Поэзия- тіл патшасы

1.Кіріспе.
2. Поэзия тарихы.
3.Дәуір және поэзия.
4.Ұлттық дәстүр.
5.Поэзия мәңгі жас.
“ Өлең – сөздің патшасы,сөз сарасы” деп ұлы ақын Абай айтқандай,поэзия-
әдебиеттің көне саласы,бірақ жасаған сайын жасара түсетін жанды саласы.
Көз алдымызда тынымсыз гүл жарып, жапырақ жайып , бұтақтанып жатқан
тамаша бір жанды өмір ,жасаулы әлем бар.Ол – поэзия әлемі.Бұрынғыларын айтпағанда,кейінгі жылдардың өзінде біздің ақ шашты,бурыл самайлы аға ақындарымыз қаншама жаңа шығармалар берді десеңізші!Біздің жас буын,жалынды ақындар тобы қандай ғажап сұлу өрнектер алып келді десең-
ші! Әр ақын мынау жалпақ дүниенің қан тамырын басып,жүрек лүпілін тыңдап отырған ғажайып дәрігердей көрінеді.
Ең тұңғыш өлеңді, немесе оны шығарған алғаш ақынды ешкім де іздеп таба алмас! Поэзия тарихы ескі тарих. Көне Египет пен Эллада,Рим,Аравия,
Поэзия жұлдызы таймаған Фарсы мен Түрік... Қытай мен Жапония шайырла-
ры өз алдына ...
Өлең- ұрпақтан ұрпаққа көшіп,талай заманды,талай жанды таң қалдырып
Келе жатқан аса биік, парасат көзі. Өлеңнің тегі, тарихы, теориясы, құрылы-
сы, әсері туралы түсінік, мағлұмат көне заманнан бар. Аристотель,Леонар да
Винчи,Буало,Лессинг, Шеллинг, Чернышевский, Белинский,қазақ топырағы-
нда Ш.Уәлиханов поэзия өнеріне ғылыми трактаттарын арнады. Фирдауси,
Низами,Гете,Гейне,Пушкин,Лермонтов поэзияға табынып,ақын өнері мен ақын орнын ең биікке көтерді. Ұлы ағартушы,оқымысты Ш.Уәлиханов көшпелі қазақ халқының өлең мен әнге деген құмарлығын, өлеңшілдік ,ақын-
дық талантын айтатын тамаша аңызды келтіреді.Ол аңыз бойынша өлең өнері аспаннан,әуеден келіпті-міс.Осының бәрінен поэзияның адам өмірінде-
гі ерекше орны аңғарылады.Адамның күнбе-күнгі тіршілігінің,рухани бейнесінің сәулесі екені сезіледі.Поэзия сырына үңілу,сондықтан да әр уақы-
тта қызғылықты, әр уақытта актуальды.Әсіресе,қазіргі заман поэзиясы қыры мен сыры мол алып көркем дүние болып табылады.Өлең теориясы көне көне заманнан келе жатқан ғылым болғанымен әрбір дәуірдің жаңа туындысы жа-
ңа туындысы жаңалық енгізбей тұрмайды.Оның үстіне әр тілдегі поэзияның
өзіндік бояуы,бейнелеу үлгілері болуы әбден шарт.
1. Әбіраш Жәмішев. “Жыр жанары”.
2. Мүсілім Базарбаев. “Өлең-сөздің патшасы,сөз сарасы”.
        
        Алматы   Политехникалық Колледжі
РЕФЕРАТ
“Поэзия- тіл патшасы”
Орындаған:П1К1 гр-ң ст-і
Ильясов Мақсат.
Жетекшісі:Г.Айханқызы.
Алматы 2004
Жоспары:
1.Кіріспе.
2. Поэзия тарихы.
3.Дәуір және поэзия.
4.Ұлттық дәстүр.
5.Поэзия мәңгі жас.
Кіріспе.
“ Өлең – ... ... ... деп ұлы ақын Абай ... көне ... жасаған сайын жасара түсетін жанды саласы.
Көз алдымызда тынымсыз гүл жарып, жапырақ жайып , ... ... бір ... өмір ... әлем бар.Ол – поэзия әлемі.Бұрынғыларын
айтпағанда,кейінгі жылдардың ... ... ақ ... ... ... ... жаңа шығармалар берді десеңізші!Біздің жас буын,жалынды
ақындар тобы қандай ғажап сұлу өрнектер алып келді ... Әр ақын ... ... ... қан ... ... лүпілін тыңдап
отырған ғажайып дәрігердей көрінеді.
Поэзия тарихы.
Ең тұңғыш ... ... оны ... ... ... ... де іздеп
таба алмас! Поэзия тарихы ескі тарих. Көне ... пен ... ... ... Фарсы мен Түрік... Қытай мен Жапония шайырла-
ры өз ... ... ... ... ... ... ... таң қалдырып
Келе жатқан аса биік, парасат көзі. Өлеңнің тегі, тарихы, ... ... ... туралы түсінік, мағлұмат көне заманнан бар. Аристотель,Леонар да
Винчи,Буало,Лессинг, Шеллинг, Чернышевский, Белинский,қазақ топырағы-
нда Ш.Уәлиханов поэзия өнеріне ғылыми трактаттарын арнады. Фирдауси,
Низами,Гете,Гейне,Пушкин,Лермонтов ... ... ... мен ... ең биікке көтерді. Ұлы ағартушы,оқымысты ... ... ... өлең мен әнге ... құмарлығын, өлеңшілдік ,ақын-
дық талантын айтатын тамаша аңызды ... аңыз ... өлең ... келіпті-міс.Осының бәрінен поэзияның адам өмірінде-
гі ерекше орны ... ... ... ... ... сезіледі.Поэзия сырына үңілу,сондықтан да әр уақы-
тта қызғылықты, әр уақытта актуальды.Әсіресе,қазіргі заман поэзиясы қыры
мен сыры мол алып ... ... ... ... ... көне көне
заманнан келе жатқан ғылым болғанымен әрбір ... жаңа ... ... ... ... ... ... үстіне әр тілдегі поэзияның
өзіндік бояуы,бейнелеу үлгілері болуы әбден шарт.
Дәуір және поэзия.
Әр заманның поэзиясының өзіне лайық күйі бар, ... ... үні бар. ... ... ... ... ілгері өсіп дамуы қаншалықты тынымсыз,то-
лассыз жүріп жатқан ... ... ... ... ... ... ... танып баяндау, суреттеу өнері де тоқтаусыз дамып, жаңаланып жат-
қан , жақсарып келе жатқан құбылыс. Қоғамдық сананың бір түрі ... ... ... қай ... ... да, сол ... адамдардың бір-біріне деген
қатынасын, ой-арманын, дүние танымын байқатпақ. Соның ішінде поэзияның
ғана құдеті келетін, тек өлең ғана айта ... ... бар. Ол- ... адам ... ... ... ... мұңы мен зары, ішкі ой-сезімі,
арманы, күйініші мен ... ... ... ... басқа салаларынан да табуға болады. Бірақ
қай ... ... да көне ... ... ... ... ол
негізінде поэзия екенін көреміз. Поэзия тым көне, тым ескі. Өлең өнерінде
халық аз сөзбен көп ... ... кілт ... ... ... ... ... суреттеумен адам халінің көп жайларын
білдіре алатын қасиеті өнерлі халықтың көкеіне қонған. ... ... ... ... ... ... ... жайды аңғартады” дегенде
поэзияның осы жинақтап айтатын қасиетін мегзеген болу керек. Өлең ... ... ... ... ... заңы бар. Ішкі сезімді оятып, жан қылын
шертетін музыкамен қауышады. Сондықтан да ... ғана ... ... ... ... ғана ... сурет, өрнектер өз алдына бір ғажйып.
Поэзия мен бейнелеу өнері ілгері дамыған елдерде, қыл қалам шеберлері
мәңгілік туындылар жасаған ... адам ... бар ... ... ... ма, әлде ... ... көрсете ме деген пікірлер болған.
Леонардо да ... ... ... ал ... ... ... ... екен. Мұнан, әрине, өнердің осы екі түрінің бейнелеу
амалдары бара-бар деген ұғым тумайды. ... де ... ... ... ... ... ... тек бір жанры – поэзия дамыған. Бірақ бұл
жанр дәстүрге бай. Ол дәстүр қазір ілгері ... жаңа ... ... ... қазақ поэзиясы- осындай үлкен тарихы бар поэзия. ... ... ... ... ... ... мол саласы.
Әрбір қозғалыстағы , өсу, өну үстіндегі тірі организм сияқты әдебиет ... ... ... оның өткені мен қазіргісін, болашағын, яғни
Бүкіл даму ... ... алып ... жөн. ... ... ... біртұтас организм деп қарап, оның ілгері басқан, қозғалыс үстіндегі
қалпына ... ... ... , ... ... қатар, шешілмеген
Орасан көп проблемалары да көзге туседі.
Шынын айтсақ , қазақ жері поэзияның туы тігілген жер. Атам ... ... ... ... ... сұлу ... үйренген. “ Туғанда дүние
есігін ... ... ... жер ... кірер денең” деп ақын айтқан сөз
рас.
Өткен советтік жетпіс жыл өмірінде қазақ өлеңі талай творчестволық ... ... ... ... ... ... өз ... бір бөлек,
Революциялық күш қарқынның, екпін мен жігердің поэзиясы болып тарихқа ... ... ... ... де ... ... ... да мол
қабылдаған шебер ақынның ... ... ... ... ... ... қазақ поэзиясының жаңашылдык қасиеттерін ілгері дамытқан,
Социалистік құрылыс дәуірінің шежіресі болды.
Ал социализм орнату дәуірінде Жамбыл қазақ өлеңінің даңқын дүниежүзі-
лік ... ... ... ... сол ... ... ... болған сол кездегі таңырқану, тамсану осы ... ... ... ... ... ... Одаққа, әлемге танылды;Жамбыл
жыры сипатында танылды. Оның өзіндік ерекшеліктері ,
суырып салып айтатын жыршылығы бүкіл қазақ поэзиясына тән ... ... бұл ... ... жұрт ... ... бекіді. Қазақ поэ-
зиясының өз ішінде де Жамбыл дәстүрі мықтап орнады. Қазақ ... ... екі ... ... ... ... поэзиясының алыбы Жамбылдың жырлары шын мағы-
Насында орасан күшті тасқындай бүкіл қазақ поэзиясын шалқытты, ... ... ... үні ... ... үні, оның жаңа замандағы
бақыты мен қуанышын байқататын үні ... ... ... ... ... миллиондап саналды.Бұл жалпы қазақ әдебиетінің айта
қаларлықтай табысы болатын.
Екіншісі- қазақ поэзиясының өркендеу, даму ... ... ... ... ... яғни ... ... көптеген түр, өрнек, мән-
мазмұн ... ... ... үгіт, ұран машығын ием-
денуі. Жалпы сарынның бейнелеу, көркемдеу құралдарының ... ... идея ... ... ұқсастықтар көбейді де ,бүкіл қазақ
поэзиясының бұрыннан да фольклорлық әуені басым халінің үстіне онан ... ... әу ... ... ауыз ... сыры ... ... айтсақ, қазақ жері поэзиянының туы тігілген жер. Атам заманнан
бастап қазақ құлағы өлеңге ,сырлы, сұлу ... ... ... ... ... ... ... жер қойнына кірер денең” деп ақын айтқан сөз
рас .
Поэзия үшін кеңдік – алды мен артын жақсы білу, яғни өткен мен ... ... , ... ... ... ... ... дәстүр өткенді, қазір
барды білдірсе,іздену, қарману, жаңашылдық алдағыны, болмысты болжай-
ды. Дәстүр мен жаңашылдыктың қазақ совет поэзиясы тарихындағы ... мына ... ... ... ... ... мағынасында
характер де ,түр де, оқу мен өсу де, дами түсіп өзғеру де, ... ... ... ... мәселесі- бәрі де түгел кіреді.Бұл сөз ғылымдык
жағынан анығырақ және көлемдірек ұғымды аңғартады.
Поэзияның ... ... ... 30-шы ... ... ... ... үйрену, жаңалық іздену, формалистік
Жаттығуларға қарсы күресу қазақ өлеңінің осы дәірдегі тарихына байланысты.
Тіл ұстарту , ... жаңа ... тән ... ... беру үшін жаңа ... ... ... табу бұл кезеңдегі сынның
басты ... ... ... бай ... болған халықтың өлең өнері, әрине, алуан
түрлі. Біз сырт қараумен өткендегі өледі “қара өлең” , “жыр” деген ... ғана ... бөле ... онда да буын ... еске алып. Ал, дыбысқа,
ырғаққа леп пен ұйқасқа байланысты өзгешеліктері, құбылыстары қаншама.
Мақал мен мәтелдегі, ... ... ... тапқыр сөздердегі, немесе,
Нақыл, ақыл сөздердегі дыбыс үндестіктері ше! Жақсарған , күрделенген
поэзияның сыр, ... ... ... ... ... ... ... жатқан жоқ па .Өлең көркем ... ең сұлу ... , ... түрі ... ... ... , лириканы оркестр аспаптарымен
салыстырсақ, соның ... ... ... ... ... ... шарт, ережесі көп десек, ... де заң ... мол. ... ... ... ... сөз күшімен ғана емес, ұйқас, ырғақ,
дыбыс үндестіктері арқылы орындалмақ;сондықтан да , ... заңы ... ... бай ... әсіресе халық поэзиясы ұлттық дәстүрді
анықтауда, ал қазіргі поэзияны ... ... ... ... мол
фақтылар беретіні анық. Әрине, ұзақ эволюциялық ... ... ... ... ... ... ... , байқалып отыратыны даусыз.
Дәстүр мен жаңашылдық мәселелерін бүгінгі әдебиетте ... ... ... ... көп. ... социалистік дәуірде қай халықтың болса
да әдебиеті жаңа ... ... ... бірге оның ескі, көне дәуірден бері
сақталып келе жатқан үлттық сипаттары мол.
Халық ... мен ... ... оның ... мен ... қайта рулар тайпалардың бай мен бектердің, дін басылардың
мүдесін уағыздайтын әдет-ғұрыптар, салт, дәстүрлер аз ... ... ... тұрмыс-салттық өлеңдерінде бұл жиі кездеседі.
Қазақ халқының өмір-тіршілігін, күнделікті тұрмысына мұндай түбірі таптық
қайшылықты аңғартатын әдет-ғұрып, салттар ... ... ... ... ... яғни ... ... де қазір мулде жоқ.Кертарпа,
зиянды қылық, әдеттер шынында фольклорда соншалықты мол көрініп жатпайды.
Жоғары да айтылғандай мақал-мәтелдерде, ру ... ... ... ... өлеңдерінде және тұрмыс салттық поэзияда
кездеседі.
Негізінде халық ... оның ... ... ... ... жақтарын емес, жарық қүнді,жарасқылықты, сұлулықты, әділетті жыр
етеді. Бұған байланысты халық поэзиясында өз өмір ... ... іс, ... дәстурлер суреттеле-
ді. Орыстың белгілі оқымыстысы, саяхатшысы Г.Н.Потанин: ... ... ... ән мен ... көп ... және айтушылар мен шығарушылардың
сарқылмас мол талантына таң қалғанын білдіру үшін ... ... ақын ... ... дүниенің қан тамырын басып, жүрек лүпілін тың-
дап отырған ғажайып дәрігердей көрінеді.Әрбір жырдан ,әрине,жақсы жырдан
,адамның ашық ... ... ... ... мейірін, сырлы сезімін
көргендей ... ... жыр ... ... ... ойлы, көреген де сезеген
игі жақсы адамның жанары болып елестейді.Сол ... жыр ... нұр, ... қан, ... жан ... Сол жыр жанарының бұл
дүниенің іші-тысында, қуыс-қалтарысында,бұрылыс-жалтарысында жалта-
рысында жарқыратып көрсетпей қалатыны жоқ сияқты.
Дуниеге ақын ... ... ... бәрі де ... ... шалқытады,сақтандырады… Жыр жанары өмір кеңістігі мен
қабаттарын әріден, тереңнен барлайды. Жыр жанарының ең бір ... –ол ... ... ... жан ... ... ... ой
қабаттарын тез де айқын, мәнді де ... ... ала ... Бұл ... ... сиқырлы, тылсымды қиял-ғажайып аппарат.
Поэзия мәңгі жас.
Поэзия – мәңгі жас, жалынды,жанарлы өмір. Ал оның лапылдап, шоқ ... , қан ... ... тамыры боп лүпілдеп, журегі боп тулап тұратын
түрі- лирика. Бүгінгі ... ... ... ... өзен ... ... де тынымсыз, толассыз жүре берсе, жалғаса түссе, толығар, молығар
арналы болса керек-ті.
Поэзия – дегеніміздің өзі ... ... ... ... ағып ... кең арналы өзендей, сан сырлы ,сан қатпарлы өмірдің
өзі десек, осының бәріне ақын көзімен- өзгеше бір қасиет иесінің
Көзімен- өзгеше бір ... ... ... ... ... зор ғанибет!
Жыр жанары жүрегіңе от жағып, нұр құйғандай, көңіліңе көз беріп, дүниені
түгел алдыңа әкеп тұрғандай. Рақаттана да, ойлана да ... ... ... ... ... Әбіраш Жәмішев. “Жыр жанары”.
2. Мүсілім Базарбаев. “Өлең-сөздің патшасы,сөз сарасы”.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көкбай Жанатайұлы15 бет
Сәкен Сейфуллин (Сәдуақас )13 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
Абай Құнанбаев4 бет
Абай Құнанбайтың өмірі мен шығармашылығы7 бет
Азаттық жырының ақтаңгері5 бет
АХМЕТ БАЙТҰРСЫНОВ (1873-1938)20 бет
Балалардың сүйікті жыршысы66 бет
Дулат Бабатайұлы өмірбаяны3 бет
Жабаев Жамбыл (1846-1945)5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь