Қазақстандағы экономикалық қылмыспен күрес және мемлекеттік органдардың қызметін жетілдіру жолдарын ұсыну

Кіріспе 3
І. Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың жалпы сипаттамасы 5
ІІ. Қазақстандағы экономикалық қылмыспен күрес жүргізуді талдау 20
ІІІ. Қазақстандағы экономикалық қылмыспен күрес және мемлекеттік органдардың қызметін жетілдіру жолдары 29
Қорытынды 36
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 37
Қылмыстық құқық жеке құкық саласы ретінде мынадай өзіндік ерекшелік белгілерімен көрініс табады:
Қылмыстық кұқық пәні қылмыс істеуге байланысты пайда болатын қоғамдық қатынастарды ретке келтіреді. Ал мүндай ретте қылмыстық кұқықтық қатынастардың субъектілері болып бір жағынан қылмыс істеген адам және қылмысы үшін соларға мемлекет атынан шара қолданатын мемлекеттік құқық колдану және құқық қорғау органдары болады.
Белгілі бір әрекетті немесе әрекетсіздікті қылмыс қатарына жатқызып, оған жаза тағайындау, коғамда, жеке адамға және мемлекетке қарсы қылмыстық іс-әрекетке тыйым салып, оны бұзғаны үшін қылмыстық жауапқа және жазаға тартатын нормаларды белгілеу — мемлекеттін құзыреті. Осы тұрғыдағы қоғамдық қатынастарды ретке келтіру қылмыстық құқыққа ғана тән әдіс болып табылады.
Қылмыстық құкық Жалпы және Ерекше бөлімнен тұрады
Қылмыс пен жаза туралы ұғым, қылмыстық заңның түсінігі, міндеттері, қылмыстық жауаптылықтың негізі және одан босату, қылмыс құрамының түсінігі, қылмыстық заңнын кеңістіктегі және мезгілдегі күші, іс-әрекеттің қоғамға қауіптілігін жоятын мән-жайлар туралы түсініктер, сондай-ақ қылмыс істеу сатылары туралы ұғыммен, қылмысқа бірге қатысу, жазаңың максаты және жүйелері, жаза тағайындаудың немесе қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босатудың мәселелері осы Жалпы бөлімде зерттеледі. Көптеген зкономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың белгісі — оның заты болып табылады. Мысалы: жалған ақша немесе бағалы қағаз (206-бап); қымбат металдар мен табиғи асыл тастар немесе інжу-маржан (210-бап); тауарлық белгі (199-бап); оеы топқа жататын қылмыстардың объективтіқ жағы әрекет немесе әрекетсіздікпен сипатталады. Біршама экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың құрамының міндетті белгісі — қоғамға қауіпті іс-әрекеттерді істеу тәсілі болып табылады. Мылсалы: экономикалық контрабандыны істеу тәсілдері (209-бап); салық төлеуден жалтару (221, 222-баптар); кеден төлемдері мен алымдарын төлеуден жалтару тәсілдері (214-бап).
Қылмыстың тікелей объектісі кәсіпкерлік немесе басқа да коммерциялық әрекетті реттейтін қоғамдық қатынастар болып табылады. Қылмыстық жауаптылықтың басты ағарты —азаматтың, ұйымның немесе мемлекеттің құқықтары мен мүдделеріне зиян келтіру болып табылады. Объективтік жағынан осы бапта кврсетілген қылмыс құрамы: кәсіпкерлік немесе банктік қызметті.жүзеге асыру ниетінсіз, несие алу, салық төлеуден босатылу, өзге де мүліийк пайда алу немесе тыйым салынған қызметті жасыру мақсатымен заңда белгіленген зардапты келтiре отырып коммерциялық ұйым құру әрекеті арқылы сипатталады. Қылмыс тек әрекет арқылы жүзеге асырылады. Жалған кәсіпкер коммерциялық ұйым құру үшін оны тіркету және оған лицензия алу үшін заңпа көрсетілген барлық құжаттарды дайындайды. Құрылтайшылар жиналысын өткізеді, жарғы қабылдап, қажет болған ретте құрылтайшы шартын бекітеді. Осыдан кейін кәсіпкерлік немесе банктік қызмет заңды тіркеуден өткізіледі оған лицензия беріліп, банк операцияларын жүзеге асыру үшін алымдағы және есептесу счеттары белгіленеді. Осымен кәсіпкерлік ұйымның барлық заңды қызметі доғарылады жалған кәсіпкер азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке зиян келтіруге бағытталған басқа әрекеттермен шұғылданады: несие алады, азаматтардан немесе ұйымдардан ақша қаражаттарын жинайды, сөйтіп тыйым салынған қызметпен айналыс; бастайды.
1. ҚР қылмыстық кодексі. “Жетi Жаргы” 1997
2. ҚР Азаматтық кодексі А. 2001
3. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. А. 2001
4. Жоламан Қ. Д., Мұхтарова А. Қ., Тәукелев А.Н. Мемлекет және құқық теориясы. –Алматы, ҚазМу баспа орталығы. 1999. 320б.
5. Булгакова Д.А. «Мемлекет және құқық теориясы». Оқу құралы. Алматы. «Заң әдебиеті» 2004ж. 106б.
6. Экономикалық және жемқорлық қылмыспен күрес жөніндегі ҚР Агенттігі мәліметтері
7. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің 2006 - 2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы
8. ҚР Жоғарғы сот мәліметтері. А. 2010
9. “ҚР сыбайлас-жемқорлықпен күрес туралы” Заңы
10. Амандықов С.К. «Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы». Оқу құралы. – Астана. 2009ж. 348б.
11. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңы. 27б.
12. Ағдарбеков Т. «Мемлекет және құқық теориясы» Оқулық. – Алматы: «Наз» баспа компаниясы, 2003. 328б.
13. Қазақстан Республикасының соттарының қысқаша тарихи кезеңдері. Зерттеу нәтижесі. //Тураби. 1/2001 10-11б.
14. Мемлекет және құқық негіздері. Оқулық. Алматы. 574б.
15. Қазақстан Республикасының «Соттар және судьялардың құқықтық жағдайы туралы» Конституциялық Заңы. //Егемен Қазақстан. 2000ж. 28 желтоқсан. 3-4б.
16. Баскаруды жетілдірудің бастаулары // Егемен Қазақстан, 7.06.2006 ж.
17. Нүкенов А. Жергілікті баскаруды жетілдіру мәселелері // Саясат. -2003. №7.
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
І. Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың жалпы сипаттамасы ... ... ... қылмыспен күрес жүргізуді талдау 20
ІІІ. ... ... ... ... және ... ... ... жолдары 29
Қорытынды 36
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 37
Кіріспе
Қылмыстық құқық жеке құкық ... ... ... ... ... көрініс табады:
Қылмыстық кұқық пәні қылмыс істеуге байланысты пайда болатын қоғамдық
қатынастарды ... ... Ал ... ... қылмыстық кұқықтық
қатынастардың субъектілері болып бір ... ... ... адам ... үшін ... мемлекет атынан шара қолданатын ... ... және ... ... органдары болады.
Белгілі бір әрекетті немесе әрекетсіздікті қылмыс қатарына жатқызып,
оған жаза тағайындау, коғамда, жеке адамға және мемлекетке қарсы ... ... ... оны бұзғаны үшін қылмыстық жауапқа және жазаға
тартатын нормаларды белгілеу — ... ... Осы ... қоғамдық
қатынастарды ретке келтіру қылмыстық құқыққа ғана тән әдіс ... ... ... ... және ... бөлімнен тұрады
Қылмыс пен жаза туралы ұғым, қылмыстық заңның түсінігі, міндеттері,
қылмыстық ... ... және одан ... ... ... ... заңнын кеңістіктегі және мезгілдегі күші, іс-әрекеттің қоғамға
қауіптілігін жоятын мән-жайлар туралы ... ... ... ... ... ... ... бірге қатысу, жазаңың максаты ... жаза ... ... ... жауаптылықтан және жазадан
босатудың мәселелері осы Жалпы бөлімде ... ... ... ... қылмыстардың белгісі — оның заты болып табылады. Мысалы:
жалған ақша немесе бағалы қағаз (206-бап); қымбат металдар мен табиғи ... ... ... ... ... ... (199-бап); оеы топқа
жататын қылмыстардың объективтіқ жағы ... ... ... ... экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың құрамының
міндетті белгісі — қоғамға қауіпті ... ... ... ... ... ... ... істеу тәсілдері (209-бап);
салық төлеуден жалтару (221, ... ... ... мен ... ... ... ... тікелей объектісі кәсіпкерлік немесе басқа да коммерциялық
әрекетті реттейтін ... ... ... ... ... басты ағарты —азаматтың, ұйымның немесе мемлекеттің ... ... зиян ... ... ... ... жағынан осы бапта
кврсетілген қылмыс құрамы: кәсіпкерлік немесе банктік қызметті.жүзеге асыру
ниетінсіз, ... алу, ... ... ... өзге де мүліийк пайда алу
немесе тыйым салынған қызметті жасыру мақсатымен заңда белгіленген зардапты
келтiре ... ... ұйым құру ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Жалған кәсіпкер коммерциялық ұйым құру
үшін оны ... және оған ... алу үшін ... ... барлық
құжаттарды дайындайды. Құрылтайшылар жиналысын өткізеді, жарғы қабылдап,
қажет болған ретте құрылтайшы ... ... ... ... ... банктік қызмет заңды тіркеуден өткізіледі оған ... ... ... ... ... үшін ... және есептесу счеттары
белгіленеді. Осымен кәсіпкерлік ұйымның барлық заңды қызметі ... ... ... ... немесе мемлекетке зиян келтіруге
бағытталған басқа әрекеттермен ... ... ... ... ... ақша ... жинайды, сөйтіп тыйым ... ... ... ... ... ... экономикалық қылмыспен күрес
және мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... Осы ... ... асыру үшін келесідей міндеттер қойылды:
- Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың ... ... ... ... ... пен сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес
жүргізудің барысын талдау;
- Мемлекеттік органдардың экономикалық ... ... ... ... ... жұмыстың құрылым кіріспеден, үш тараудан, ... ... ... ... ... ... қызмет саласындағы қылмыстардың жалпы сипаттамасы
Қылмыстық. кодекстің 7-тарауы "Экономиқалық қызмет саласындағы
қылмыстарға" ... Осы ... ... қылмыстардың топтық объектісі —
экономикалық қызмет саласын құқықтық жолмен реттейтін ... ... ... тобы ... ... Осы тарауға ... ... ... ... қызметтін әртүрлі саласында
көрініс табады.
Қылмыстың тікелей объектісі — экономикалық ... ... ... қоғамдық қатынастар болады. Кейбір нақты қылмыстардың ... ... ... қол ... ... ... қызмет саласындағы қылмыстардың белгісі — оның
заты болып табылады. Мысалы: жалған ақша немесе ... ... ... ... мен табиғи асыл тастар немесе інжу-маржан (210-бап);
тауарлық белгі (199-бап); оеы топқа жататын ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қызмет
саласындағы қылмыстардың құрамының міндетті белгісі — қоғамға қауіпті іс-
әрекеттерді істеу ... ... ... ... ... ... ... (209-бап); салық төлеуден жалтару (221, 222-
баптар); кеден төлемдері мен алымдарын төлеуден жалтару тәсілдері ... ... ... жағының белгісі — қоғамға қауіпті
зардаптың -зиян келтірудің орын алуы ... ... Зиян ...... аса ірі болуы мүмкін, бұларға тиісінше түсінік кейбір баптардың
ескертуінде берілген, ... 189, 190, ... ... ... ... саласындағы қылмыстардың
барлығы кінәнің қасақаналық түрімен жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... ... ... ... құрамы жоқ.
Бiрақта жеке-леген қылмыс түрлері кінәнің екі нысанымен жасалады ... ... ал ... ... ... абайсыздықпен) (Мысалы
189-бап).
Қылмыстың субъектісі — жалпы, сондай-ақ. арнаулы субъ-екті болуы
мүмкін. Осы тараудағы барлық ... үшін ... ... ... ... ... саласындағы қылмыстардың арнаулы субъектілері
болып қызмет бабын пайдаланып жасаған ... ... ... сондай-ақ, коммерциялық немесе басқа ұйымдардың басқарушылары
немесе жеке кәсіпкерлер танылуы мүмкін.
Экономикалық ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметке кедергі жасау (189-баІп
Ұйымдық-құқықтық нысандарына немесе ... ... ... ... ... ... ұйымның құқықтары мен заңды мүдделерін
шектеу, сондай-ақ жеке кәсіпкер мен коммерциялық ұйымның дербестігін ... оның ... өзге де ... араласу, егер осы әрекеттерді лауазымды
адам өзінің қызмет бабын пайдаланып ... сол ... ... ... енген
сот актісін бүза отырып немесе үлкен залал келтіріп жасалса, ... ... ... ... ... табылады (ҚК-тің 189-бабы).
Қазақстан Республикасының Конституциясы әркімнің кәсіпкерлік қызмет
еркіндігіне, өз мүлкін кез келген ... ... ... үшін ... ... ... берген (Іб-баптын 4-тармағы). Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінің 10-бабына сәйкес ... ... ... мен ... ... ... ... сұранымды қанағаттандыру арқылы пайда немесе жеке ... ... ... (жеке Ісәсіпкерлік) не мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпкерлік қызмегкәсіпкердің атынан, оның тәуекел етуімен және
мүліктік жауапкершілігімен жүзеге асырылады. Мемлекет көсіпкерлік ... ... ... және оны қорғау мен қолдауды қамтамасыз етеді.
Заңға сәйкес әрбір азамат ... ... ... ... ... қызметті кімнің де болсын рұксатын алмай-ак, жеке кәсіпкер
ретінде мемлекеттік тіркеуден өткізген соң ... ... ... Шаруа
(фермер) қожалығы да кәсіпкерлік қызметпен заңды ... ... ... ... қожалығын мемлекеттік тіркеуден өткізген сон жүзеге асырады.
Заңды ... ... ... ... сәйкес Әділет министрлігі
органдарында мемлекеттік тіркеуден өтіп, кәсіпкерлік қызметпен айналысады.
Қазақстан ... ... 1995 ... 17 ... ... заң күші бар ... ... кейбір көсіпкерлік қызмет түрімен
айналысу үшін жеке ... ... ... ... ... арнаулы рұксат-лицензия алулары қажет. Лицензия — жеке немесе
заңды тұлғаларға ... бір ... ... ... бір ... және оны ... ... шарттарын белгілейтін ресми құжат болып
табылады. Қазақстан Республикасындағы шетелдік азаматтар ... ... үшін ... ... 1994 ... ... "Шетелдік инвестициялар туралы" Заңына сәйкес тіркеуден
өтеді. Осы қылмыстың ... ... ... ... ... ... қол сұғу ... Ондай қоғамдық қатынастар тізбегі
Қазақстан Республикасының "Жеке кәсіпкерлік ... 1997 ... 6 ... ... ... ... ... мына төмендегі бірнеше балама ... ... ... нысандарына немесе меншік нысан-дарына қарай жеке
кәсіпкердің немесе коммерциялық ұйымның құқықтары мен заңды мулделерін
шектеу; б) жеке ... мен ... ... ... ... ... қызметіне өзге де заңсыз араласу; в) сол сияқты заңды күшіне енген сот
актісін бұза отырып жасалған осы ... г) ... ... ... келтіріле
отырылып жасалған осы әрекеттер;
Ұйымдық-кұқықтық нысандарына немесе меншік нысандарына ... ... ... ... ... ... мен заңды мүдделерін
шектеуге — заңда белгіленген ... ... ... ... ... ... ... қызметтің түрімен айналысуға субъектілердің тең
құқығын бұзу, жеке ... ... ... ... ... ашық
немёсе көмескі түрде тіркеуден жалтару, кәсіпкерлік қызметпен айналысуға
лицензия беруден негізсіз бас тарту немесе лицензия ... ашық ... ... ... ... ... ... эко номиқалық,
ғылыми-техникалық немесе құқықтық жағынан негізсіз қолдамау, азаматтардың,
заңды ... ... ... ... ... ... ... жасауына байланысты әрекеттеріне сотқа шағымдану
мүмкіндігін шектеу немесе одан айыру т.б. ... ... Жеке ... ... ... ... шектеуге не оның қызметіне өзге де
заңсыз араласуға — ... ... өз ... жасау
мүмкіндіктеріне кедергі қою; өз өнімдеріне тұтынушылар мен ... ... ... бағасын дербес белгілеуді шектеу; жеке немесе заңды
тұлғалардың мүлкін, мүліктік құқығын, интеллектуалдық ... ... ... негізінде пайдалануға тартуды ... ... ... ... асыруға негізсіз араласу әрекеттері жатады.
Заңды күшіне енген сот актісін бүза ... ... ... ... ... — жеке ... коммерциялық ұйымдардың заңды кәсіпкерлік
қызметіне кедергі жасалуына байланысты ... ... ... ... ... бермеу, әртүрлі кедергілер келтіру т.б.)
кәсіпкерлердiң сотқа шағымдануы ... ... сот ... ... ... енген талаптарды бұзу әрекеттері жатады.
Ірі залал келтіріле отырылып ... ... ... ... ... ... айлықесептік көрсеткіштен жүз есе асатын сомада
келтірілген зиян, не ұйым мен мемлекетке ... ... ... Қазақстан
Республикасының заң-дарыңда белгіленген айлық есептік көрсеткіштен бес жүз
есе асатын сомада келтірілген зиян ... ... ... ... ... қарай талдап отырылған қылмыс құрамы ... ... ... ... ... ... ... ген
балама әрекеттердің біреуі жасалса аяқталған деп саналады.
Субъективтік жағынан ... ... ... ... ... адам ... ... арқылы заңсыз кәсіпкерлік қызметке ... ... ... және ... ... ... ... қызметті тіркейтін,
лицеңзия беретін мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары.
Заңсыз кәсіпкерлік ... ... ... ... не ... ... алу
міндетті болған жағдайларда арнаулы рұксатсыз (лицензиясыз) ... ... ... ... ... сондай-ақ кәсіпкерліктің тыйым
салынған түрлерімен шүғылдану, егер осы ... ... ... ... ірі зиян келтірсе, не ірі мөлшерде табыс табумен байланысты
болса — ... ... ... деп танылады (КК-тін; 190-бабы).
Азаматтардың кәсіпкерлік қызметін ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Осыған орай
азаматтар арнайы көзделген жағдайларды коспағанда заңды тұлға құрмай-ақ
мемлекеттік тіркеуге ... ... ... ... қызметпен
айналысуға құқылы. Сондай-ақ шаруа (фермер) кожалығы; мердігерлік шартжәне
өзгеде ... ... ... бір ... жұмыс атқаратындар;
көтерме және бөлшек сауда желісінен басқа өздеріне тиесілі мүлікті, сондай-
ақ өндірілген, өңделген, ... ... ... оған қоса импорттық
өнеркәсіптік және ... ... сол үшін ... бөлінген жерлерде
немесе комиссиялық дүкендер арқылы ... ... ... ... ... ... түскен түсімі жылына ең төменгі жиырма жалақы жиын-
тығынан аспайтын азаматтар мемлекеттік тіркеуден босатылады, ... ... ... ... ... ... ... (АК 19-баптың 4-
тармағы)[2].
Азаматтық кодекстін 42-бабына ... ... ... ... ... көзделген. Осы және жеке кәсіпкерлік туралы 1997 жылғы 5
маусымдаға Заңға, "Лицензиялау туралы" заң күші бар ... ... ... ... ... рұқсат лицензия болған жағдайда ғана
жүзеге асырылады. Осыған орай осы к.ылмыстың ... ... ... асырудың мемлекет белгілеген бірқалыпты дұрыс ... ... ... ... ... ... ... объективтік жағынан мынадай балама әрекеттерден қүралады: 1.
Кәсіпкерлік ... ... ... не ... ... алу ... ... арнаулы рұқсатсыз (лицензиясыз) немесе лицензия
шарттарын бүзып жүзеге ... ... ... ... ... ... заңда белгіленген тіркеу тәртібін бұзып, Бұл әрекетті ... ... ... Рұксат (лицензия) алмай кәсіпкерлік қызметті жүзеге
асыруға — заңда белгіленген ... ... ... ... ... алу ... бұзу ... Лицензия шарттарын бұзып
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... оның жүзеге асырылуы тәртібін бүзу, лицензияны бөтен ... ... ... өтіп ... ... пайдалану және т.б.
2. Кәсіпкерліктің тыйым салынған түрлерімен шұғылдану. Заңда ... ... ... шүғылдануға тыйым салынған. Осыған
қарамастан кәсіпкер заң ... ... ... салынған кәсіппен
шүғылданады.
3. Жоғарыда көрсетілген әрекеттер азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке
ірі зиян келтірсе, не ірі ... ... ... байланысты болса.
Қылмыстық кодекстің осы бабының ескертуіне сәйкес заңсыз кәсіпкерлік
(190-бап) және ... ... ... (191 -бап) ... сомасы 500 жүз
айлық есептік көрсеткіштен асатын табыс — ірі мөлшердегі ... деп, ... 2000 ... ... ... асатын табыс — аса ірі ... деп ... ... ... ... ... ескертуінде берілген — ол
азаматтар үшін айлық есептік көрсеткіштен 100 есе, ал ұйым мен ... ... ... ... болуы керек.
Заңсыз кәсіпкерлік қылмыс қүрамы жөнінен материалдык құрамға жатады.
Осыған орай қылмыс заңда көрсетілген ірі зиян ... ... ... ... ... ... аяқталғандеп танылады. Субъектйвтік
жағынан қылмыс қасақаналық нысаны ... ... ... ... ... субъектісі жалпы немесе
арнаулы болуы мүмкін.
Қылмыстықкодекстің ... ... осы ... а) ... топ ... б) аса ірі ... табыс
табумен ұштастырылған; в) заңсыз кәсіпкерлігі немесе заңсыз банктік қызметі
үшін ... ... адам ... түрлері көрсетілген. Ұйымдасқан топтың
түсінігі ҚК-тің 31-бабының 3-тармағында ... Аса ірі ... ... ... ... беріл-ген. Заңсыз кәсіпкерлігі
немесе заңсыз банктік қызметі үшін ... ... ... ... бойынша бұрын сотталған, бiрақ сотталғандық атағы заңда белгіленген
тәртіппен жойылмаған немесе алынбағандар танылады (ҚК-тің 69, 77-баптары).
Заңсыз ... ... ... ... ... экономиқа саласындағы қылмыстардың
ең қауіпті түрі болып отыр. Бұл қылмыс заңсыз кәсіпкерліктің ерекше бір
көрінісі ... ... ... ... ... ... тіркеуден
өткізбей немесе рұксат (лицензия) алу міндетті болған жағдайларда арнаулы
рұқсатсыз (лицензиясыз) немесе ... ... ... ... ... осы ... ... ұйымға немесе мемлекетке ірі зиян ... ... ... ... табумен ұштасқан іс-әрекеттер заңсыз банктік қызмет деп
белгіленген (ҚК-тің 191-бабы).
Қылмыстың ... ... ... ... ... қатынастарға қол сұғу болып табылады.
Объективтік жағынан қылмыс құрамы мынадай ... жеке ... ... ... ... (банктік операцияларды)
тіркеуден өткізбеу; міндетті рұқсат (лицензия) алуды сақтамау; ... ... ... ... ... асыру; көрсетілген әрекеттер
ұйымға, мемлекетке ірі зиян ... ... ірі ... ... ... болуы болып табылады.
Банктік қызметті (банктік ... ... ... ... ... әрекет деп танылады. Міндетті лицензия алуды
сақтамау деп арнаулы заңда көрсетілген осы талаптарды ... ... ... ... ... рұқсат етілген банктік қызметті
(операцияларды) ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттер заңда көрсетілген ірі зиян келтірумен немесе ірі
мөлшерде табыс алумен ұштасуы ... Егер ... ... қылмыстық
зардап орын алмаса, онда кінәлі адам әкімшілік жауапқа тартылуы мүмкін. ... ... ірі ... ... ... ... ... 190, 191-
баптарында берілген. Қылмыстың субъектісі болып заңсыз банктік қызметпен
айналысқан Қазақстан ... ... шет ... ... ... адамдар танылады,
Субъектавтік жағынан қылмыс кінәлінің қасақана нысаны арқылы жүзеге
асырылады. Бұл жерде қасақаналықтың тікелей ... ... түрі де ... топ жасаған; аса ірі мөлшерде табыс ... ... ... ... ... ... ... үшін бұрын сотталған адам
жасаған әрекеттер заңсыз банктік қызмет жүргізу ... ... ... ... ... Бұл ... ... Қылмыстық
кодекстің 190-бабының 3-тармағында көрсетілген осындай ... ... ... ... ... ... ... "Жалған кәсіпкерлік, яғни кәсіпкерлік
немесе банктік қызметті жүзеге асыру ... ... алу, ... ... өзге де ... пайда алу немесе тыйым салынған қызметті ... бар ... ... ... мемлекетке ірі зиян келтірген ком-
мерциялық ұйым кұру — жалған кәсіпкерлік" дегі ... ... ... ... ... ... да ... реттейтін қоғамдық ... ... ... Қылмыстық
жауаптылықтың басты ағарты —азаматтың, ұйымның немесе мемлекеттің құқықтары
мен мүдделеріне зиян ... ... ... ... ... осы бапта
кврсетілген қылмыс құрамы: кәсіпкерлік немесе банктік қызметті.жүзеге асыру
ниетінсіз, несие алу, салық төлеуден босатылу, өзге де ... ... ... ... ... ... ... мақсатымен заңда белгіленген зардапты
келтiре отырып коммерциялық ұйым құру ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Жалған кәсіпкер коммерциялық ұйым ... оны ... және оған ... алу үшін ... ... ... ... Құрылтайшылар жиналысын өткізеді, жарғы қабылдап,
қажет болған ... ... ... ... Осыдан кейін кәсіпкерлік
немесе банктік қызмет заңды тіркеуден ... оған ... ... операцияларын жүзеге асыру үшін алымдағы және есептесу ... ... ... ... барлық заңды қызметі доғарылады
жалған кәсіпкер азаматқа, ұйымға ... ... зиян ... ... ... ... несие алады, азаматтардан
немесе ... ақша ... ... сөйтіп тыйым салынған
қызметпен айналыс; бастайды. ... ... ... ... ...... ұйымға қауіпті зардап немесе мемлекетк ірі ... Осы ... ... ... ... деп танылады (Ірі зиянның
түсінігі ҚК-тін ... ... ... ... ... мән жөнінен материалдық құрамға жатады[3].
Субъективтік жағынан қылмыс қасақаналықпен (тікеле немесе жанама)
жүзеге ... ... ... ... ... салынған қызметті
жасыіру, заңсыз несие алу, салық төлеуде босатылу немесе өзге де ... табу ... ... ... ... — кез келген есі дұрыс, 16-
ға толға азамат болады.
Заңсыз жолмен алынған ақша ... ... өзге ... ... кодекстін 193-бабында "Көпе-көрінеу заңды жолмен алынған
ақша ... ... өзге де ... ... ... ... басқа
да мәмілелер жасау, сондай-ақ аталған қаражатты немесе өзге де ... ... өзге де ... ... жүзеге асыру үшін
пайдалану қылмысының аныктамасы көрсетілген. Заңда ... ... ... ... ақша ... ... өз мүлікті заңдастыру деп аталады.
Қылмыстың тікелей объектісі экономикалық қызмет аясындағы ақша қаражат
айналымын реттеудің қоғамдық қатынастары
Осы ... ... ... ... — оның заты болып табылады.
Қылмыстың ... ақша ... ... ... ... ... өзге ... Ақша қаражаты тенгелік немесе валюталық көріністе болады. Мүлік
қозғалатын немесе козғалмайған (ғимараттар, құрылыстар, кешендер), ... ... ... жалға алынған жер учаскелері бо-луы мүмкін. Қылмыстық
кодекстің 193-бабындағы көрсетіл-ген әрекеттер нысаны ... ... ... ... ... ... көрінеді, бiрақта мазмұны жөнінен алып қарағанда бұл
әрекеттердің бәрі қылмысты әрекетке ... ... ... заты — ... ... ... жолмен — талан-тараж, қызмет бабында пайдакүнемдікпен
;қиянат жасау, наркотикалық нәрселерді немесе қару-жарақты ... ... ... ... ... ... жалған кәсіпкерлік, салық-ты
төлеуден жалтару арқылы алынған.
Қылмыстың объективтік жағы — заңда белгіленген ... ... 1) ақша ... ... өзге ... ... операциялар
жасау; 2) басқа да мәмілелер жасау; 3) ... ... өзге де ... ... өзге де ... ... жүзеге асыру үшің пай-
далану. Акша қаражатымен немесе өзге мүлікпен қаржылық операциялар ... ... ... ... акша қаражаттарын пайдаланып банктік есеп ашу
немесе жүргізуді, оны төлем ... ... ... осы ... ... облигция, басқадай бағалы қағаздарды алуды немесе оларды
басқадай айырбас құралы ретінде пайдалануды айтамыз.
Заңсыз жолмен ... акша ... ... өзге де ... ... ... ... және міндеттерді белгілейтін, өзгертетін
немесе жоятын өрекеттерді (сатып алу, сату, ... ... ... ... ... да мәмілелер жасау деп айтамыз.
Заңсыз жолмен алынған ақша қаражатын немесе мүлікті кәсіпкерлік немесе
өзге де ... ... одан әрі ... ... ... ... кәсіпкерлік немесе өзге де экономиқалық. қызметті ... ... үшін ... деп танылады.
Қылмыс құрамы жағынан формальдық құрамға жатады. Қылмыс ... осы ... ... ... уақыттан бастап аяқталған деп
табылады.
Қылмыс ... ... ... ... ... ... көрінеу заңсыз жолмен аталған ақша қаражатын немесе өзге де мүлікті
заңдастыруды ... және соны ... ... ниет ... ... ... ... табылмағанымен, ол сөз жоқ ... жаза ... ... ... ... ... — 16-ға ... есі дұрыс кез
келген адам.
Қылмыстық, кодекстің 193-бабының 2-тармағында мынадай ... ... а) ... тобының алдың ала сөз байласуы бойынша; 2)
әлденеше рет; 3) адам өзiнiң қызмет бабын ... ... ... ... ... алынған акша қаражатын немесе өзге де мүлікті
заңдастыруды бірлесіп жасау туральі күні бұрын — ... ... ... адамдар қатысса, ол адамдар тобы алдың ала сөз байласып жасаған
қылмыс деп танылады. Талданып ... ... ... ... екі ... одан да көп жасау, егер адам бүрын жасалған қылмысы
үшін заңмен белгіленген тәртіппён қылмыстық ... ... ... ... немесе қылмыстық жауапқа тарту мерзімі өтпесе онда
қылмыс әлденеше рет ... деп ... Осы бап ... ... ... жасаған әеркетке мемлекеттік органның, коммерциялық немесе өзге
де ұйымның заң бойынша ... ... деп ... қылмыстары
жатады. Қылмыстық кодекстің 193-бабының 3-тармағында осы ... ... ... ... Олар ... топ, ... (қылмысты ұйым) жасаған немесе ірі мөлшерде жасалған әрекеттер.
Ұйымдасқан топ пен ... ... ... ... ... ... ... Осы бап бойынша он мың айлық есептік
көрсеткіштен ... ... ... ... немесе ақша қаражатын немесе
басқа мүлікті ... ірі ... деп ... ... ... ... алу және мақсатсыз пайдалану (194-бап) Қылмыстық
кодекстің 194-бабында "Жеке кәсіпкердің немесе ұйымның шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... несиенің, демеу
қаржының, несиелеудiң жеңілдікті шарттарын алуға арналған елеулі мәні ... де ... ... ... ... ... ... немесе
өзге де несие берушіге беру арқылы жеке ... ... ... ... ... не ... жеңілдікті шарттарын алуы,
сондай-ақ несиелеуді, ... ... ... жеңілдіктерді жоюға не
бөлінген несие мен демеуқаржы мөлшерлерін шектеуге әісеп ... ... ... ... ... ... ... немесе өзге несие берушіге
хабарламау, егер осы әрекеттер ірі зиян ...... ... алу" деп
табылады делінген.
Қылмыстың. тікелей объектісі банктік немесе басқадай несиелік
ұйымдардың ... ... ... ... ... ... қылмыс іс-әрекеттен, қылмыстың зардабынан және
себеітті ... ... ... ... ... ... 1) несие алу, ... ... ... алу. Бұл ретте жеке көсіпкер немесе ... ... ... ... ... ... алуды осы қылмыс құрамында
көрсетілген тәсілдерді — жеке ... ... ... ... ... жай-күйі немесе кепілдік мүлкі туралы немесе ... ... ... ... ... ... ... мөні бар
өзге де мән-жайлар туралы көпе-көрінеу жалған мәліметтерді банкке немесе
өзге де ... ... беру ... сол ... ... ... қаржы
беруді тоқтатуға, жеңілдіктерді жоюға не бөлінген ... мен деме ... ... өкеп ... мөн-жайлардың пайда болуы туралы ақпаратты
банкке, өзге несие ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады. Яғни бұл қылмыстың ... ... ... ... мәліметтер
енгізілген ресми құжаттарды пайдалану болып табылады. Мұндай құжаттарда
жеке кәсіпкердің немесе ұйым ... қолы ... ... ... қажет.
Қылмыс заңда көрсетілген зардап — ірі зиян келтірілсе аяқ-талған деп
табылады. Зиян несие берушіге (банкке ... өзге де ... ... Ірі ... ... ... ... 189-бабының
ескертуінде берілген.
Субъективтік жағынан қылмыс құрамы тікелей ... ... ... субъектісі—арнаулы субъект. Олар жеке кәсіпкер немесе
ұйым жетекшісі.
Мемлекеттік мақсатты несиені не мемлекет кепілдігімен ... ... ... ... егер осы ... азаматқа, ұйымға
немесе мемлекетке ірі зиян келтірсе, ол ... ... ... ... ... ... ... мақсатты несие деп Қазақстан
Республикасы Үлттықбанкі арқылы белгілі бір мақсатқа пайдалануға (тұрғын ... ... ... ... ... объектілерін салу)
берілетін ақша қаражаттары болып табылады. Мемлекет кепілдігімен берілген
несиеге ешбір процентсіз ... ... банк ... ... ... ... ... үшін ақша қаражатын белгілі бір мерзімге беру жатады.
Осы несиелерді тікелей мақсатқа пайдаланбау деп — мақсатты несиені не
мемлекет ... ... ... ... міндеттемеде көрсетілмеген
басқа мақсатқа пайдалануды ... ... ... ... жетекшісі
ауылшаруашылық техниқасын, тұкым сатып алу үшің мемлекеттен.мақсатты несие
ала отырып, бұл ... ... ... мақсатқа — кұрылыс
материалдарымен сауда-сатық жасауға ... ... ... ... ... азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі зиян
келтірсе — осы қылмыс құрамының ... ... ... Ірі ... ... 189-бабында берілген.
Қылмыстық кодекстің 194-бабының 2-тармағында көрсетілген қьілмыс
құрамының субъектісі 16-ға толған, кез ... есі ... ... яғни ... ... ... ... жалтару (195-бап) Қылмыстық кодекстін
195-бабына сәйкес ірі мөлшердегі несиелік ... ... ... сот
актісі заңды күшіне енгеннен кейін ұйым жетекшісінің немесе азаматтың ...... ... ... ... ... деп ... .
Қылмыстың тікелей объектісі — ... ... ... мүддесін
белгілейтін қоғамдық қатынастар. Мұндай кұкықтық қатынастар мәні немесе
мазмұнына сәйкес ... ... ... ... ... ... жағы әрекетсіздік арқылы ірі мөлшердегі несиелік
берешекті атаудан тиісті сот актісі заңды күшіне ... ... ... ... ... асырылады. Мұндай әрекетсіздікті істеуден әдейі
жалтарған деп тануға — біріншіден несиелік ... ... ... ... сот ... ... ... енгеннен кейін, екіншіден несиені өтеу-ден
жалтару әдейі, үшіншіден ірі мөлшердегі несиелік-берешекті өтеуден жалтару
арқылы ... ... ... ... ... ... формальдық болып
табылады, қылмыс заңда көрсетілген зардап ірі мөлшердегі несиені тиісті сот
актісі заңды ... ... ... ... жалтарған уақыттан бастап
аяқталған деп саналады. Ірі мөлшердегі ... ... ... осы
баптың ескертуінде көрсетілген.
Субъективтік жағынан қылмыс тікелей қасақаналықпен істеледі.
Қылмыстың субъектісі заңда тура ... Ол ... ... ... немесе жеке азамат.
Монополистік іс-әрекеттер және бәсекені әдейі шектеу (196-бап)
Қылмыстық кодекетің 196-бабында "Монополиялық жоғары ... ... ... мен ... ... сондай-ақ рынокты бөліп алу, рынокқа кіруді
шектеу, одан экономикалық қызметтің басқа да субъектілерін ... баға ... ... ... тұру ... ... шектеу, егер бұл
әрекеттер азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі зиян ... ... ... және ... ... ... ... қылмыстық
жауаптылық белгілеген.
Нарықтық экономиқаның басты белгілерінің бірі нарықтық заңдардың ... яғни ... ... ... ... ... ... Осы жағдайға
байланысты нарықтың бірқалыттғы қызмет етуінің және дамуының ... бірі ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Бірақта нарықтың өзін-өзі ретке ... ... ... ... шектейтін нысандарды туындатады. Мұндай ретте мемлекет құқық
нормадарын ... ... және ... ... ... ... қызметіне араласуға міндетті. Экономика саласында
шаруашылық жүргізуші субъектілердің нарықтағы ... ... жол ... ... тойтару мақсатымен мемлекет антимонополиялық реттеу
арқылы экономикаға мемлекеттік ыкпал ... ... ... және табиғи) реттеуінің кұқықтық ... ... 1998 ... 9 ... ... "Табиғи монополиялар
туралы" заңы болып табылады. Осы түрғыдағы қоғамға қауіпті іс-әрекет ... ... оның ... ... ... көрсетілген.
Қылмыстың тікелей объектісі — адал бәсекеге негізделіп, нарықта
үстемдік жағдайға ие болған шаруашылық ... ... ... қатынастар.
Қылмыс объективтік жағынан мыяадай әрекеттерді істеу арқылы ... ... ... ... ... ... ... мен ұстап тұру;
2) бәсекені шектеу монополиялық ... және ... ... ... ... ... бәсекені шектеуге, тежеуге
немесе ... жол ... ... ... ... ... ... төмен бағаны белгілеу мен ұстап тұру заңға қайшы ... ... ... ... баға ... деп тауар нарығында үстемдік
жағдайға ие ... ... ... ... ... ... жоғары баға қоиып оған жұмсалған шығының өндіріп ... ... ... ... ... . ... төмен бағаны белгілеуге нарыкта
үстемдік жағдайға ие болған шаруашылық субъектілерiнiң ... ... ... ... ... ... ... үшін сатылатын
тауарға көрінеу төмен баға белгілеп сатып алу, сөйтіп тауар өндірушіге зиян
келтіру, тауар сатушылардың есебінен ... ... табу ... ... ... шектеу — рынокты бөліп алу, рынокқа кіруді шектеу, одан
экономиқалық қызметтің басқа субъектілерін ығыстыру, бірыңғай баға ... ... тұру ... ... ... ... ... алу дегеніміз тауар өндірушілердің өзара келісіп сауда
алаңын өзара бөліске салып, басқа тауар өндірушілерді сол ... ... ... болып табылады. Немесе қаржысы көп кәсіпкер ... ... ... ... ... ... ... жалға алып, оны
мақсатты пайдаланбай, басқа субъектілердің рынокқа кіруіне . қолдан шектеу
жасайды. ... ... ... ... субъектілерді ығыстыру мақсатымен
тауарларға бірыңғай жоғары немесе төмен баға ... ... бір ... .түруы мүмкін, сөйтіп олар рыноқта өздерiнiң үстемдігін орнату арқы-
лы басқа кәсіпкерлерді сол ... ... ... Осы ... азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі зиян ... ... ... деп танылады. Осы қылмыс кұрамы материалдық құрамға
жататындықтан қоғамға к.ауіпті іс-әрекет пен оның ... ... ... анықтау қажет. Ірі зияннын түсінігі КК-тің 189-бабында
берілген[4].
Қылмыстық кодекстің 196-бабының 2-тармағында осы қылмыстың ... ... а) ... рет; б) ... ... ... ала сөз
байласуы бойынша; в) ұйымдасқан топ жасаған; г) ... ... ... ... ... ... ... 3-тармағында көрсетілген қылмысты
ерекше тәсілмен ... ... ... баға ... немесе бәсекені
шектеуге қол жеткені үшін ... ... Бұл күш ... ... ... деп ... сол сияқтй бөтеннің мүлкін жойып не Бүлдіріп,
не оның ... ... ... Бүлдіремін деп қорқытып қасалған (қорқытып алу
белгісі жоқ) әрекеттер болып табылады.
Бұл жерде коркыту қылмыстың тәсілі ... ... ... әрекеттері арқылы субъект монополиялық баға белгілеп бәсекені
шектеуге әрекет етеді немесе мақсатына жетеді. ... күш ... ... деп ... ... жою, Бүлдіру, немесе мүлікті БҮлдіремін,
жоя-мын деп қорқытудың түсінігі ҚК-тің 181-бабындағы ... ... Егер ... ... ... ... әрекеттерді істеу
арқылы мүлікті немесе мүлікке, құқықты ... ... ... ұштасса, онда
оның әрекеті Қылмыстық кодекстің 181-бабымен сараланады.
Көпшілік сауда-саттықтар мен ... ... ... ... бұзу (197 ... ... (197-бап) бойынша "Көпшілік сауда-саттықтар немесе
аукциондар өткізу тәртібін өрескел бұзу ... ... ... ... ... ... алушыға немесе өзге шаруашылық.
жүргізуші ... ірі зиян ... ... ... белгіленген.
Қылмыстың объектісі болып көпшілік сауда-саттықтар мен аукциондарды
өткізудің заңда белгіленген тәртібіне байланысты қоғамдық қатынастар.
Қылмыстың жәбірленушісі ...... ... ... ұйымдастырушылар, сатып ... мен өзге ... ... жағынан қылмыс кұрамы мына әрекеттерді істеу арқылы жүзеге
асырьшады:
1) көпшілік сауда-саттық ... ... ... ... өрескел
бұзу;
2) осының салдарынан мүлік иесіне, сауда-саттықты немесе аукциондарды
ұйымдастырушыға, сатып алушыға немесе өзге шаруашылық ... ... зиян ... қоғамға қауіпті іс-әрекет пен келтірілген зардаптың арасындағы
себепті ... ... ... ... өткізу тәртібі арнаулы
нормативтік актілермен белгіленеді. Осы ... ... ... бүзу
осы көрсетілген қылмыстың объективтік жағының белгінi құрайды. Өрескел бұзу
деп сауда-саттық немесе аукцион өткізу тәртібін көрінеу ... ... ... болып табылады. Егер осы әрекеттен ... ірі ... ... ... аяқталған деп танылады. Қоғамға қауіпті іс-әрекет
пен келтірілген ірі зиянның арасын байланыстыратын себепті байланыс ... ... ... ... жоқ ... қылмыс құрамы да болмайды. Осыған
орай сауда-саттық ... ... ... ... бұзу ... ... әкеп соқпаса, оңда кінәлінің іс-әрекеті қылмыс емес, басқа құқық
бұзушылық ретінде сараланады.
Қылмыс субъективтік ... ... және ... ... Өйткені кінәлі адам көғалілік сауда-саттықтар мен ... ... ... ... ... ... және соны бұзу арқылы
заңда көзделген зардаптардың орын алуын ... ... ... ... түрде
жол береді.
Қылмыстың субъектісі — сауда-саттық пен аукцион өткізуге , ... 16-ға ... есі ... ... жалған жарнама беру (198-бап)
Жарнамада жарнама берушінің пайдакүнемдік ниетпен жасаған және ... ... ... ... ... қызмет көрсетуге, сондай-ақ
оларды өндірушілерге, орындаушыларға немесе сатушыларға қатысты ... ... ...... ... беру деп ... ол үшін
Қылмыстық кодекстің 198-бабында жауаптылық белгіленген.
Қылмыстың тікелей объектісі — экономиқалық қызмет субъектілерінің адал
бәсекелестігін реттейтін қоғамдық қатынастар.
Объективтік жағынан ... ... ... пен ... ... болуымен және іс-әрекет пен зардап арасындағы себепті байланыстың
болуы арқылы сипатталады.
Жарнама дегеніміз тауардың күны немесе басқа да ... ... ... ... ... ... ... акпарат болып табылады.
Бұл қылмыстың ... жағы — ... ... ... ... тауарлар, жұмыстар немесе қызмет көрсетулерге, сондай-ақ. оларды
өндірушілерге, орындаушыларға немесе сатушыларға ... ... ... ... жасалады. Мысалы: тауардың сапасы туралы, ... ... ...... ... және ... ... қауіпсіздігі,
тауардың дайындаушылары, жасалған орны, тауар беягісі туралы ... ... ... ... ... ... ... мұқығын
қорғау ассоциациясы арқылы жүзеге асырылады. Егер ... ... ... жалған қылмыстар берілсе, онда оның ... ... ... ... ... ... жалған жарнама беру үшін қылмыстық. Жауаптылық тек қана ... ... ... орын ... Құрылысы жағынан қылмыс құрамы
материалдық, Субъективтік жағынаң қылмыс ... ... ... ... ... ... жалған жарнама берген кінәлі адам
өзінің жарнамада ... ... ... ... ... ... оларды өндірушілерге, орындау-шьіларға немесе сатушыларға қатысты
қөрінеу жалған акпарат пайдаланғанын ... және ... ... ірі зиян ... ... ... немесе мұндай зиян сөзсіз бола-
тының алдың ала ... ... ... ... ... ... Мұндай жарнама беру аршлы кәсіпкер өз тауарын, жұмыс немесе қызмет
көрсету артықшылығын дәріптеп ... ... ... ... орай жарнама бергенде көрінеу жалған мәлімет ... ... ... ... ... ... ... онда іс-әрекет қылмыс емес
болып табылып, жауаптылық азаматтык құқық нормасы арқылы реттеледі.
Қылмыстың субъектісі — кәсіпкер, ... ... ... ... ... оны жүзеге асырущы.
Тауарлық белгіні заңсыз пайдалану (199-бап)
Тауарлық ... ... ... деген ұғым Қазақстан Республикасы
Қылмыстық кодексiнiң 199-бабының 1 және ... ... ... жеке ... құрамын қамтиды. Объектісі, субъектісі және субъективтік
жактары өзара ұксас бұл қылмыс құрамдары бір-бірінен объективтікі жағы және
қылмыстың заты ... ғана ... ... ... ... — бұл арам ... бәсекелестіктін бір
түрі. Арам ниетті бәсекелестік шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... актілердің талаптарын қайшы әрекет
жасау арқылы кәсіпкерлік қызметтi артықшылықтар алуға, ... ... ... мүлкіне зиян келтіру өрекеттерін айтамыз.
Қылмыстық-кодекстің 199-бабының 1-тармағында ... ... ... көрсету белгісін, фирмалық атауын, тауардың шығатын
орнының ... ... ... ... ... ... ... арналған ұқсас таңбаларды заңсыз пайдалану, егер бұл әрекет
бірнеше рет жасалса немесе ірі зиян ... ал осы ... ... ... тіркелген тауарлық белгіге немесе тауарлардың
шІыққан орнының атауына қатысты ескерту таңбаларын заңсыз ... ... ... ... рет ... ... ірі зиян келтірсе — тауарлық белгіні
заңсыз пайдалану құрамы орын алады" деп ... ... адал ... және ... ... кұқығын реттейтін қоғамдық қатынастар болып табылады.
Егер тауар тұтынушылардың заңды құкығы мен мүддесіне зиян келтірiлсе,
онда факультативті ... ... қол ... заты — ... белгі, қызмет көрсету белгісі, фирмалық
атау, тауардың шығатын орнының атауы немесе олармен ... ... ... ... арналған ұқсас таңбалар. Бұл мәселелер Қазақстан
Республикасының 1993 жылғы 18 қаңтардағы "Тауар ... ... ... және ... ... орнының атауы туралы" арнаулы заңында
көрсетілген.
Тауар белгісі — тауардың ... ... ... ... ... ... басқадай шартты белгілері болып табылады. Тауар белгісін
пайдалану тауар өндірушінің субъективтік ... және ... ... тек қана ... ... тіркеуден өткен сон жол
беріледі.
Қызмет көрсету белгісі — ұйымдардың ... ... мен ... ... ... ... көрсету белгісі заңға сәйкес тауар
белгісіне теңестіріледі. ... ... ... ... ... ұйымдар арқылы
тіркеуден өтеді және оның ... ... ... ... куәлік
беріледі.
Фирманың атауы да өзіндік белгілермен ... және ол да ... ... ... ... ... орны — ... шығатын мемлекеттің, тұрғын елді
пункттің, географиялық ... ... ол ... ... ... ... Өтеді және ол жөнінде иеленушіге ... ... ... ... ... ... құқығы беріледі.
Объективтік жағынан қылмыс әрекет арқылы — бөтеннің тауарлық белгісін
оның иесінің келісімінсіз пайдалану, тауарға ... ... ... ... ... ... белгісімен айналымға шығару, шындыққа сай келмейтін
фирмалық атаудьі, ... ... ... ... ... ... біртектес
тауарларға немесе қызмет көрсетулерге ... ... ... ... арқылы істеледі. Қылмыс көрсетілген әрекеттерді әлденеше рет (екі
немесе одан да көп) көп ... ... ... ... ... ... ... — ірі зиян келтірілген уақыттан бастап ... ... деп ... Ірі ... ... ... ... Ірі зиян тауарлық белгінің заңды иесіне, сондай-ақ
тұтынушыларға ... ... ... ... ... пен ... ... себепті байлаңысты анықтау қажет[5].
ІІ. Қазақстандағы экономикалық қылмыспен күрес ... ... және ... қылмыспен күрес жөніндегі ҚР Агенттігі
Қазақстан Республикасы Президентіне есеп ... жеке ... ... ... ... және ... ... қауіпсіздігін қорғау
функцияларын атқарады.
Агенттіктің негізгі мақсаттары:
– мемлекеттің ... ... ... ... және
кәсіпкерлік қызмет субъектілерінің, қоғамның және мемлекеттің
көзқарастары өкілеттігі аясында қамтамасыз ету;
– экономикалық және ... ... ... ... ... мен ... бұзушылықтарды ескерту,
анықтау, алдын алу, ашу және ... ... ... ... мен ... ... ... саясатқа араласу және іске асыру;
– республикадағы жедел жағдайды сараптау және болжау, ... ... ... ... ететін мәселелер
бойынша жедел аңғару шараларын қабылдау;
– экономикалық, қаржы және ... ... ... мен ... іске ... ... қызметінің
тактикасы мен әдісін анықтау[6].
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің 2006 - 2010 жылдарға ... ... ... әрі - ... ... ... іске асыру мақсатында мемлекеттік органдар мен әкімдіктер сыбайлас
жемқорлықты төмендетудің кешенді ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... саласындағы мүдделі
мемлекеттік органдардың қызметі Мемлекеттік бағдарламаны іске асыру бойынша
2009 - 2010 ... ... ... ... ... әрі – ... сәйкес
ұйымдастырылған және 2009 жылы онда көзделген ... ... ... жұмыс барлық мемелекеттік органдар және ... ... және ... ... ... ... күрес
жоспарларына негізделген.
Заңнаманы жетілдіру шеңберінде Парламентте қолдау білдіру ... ... ... заң ... ... ... ... олардың парламентте тіркеуден өту тәртібі және қолдау білдіру
қызметін жүзеге асыруға ... ... да ... ... ... ... және ... дейінгі тексерісті жүргізудің
тәртібі мен шарттарын құқықтық регламенттеуге, сонымен ... ... ... ... ... мен ... құқықтық
регламенттелуін көздейтін нақты қылмыстар жасағаны үшін жауаптылық түрлерін
азайтуға бағытталған ... ... ... ... ... және ... - іс ... заңнамаларын жетілдіру
бойынша өзгерістер мен ... ... ... Қазақстан
Республикасының Заң жобалары әзірленіп, ... ... ... ... ... мен ... ... рұқсат
етілетін қызметтерін қысқарту және сонымен бірге лицензия мен рұқсат ... ... ... жұмыс жалғастырылды.
Осылай, 2009 – 2011 жылдарға арналған Қазақстан Республикасындағы
рұқсат беру ... ... ... іске ... ... «Рұқсат
беру жүйелерін жетілдірудің кейбір ... ... ... ... 2009 жылғы 30 наурыздағы № 47- өкімімен
рұқсат беру ... ... ... және ... ... сараптама
тобы құрылды.
Көрсетілген топпен рұқсат беретін құжаттарды беруді ... ... ... ... және ... ... ... іс-шаралар
өткізілді, оның нәтижелері бойынша ... беру ... 1004 ... 348 ... күшін жоюға ұсыныс білдірілді.
Жалпы, бизнеске әкімшілік ... ... және ... беру
жүйесінің жеңілдетілуі, сонымен қатар қызметтің лицензия ... ... ... ... кейдір заңнамалық
актілеріне рұқсат беру жүйесін жетілдіру мәселелері бойынша ... ... ... туралы» Заң жобасында, көрсетілетін болады.
Ақпараттандыру және байланыс агенттігімен «Е-лицензиялау» мемлекеттік
деректер ... ... ... ... (МДБ АЖ) ... жүзеге асырылуда.
Жобаның мақсаты – электрондық мәлімдемелерді, есептерді жіберу, мемлекеттік
лицензияр органдарды ... ... ... арқылы лицензия
бойынша мәліметтердің бірыңғай базасын қалыптастыру, ... ... ... мен ... лицензиар – органдары
арасындағы өзара іс-қимылдың ашық түрде тиімді тетігін қамтамасыз ету ... ... ... ... қабылдаумен сыбайластыққа қарсы
мемлекеттік органдар қабылдаған заң күшіндегі нормативті құқықтық актілерді
тексеруді жүзеге асыру бойынша жұмыс ... ... 2009 жылы ... ... ... мемлекеттік
органдар қабылдаған заң күшіндегі нормативті құқықтық актілерді тексеру
бойынша нақты ... ... ... ... ... Республикасының
Президентімен бекітілген 3 нормативті құқықтық актіде, ... ... ... мен ... 17 ... ... органдардың 6 актісінде сыбайлас жемқорлыққа жағдай туғызатын
нормалар анықталды.
Барлық актілер ... ... ... ... Атап ... актілер бойынша Үкіметке анықталған қайшылықтарды жою жөнінде
хаттар жіберілді, ұсыныстардың бір ... ... ... ... ... заңдылықтарын жетілдіру бойынша ведомоствоаралық комиссияның қарауына
енгізілді. Бүгінгі күні бұл ... әлі ... жоқ. ... ... ... прокурорлық әрекеттің тиісті ... ... ... ... ... ... ... даярлау, қайта даярлау және ... ... ... ... іске ... ... ... ұйымдастырылды.
Мемлекеттік қызметкерлерді сыбайластықпен күрес тақырыбында оқыту үшін
арнайы оқу бағдарламаларын жасау бойынша Президент жанындағы мемлекеттік
басқару ... ... әрі - МБА) 2009 ... ... ... көрсеткішін анықтау, мемлекеттік ... ... ... ... бойынша зерттеу» атты ... ... ... өндіріске енгізілуде.
Мемлекеттік тапсырыс шеңберінде бұқаралық ақпарат ... ... ... ... жұмыс істейтін айдарлар саны, сондай-ақ
белсенді ... ... ... және ... ... ... қалыптастыруға бағытталған әлеуметтік бейне- ... ... ... 2009 ... ... бойынша бұқаралық ақпарат
құралдарындағы (бұдан әрі – БАҚ) тұрақты шығатын сыбайлас жемқорлыққа ... саны 398 ... ... мен ... ... ... әкімдіктер 1576 бейне және дыбыс түсірілімдерін шығарды, олар азаматтық
ұстаным мен сыбайлас ... ... ... ... ... шамамен 4100 материалдың шығуы ұйымдастырылды.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің 2006-2010 жылдарға ... ... ... әрі – Мемлекеттік бағдарлама) іске асыру
бойынша 2009 жылғы бірінші жартыжылдықта ... ... және ... ... ... ... төмендетуге, құқықтық базаны
жетілдіруге, азаматтық қоғам ... ... ... ... ... саясатын, халықаралық ынтымақтастықты нығайтуға
шаралар қабылдады.
Статистикалық ... ... ... жылғы 6 айда 2008 жылдың
ұқсас мерзімімен салыстырғанда сыбайлас жемқорлық қылмыстардың анықталуы
15,7% өсті (1275-тен 1075 ... мына ... ... ... ... ... теріс
пайдалану 42,1% (349-дан 202-ге дейін), парақорлық – 4,5% ... ... ... жалғандық жасау - 20% (340-тан 272-ге дейін), билікті
немесе ... ... ... ... – 35,6% ... 38-ге ... ... – 46,4% (28-ден 15-ке).
Сонымен қатар, мынадай маңызды қылмыстар көп ... пара алу ... ... 187-ге ... ... ... ... мүлікті иемдену –
48,9%, кәсіпкерлік қызметке заңсыз қатысу – 2-ден 5-ке дейін.
Статистикалық деректерге ... 2008 жылы ... ... барлығы
36815 адам сотталған (2007 ж.- 35877 адам). ... ... ... ... адам ... жалпы сотталғандар санынан 1,3% құрайды (2007 ж.- ... ... ... ... аса ауыр ... жасағаны үшін – 2536 адам немесе жалпы сотталған
санынан 7% (2007ж. – 2229 ... ... ауыр ... – 13822 ... 38% (2007 ж. - 13955 ... ... ... орташа қылмыстар – 15638 адам немесе 43 % (2007ж. - ... ... ауыр емес ... – 4355 адам ... 12 % (2007 ж. – 3986 немесе
11,2%).
Сурет 1. Қазақстан Республикасының 2007-2009 жылдардағы ... ... ... есеп беру ... ... ... ... мемлекеттік
қызметшілер жасаған 943 ... ... ... ... ... үшін 391 адам ... тартылды, оның 358 сотқа ... ... 45 ішкі ... ... ... әртүрлі деңгейдегі
19 әкім, 7 судья, 13 сот орындаушысы, 14 ... ... ... ... ... ... 10 қызметкері, салық қызметі мен
қорғаныс министрлігінің 4 ... 3 ... ... ... 6 ... ... ... 2 ұлттық қауіпсіздік
органының 2 қызметкері, прокуратура органдарының 1 жұмыскері, және басқа
мемлекеттік ... 230 ... ... ... ... ... ... мүдделі мемлекеттік
органдардың қызметі Мемлекеттік бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-
шаралар жоспарына сәйкес ... және ... ... ... ... ... ... іс-шаралардың орындалуына бағытталған.
Қазіргі уақытта Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күрес агенттігі «Сыбайлас жемқорлыққа және көлеңкелі ... ... ... әрі ... мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының
кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... әрі заң жобасы) әзірленуде, онымен Қылмыстық кодекстің 307-
бабының 4-бөлімімен, 308-баптың 4-бөлімінің в) тармақшасымен, 315-баптың 4-
бөлімімен және ... 2 және ... ... сыбайлас
жемқорлық қылмыстар жасағаны үшін мүлікті тәркілеу қосымша енгізіліп отыр,
сонымен қатар Қылмыстық кодекстің ... ... ... 2-
бөлімінің в) тармақшасымен, 193-баптың 3-бөлімінің а) тармақшасымен және
311-баптың 3-бөлімімен көзделген қылмыстар ... үшін ... ... ... жаза ... мүмкіндігі алынып тасталады.
Заң жобасымен Қылмыстық кодекстің 307-бабы ұйымдасқан топтың ... ... ... ... ... үшін ... өкілеттерін теріс пайдаланғаны үшін ... ... ... ... Бұл ... үшін мүлкін тәркілеумен сегіз
жылға ... ... бас ... айыруды белгілеу ұсынылып отыр.
Қылмыстық кодекстің 235-бабының төртінші ... ... ... ... қылмыстық қауымдастықты құрғаны және басқарғаны
үшін, қылмыстық қауымдастықта ... ... ... ... ... ... ... өзінің қызметтік жағдайын
пайдаланған адаммен қатысуы. Бұл іс-әрекет мүлікті ... ... ... ... он бес ... ... ... бас бостандығынан айырумен
жазаланады.
Мемлекеттің меншігіндегі тәркіленген мүлікті әлеуметтік жобаларды
шешуге тапсыру ... ... ... ... ... жыл сайын
әлеуметтік жобаларға ақша қаражаттарын бөлуді көздейтін бюджеттер ... ... ... атап өту қажет, яғни ... ... ... ... ... ету ... жеткілікті
регламенттелген жұмыс жүргізіліп жатыр.
Бұрын жіберілген ақпаратта көрсетілгендей ... ... ... ... ... шешуге тапсыру тәртібін заңнамамен
белгілеу қажеттілігі жоқ.
Ағымдағы жылы Агенттік кәсіпкерлік мүдделеріне ... ... ... 105, оның ішінде парақорлық – 40, лауазымдық өкілеттерін
теріс пайдалану – 31, ... ... ... ... ... – 13, ... жасау – 12, лауазымдық өкілеттіктерді асыра пайдалану – 5, ... ... ... келтіру - 3, заңсыз сыйақы алу – 1 ... ... іс ... ... ... өндіріспен 48 қылмыстық іс
аяқталып, әртүрлі инстанциядағы соттарға жіберілді.
Мәселен, ... ... ... МҚКК ... ... ... және бас ... К.Т. Есембаевқа қатысты қылмыстық іс
тергелуде, олар ... LTD» ЖШС ... ... осы ЖШС есеп ... ... ... ... үшін 1 млн. теңге пара алған.
Алматы қаласында Алматы қаласы бойынша КБД контрабандаға қарсы ... аға ... А.М. ... қатысты қылмыстық іс тергелуде, ол
лауазымдық уәкілеттерін теріс пайдалана отырып, М. Сәкеновке тиесілі ... ... мөр ... оған 297 874 ... ... ... келтірген.
Алматы облысында лауазымдық өкілеттерін теріс пайдаланғаны үшін
«АлматыНПЦзем» еншілес ... ... ... ... ... П.К. ... ... тапсырылды, ол алаяқтық жолмен
«Фиалка» шаруа қожалығының жер учаскесін ... 1,1 ... ... залал
келтірген.
Ақмола облысында Целиноград ауданының өртке қарсы қызмет бөлімінің
бастығы М.О. ... ... ... азық-түлік дүкенінде алкоголь өнімін
бөлшек сату құқығына лицензия беруге ... қол қоюы және мөр ... Н.С. ... жеке ... 20 000 мың ... пара ... үшін ... мерзімге бас бостандығынан айырылды.
Шығыс Қазақстан облысында 15 мың теңге пара алғаны үшін ... ... ... ... ММ су ... ... есеп және
кадастрының бас маманы Ю. Шикалова сотталды, ол пара берушінің мүддесі үшін
«Өскемен ... кафе ... ... ... жобасы қорытындысының
орындау мерзімін жылдамдатқан.
Әкімшілік өндіріс саласында кәсіпкерлік қызметке қарсы әрекет ... ... ... ... құқық бұзушылықтар бойынша 72
әкімшілік материал құрастырылды.
Ұлттық қауіпсіздік ... ... ... және ... сыбайлас жемқорлық қылмыстар жасаудың ұқсас фактілерін ашты.
2009 жылғы 31 наурызда Астана қаласының № 2 Алматы ... ... ... салық комитеті төрағасының орынбасары Айтхожин 7 жылға
бас бостандығынан ... ол ... ... ... ЛТД KZ» ЖШС ... Мәнібаевадан қосымша есеп беру мен ЖШС салық тексерісін жете
тексеру мен ... ... ... үшін 40 мың АҚШ ... ... 13 ... ... ... ... сотының үкімімен
Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің аймақтық басқарма ... ... ... үкімінің кейіннен орындалуымен 3 жылға бас бостандығынан ... ... ... ... АҚ ... ... тексеріс
актісінде табиғат қорғау заңнамасының бұзушылықтарын көрсетпеу үшін 20 ... ... пара ... жылы 15 ... Оңтүстік Қазақстан облысында азамат Амаевтан
40 мың теңге пара алғаны үшін Шардара қаласының әкімі Омаров 6 ... ... ... прокуратураның ақпараты бойынша шағын және орта бизнесті қолдау
бойынша қабылданып ... ... ... ... ... субъектілерді заңсыз тексеру фактілері орын алуда.
Мәселен, Ақмола облысының прокуратурасы санитарлық-эпидемиологиялық
қызмет органдарын ... ... ... ... ... ... ... бұзғандығы анықталды, яғни тексеріс жүргізу
туралы актісіз және оны уәкілетті органда тіркеусіз тексеріс жүргізген.
Жүргізілген тексеріс нәтижелері ... ... ... ... қадағалау департаментінің мекенжайына заңдылықты бұзу
туралы 11 ұсыныс ... ... ... ... ... ... тұлға тәртіптік жауаптылыққа тартылды.
Ағымдағы жылы мемлекеттік сатып алу саласында 97 ... ... ... ол 2009 жылдың ұқсас мерзімімен салыстырғанда 10,2% есеге
көп.
Соттарға ... ... ... ... ... деп тану ... ... ұсынылды, олардың ішінде 5 қанағаттандырылды, ал қалғандары
қарастыру не сот үкімін бұздыру үстінде.
Құқық қорғау органдарына қарастыру және іс ... ... ... 91 ... ... ... 5 ... қылмыстық іс қозғалды.
Жіберілген бұзушылықтар үшін 177-лауазымдық тұлға ... ... ... ... ... ... негізгі қағидаларына келесі жатады:
1. Баршаның заң және сот алдында теңдігі.
Бұл қағиданы сақтау және жүзеге ... ... ... ... Өкінішке қарай, заңнаманы таңдап қолдану өте жиі кездеседі,
ондайда заң біреу үшін бар, басқалар үшін жоқ. Жеке ... ... ... ... ... ... ... сыбайлас-
жемқорлыққа беттелген.
Бұл қағиданың сақталуының кепілі азаматтардың өздерінің ... ... ... ... жариялау, оның ішінде
БАҚ, бұқара өкілдерінің сот үдерістерінде болуы; өтініштерді прокуратураға,
экономикалық және сыбайлас-жемқорлық қылмыспен күрес ... ... ... ... ... органдарына беру.
2. Мемлекеттік органдар қызметінің нақты құқықтық тәртібін, заңдылығын
және осындай қызметтің жариялылығын, оған мемлекеттік және ... ... ... ... ҚР ... 2005 ... 23 ... Жарлығымен
бекітілген 2006-2010 жылдарға арналған сыбайлас-жемқорлықпен күрес бойынша
Мемлекеттік бағдарламаға сәйкес, ... ... ... ... ... қамтамасыз ету,мемлекеттік басқару
органдарының рұқсат ету және ... ... ... ... ... алудың электронды жүйесіне көшу негізінде мемлекеттік
сатып алу жүйесін ... ... орын ... ... ... ... ... қызметке тартуға, құқықтық сана мен құқықтық мәдениетті
қалыптастыруға бөлінеді.
Нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қаражаттың жұмсалуын қоғамдық бақылау
жүйесін құру, жеке рұқсат беру ... ... ... ... ... қаражаттың қолма-қол айналымын мейлінше көбірек қысқарту
бойынша шаралар енгізу, ... ... ... ... қаражатты заңдастыруға
қарсы іс-әрекет жасау қарастырылған.
Сыбайлас-жемқорлық бірталай экономикалық ... ... және ... қауымдастық алдында елдің беделін түсіреді, оған
тиімді шетел инвестиция жолында басты кедергі ... ... ... ... ... ... ... себебі сыбайлас-жемқорлық
мұндай бизнесті тиімсіз етеді.
Сыбайлас-жемқорлық әсіресе мемлекеттік билік ... ... ... ол ... монополиясын, мемлекеттік қызметшілердің шешім
қабылдау өкілеттігін күшейтеді және ... ... ... ... және ... ... жою ... көрсетіп-білдіреді.
Практика көрсеткендей, сыбайлас-жемқорлық мемлекеттік жүйенің барлығын
бұзады, мемлекеттік билік беделінің және ... ... ... ... етеді.
Сыбайлас-жемқорлық экономиканың дамуына ... ... ... ... ... ... саласында, өсуіне ықпал
жасайды.
Сыбайлас-жемқорлық ... ... ... ... ... ... өз құзыреті шеңберінде оларды жасаған адамдарды жауапқа тарту
прокуратура, ұлттық ... ішкі ... ... ... және шекара
қызметі, қаржы және әскери полиция органдарымен жүзеге асырылады.
Аталмыш органдардың лауазымды адамдары заңнама белгілеген мерзімде ... ... ... ... ... ... жазбаша сыбайлас-жемқорлық
қылмыс, әкімшілік құқық бұзушылық туралы көрсетіп-білдіру жіберуге , оларды
қарағанның нәтижелеру туралы хабарлауға тиіс.
Заңға сәйкес бұл органдар олардың ... ... ... ... ... ... ... отырған адамдардың жасаған сыбайлас-
жемқорлық қылмысын ... әр ... ... құқық статистикасы және
ақпарат органдарына дереу мәліметтер жіберуге міндетті.
ҚПК 192 бабына ... т.тг) 176 бап.3 б.,193 бап.3 б., 209 б.1 б., ... б.,308 б.1 ... б.1,2 ... ... қылмыстар туралы
алдын ала тергеу қаржы полициясы тергеушілерімен жасалады.
ҚП ҚПК 307 бабының 2,3,4 б., 308 бабының 2,3,4 б., 311 ... 3,4, ... ... ... ... ... бойынша алдын ала тергеу
қылмыстық іс қозғаған ұлттық қауіпсіздік немесе ... ... ... ҚПК 380 бабы қарастырған қылмыстар туралы ... іс ... ала ... қылмыстық іс қозғаған ішкі істер, ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қойғанда, органдар жедел-іздестіру қызметтің
міндеттерін орындаған кезде өз құзырына сәйкес заңмен қорғалатын жеке және
заңды тұлғалардың ... ... және ... ... ... ... қауіпсіздігін және оның экономикалық және қорғаныс
потенциалын қорғауға міндетті.
“Сыбайлас-жемқорлықпен ... ... ... 7 бабында сыбайлас-
жемқорлықпен күреске ... ... ... ... ... ... кепілдік
бекітілген:
- сыбайлас-жемқорлық қылмыс фактісі туралы хабар берген немесе басқаша
бір тәсілмен ... ... ... ... ... адам
мемлекет қорғауында болады;
-сыбайлас-жемқорлықпен күресуге ықпал жасап ... адам ... ... ... ... ... және тек қана ... ... , ішкі ... ... ... және шекара қызметі, қаржы ... ... ... ... ... заң белгілеген тәртібі бойынша
беріледі.
Оның үстіне, “ҚР сыбайлас-жемқорлықпен ... ... ... 17 ... ... ... ... органға басқа мемлекеттік
қызметші, құқық қорғау органның ... ... ... ... ... қызметші, құқық қорғау органының қызметкері тәртіптік тәртіппен
сыбайлас-жемқорлықпен ... ... ... ... ... дейін жазаланады[9].
ІІІ. Қазақстандағы экономикалық қылмыспен күрес және мемлекеттік
органдардың қызметін жетілдіру жолдары
Экономикалық және жемқорлық қылмыспен күрес агенттігі мен «Нұр ... ... ... өзара түсіністік пен ынтымақтастық туралы
меморандумға қол қойды.– Экономикалық және жемқорлық қылмыспен ... ... ... ... ... ... ... кең жайылуына
тосқауыл қою үшін құрған болатын. Бұл – ТМД кеңістігінде дәл ... ... ... ... Ал ... жергілікті жерлерде құрылып жатқан қоғамдық
кеңестер коррупциялық қылмыстың былығына батқандарды әшкерелеу ... ... ... ... жасайтын болады. Жемқорлық қылмыстар бойынша
күдікті ... ... ... ... Біздің бұл ынтымақтастығымыз
қоғамдық кеңестердің қызметін жаңа мазмұнмен толтыруға мүмкіндік бермек.
Әйткенмен осы орайда жемқорлыққа қарсы басталған күрестің ... ... қолы арам ... ... ... ... тап болуы
мүмкіндігі де жоққа шығарылмады. «Біз агенттіктің жергілікті ... ... ... үлкен байланыстары бар, үлкен билікке ие
шенеуніктердің ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық кеңестері осы органды сондай ықпалдардан қорғайды,
ондай шенеуніктерді анықтап, жұртшылыққа ... ... ... ... ... ... соңына дейін жеткізілуі қоғамдық
кеңестердің әр кез назарында болатындығын мәлімдеді. Жалпы, жемқорлығы үшін
лауазымды ... ... 2008 жылы 1014 ... іс ... ... қарсы агенттік 2009 жылы осындай 1 330 қылмысты әшкерелеген.
Яғни қазақстандық ... ... ... ... ... ... және
сыбайластық қылмыстардың 75 пайызы Агенттіктің табысы. Әйткенмен «Нұр Отан»
төрағасының бірінші орынбасары кейде олардың да ... ... ... ... ... ... өкілдерінің иығына өте салмақты
жауапкершілік түскелі тұр, –Рас, кейде олардың ... ... ... бағасын алып жатады. Қаржы полицейлері өздері бас болып, ар
алдындағы тазалықтың ... ... ... Ал кім ... ... ... ... пайдаланса, олар қоғамдық кеңестердің
нысанасына ілігеді. Ондайларға қатысты агенттік басшылығы да ... ... дей ... «Нұр ... төрағасының бірінші орынбасары Әділбек
Жақсыбеков кеше қол қойылған меморандумның мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... атап өтті. Ал агенттік
басшысы Бұл бірлескен іс-қимылдар жариялылық пен ашықтық, өзара сенім мен
құрмет принциптеріне иек ... ... Ел ... ... жемқорларды темір тордың ар жағына жіберуге кейде қазіргі Қылмыстық
кодекс мүмкіндік бермейтінін жеткізді: ... ... ... ... бар, олар ... белгілі бір жағдаяттарға сәйкес, қылмыстық
іс ашу мүмкін емес. ... бұл ... ... ... ... қызметтегі шенеуніктер үшін қылмыстық жазалаудан ауыр соғар ... осы ... ... ... ... ... ... жаратпау–
күнә болар еді. Бүгінгі меморандум соған жол ашады...» ... ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексті
өзгерткенде, оған ел қазынасынан ... ... ... жатқан
компанияларды да жазалау ... ... ... «Схеманы
ұйымдастырушылар әшкереленгенде, соны жүзеге асырған ... ... ... ... компьютер мен қаламнан басқа оның атына жазылған
ешбір құнды мүлік жоқ. Ал бар ... ... ... ... ... ... тек «жеке тұлға» ғана емес, «заңды тұлға» да жауап беруі керек.
Бұл көп мәселені шешуге ... ... ... ... ... ... ... айып төлеп
құтылып кетуіне жол бермеу үшін Қылмыстық кодексті жаңадан жазу ... ... ... ... құқықтарын қорғаудың өзекті
мәселелері бойынша кеңес өткізді, деп хабарлады ҚР Президентінің ... ... ... К. ... ... хатшы-
сыртқы істер министрі Қ.Саудабаев, Президент Әкімшілігінің басшысы А.Мусин,
Бас прокурор Қ.Мәми, ... сот ... ... ішкі ... ... ҚР ... ... және сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күрес агенттігінің төрағасы Қ.Қожамжаров және ... ... ... ... ... ... қатысты.
Кеңес барысында үлестік құрылысқа өздерінің қаржыларын салған
азаматтардың проблемаларын ... ... ... ... ... пен ... тәртібін қамтамасыз етумен, сондай-ақ кәсіпкерлік
қызметіндегі азаматтардың құқықтарын қорғаумен байланысты мәселелер ... ... ... ... ... ... шараларды
қабылдап отырғанын атап өтті. Атап айтқанда, үлестік құрылысты ... 518,8 ... ... ... Бүгінгі күні 353 тұрғын үй
кешендері қазірдің өзінде салынды, 45 ... ... ... ... Көптеген елдер сияқты біздер де бұл проблемалардан аулақтауымызға
болар еді, алайда біз азаматтарымызды қолдадық және осы ... ... ... – деп атап ... ... Назарбаев.
Нұрсұлтан Назарбаев құқық қорғау органдары адал емес ... ... және ... ... мен ... ... ... толтыруын талап ету және активтерді қайтару жөніндегі жұмысты
күшейтулері тиіс, деп атап ... Атап ... ... ... ұйымдарына шағымдарын шапшаң және әділетті қарауды қамтамасыз етіп,
үлескерлердің негізді талаптарын қанағаттандырудың барлық заңды шараларын
алулары ... ... ... ... сапалы сот арқылы қорғау
мақсатында мұндай сот шешімдерін атқару толық және дер ... ... ету ... ... бұл мәселелер заңнамалық деңгейде, сондай-ақ
практикалық қызметте ... ... ... ... атап ... Назарбаев үлескерлердің құқықтарын қорғауға қатысты құқық қорғау
органдарына адал емес құрылыс ... ... ... іздестіру
тиімділігін арттырудың, соның ішінде елден ... ... ... ... ... ... ... жол бермеудің қосымша
шараларын алуды тапсырды.
Мемлекет басшысы Үкіметке ... ... ... отырып,
үлестік тұрғын үй құрылысы саласындағы, соның ішінде адал емес құрылыс
салушылардан ақша қаражаттарын және ... да ... ... алу ... ... тиімді және толық атқарылуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... шараларды алуды
және бөлінген ақша қаражаттарын қайтару тетіктерін жасау жөнінде тапсырма
берді.
2010 жылғы алғашқы ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету саласындағы қызметтің
нәтижелерінде оң үрдістер байқалды. Ауыр және аса ауыр қылмыстардың ... ... ... және ... ... ... ... Тұтастай алғанда қылмыстардың ашылуы өсті.
Президент құқық бұзушылықтар мен қылмыстардың ... ... ... ... мен ... ... қатысты жасалған
қылмыстардың өсуін азайту, қылмыстық істерді ... ... ... мен ... ... ... қорғау органдарына шағымдарын
қараудың ... мен дер ... ... арттыру мәселелеріне ерекше көңіл
аударуды тапсырды. Сондай-ақ Мемлекет ... ... ... жол ... қауіпсіздігі және жол-көлік оқиғасында көп адамдардың
құрбан болуы проблемаларына аударып, жақында 21 адам қазаға ұшыраған ... ... ... тілге тиек етті. Осы қайғылы оқиғаға байланысты
Нұрсұлтан Назарбаев қаза болғандардың ... ... ... ... ... басшысы құқық қорғау органдарына қылмыспен
күресті күшейту, азаматтардың конституциялық құқықтарын қорғау ... ... ... тапсырды. Атап айтқанда, Бас прокуратура құқық
қорғау органдарын қадағалауды күшейтуі, ... ... ... ... ... ашу мен ... ... істерді сотта қарауда және
бас бостандығынан айыру орындарында жазаларды орындау кезінде ... ... етуі ... ... ... өз ... үшін ... қылмыстардың алдын алу
және жолын кесу, қоғамдық тәртіпті қорғау және қылмыстардың алдын ... ... ... ... жол ... ... ... қосымша шаралар қабылдауы; нашақорлықпен және есірткі бизнесімен
күресті күшейтуі, соның ішінде есірткі ... ... ... ... беру және ойын-сауық орындарында таралуын анықтау және жолын кесуі;
халықтың ... ... ... ... қосылуы мүмкін жерлер
арасында алдын алу шараларын күшейтуі тиіс.
Экономикалық қылмыспен және ... ... ... агенттігі
жалған кәсіпкерлік пен жалған банкроттықпен күресті күшейтуі, ... ... ... ... ақшаны заңдастыру және шетелдерден
қаражаттардың қайтарылмауы қылмыстарының жолын ... ... ... экономикалық қылмыстар келтірген залалдардың орнын толығырақ толтырудың
қосымша шараларын алуы қажет[10].
Қаржы министрлігі Кеден одағының сыртқы кедендік ... ... ... ... ... ... мен ... жолмен әкелуді анықтау және жолын кесу шараларын жасап,
жүзеге асыруы ... ... ... ... ... жолға қоюдың
түбегейлі шараларын алуы және бас ... ... ... ... ... ... ... басшысының тапсырмасы бойынша соттар бірнеше бағыттар бойынша
жұмысты күшейтуі қажет. Соттар өз қызметінде Конституцияның және ... ... ... етуі ... ... ... әділетті боумен
қатар жедел болуы тиіс, ... ... ... ... кез келген адам оның
заңды, ... ... өз ... ... ... үміт артады. Соттар
жұмыста, сондай-ақ жеке қылықтарындағы ... үшін ең ... ... ... ... соттың бір ғана өрескел қылығының өзі сот жүйесінің бүкіл
табыстарын жоққа ... ... ... ... ... ... ... атап көрсетті Мемлекет басшысы.
Соттар қабылдаған сот актілері нақты орындалуы тиіс. ... ... ұйым үшін ... сот шешімін шығару ғана емес. Олар үшін бастысы –
бұзылған құқықтың нақты қалпына келтірілуі ... Сот ... ... ету ... ... жоғары деңгейде болуы тиіс.
Соттар халық үшін барынша ашық және айқын болуы тиіс.
- Тұтастай алғанда, ... ... ... ... шешуге
болады және құқық қорғау органдарында бұл үшін қажетті әлеует бар. ... ... ... шеше ... деп ... ... та ... қорғау
құрылымдарының басшылары тиісті қорытындылар шығарып, ... және ... ... ... тиіс, – деп атап көрсетті Нұрсұлтан Назарбаев.
Азаматтардың кәсіпкерлік ... ... ... ... басшысының тапсырмасымен ресми сайтта ... ... ... ... ... оң рөлі ... ... Өткен толық емес
5 айда сайтқа кәсіпкерлерден 800-ден астам өтініш түсті. Оның ... ... және ... ... ... ... құқықтары мен
мүдделерін бұзуға қатысты шағымдар.
- Мен әрқашан да шағын және орта бизнес саласын қолдау мен ... ... ... ... ... жою мәселелеріне ерекше ... ... және алда да ... ... ... ... ... барлық
өтініштерге Президент Әкімшілігі қатаң бақылау қояды және тиісті органдар
белгіленген ... ... ... Біз ... ... ету жөнінде үлкен жұмыстар жүргізіп жатырмыз, – деді ... ... сайт ... ... ... ... жатқан
азаматтарды қорғаудың тағы бір маңызды тетігі болып табылатынын атап өтті,
алайда ... ... ... ... талдау жасау қажеттігін
атап көрсетті.
Елбасы ел халқына ... ... ... ... ... міндетін
қойғандығын атап өтті. Құқық тәртібі мен қоғамдық ... ... ... пен ... ... ... ... мемлекеттік органдар
жүйесі үшін біздің елімізде барлық қажетті жағдайлар жасалған. Соңғы ... ғана ... ... ... 160 ... ... ... қаржы
бөлініп, олардың әлеуметтік қамтамасыз етілуі екі есе өскен. Қабылданған
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және ... істеп, осы заманғы, жедел өзгеріс үстіндегі жағдайға бейімделе ... ... ... ... бар ... бірқатар функциялар
мен өкілеттіктер қоғамда қалыптасқан нарықтық қатынастарға сай келмейтінін
айтқан жөн. Құқық қорғау ... ... ... ... ... қыз­меттердің қайталануымен және астасуымен сипатталады.
Сапалық көрсеткіштерді ... ... ... орын ... ... ... ... олар­дың қызметтік міндеттерін шешуге бағытталуына
жәрдемдеспейді. Осының бәрі халықтың құқық қорғау ... ал ... ... ... ... ... ... салқынын тигізуде.
Үстіміздегі жылы Президент Әкімшілігіне ... ... ... ... бірі құқық қорғау органдары мен соттардың іс-әрекетіне
шағымдар болған.
Реформалаудың бұған дейінгі барлық әрекеттері ... ... ... шынайы мақсаттары науқаншылдықпен алмастырылып, соған
теңдестірілді. Тар ... ... ... көп ... ... ... ... қалу тілегі жалпы мемлекеттік мүдделерден ... ... ... ... ... ... ... құқық
қорғау орган­дары мен соттарға мынадай негізгі ... ... ... ... ... жөн ... атап көрсетті.
Бірінші. Реформаның шешуші ... бірі ... ... ... ... ... және ... сай емес қызметтерден
босату, қылмыстық істерді тергеу жүйесін оңтайландыру және ... ... ... ... ... ... ... орай ІІМ-нің
медициналық айықтырғыштарға қатысты қызметтер мен өкілеттіктері ... ... ... ... ... оқшаулау, бейімдеу
және оңалту орталықтары Білім және ғылым министрлігіне, көлік құралдарын
техникалық тексеру ... ... ... ал оны өткізуді бақылау
жөніндегі өкілеттіктер Көлік және коммуникация министрлігіне, ІІМ-нің ... ... ... ... ... стратегиялық нысандарды
күзеттен басқалары, бәсекелестік ортаға беріледі. Ішкі істер министрлігі
мен Бас прокуратура ... бар үш ... ... ... ... орталық аппаратына кіретін бір құрылымға біріктіргендері жөн.
Үкімет ... ... ... ... тиімділігін арттыру, көші-
қон ағымдарын бақылауды ... үшін ІІМ ... ... комитетін құруы тиіс. Есірткіге ... және ... ... ... үшін ... ... ... күрес жөніндегі
комитетіне осы мәселені жүзеге асыратын өңірлік ... ... ... Ішкі ... министрлігі әкімшілік тұтқындауды
атқару жөніндегі қызметті ... ... ... ... ішкі істер органдары оларға тән емес қызметтерді атқарудан
босатылады.
Бізге аса ... ... ... ...... ... ... Тергеу комитетін қосу арқылы ІІМ-нің Тергеу жөніндегі ... ... ... деді ... ... ... ... қылмысты тергеу
тиімділігі артуы тиіс. Осының бәрін атқармастан бұрын ... ... ... іске ... ... ... мұны ... тиіспіз, өйткені
бұл – әлемдік тәжірибе.
Трансұлттық есірткі қылмыстарынан басқа ... ... ... ... ... ал ... және сыбайлас жемқорлық қылмыстарды
толықтай Қаржы полициясы ... ... ... ... ... ... қауіпсіздікке бай­ланысты қатерлер мен қылмыстарды тергеуге
шоғырландырылады. Жоғарғы Сот жанындағы Сот әкімшілігі комитеті ... ... ... Сот ... Сот қызметін қамтамасыз ету жөніндегі
департамент құрылады.
Алтыншы. Мемлекеттік комиссия өз жұмысын ... ... іске ... ... ... ... ... керек.
Бұл ретте Парламентке бірқатар өте маңызды заң пакеттерін қабылдауы,
Президент Әкімшілігі мен Үкіметке қажетті шараларды белгілеуі, ... ... ... ... ... ... сөйтіп, олардың
қызметіне толық ауқымды бақылауды қамтамасыз етуі керек.
Сөзінің қорытындысында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қабылданған шаралар
құқық қорғау және сот ... ... ... ... азаматтардың
құқықтарын әділ де нақты қорғауды ... ... ... ... ... атап ... деген түсінік мағынасына этимологиялық қарау мұны
“параға сатып алу”, “пара” ретінде, "corruptio" деген латын сөзін ... ... ... Рим ... ... "corrumpire" түсінік
болған, ол ... ... ... ... ... бұзу, зақымдау,
жалғандау, параға сатып алу” деген түсінік берген де, құқыққа қарсы іс-
әрекетті ... ... ... ... ... пара ... сатып
алу, лауазымды адамдардың, саяси қайраткерлердің сатқындығы ретінде
сипаттайды. ҚР ... ... ... Заңы ... ... ... ... Ол: “...мемлекеттік міндеттерді
орындайтын адамдар, сондай-ақ соларға ... ... ... өзі ... ... ... ... құзыреттерін және онымен байланысты
мүмкіншілікті немесе өз құзыреттерін басқаша пайдаланып мүліктік пайда алу
үшін заңмен қарастырылмаған ... ... және ... қабылдау,
сондай-ақ жеке және заңды тұлғалармен аталмыш жайлылықты және артықшылықты
оларға заңсыз беруге осы адамдарды ... ... ... ... және ... жемқорлық жалпы қылмыстықпен қатар
Қазақстандағы қоғамы және мемлекеттік билік үшін көңіл қоюды талап ететін
маңызды мәселе ... ... ... ... басталуымен мемлекеттік
қызметкерлердің жеке түрде басын байытуға сансыз мүмкіндіктері пайда болды.
Заңнама және ... ... ... дамуы жағдайында осы мүмкіндіктер
заңсыз мақсатта қарқынды ... және ... ... өз ... ... ... жемқорлық болып белгіленеді.
Экономикалық қылмыс және сыбайлас жемқорлық, коммерциялық қызметте
әлде ықпал үшін ... ... ... ... ... ... ұзақ ... экономикалық өсуі мен дамуы мүмкін емес, экономиканың
дамуына маңызды шектеу және кедергі жасайды.
Бақылауға алынбайтын ... ... ең ... ... ... ... өз арасындағы жүйелі негіздегі қарым-қатынасқа зиян болып
табылады. Сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... ... ... қоғамдық мүддеге қауіп сияқты емес, ... ... ... кеткен сыбайлас жемқорлық, құқықтық мемлекеттің
құрылған фундаментін бұзуға бейімделген бақылаудан шыққан күш ... ... ... әдепсіздік, лауазымды тұлғаның криминалистілігі, тиімді
қоғамдық бақылаудың болмауы сыбайлас ... ... ... ортаны
құрады. Бұл бүгінгі күндегі жаңа қоғамдағы ең ... ... бірі ... ... экономикасы жағдайында сыбайлас жемқорлық бүркемелеген
сипаттықта, ... ... ... ... ... басшылық лауазымдағы жоғары шенеуніктердің ауысуы,
мемлекеттін бюджет ... ... жеке ... ... ... ... ... ауыстыру және тағы басқалар
арқылы болуы мүмкін.
Дегенмен, Қазақстанда ... ... ... ... ... және жолын кесу бойынша белгілі жұмыстар атқарылады. Мәселен, сыбайлас
жемқорлықпен күресу үшін қазіргі заман ... сай ... ... 1998 ... бастап «Сыбайлас жемқорлықпен күресу туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы қолданысқа енгізілді, 2005 ... ... ... ... ... Ар ... кодексі туралы» Қазақстан
Республикасы Президентінің ... қол ... ... ... ... күресу Мемлекеттік бағдарламасы» ҚР Президентінің
Жарлығымен бекітілді, және ҚР мемлекеттік ... ... ... ... ... кеңестер құрылған. Сыбайлас жемқорлыққа
қарсылық халықаралық тәжірибесін зерделеу бойынша үлкен жұмыс ... оның ... ... ... ... ... қылмыс және сыбайлас жемқорлықпен тиімді күрес ... ... ... органдарымен және де Қазақстан ... ... ... ... ... ... алу және жолын
кесу бойынша мақсатты бағытталған ... ... ... ... ... тұрған міндеттерін адал және нақты ... ... ... ... ... күресте қоғамның
ынтымақтастығы, елді ... ... ... ету ... ... ... өз ... болғанда Қазақстанда сыбайлас ... ... ... ол ... ... ... мемлекеттің
даму жолындағы маңызды қадам болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ҚР қылмыстық кодексі. “Жетi Жаргы” 1997
2. ҚР ... ... А. ... ... А.Н. ... ... Жалпы бөлім. А. 2001
4. Жоламан Қ. Д., Мұхтарова А. Қ., Тәукелев А.Н. Мемлекет және ... ... ... ... орталығы. 1999. 320б.
5. Булгакова Д.А. «Мемлекет және құқық ... Оқу ... ... әдебиеті» 2004ж. 106б.
6. Экономикалық және жемқорлық қылмыспен күрес ... ҚР ... ... ... ... ... 2006 - 2010 ... арналған
мемлекеттік бағдарламасы
8. ҚР Жоғарғы сот мәліметтері. А. 2010
9. “ҚР ... ... ... ... ... С.К. ... Республикасының Конституциялық құқығы». Оқу
құралы. – Астана. 2009ж. 348б.
11. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңы. ... ... Т. ... және ... теориясы» Оқулық. – Алматы: «Наз»
баспа компаниясы, 2003. ... ... ... соттарының қысқаша тарихи кезеңдері. Зерттеу
нәтижесі. //Тураби. 1/2001 10-11б.
14. Мемлекет және ... ... ... ... ... ... ... «Соттар және судьялардың құқықтық жағдайы
туралы» Конституциялық ... ... ... 2000ж. ... ... Баскаруды жетілдірудің бастаулары // Егемен Қазақстан, 7.06.2006 ж.
17. Нүкенов А. Жергілікті ... ... ... // ... ... ҚР қылмыстық кодексі. “Жетi Жаргы” 1997
[2] ҚР Азаматтық кодексі А. 2001
[3] Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. ... ... А. ... Жоламан Қ. Д., Мұхтарова А. Қ., Тәукелев А.Н. Мемлекет және құқық
теориясы. –Алматы, ... ... ... 1999. ... Булгакова Д.А. «Мемлекет және құқық теориясы». Оқу құралы. Алматы. «Заң
әдебиеті» 2004ж. 106б.
[6] Экономикалық және ... ... ... ... ҚР Агенттігінің
сайтынан
[7] Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің 2006 - 2010 ... ... ... ҚР Жоғарғы сот мәліметтері.
[9] “ҚР сыбайлас-жемқорлықпен күрес туралы” Заңы
[10] Амандықов С.К. «Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы». Оқу
құралы. – ... 2009ж. 348б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстық заң5 бет
Қазіргі замандағы халықаралық қатынастардағы интерполдың рөлі75 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары» техникалық регламенті24 бет
«ВКТ Строитель» ЖШС-ндегі жүргізіліп отырған кадрлық саясатының ерекшеліктерін зерттеу және оны жетілдіру бойынша іс-шаралар жүйесінің әзірлемесін ұсыну62 бет
«Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну64 бет
«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну63 бет
Ішек-қарын жолдарының қызметінің реттелісі.9 бет
Автокөлік жолдарына жөндеуді ұйымдастыру туралы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь