«Шыны. Оның қасиеттері және қолданылуы»

1.) Шыны құрамы және жалпы қасиеттері;
2.) Құмтас шыны;
3.) Суарылған шыны;
4.) Сынықсыз шыны;
5) Қатденелі шыны жадығаттары;
Шыны мен шыны бұйымдары белгілі нақты химиялық құрамымен ұсақталған нәрселерді балқыту нәтижесінде, кейін балқыған шыны мөлшерзатын бұйымдарға өңдеумен алынады.
Өнеркәсіптік шыныларды пісіру үшін шыны түзетін, түрлендіретін және аралық тотықтарды пайдаланады.
Шыны түзетін тотықтарға кремнийдің, бордың, фосфордың, германийдің, мышьяктың тотықтары жатады.Бұл тотықтар шыны құрылымын түзуде қатысады.
Түрлендіргіштерге натрийдің, калийдің, литийдің, кальцийлің, мырыштың, магнийдің және т.б. тотықтары жатады.Осы тотықтар тобынан шыны алуға болмайды, бірақ кез келген шыны түзетіндермен оларды үйлесімді біріктіріп, көптеген мөлшерде шыны алуға болады.
Алюминийдің, қорғасынның, титанның, бериллийдің, темірдің, тотықтары аралық топтың қосылыстарына жатады.Олардан тұрақты шыны тәрізді құрылым алу мүмкін емес , бірақ олар шынының құрылым қаңқасындағы шыны түзетін тотықтар бөлігін жартылай ауыстыруы мүмкін.
Шыны сұйық күйжайында қышқыл және негізді тотықтардың белгісіз химиялық қосылысының жоғары тұтқырлығымен күрделі балқымасы болады.Суығанда шыны сұйық күйжайдан аморфты күйжайына өтеді , тұтқырлығының өте тез өтуінің нәтижесінде «тоңазытылады».
Шынылардың шыны түзетін қаңқасы ретсіз кеңістіктік үш өлшемді тор болып келеді , оның түйіндерінде иондар , атомдар немесе атомдар тобы орналасады . Шынылардың құрылымдық торы бірдей тетраэдрид топтарынан (SiO2)-4 , (PO4)-3 тұрады , олардың аралығында көрсетілгендей шыны құрамына кіретін басқа металдың иондары орналасқан .
Шыныны қыздырғандай белгілі балқу жылысалқындығы бар қатденелік заттар сияқты балқымайды.Шынының құрамына байланысты оның жылысалқындық жұмсару аралығы бар.
Шынының жарықтылық және физикалық қасиеттері химиялық құрамы мен жылумен өңдеуге тәуелді .
Алу тәсіліне байланысты шынылардың жарықтылық қасиеттері өзгереді. Июдегі шынының уақытша кедергісі құйылған, өңделмегенге қарағанда созудағы үшін одан да көбірек .
Шынылардың жылулық қасиеттері оның химиялық құрамы мен өңдеу әдістеріне тәуелді.Темір мен алюминийдің тотықтарынан тұратын шынылар жылуды жақсы өткізеді , ал қорғасын мен барийдің тотықтарынан тұратындары – нашар.Шынылардың жылулық кеңею шегі кең.SiO2, B2O3, TiO2, BeO, ZnO тотықтары шынылардың жылулық кеңеюін төмендетеді, ал BaO, CaO, PbO, Na2O, K2O, Li2O тотықтары үлкейтеді .
Бейметалл жадығаттары,олардың қасиеттері мен қолданылуы (О.Қ.Дүйсемалиев ,М.Қ.Нұрымғали)
        
        Шынының қасиеттері мен алынуы.
Шыны мен шыны бұйымдары белгілі нақты ... ... ... ... ... ... ... шыны мөлшерзатын бұйымдарға
өңдеумен алынады.
Өнеркәсіптік шыныларды пісіру үшін шыны ... ... ... ... ... ... ... кремнийдің, бордың, фосфордың, германийдің,
мышьяктың тотықтары жатады.Бұл тотықтар шыны құрылымын ... ... ... ... ... кальцийлің,
мырыштың, магнийдің және т.б. тотықтары жатады.Осы тотықтар тобынан шыны
алуға болмайды, бірақ кез ... шыны ... ... ... ... ... шыны алуға болады.
Алюминийдің, қорғасынның, титанның, бериллийдің, темірдің, ... ... ... ... тұрақты шыны тәрізді құрылым алу
мүмкін емес , бірақ олар ... ... ... шыны ... ... ... ... мүмкін.
Шыны сұйық күйжайында қышқыл және ... ... ... қосылысының жоғары тұтқырлығымен күрделі балқымасы болады.Суығанда
шыны сұйық күйжайдан аморфты күйжайына өтеді , ... өте ... ... ... шыны ... қаңқасы ретсіз кеңістіктік үш өлшемді тор
болып келеді , оның түйіндерінде иондар , ... ... ... ... . ... құрылымдық торы бірдей тетраэдрид топтарынан (SiO2)-
4 , (PO4)-3 тұрады , олардың аралығында ... шыны ... ... ... иондары орналасқан .
Шыныны қыздырғандай белгілі балқу жылысалқындығы бар ... ... ... ... ... оның ... ... бар.
Шынының жарықтылық және физикалық қасиеттері химиялық құрамы мен
жылумен өңдеуге тәуелді .
Алу тәсіліне байланысты шынылардың ... ... ... ... ... кедергісі құйылған, өңделмегенге қарағанда созудағы
үшін одан да көбірек .
Шынылардың жылулық ... оның ... ... мен ... тәуелді.Темір мен алюминийдің тотықтарынан тұратын шынылар
жылуды жақсы өткізеді , ал қорғасын мен барийдің тотықтарынан ... ... ... ... шегі ... B2O3, TiO2, BeO, ... шынылардың жылулық кеңеюін төмендетеді, ал BaO, CaO, PbO, Na2O,
K2O, Li2O тотықтары үлкейтеді .
Шынылардың ... ... оның ... ... байланысты
.Шыныда SiO2, TiO2, Al2O3 көп болған сайын, LiO2, Na2O аз болған сайын
шынының химиялық төзімділігі ... ... ... .
Шынылардың электр өткізгіштігі жылысалқындықтың өсуімен және Li, Na,
K, Pb иондары мөлшерінің өсуімен ұлғаяды , өйткені олар ... ... ... ... ... табылады .
Шыны арқылы өткенде жарықтың жоғалуы сіңіру еселеуіші , ал жарық
мөлдірлігі – жарық ... ... ... ... . ... ... (жылтыратылған), оптикалық шынылардың жарық өткізу және сіңіру
еселеуіштері сәйкес 85-83 пен 6-8.5% ; 90-91 мен 0.4 – 15 % ... ... ... , ... ... , сыну ... ... еселеуіштерімен және орташа шашырауымен сипатталады .
Құмтас шыны
99,5% - тен кем емес тұратын құмтас ... ... тау ... ... С жоғары балқытумен құмтас шыны алынады, ... шыны ... ... айналады.
Басқа шынылармен салыстырғанда құмтас шынының жылуға төзімділігі ең
үлкен (8000C), жылымен кеңею еселеуіші төмен (d=5,8*10-7 град -1), ... ... ... сәуле таратушылар үшін мөлдірлігі, электр
өткізгіштігі аз және электр ... ... ... 10000С ... ... шыны суда ... ... шыдамды, онан жасалған
бұйымдарда 1100 0С-ға дейін ұзақ уақыт бойы, 1400 0С-ға ... ... әр ... ... ... үшін ... болады.
Құмтас шыны химиялық әсерлегіштердің, кейбір тұздардың, металдардың
және тотықтардың сулы ерітінділері мен ... ... ... ... ... мен ... тұздардың әрекетіне қарсы тұрақтылығы
аз, балқытылған металдар (Sn, Zn, Pb) ... ... мен ... ... ... шыны ... ... шыныдан химиялық төзімді ... ... ... ... ... ... ... сораптар және басқа бұйымдар жасаланады. ... ... ... жоғары жиелікті тоқпен (ж.ж.т.)
қыздырылатын ... ... жылу ... ... ... пен өндіргіш
шамдары төменгі қысымда істейтін электрбоссиреу бұйымдары жасалады.
Суарылған шыны
Қалындығы 4,5 – 5 мм кәдімгі шыны ... ... ... ... ... 320 – 6500С ... дейін қыздырады, осы жылысалқындықта
ұстайды, содан – соң тез біркелкі оны суытады. ... ... ... ... ... ... болады, олар сыртқы қабатында ... ... бұл ... ... ... және жылу беріктігін береді.
Суарылған шынының июдегі уақытша ... ... ... есе көп. ... шыны ... ... 700С бүлінгенде,
мұндай шыны жылысалқындықтар айырмасы 120 – 2750С-да шыдайды.
Суарылған шыны табағын, жоғары ... ... ... ... ... үшін су ... ... алғанда, шынының жылымен нығайту
тәсілін пайдалынады.
Шыныны нығайту үшін жылу тәсілімен бірге басқада әдістер қолданылады:
химиялық – шыны ... ... ... (HF , H3PO4) ... ... – кальций, литий тұздарының ... шыны ... ... ... ... ... ... шыны әдеттегі екі табақты немесе қалыңдығы 2–3 мм
жылтыратылған ... ... және ... ... көпөлшеммен
желімдеумен алынады. Желімдеу 1000С жылысалқындықта жүргізіледі.
Шыны табағымен салыстырғанда сынықсыз шынының ... және ... ... ... бұл оны ... ... ... жоғары жылысалқындықтар мен қысымда жұмыс істейтін аспаптарды
жасағанда пайдалануға мүмкіндік ... Шыны ... ... ... ... өткізуі төмен.
Сынықсыз шыны қалыңдығы 5 – 6мм, ені 125 – 530мм және ... 250 ... ... ... ... Сынықсыз шыны “сынбайтын ” шыныларға
жатады. Соққанда пайда ... ... ... ... ... ... ұсталынады.
Қатденелі шыны жадығаттары
Шыныдан толық немесе жартылай қатденеленумен қатденелі шыны алынады.
Шыныдан қатденелі шыны минералдық құрамымен және шағын қатденелік
құрылысымен өзгешеленеді. Қатденелі шыны ... тау ... ... шыны өндірісінің қалдықтары шикізат болып табылады.
Қатденелі шынының алынуында шынының қатденелену іс ... ... ... ... ... ... әсерлеуіштің қатысуымен
балқытылған шыныдан суынғанда, шыны тәрізді күй ... ... ... ... жылысалқындығына (400 – 6000С) дейін қайталап қыздырғанда
шыныда қатденеленудің ұрықтары ... ... олар ... ... ... одан әрі ... бөлініп шығатын басқа күйтүрлердің қатденеленуі
үшін ұрықтарға айналады. Қатденелендіргіш ретінде шашыранды ... ... ... ... мыс, алтын, платина) пайдаланылады.
Қатденелі шынылардың қаттылығы, серпімділігі (шыны табағына
қарағандағы екі есе көп), жылуға ... (700 – 800 0С), ... (900 – ... сілтілерге қарсы химиялық беріктігі жоғары.
Қатденелі шынылардың жоғары жылысалқындықтарда айырғыштық жойылуы
төмен, жоғары жиілікті тұрақты ... ... ... үшін ең ... ... табылады.
Машина жасау мен металлургияның әр түрлі саласында шыны кеңінен
қолданылады. Шыныдан электр, ... ... ... ... пошымымен және өлшемімен шыны сауыттары жасалынады.
Баяндама ... ... ... ... не ... ?
2.Түрлендіргіштерге не жатады ?
3.Шынының жарықтылық және физикалық қасиеттері неменеге тәуелді ?
4.Сынықсыз шыны қандай шыныларға жатады және ... ... ... ... ... және одан қандай заттар жасап
шығарады ?
Жауаптары:
1.Шыны түзетін тотықтарға кремнийдің ,бордың ... ... ... ... .Бұл ... шыны ... түзуде қатысады .
2.Түрлендіргіштерге натрийдің ,калийдің ,литийдің ,кальцийдің
,мырыштың ,магнийдің ,және т.б. ... ... .Осы ... ... ... ... ... кез келген шыны түзетіндермен оларды үйлесімді
біріктіріп ... ... шыны ... болады .
3. Шынының жарықтылық және физикалық қасиеттері ... ... ... ... ... Сынықсыз шыны “сынбайтын ” шыныларға жатады. Соққанда пайда болатын
сынықтар көпөлшемнің иілімді қабаты мен ... ... ... ... мен ... әр түрлі саласында шыны кеңінен
қолданылады. Шыныдан электр, люминисцент, газқуатсыздандыру шамдары үшін
түрлі ... және ... шыны ... ... ... және қолданылуы»
Жоспар:
1.) Шыны құрамы және жалпы қасиеттері;
2.) Құмтас шыны;
3.) Суарылған шыны;
4.) Сынықсыз шыны;
5) Қатденелі шыны жадығаттары;
Қолданылған әдебиет:
Бейметалл ... ... мен ... ...

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дене тәрбиесі пәнін жетілдіру және әдістері35 бет
Көміртегі, кремний11 бет
Сұйық сәуле өткізгіштің спектралдық қасиеттері36 бет
Құрылыста қолданылатын шыны түрлері, қасиеттері және өндіру әдістері6 бет
Ағзаны шынықтыру жүйесі8 бет
Балалар бақшасындағы дене шынықтыру10 бет
Балалардың шыңығуы мен денесінің жетілуін дамытуда спорттық жаттығуларды пайдаланудың рөлі31 бет
Дене шынықтыру7 бет
Дене шынықтыру жайлы8 бет
Дене шынықтыру жүйесі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь