«Шыны. Оның қасиеттері және қолданылуы»


1.) Шыны құрамы және жалпы қасиеттері;
2.) Құмтас шыны;
3.) Суарылған шыны;
4.) Сынықсыз шыны;
5) Қатденелі шыны жадығаттары;
Шыны мен шыны бұйымдары белгілі нақты химиялық құрамымен ұсақталған нәрселерді балқыту нәтижесінде, кейін балқыған шыны мөлшерзатын бұйымдарға өңдеумен алынады.
Өнеркәсіптік шыныларды пісіру үшін шыны түзетін, түрлендіретін және аралық тотықтарды пайдаланады.
Шыны түзетін тотықтарға кремнийдің, бордың, фосфордың, германийдің, мышьяктың тотықтары жатады.Бұл тотықтар шыны құрылымын түзуде қатысады.
Түрлендіргіштерге натрийдің, калийдің, литийдің, кальцийлің, мырыштың, магнийдің және т.б. тотықтары жатады.Осы тотықтар тобынан шыны алуға болмайды, бірақ кез келген шыны түзетіндермен оларды үйлесімді біріктіріп, көптеген мөлшерде шыны алуға болады.
Алюминийдің, қорғасынның, титанның, бериллийдің, темірдің, тотықтары аралық топтың қосылыстарына жатады.Олардан тұрақты шыны тәрізді құрылым алу мүмкін емес , бірақ олар шынының құрылым қаңқасындағы шыны түзетін тотықтар бөлігін жартылай ауыстыруы мүмкін.
Шыны сұйық күйжайында қышқыл және негізді тотықтардың белгісіз химиялық қосылысының жоғары тұтқырлығымен күрделі балқымасы болады.Суығанда шыны сұйық күйжайдан аморфты күйжайына өтеді , тұтқырлығының өте тез өтуінің нәтижесінде «тоңазытылады».
Шынылардың шыны түзетін қаңқасы ретсіз кеңістіктік үш өлшемді тор болып келеді , оның түйіндерінде иондар , атомдар немесе атомдар тобы орналасады . Шынылардың құрылымдық торы бірдей тетраэдрид топтарынан (SiO2)-4 , (PO4)-3 тұрады , олардың аралығында көрсетілгендей шыны құрамына кіретін басқа металдың иондары орналасқан .
Шыныны қыздырғандай белгілі балқу жылысалқындығы бар қатденелік заттар сияқты балқымайды.Шынының құрамына байланысты оның жылысалқындық жұмсару аралығы бар.
Шынының жарықтылық және физикалық қасиеттері химиялық құрамы мен жылумен өңдеуге тәуелді .
Алу тәсіліне байланысты шынылардың жарықтылық қасиеттері өзгереді. Июдегі шынының уақытша кедергісі құйылған, өңделмегенге қарағанда созудағы үшін одан да көбірек .
Шынылардың жылулық қасиеттері оның химиялық құрамы мен өңдеу әдістеріне тәуелді.Темір мен алюминийдің тотықтарынан тұратын шынылар жылуды жақсы өткізеді , ал қорғасын мен барийдің тотықтарынан тұратындары – нашар.Шынылардың жылулық кеңею шегі кең.SiO2, B2O3, TiO2, BeO, ZnO тотықтары шынылардың жылулық кеңеюін төмендетеді, ал BaO, CaO, PbO, Na2O, K2O, Li2O тотықтары үлкейтеді .
Бейметалл жадығаттары,олардың қасиеттері мен қолданылуы (О.Қ.Дүйсемалиев ,М.Қ.Нұрымғали)

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Шынының қасиеттері мен алынуы.

Шыны мен шыны бұйымдары белгілі нақты химиялық құрамымен ұсақталған
нәрселерді балқыту нәтижесінде, кейін балқыған шыны мөлшерзатын бұйымдарға
өңдеумен алынады.
Өнеркәсіптік шыныларды пісіру үшін шыны түзетін, түрлендіретін және
аралық тотықтарды пайдаланады.
Шыны түзетін тотықтарға кремнийдің, бордың, фосфордың, германийдің,
мышьяктың тотықтары жатады.Бұл тотықтар шыны құрылымын түзуде қатысады.
Түрлендіргіштерге натрийдің, калийдің, литийдің, кальцийлің,
мырыштың, магнийдің және т.б. тотықтары жатады.Осы тотықтар тобынан шыны
алуға болмайды, бірақ кез келген шыны түзетіндермен оларды үйлесімді
біріктіріп, көптеген мөлшерде шыны алуға болады.
Алюминийдің, қорғасынның, титанның, бериллийдің, темірдің, тотықтары
аралық топтың қосылыстарына жатады.Олардан тұрақты шыны тәрізді құрылым алу
мүмкін емес , бірақ олар шынының құрылым қаңқасындағы шыны түзетін тотықтар
бөлігін жартылай ауыстыруы мүмкін.
Шыны сұйық күйжайында қышқыл және негізді тотықтардың белгісіз
химиялық қосылысының жоғары тұтқырлығымен күрделі балқымасы болады.Суығанда
шыны сұйық күйжайдан аморфты күйжайына өтеді , тұтқырлығының өте тез
өтуінің нәтижесінде тоңазытылады.
Шынылардың шыны түзетін қаңқасы ретсіз кеңістіктік үш өлшемді тор
болып келеді , оның түйіндерінде иондар , атомдар немесе атомдар тобы
орналасады . Шынылардың құрылымдық торы бірдей тетраэдрид топтарынан (SiO2)-
4 , (PO4)-3 тұрады , олардың аралығында көрсетілгендей шыны құрамына
кіретін басқа металдың иондары орналасқан .
Шыныны қыздырғандай белгілі балқу жылысалқындығы бар қатденелік
заттар сияқты балқымайды.Шынының құрамына байланысты оның жылысалқындық
жұмсару аралығы бар.
Шынының жарықтылық және физикалық қасиеттері химиялық құрамы мен
жылумен өңдеуге тәуелді .
Алу тәсіліне байланысты шынылардың жарықтылық қасиеттері өзгереді.
Июдегі шынының уақытша кедергісі құйылған, өңделмегенге қарағанда созудағы
үшін одан да көбірек .
Шынылардың жылулық қасиеттері оның химиялық құрамы мен өңдеу
әдістеріне тәуелді.Темір мен алюминийдің тотықтарынан тұратын шынылар
жылуды жақсы өткізеді , ал қорғасын мен барийдің тотықтарынан тұратындары –
нашар.Шынылардың жылулық кеңею шегі кең.SiO2, B2O3, TiO2, BeO, ZnO
тотықтары шынылардың жылулық кеңеюін төмендетеді, ал BaO, CaO, PbO, Na2O,
K2O, Li2O тотықтары үлкейтеді .
Шынылардың химиялық төзімділігі оның химиялық құрамына байланысты
.Шыныда SiO2, TiO2, Al2O3 көп болған сайын, LiO2, Na2O аз болған сайын
шынының химиялық төзімділігі соншама жоғары болады .
Шынылардың электр өткізгіштігі жылысалқындықтың өсуімен және Li, Na,
K, Pb иондары мөлшерінің өсуімен ұлғаяды , өйткені олар электр тогының ең
жылжымалы тасымалдаушысы болып табылады .
Шыны арқылы өткенде жарықтың жоғалуы сіңіру еселеуіші , ал жарық
мөлдірлігі – жарық өткізу еселеуіші болып табылады . Мысалы,терезе табақ
шынысы (жылтыратылған), оптикалық шынылардың жарық өткізу және сіңіру
еселеуіштері сәйкес 85-83 пен 6-8.5% ; 90-91 мен 0.4 – 15 % болады.
Шынылардың оптикалық қасиеттері , сонымен қатар , сыну көрсеткішімен ,
шашыранды еселеуіштерімен және орташа шашырауымен сипатталады .

Құмтас шыны
99,5% - тен кем емес тұратын құмтас құмын немесе тау мөлдір тасын
1700 С жоғары балқытумен құмтас шыны алынады, кейін шыны мөлшерзаты
өндеумен бұйымдарға айналады.
Басқа шынылармен салыстырғанда құмтас шынының жылуға төзімділігі ең
үлкен (8000C), жылымен кеңею еселеуіші төмен (d=5,8*10-7 град -1), жұмсару
жылысалқындығы (14700С), барлық сәуле таратушылар үшін мөлдірлігі, электр
өткізгіштігі аз және электр айырғыш қасиеттері жоғары. 10000С дейін
қыздырылған құмтас шыны суда кенеттен суынуға шыдамды, онан жасалған
бұйымдарда 1100 0С-ға дейін ұзақ уақыт бойы, 1400 0С-ға дейін қысқа
мерзімде әр түрлі заттарды қыздыру үшін қолдануға болады.
Құмтас шыны химиялық әсерлегіштердің, кейбір тұздардың, металдардың
және тотықтардың сулы ерітінділері мен балқымаларының әрекетіне қарсы
тұрақты, бірақ сілтілер мен негізді тұздардың әрекетіне қарсы тұрақтылығы
аз, балқытылған металдар (Sn, Zn, Pb) шынымен әрекеттеспейді.
HF мен H3PO4-тен басқа қышқылдар шыны бұйымдарын бүлдірмейді.
Құмтас шыныдан химиялық төзімді аспаптар жиынтығы мұнара
шоғырландырғыштардың, әсерлеткіштердің тетікбөлшектері, жылан түтікті
тоңазтқыштар, сораптар және басқа бұйымдар жасаланады. Металлургия
өнеркәсібінде көзелер, құбырлар, жоғары жиелікті тоқпен (ж.ж.т.)
қыздырылатын пештердің тұрқы, жылу өлшеуіштер құндағы, катод пен өндіргіш
шамдары төменгі қысымда істейтін электрбоссиреу бұйымдары жасалады.

Суарылған шыны
Қалындығы 4,5 – 5 мм кәдімгі шыны ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Фосфор қышқылы,оның қасиеттері,қолданылуы
Байланыстырғыш заттар және оның жіктелуі, қолданылуы мен қасиеттері, ерекшеліктері
Лазер және оның қолданылуы
Мыстың касиеттері мен қолданылуы
Бейметаллдар және оның қасиеттері
Тауар және оның қасиеттері
Сөз және оның контекстегі қолданылуы
Рентген сәулелері және оның қасиеттері
Құрылыста қолданылатын шыны түрлері, қасиеттері және өндіру әдістері
Зейін және оның қасиеттері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь