Мұсылман әлемінің философиясы

Кіріспе.

Негізгі бөлім.

1.1. Шығу тегі түрік философтар мен ғалымдар.
1.2. Суфизмнің ең көрнекті өкілдері.

Қорытынды.
Мұсылмандық Шығысты зерттеумен айналысқан тарихи – философиялық және мәдениеттанымдық еңбектерге қарағанда ислам әлемінің данышпандары ерте грек ғылымы, философиясымен қатар Алдыңғы Азия, Орталық Азия және Шығыс мәдениеті мен философиясын қабылдай отырып, философиялық дәстүрлерді одан әрі жалғастырған. Егер ортағасырлық Батыс Еуропада христиандық дінді идеологияландыру, философиялық интоксикациялау және негіздеу үдерісі жүріп өтсе, ал мұсылман аймағында, әсіресе VII-X ғасырларда философия мен ғылым өзінің гүлденген кезеңін бастан кешірді. Бұл кезеңде ғылымның мынадай салалары қарқынды дамыды: тригонометрия, алгебра, оптика, психология, астрономия, химия, география, зоология, ботаника, медицина. Арнайы білім салаларының дамуына әл - Хорезми, әл – Бируни, ибн Сина, Омар Хайям және т.б. ойшылдар өздерінің үлкен үлестерін қосты. Мысалы, әл – Бируни Жердің өз осінен айналып қозғалуы туралы болжамды алғаш айтқан данышпанның бірі болды, сондай-ақ, көптеген өзге әлемдердің өмір сүруі туралы идеялар мен бірнеше қызықты математикалық идеяларды ойлап тапты. Омар Хайям алгебрадағы үшінші дәрежеге дейінгі теңдеулердің шешімін жүйелеп, оны тұңғыш рет геометриямен байланыстырды.
Мұсылман әлемінің философтары мен ғалымдары Батыстың ғылымы мен философиясы қалыптасуына дүниетанымдық және теориялық зор ықпалын тигізді. Батыс мұсылмандық Шығыс арқылы алғаш рет антик мәдени мұрасымен, сонымен бірге Шығыс мәдениетінің озық жетістіктерімен танысты. Бұл ғылыми, теориялық жетістіктер мен философиялық жаңашылдықтарды, прогресшіл рационалистік философия мен ғылыми шығармаларды мұсылман әлемінің ойшылдары араб тілінде жазғанымен, олардың біразы этникалық шығу тегі жағынан араб емес, түркі және парсылар болды.
1.Философия: жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқулық/ Құрастырған: Т. Ғабитов. – Алматы: Раритет, 2004. – 392 бет.
2.Философия. Жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқу құралы. – Алматы: Рауан, 1991. – 320 бет.
        
        Қазақстан Республикасы  Білім және Ғылым Министрлігі
әл – ... ... ... ... ... және ... Факультеті
Реферат
Тақырыбы:Мұсылман әлемінің философиясы
Орындаған: Берік Әсел
Ф07К1
Тексерген: Хамзеева Б.
Алматы – 2008
Жоспар:
Кіріспе.
Негізгі бөлім.
1. Шығу тегі түрік философтар мен ғалымдар.
2. Суфизмнің ең көрнекті өкілдері.
Қорытынды.
Мұсылман ... ... ... ... ... ...
философиялық және мәдениеттанымдық еңбектерге қарағанда ислам әлемінің
данышпандары ерте грек ... ... ... ... ... Орталық
Азия және Шығыс мәдениеті мен философиясын қабылдай отырып, философиялық
дәстүрлерді одан әрі ... Егер ... ... ... ... ... философиялық интоксикациялау және
негіздеу үдерісі ... ... ал ... аймағында, әсіресе VII-X
ғасырларда философия мен ғылым өзінің гүлденген кезеңін бастан кешірді. Бұл
кезеңде ... ... ... ... ... ... ... психология, астрономия, химия, география, зоология, ботаника,
медицина. Арнайы білім салаларының дамуына әл - ... әл – ... ... Омар Хайям және т.б. ойшылдар өздерінің ... ... ... әл – Бируни Жердің өз осінен айналып қозғалуы туралы ... ... ... бірі ... сондай-ақ, көптеген өзге әлемдердің өмір
сүруі туралы идеялар мен ... ... ... ... ойлап
тапты. Омар Хайям алгебрадағы үшінші дәрежеге дейінгі теңдеулердің шешімін
жүйелеп, оны ... рет ... ... ... философтары мен ғалымдары Батыстың ғылымы
мен ... ... ... және ... зор ... Батыс мұсылмандық Шығыс арқылы алғаш рет антик мәдени мұрасымен,
сонымен бірге Шығыс мәдениетінің озық ... ... Бұл ... ... мен философиялық жаңашылдықтарды, ... ... мен ... ... ... ... ... тілінде жазғанымен, олардың біразы этникалық шығу тегі ... ... ... және парсылар болды.
Осылай, Батыс әлемі Шығыспен рухани диалогы ... ... ... ... ... және ... идеялар мен
концепцияларға толы шығыстық мәдениеттің есігін ашты. Шығу тегі ... мен ... әл – ... Баласағұни, Қашқари, тағы басқалармен
қатар әл – Хорезми, әл – ... ибн ... әл – ... ... әл – ... – Газали сияқты ойшылдар мен философтардың есімдерімен танысты.
Ислам философиясының бастапқы негізін қалаушылар қатарына ... ... және әл – ... жатады. әл – Киндиді ортағасырлық ... ... деп жиі ... Бұл ... айтылмаған сөз, себебі, әл
– Кинди мұсылман әлемінің көптеген философтары ішінде шығу тегі ... Әбу – ... Якуб ибн ... әл – ... (800-879) Басра қаласынан
шыққан, жетік білім алған, тек ... ... ғана ... ... ... ретінде де белгілі, геометрия, оптика, метереология,
психология, музыка салалары бойынша трактаттар ... әл – ... ... ... ... аз ғана ... жетті. Логикалық-
гносеологиялық мәселелерге арналған жұмыстарымен ... ... ... ... ... саны ... және ... меңгерудің
шарты, бастапқы философия туралы бес мәнділік ... ... ... ... ... ... түсіндіру туралы трактаттар». әл – Кинди
жұмыстарының ... ... ... оның ... мен ізбасарларының
жекелеген сілтемелері, әр түрлі тақырыптар мен үзінділер ... ... ... осы ... ... X-XI ... діни реакция тұсында
жойылған. әл – ... ... зор ... ... ... ... мәселесі мен философияның мәнін анықтау, ... ... ... әл – ... ... мынадай
түсіндірмелерін береді:
Құдай түпнегіз, барлық нәрсенің абсолюттік бастауы ретінде;
Құдай мақсатты себеп ретінде;
Құдай кеңістіктегі абсолюттік шексіздік және ... ... ... ... ... материяны, форманы, қозғалысты,
кеңістікті және уақытты жаратқан. Пайда болған нәрсе қозғалыс ... және ... ... ... ол ... ... емес, оның соңы
бар. Адамға ақыл-ой берілгендіктен ол ... ... қан ... ... ... де ... ... көмегімен адам заттар мен құбылыстардың
себептік байланысын, олардың мәнін ұға алады. Адамның әлемді ... ... ... ... әл – Кинди ақыл-ойдың төрт ... және ... ... ... идеяны айтады.әл – Кинди ақыл ойдың мынадай төрт түрін
ерекшелейді: активті, ... ... ... әл- ... ... жақындау болса, ал әл – Фараби
X ғасырдағы ... ... ... ... Әбу ... ... ибн
Мұхаммед ибн Тархан ибн Узлағ әл – Фараби ат – ... 870 жылы ... ... ... ... ... ... келді. Фараби жоғары
білімді оқыған адам еді, ол медицинаны, музыканы, математиканы, ... ... ... үлкен қызығушылық танытты. Фараби
Аристотельдің ... ... ... Ол ... «Герменевтика», «Аналитика, Софистика, ... ... ... берді. Бірақ әл – Фарабидің дара ... ... ... ... Ол ... мен ... ғылымдағы
тарихы бойынша жүзден астам жұмыстар жазды, оның көпшілігі қазақ тіліне ... ... жоқ. ... ғылыми болжамға, әлемді ғылыми танып ... ... ... ... ... ... Ол ... жер бетінде қайырымдылық (ізгілік) бастаудың салтанат құратынын
жазып, ... ... және ... қоғам идеалын, жер
бетіндегі халықтардың бейбіт және достық қатынастарын ... ... ... ... ... қала тұрғындарының көзқарастары»,
«Адамдық саясат» еңбектерінде Фараби саясат пен ... ... ... ... ... және саяси жағдайын,қоғам мен
мемлекет арасындағы қатынастар мәселесін көтеріп, аббасидтер халифатындағы
әлеуметтік ... ... ... оған теориялық түсінік береді. әл
– Фарабидің көптеген философиялық идеялары батысеуропалық ... мен ... ... ... ... Б. ... ... теориялық ықпалын тигізді. Сонымен қатар оның
идеялары ... ... ... ... ... ибн Сина, Ж.
Баласағұн және тағы басқаларының философиялық көзқарастарына да әсер етті.
Философия мен ғылымның дамуына түркістандық ... ... ... ибн Сина ... ... ... ... қосты.
Ибн Сина әл – Фарабидің кейбір ... ... ... онан ... эманация идеясы, ақыл-ой туралы идея және т.б. шығыста ибн
Синаны аш – шейх ар Райс деп ... ... аш Шейх – ... ұстаз, ал
ар Раис – басшы дегенді білдіреді), ал Батыста ... ... ... ... ... деген атпен белгілі болды. Ибн ... ... әл – ... ... ... тигізді. Ибн Сина
надандыққа қарсы шығып, ақыл-ой үстемдігі үшін ... ... ... ... Әр ... ... салаларындағы қажырлы еңбегі және орасан
зоршығармашылық әдеби, ғылыми-философиялық мұрасына орай ибн ... ... деп ... ... ... ... бойынша ибн
Синп 450-ден аса еңбек жазған, онан біздің заманымызға дейін 240-ы жетті.
Ибн Синаның тірі ... ... ... идеяларын баяндаған «Шығыс
философиясы» және 20 ... ... ... деп ... ... ... ... болатын.
Газалидің айтуы бойынша ибн Сина «философиялаушы мұсылман»
ретінде өзінің пайымдауларына ... ... ... ... дейін
барады. Шындығында, ибн Сина өз жауаптарында мынадай идеяларға келеді: егер
философия ақыл-ой ... ... ... ... ... ... ал теологиялық білім сенімге негізделеді. өзінің батыл және ерекше
дара ... үшін ибн Сина ... ... ұшырап отырды. Ибн Синаның
философиялық позициясы кезіндегі әл – Фарабидің философиялық ... ... ... ... перипатетизм бағытын онан әрі дамытқан заңды
жалғасы болды. Сонымен қатар ибн ... ... мен ... ... ажыратқан, олардың статусы туралы идеясын онан әрі ибн-Рушд өзінің
қосарланған ақиқат туралы теориясында жалғастырды.
Орталық Азиялық әлемнің ... бір ...... шыққан түрік, «Құтадғу білік» («Құтты білік») деп аталатын ... ... ... ... Өлең ... жазылған бұл шығарма 6520
бәйіттен тұрады. Оның негізгі тақырыбы моральдік – ... ... әл – ... ізгі қала – ... туралы идеяларын қолдай
отырып, мемлекеттің формасы билеушінің адамгершілік ... ... ... мен ... ... ... қарым –
қатынастарға байланысты деп есептеді. өз еңбегінде ... ... ... Қарахандар мемлекеті үшін қажетті билеушінің идеалы
портретін беруге тырысты. Баласағұн билеушіге мынадай ақыл – ... ... ал: ... ... ... үш ... бар. Соны орында –
күшпен ұзаққа бармассың. Ең алдымен күмістей тазалықты сақта... Екіншіден ... әділ заң ... Және ...... ... ... тілінде жазылған «Құтты білік» еңбегі сол
заман энциклопедиясын білдіреді. Бұл ... ... ... мәселелеріне
арналып қана қоймай, философиялық, эстетикалық, ертедегі түріктердің діни
наным – сенімдеріне байланысты материалдарға да толы.
Қарахан қағанатының ... ... өмір ... тағы ... Махмұт Қашқари. Ол өзінің 1072 – 1083 жылдары жазылған ... ... ... тілінің сөздігі») еңбегінде түрік рулары мен
тайпаларының тілі, әдет-ғұрпымен қатар, олардың ... мен ... ... мол ... береді. Ол адамдардың қоғамдық өміріндегі адамгершіліктің,
тәрбиенің, білімнің маңызына назар аударып қана ... ... ...... реттеу мен бекітудегі қуатты тетік ретінде тілдің ... ... ... ... Қоғамдық өмір мен мемлекетті нығайтуда түрік
философының айтуы бойынша ер ... ... ... және ... ...... ... орын алады. Сонымен қатар, түрік
халықтарының бір – бірімен жақындасуы мен ... ... ... ... ана ... ... рөлін баса көрсетеді.
Әл – Разидің еңбектері біршама көп мөлшерде сақталған және біздің
заманымызға дейін жеткен. Әбу – Бекр ... ибн ... әл – ... аты ... 865 – 925/934) Тегеран маңындағы Рея қаласынан шыққан.
Оны замандастары ғалым энциклопедист ... ... ... көлемі 184
жұмыс жазды, біздің заманымызға дейін жеткені 61. Әл – Разидің ... ... ... теология, логика, астрономия, физика, алхимия,
медицина мәселелеріне ... ... ... Оның ... ... ... бойынша идеялары ерекше қызығушылық тудырады.
Мысалы, ол онтологияда бес мәңгі бастау алатын ... ... ... ... рух, праматерия, абсолюттік кеңістік жіне абсолюттік үақыт,
міне, осылар әлем өмір ... ... ... ... Әл ... ... жақтаушысы болып, дінді сынайды. Ойшылдың пайымдауынша, ... мен әдет – ... ... өмір ... ... ... пен ... соғыстарға әкеледі. Дінмен осы полемиканы тағы
бір философ әл – ... ... ... (973 – 1057) Сириядан шыққан философ және ақын.
Әл – Рази ... ... де дін ... негізделген деп есептейді. Әр
халықтың өз діні бар және өз жолдарын дұрыс бағыт деп санайды. ... ... ал бұл ... ... ... бойы өмір ... келе ... мен әдет – ғұрыптар арқылы бекітіледі. Дін әдетте надандық пен
фанатизм есебінен гүлденеді.
Мұсылман ... ... ... адам ... ... айрықша көңіл бөледі. Әл – Фарабиден бастап
мұсылман әлемінде ... ... ... ... шешу барысында
адамның адамгершілік қасиеттері маңыздылығын алға ... ... ... мұсылман философтарының бұл идеялары жетілген
адам туралы идея қалыптасуының алғышарттары болып ... ... Олар ... адам ... ... ... Ақиқаттың мәні Құдайға деген
сүйіспеншілік, барлық әлем мен оның ... ... тән ... ... «әсем тазалық пен асқақтық» арқылы ... ... адам – ... мен ... ... мен ... бірегейлігі
көрінісі. Мәнділіктің Тұтастығы теориясы барлық нәрсенің құдай ... ... бар ... ... ... бар, демек ол құдай.
Бұл бірлік құштарлық арқылы ғана жүзеге асады, ол жаратылғанды жаратушымен,
ғашықтарды ...... ... ... ... Мәнділік
Тұтастығында толығымен қосыоуға алып келеді. «Ана-аль-хакк» - ... - ... ... ... ең ... ... ... Қ.А.
Яссауи (оның философиялық көзқарастары туралы мына кітаптан оқуға болады:
Қасабек А., ... С. ... ... А., 1998), А. ... ... ж. қайтыс болды), әл – Хуруфи (1339 – 1393/94), ибн ... (1165 ... ... ... ... Рузбехан Богли және т.б. жатады.
Сопылық философия ... ... ... ... шығармашылығына, францискандық монахтар орденінің әрекетіне,
М. ... М. ... И. ... ... ... ... ... ықпалын тигізді. Көптеген ... ... ... ... ... ой толғаулары үшін жемісті ықпал
етіп, шығармашылық «субстрат» ретінде қызмет етеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1.Философия: жоғары оқу ... ... ... ... Т. ... – Алматы: Раритет, 2004. – 392 бет.
2.Философия. Жоғары оқу орындары студенттеріне арналған оқу құралы. ... ... 1991. – 320 бет.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әл-Фараби мұраларының алғаш зерттелуі6 бет
Платонның жан мен тән туралы ұғымы4 бет
Ислам мәдениеті9 бет
Әлемдiк тұтастану14 бет
Абайдың алла, дін, мұсылманшылық туралы философиялық ой-толғамдары33 бет
Антика әлемінің мәдениенті10 бет
Араб – мұсылман білімі және қазақ қоғамы91 бет
Жануарлардың морфо-физиологиялық құрылымы. Жануарлар әлемінің тектік және туыстық байланысы4 бет
Ислам діні және мұсылман құқығы80 бет
Ислам әлемінің мәдениеті2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь