергеу экспериментінің қатысушысы ретінде ... ... ... ... ... ... кейбір жағдайларды шешуге арнайы
білім қажет болғанда, іс-қимылды ақылмен ... ... ... Ал маман-криминалист фотосуретке немесе кинобейнеге , дыбыс
жазбаларына қатысты мәселелерге орай ... ... ... ... ... ... және басқа да жабдықтарды
дайындау
Дайындық жүмыстарын жүргізу үстінде тергеуші ... ... ... ... екендігін алдын-ала шешіп, осы керекті
техникалық ... және да ... ... ала ... алу керек.
Мысалы тергеу экспериментін жүргізуге ... ... ... ... қосалқы құралдар керек мүмкін. Сондықтан осының ... ала ... ... ... ... ... өткізетін
жерге шықпай тұрып дайындап алу керек.
Күрделі жағдайларда тергеуші арнайы жоспар жасауы керек. Ол жоспарда
тәжірибенің ... жері мен ... ... ... ... мен ... ... көрсетіледі. Ал, эксперимент өткізілетін
жерге келгеннен кейін ... ... ... ... пен ... ... аралығында өзгерістер болса, оңда ондай өзгерістер
фотосуреттің ... ... ... ... ... ... анықталған мән-жайлар мен қылмыс жасалған кездегі
мән-жайлардьщ сәйкес келетінін немесе сәйкес келмейтінін тексереді.
Экспериментке қатысушыларға олардың ... ... ... мән-мазмұнын түсіндіреді. Алайда, мұндай ... ... ... сөз ... және ... ... ала ... Яғни, тәжірибеге қатысушьшарға олардың қай жерде ... ... ... ... ... ғана ... ... өзара үйлесімді қызметінің әдіс-тәсілдері айқыңдалады.
Тәжірибе жүргізуге қажетті заттай айғақтардың ... ... ... ... ... ... мен тәжірибеге жарамдылығы
тексеріледі. Экспериментке қатысушылардың барлығына да бұл ... мәні мен ... ... ешкімге тіс жармауы мұқият ескертіледі.
Дайындық жұмыстары толық аяқталғаннан кейін, тергеуші осы ... ... ... ... ... кімнің не істейтінін
түсіндіріп, әрқайсысын орын-орындарына орналастырып қояды. ... ... ... екі топтың бір-бірімен қалай, қаңдай белгімен байланыс
жасайтыны, тәжірибе қайталанған ... екі ... ... ... ... тергеушінің берген белгісі бойынша басталады. Осы белгі
берілгеннен кейін тәжірибенің барысын бақылаушы топ зер ... ... ... ... ... жүргізілуін басқарып отырады. Егер
тәжірибе барысында алдын ала қойылған шарт, ... ... ... ... ... ... ... тәжірибені дұрыс жасамаса)
тергеуші белгі беріп тоқтатады, оны басынан бастап қайта жүргізуді талап
етеді. Әр ... ... ... ... түрде және суретке
түсіру арқылы бекітіліп отырады. Әр ... ... ... ... тактикалық-ерекшеліктері бар. Сонымен қатар осылардың бәріне ... ... ... бар. Олар ... ... тым көп адам
қатыстырмау керек, себебі артық ... ... ... ... нәтижелі өтуіне кедергі келтіреді.
2. Тергеу эксперименті сол тексерілетін оқиға болған жағдайға ... ... ... Ол ... ... ... оқиға болған уақытта, сондай көріну, естілу
жағдайында өткізілуі;
ә) эксперимент егер мүмкіншілік болса сол оқиға болған жерде өткізілуі
тиіс. Егер бұл ... ... және ... жағдайлары өзгеріп кеткен болса,
оны бұрынғы қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуі керек.
3.Тәжірибе бірнеше рет ... ... ... Егер тергеу
эксперименті үстінде әр ... ... рет ... ... ... қорытындысын дұрыс анықтап, түсінуге болады. Осы қайталану
кезінде тәжірибе күрделі және ... ... ... ... ... ... тек бір тәжірибені бірнеше рет қайталау деп
түсінуіміз керек. Егер бір тергеу ... ... екі, үш, не ... көп тәжірибе өткізілу көзделсе, онда әр тәжірибе бірнеше рет ... ... ... ... түсінікті экспериментті қайта өткізу
деген түсініктен ажырата білу керек. Егер эксперимент дұрыс жүргізілмеген
немесе іс ... ... ... ... жағдайда ол қайта
жүргізіледі. Мүны да ... ... ... ... деп ... ... тәжірибенің қайталануы ол бір тергеу әрекетінің шеңберінде оның кейбір
элементінің ... ... ... ... бөлініп өткізілуі тиіс
және бірнеше бөлімге бөлініп, әр бөлім ... ... ... Бұл ... ... ... ... береді.
Тергеу экспериментін жүргізу туралы шешімді қабыддаудың қажеттігі
тергеушінің немесе қылмыстық процеске қатысушылардың ... ... ... оқиғаның, фактінің, құбылыстық мазмұны ... ... ... және ... ... әр ... болжамдар пайда болған кезде болады.
Бүндай шешімді ... ... ... күмәндарды сараптама жүргізбей
тәжірибелік жолмен тексерілуі мүмкін екендігіне сенімді болуы керек және ... ... ... ... ... ... ... немесе
себеп болған (қандай да бір дәрежеде себін тигізген) жағдайлар ... ... әрі ... ... ... керек. Егер де бұл шарттар нақты
анықталмаса, онда эксперимент жүргізу мағынасыз, өйткені ол ... бере ... ... қатар, тергеуші пайда болған сұрақты, бұдан
гөрі қарапайым жолмен шешудің ... ... ... ... бар ... және тап осы кезде пайда болған
күмәндарды басқа жолмен шешу мүмкін еместігіне ... көзі ... ... ... экспериментін жүргізу туралы шешім қабылдайды.
Бәрінен бұрын іс құжаттарымен мүқият танысу ... ... ... ... оның ішінде оқиға болған жердің хаттамасы, егер де
соған катысты фактілер тексерілетін ... ... ... ... т.б. Іс ... ... ... өзінде келесі мәселелерді
қамтыған тергеу экспериментін жүргізудің жоспары құрылуы мүмкін:
1.Тергеу эксперименті қай ... ... ... ... ... ... ... тексерілетін факт оқиға болған жерге қатысы
болмаса) немесе басқа жерде?
2.Эксперимент шараларын барынша шынайы ... ... үшін не ... және оны ... ... ... Әсіресе, жағдайдың қандай деталдары,
заттары ... ... ... ал ... ... ... мүмкін?
З.Тексерілетін оқиға өткен кездегі, егер олардың қажеттігі болса, ауа-
райы және басқа да ... ... ... ... ... ... ... тәулік мерзімін) анықтайды.
4. Тергеу экспериментше қатысушылардың құрамын анықтайды, әсіресе жол
жүру керек болғанда. Бұл күрделі ... ... мүше ... ... ... оған ... ... жедел қызметкерлер, куәлер, ... ... ... кем болмауы керек, тәжірибе өткізілетін
жергілікті ... ... ... саны да ... ... ... ... олардың қажеттілігі болса ... ... ... ... ... мен ... Басқа да адамдар қа-
тынастырылуы мүмкін (мысалы, адвокат).
5 Тәжірибелерді ... және ... ... ... экспериментінің нәтижесін бекітетін қүралдар орналасуы және
тергеу тобы жол жүру үшін ... ... ... ... ... ... экспериментін жүргізу туралы сұрақты шеше отырып, тергеуші
қылмыстың өзін, яғни қылмыстық әрекеттерді ... ... ... керек. Ешқашан бұлай істемеу керек, өйткені шын мәнінде басқа ... ... ... әр түрлі адамдардың құқықтары бұзылуы мүмкін.
Қоғамдық қауіпті емес және қылмысты емес, қылмыс ... ... ... ғана ... ... ... заңға сәйкес тексерілетін оқиғаны сипаттайтын ортаны және
әрекеттерді қайтадан құру және тәжірибелерді орындау ... ... ... ... ортаны қайта құру немесе әскердің қажеттілігі
барлық жағдайда бірдей емес. Бір жағдайда тек қана ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір жағдайлардағы көру
мүмкіншілігін тексеруінде тәулік мезгілі, ауа-райы, жарықтылық және т.б.).
Кейде сыртқы жағдайлар әсер ... ал ... ... ... өзін
қайта құру немесе қолдану басты болып қала ... яғни ... ... ... құру ... ... ... қабырға немесе басқа
тосқауыл, сондағы ойықтан кіру мүмкіншілігін тексерген кезде, тексерілінуші
әрекеттер ... ... ... ... да бір қарулар, нәрселер
(немесе олардың көшірмелері, ауыстыру мүмкін болғанда макеттері).
Тексерілетін оқиғаның ... ... ... ... уақытқа дейін
сақталынған жағдайларда (бұл көбіне оқиға болған жер), ... осы ... ... керек, яғни шын мәнінде сәйкес ... ... ... ... бірге куәлардан және оқиға болған жерді
қарау хаттамасы ... орта ... онша ... бола қоймағаны
нақтыланады. Бұл ... ... ... ... ... ... қандай да бір қатысы бар объектілер (мысалы, бұзу
құралы), тәжірибелер жүргізу кезінде шынайы ... ... Олар ... ... ... егер тап осы заттардың (дәлелдемелік
заттардың) қандай да бір ... ... ... ... болғанда.
Тергеу экспериментінін барысы мен нәтижесін бекіту
Тергеу экспериментінің барысы мен оның нәтижесін бекіту үшін ... ... ... ... мен ... ... пен ... дауысты Магнитке жазу қолданылады, моделдер
(макеттер) және ... ... ... ... болып тергеу экспериментінің хаттамасы
табылады, ол өткізілген тәжірибелердің жағдайлары мен тәртібі, ... мен ... ... ... ... басты қайнар көзі
ретінде қызмет етеді.
Хаттамада тек қана тәжірибе кезінде не бақыланса сол ғана ... ... ... жүргізген адаммен толтырылады, яғни тергеушімен не
болмаса анықтама органы ... ... ... ... ... ... толықтай баяндалуы керек, сонымен қатар алынған
нәтижелер де ... Бүл ... ... экспериментінің барысын бекіту
кезектегі жүргізілген эксперименталды жұмыстардың тізбектігіне сәйкес келуі
керек.
Хаттаманы тікелей тергеу эксперименті ... ... ... ... бойда толтыру керек. Оның ... ... ... ... ... ... сонымен қатар тергеу версиялары
жазылмайды.
Егер тергеу экспериментін жүргізу ... фото және ... мен ... қолданылса, онда ... ... ... ... және қолдану жағдайлары мен тәртібін
көрсету керек. Сонымен қатар, техникалық құралдарды қолданар алдында ... ... ... ... ... ... атап ... қүрылымы үш бөлімнен түрады:
• кіріспе;
• баяндаушы;
• қорытьшды.
Кіріспе және қорытынды бөлімдер қандай да бір тергеу экспериментіне
ғана тән ... ... ... ... ... онда ... ... орын мен жағдай қандай негізде ... ... және бұл ... ... ... өткізу жағдайы, экспериментке қатысушылардың
тұрған орны және ... ... ... ... ... өткізу
барысында қандай заттар қолданылды; жүргізілетін тәжірибе шарттарын өзгерту
туралы арнайы атап өту, әрбір тәжірибені және ... ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Интернет технологиялар» пәнінен барлық мамандық студенттеріне арналған әдістемелік нұсқау22 бет
Беттестіру жүргізудің-техника криминалистикалық және тактика криминалистикалық аспектілері31 бет
Жалдап адам өлтірудің түсінігі85 бет
Жалдау арқылы кісі өлтіруді тергеу72 бет
Жауап алудың жалпы ережелері20 бет
Жаңа туған сәби өлігіне сот-медициналық сараптама64 бет
Контрафактілік өнімдер айналысы саласындағы қылмысқа тергеу жүргізуді ұйымдастыру ерекшеліктері88 бет
Криминалистиканың жүйесі7 бет
Меншікке қарсы қылмыстырдың жауап алу ерекшелігі71 бет
Оқиға болған жерді қараудың жалпы жағдайлары51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь