Сыбайлас жемқорлықпен күрестің құқықтық реттелу мәселесі

КІРІСПЕ
1 СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ҰҒЫМЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Сыбайлас жемқорлық ұғымы мен жіктелуі,оның Қазақстандағы және Дүние жүзілік елдеріндегі тарихы.
1.2 Сыбайлас жемқорлықтың типологиялық ерекшеліктері мен оның таралу аумағы
1.3 Сыбайлас жемқорлық адам құқығын бұзушы фактор ретінде

2 СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚПЕН КҮРЕСТІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕЛУ МӘСЕЛЕСІ
2.1 Сыбайлас жемқорлықпен байланысты заңбұзушылықтар
2.2 Сыбайлас жемқорлықпен күрестің құқықтық негіздері
2.3 Жергілікті билік орғандары қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету мәселелері

3 СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚТЫҢ САЛДАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ АЛДЫН АЛУ МЕН ЖОЮДЫҢ ЖОЛДАРЫ
3.1 Сыбайлас жемқорлықтың зардаптары мен салдары
3.2 Әкімшілік сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шараларының ерекшеліктері
3.3 Сыбайлас жемқорлықпен күрестегі мемлекеттік орғандардың және
сот жүйесі мен БАҚ.ның рөлі


ҚОРЫТЫНДЫ


ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР КӨЗДЕРІ
Диплом тақырыбының өзектілігі. Нарықтық қатынастардың қалыптасуының күрделі кезеңінде елдің экономикалық мүдделеріне бағытталған қатерлердің бастауы ең алдымен отандық тауар өндірушілердің және олармен байланыстағы жемқорлықпен шырмалған шенеуніктердің заңға қайшы әрекеттерінде жатуы мүмкін екендігі ұйымдасқан қылмыс пен сыбайлас жемқорлық ауқымының өсуінен-ақ көрінеді. Қоғам мен мемлекеттің түғырын шайқалтып, заңға, әділеттілік пен ізгі қасиеттерге деген сенімге селкеу түсіруімен бұл өте қауіпті қатер төндіреді.
Қалыптасқан ахуалдың күрделілігі бұл мәселенің теориялық әзірлемесінің жеткіліксіздігімен, күрестің стратегиясы мен тактикасы туралы айқын түсініктің, сондай-ақ, құқықтық, криминологиялық және оперативтік-ізкесушілік тұжырымдамасының жоқтығымен байланысты. Бүның сыбайлас жемқорлықты түсінуге де қатысы бар.
Бүгінгі танда баршаның тарапынан мойындалған пікір бойынша, сыбайлас жемқорлық — мына тәрізді әртұрлі позициялардан қарастыруды қажет ететін күрделі әлеумеітік-саяси құбылыс: тарихи, әлеуметтік-саяси, құқықтық, ізгілік және т.б. ешбір мемлекет сыбайлас жемқорлықтан сақтандырылулы емес және ешбіреуі, тіпті ең қуаттысы да оны түбегейлі, барлық жерде бірдей жеңетіндігімен мақтана алмайды. Оның үстіне, жемқорлықпен күрес мемлекет пен қоғамның барлық күштерін біріктіре отырып, барлық жерде және үнемі жүргізіліп отыруы тиіс. Сыбайлас жемқорлық Қазақстан үшін де жаңалық емес, біздің мемлекетіміздің алеуметтік саласының жеңілмегеңдігі, нарыққа көшудің заңмен реттелмеген үдерісі бұл қауіпті құбылысты о дан да үлкен дәрежеде шиеленістіре түсті.
Сыбайлас жемқорлық әдетте мемлекеттік шенеуніктер мен қылмыскерлердің біріккен әрекетін білдіретін ұйымдасқан қылмыспен тығыз байланысты. Қазіргі кездегі ұйымдасқан қылмыстар өткен ғасырдың 70 -80-жылдары КСРО-да жүргізілген және экономиканың тұрақсыздануына, шаруашылық жұмыстары саласындағы қылмыстардың өсуіне алып келген әлеуметтік-экономикалық саясат салдарынан дүниеге келді, ұйымдасқан қылмыс бізге сырттан келген жоқ, ол - біздің өз тумамыз, объективті экономикалық үдерістер нәтижесі. Оның басты ерекшелігі, басқа елдердегі ұйымдасқан қылмыстарға қарағанда, ол ресми, жария экономика саласында туды.
Көлеңкелі экономика өкілдерінің пай да болуы, тез байи бастауы бұрыннан келе жатқан дәстұрлі қылмыс әлемінің жалпы өкілдерінің назарына шалынбауы мүмкін емес еді. Олардың еріксіз бір-біріне қарама-қарсы тұруы жалпы қылмыстық топтардың көлеңкелі экономика құрылымына еніп, олардың бұл салада қажетті қызмет атқаратын буынға айналуына әкеп соқтырды. Сөйтіп, мынадай үштік түзілді: лауазымды басшылар — көлеңкелі экономика -қылмыскерлер (сыбайлас жемқорлыққа биліктің қылмыс әлеміне үласуы түрінде анықтама берілуі осы дан).
1 Қазақстан Реснубликасының Конституциясы, Алматы Қазақстан баспасы., 1995.
2 Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі.-Алматы: Жеті-жарғы, 1997.
3 Қазақстан Реснубликасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі.-Алматы: Жетіжаргы, 1998.

4. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Реснубликасының ұлттық қауіпсіздігі туралы» 1998 жылғы 26 маусымдағы Заңы.
5. Қазақстан Реснубликасының «Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы» 1998 жылғы 2 шілдедегі Заңы.
6. «Республикалық және жергілікті бюджеттің атқарылуын бақылау туралы» 2002 ж 29 қаңтардағы ҚР Заңы.
7. «Бюджет жүйесі туралы» ҚР Заңы, 1999 ж 1-сәуір.
8. «ҚР жергілікті мемлекеттік басқару туралы» ҚР Заңы. 2001жылы 21
қаңтар.
9. «ҚР сот жүйесінің тәуелсіздігін нығайту жоніндегі шаралар туралы» 2000 ж. 1-қырқүйектегі ҚР Прсзидентінің Жарлығы.
10. Мемлекеттік қызмет туралы. ҚР Заңы 1999ж. 23 шілде.
11. Мемлекеттік құпиялар туралы. ҚР Заңы 1999 ж. 15 наурыз.

12. ҚР прокуратурасы туралы. Заң күші бар ҚР Президентінің Жарлығы. 1995 ж. 21 желтоқсан.
13. ҚР сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы. ҚР Заңы. 2000 ж. 25 желтоқсан.
14. ҚР Үкіметінің 2002 жңлғы 19 маусымдағы №592 республикалық
және жергілікті бюджеттер жобаларын әзірлеу тәртібі туралы қаулысымен.

Әдебиеттер
15. Антикоррупцонный набор инструментов. Представлен Комитетом ООН по контролю за наркотиками и предупреждению преступности в рамках Глобальной программы против коррупции.
16. Борьба с коррупцией в переходный период. Вклад в обсуждение стратегии. Всемирный банк, Вашингтон, Федеральный округ Колумбия, 2000 г.
17. В. Даль. Толковый словарь живого великорусского языка. - М.: Русский язык, 1978. - 1-том.
18. В.И. Данилеико.Современный политологический словарь. -М.: NOTA BENE, 2000ж.
19. В. Пузиков, А, Громович, Экономическая безопасность и экономическая преступность. Минск. - Армита Маркетинг, Менеджмент. 2001.
20. Герцензон А, А. Введение в советскую криминологию." М., изд-во "Юридическая литература", 1965, 29 б.
21. Кудрявцев В.Н. Теоретические основы квалификации преступлений. М., Госюриздат, 1963, 175 б.
22. Ладо Чантурия, председатель Верховного суда Грузии. Судебная реформа в Грузии: Тезисы // Материалы междунар. конференяии «Суды и их роль в укреплении государственной независимостиц. Астана, 15.08.2001.
23. Лентовска Б. Как начиналась работа улолномоченного по
гражданским правам. Т. I. - М., 1997. - 312 с.
24. Мауленов К.С. Правовое регулирование иностранных инвестиций в
Республике Казахстан. - Алматы; Гылым, 1998. - 328 с;
25. Мауленов К.С. Государственное управление и правовое
регулирование в сфере иностранных инвестиций в Республике Казахстац. -
Алматы; Жеті Жаргы, 2000. - 384 с;
26. Национальная безопасность Казахстана: иерархия угроз / Жалпы Редакциясын Е.Т. Карий басқарған. - Алматы: Орталық азия саяси зерттеулер агенттігі, 2000ж.
27. Основы противодействия коррупции / Гылыми редакциясын СВ. Максимов басқарған. -М.: Снарк, 2002ж.
28. Основы борьбы с коррупцией (системы общегосударственной этики поведения) / Науч. ред. СВ. Максимов и др. - М.: Спарк, 2000
29. Общественное участие в бюджетном процессе: опыт и технологии / Т.И.Вииоградованың ред. басқаруымен. — СПб.: Норма, 2002.
30. Панов Н.И. Понятие предмета преступления но советскому уголовному праву// Проблемы проведения -Киев, 1984 Вып.45. 72 б.
31. Пионтковский А. А. Учение о преступлений по советскому уголовному праву. - М., 1961. - 138-142 б.
32. Право и иностранные инвестиции в Республике Казахстан / Отв. ред. М.К. Судейменов. - Алматы: Жеті Жаргы, 1997. - 244 с;
33. Предупреждение и борьба с коррупцией: Выводы рекомендации междунар. науч.-ирактич. конференции.— Российская юстиция. 1999. 12-нөмір.
34. Полыпа Реснубликасының "О местных орғанах самоуправления" Заңы. http. www. municipaikg. narod. ru
35. Последние известия. Казахстанская правда. 2000. 18 января.
36. Рахметов СМ., Мукажаиов А.К. Изнасилование (уголовно-правовые и криминологические проблемы). Научно-практическое пособие. Алматы, 2003, 128 с.

37. Рогов И.И., Мүхаметжанов Б.А., Бычкова С.Ф.. Кдзақстан Реснубликасының "Сыбайлас жемқорлықиеи күрес туралы" Заңына түсініктемелер. Алматы, 2001.
38. Р. Книпер Этапы правовой и судебной реформ в Казахстане в качестве неотъемлемой части перестройки экономики // Казахстанская правда. N 148.22 июня 2001 г.;
39. Судьялардын реснубликалық және облыстык тэртіптік-біліктілік алқалары туралы ереже, ҚР Президентінің 2001 ж, 26-маусымдагы N 643 12 стульев для присяжных //Аргументы и факты. N30 (1083). Июль 2001 г.
40. Сот этикасы кодексі. Қазақстан Республикасы судьяларының 1996 ж.
19-желтоқсандағы бірінші съезінде қабылданды.
41. Сунгуров А.Ю. Институт омбудсмана как один из механизмов противодействия коррупции.
42. Т.В.Апарова. Улыбританиядағы судьялар мәртебесі // Ресей құқығы журналы. 1999. N7-8.
43. Тәжікстан Рсспубликасының "О государственной власти на местах", http. www. municipaikg. narod. га
44. Уголовное право Республики Казахстан. Общая часть, — Алматы,
1999.
45. Уголовное право России. Общая часть. Под ред. Рарога А.И.-М, 1997. 776.
46. Хиль-Роблес А. Парламентский контроль за администрацией (институт омбудсмана). - М; Ad Marginem, 1997. - 335 с; Ombudsman —twenty five years on: Paper arising from a conference, 1992.
47. Федеральный закон "Об общих принципах орғанизаңии местного самоуправления в Российской Федерации', http: provo. mincultrf. ru /law/ federalstatute/ 28/08/1995/text/ 349. himl
48. Чечель Г.И. Квалификация истязания по действующему законодательству. Барнаул, 1989.
49. Шахунянц Е.А. Уголовно-правовая охрана конституционных прав и свобод граждан РФ. М., 1993.
50. Шишкина Н.Э. Местное управление в зарубежных странах: сущность и современные проблемы развития // Семейный правовой институт СИ. жопе Шишкиных Н.Э.. http: // intemet4aw/ru/info/citylaw. htm
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ҰҒЫМЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... мен жіктелуі,оның Қазақстандағы және Дүние жүзілік
елдеріндегі тарихы.
Сыбайлас жемқорлықтың ... ... мен оның ... ... жемқорлық адам құқығын бұзушы фактор ретінде
2 СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚПЕН КҮРЕСТІҢ ... ... ... ... ... байланысты заңбұзушылықтар
Сыбайлас жемқорлықпен күрестің құқықтық негіздері
Жергілікті билік орғандары қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету мәселелері
3 СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚТЫҢ ... ЖӘНЕ ... ... АЛУ МЕН ... ... ... мен ... сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шараларының ерекшеліктері
Сыбайлас жемқорлықпен күрестегі мемлекеттік орғандардың және
сот жүйесі мен БАҚ-ның ... ... ... ... өзектілігі. Нарықтық қатынастардың қалыптасуының
күрделі кезеңінде елдің экономикалық мүдделеріне ... ... ең ... отандық тауар өндірушілердің және олармен ... ... ... ... ... ... ... екендігі ұйымдасқан қылмыс пен сыбайлас жемқорлық ауқымының өсуінен-
ақ көрінеді. ... мен ... ... ... ... ... ізгі қасиеттерге деген сенімге селкеу түсіруімен бұл өте қауіпті қатер
төндіреді.
Қалыптасқан ахуалдың ... бұл ... ... ... ... стратегиясы мен тактикасы туралы
айқын түсініктің, сондай-ақ, құқықтық, криминологиялық және ... ... ... байланысты. Бүның сыбайлас
жемқорлықты түсінуге де қатысы бар.
Бүгінгі танда баршаның тарапынан мойындалған пікір бойынша, ... — мына ... ... ... ... ... ететін
күрделі әлеумеітік-саяси құбылыс: тарихи, әлеуметтік-саяси, құқықтық,
ізгілік және т.б. ешбір мемлекет сыбайлас ... ... ... ... ... ең ... да оны түбегейлі, барлық ... ... ... ... Оның ... ... күрес мемлекет
пен қоғамның барлық күштерін біріктіре ... ... ... және ... ... ... ... жемқорлық Қазақстан үшін де жаңалық емес,
біздің мемлекетіміздің ... ... ... ... ... реттелмеген үдерісі бұл қауіпті құбылысты о дан да ... ... ... ... ... ... шенеуніктер мен қылмыскерлердің
біріккен әрекетін білдіретін ұйымдасқан қылмыспен тығыз байланысты. Қазіргі
кездегі ұйымдасқан қылмыстар ... ... 70 ... ... және ... ... шаруашылық жұмыстары
саласындағы қылмыстардың өсуіне алып келген әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... бізге сырттан келген жоқ, ол -
біздің өз ... ... ... үдерістер нәтижесі. Оның басты
ерекшелігі, басқа елдердегі ұйымдасқан қылмыстарға қарағанда, ол ... ... ... туды.
Көлеңкелі экономика өкілдерінің пай да болуы, тез байи ... келе ... ... ... әлемінің жалпы өкілдерінің назарына
шалынбауы мүмкін емес еді. Олардың еріксіз ... ... ... ... ... көлеңкелі экономика құрылымына еніп, олардың бұл
салада қажетті ... ... ... ... әкеп ... ... үштік түзілді: лауазымды басшылар — ... ... ... жемқорлыққа биліктің қылмыс әлеміне үласуы түрінде
анықтама берілуі осы дан).
Көлеңкелі экономиканың әрі қарай енді тәуелсіз ... ... ... ... ... мен ... ... қатынастар, телекоммуникация мен көлік . ... ... ... ... ... ... криминологиялық
түрғыда сипаттама беріп оның таралу ... меи ... ... ... орын ... салдарын, келтіретін зардаптарын анықтап және
оны жоюдың жолдары мен құқықтық ... ... ... күрес
мәселесін саралау мен қатар құқықтық реттелуін анықтау болып ... ... ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық өміріндегі елеулі өзгерістерді ұйымдасқан қылмыстың ... ... ... ... топтардың қаржылық-несиелік жүйеге енуі;
-стратегиялық маңызы бар шикізат қорларына қылмыстық қол ... қару ... ... ... ... ... жүйесіндегі қылмыстар және т.б.
Зерттеу жұмысының заты және объектісі.
Қазақстандық қоғамдағы сыбайлас жемқорлықтың кең ... ... ... салаларына енуі республикадағы мемлекеттік ... және ... ... тұрақтылығына айқын қатер тудырды.
Реформаларды жүргізу барысында ... тек ... ... ... сатып алу ғана емес, олар үшін шетелдік банкілерде шот ашу,
шекарадан сырт елдерден ... ... ... алу, ... ... ... ... шағын кәсіпорындар қатарына енгізу кең
тарады. Лауазымды басшылардың ... ... жаңа ... ... ... ... атап айтқанда, ұйымдасқан қылмыспен ұзақ
мерзімге байланыс орнату ... ... ... ... ... ... ... өткізуге келісімшарттар жасайды, ел
үшін тиімсіз инвесшциялық жобаларды іске асырады, пшкізат пен ... ... ... жолымен тасымалдануына жол ашып
береді. Кейбір аудандарда жергілікті билік өкілдерінің, ... ... ... ... қорғау орындарының ... ... ... үшін ... ... және ... ... тудыратын
одақтары жиі құрылады. Сонымен қатар, жемқорланған элементтердің тұрлі
деңгейде саяси билікке ... ... ... ... ... төндіретін қауіпті үрдістері де байқалады. Басқаша ... ... ... ... — рұқсат беру қызметін атқаратын
орындар, шенеуніктер ... ... үшін ең ... ...... ... ... өмір суруін қамтамасыз ету құралына айналатын орны - құқық қорғау
орындарына еніп бара ... осы ... ... ... мәселелер бұл
тақырыптың маңыздылығының өте жоғары екекнін көрсетеді.
Жұмыстың құрылымы.Сонымен қатар бұл ... ... ... үш тарауға бөлініп қарастырылып, соңыиан қорытынды жасалып
пайдаланылған әдбиеттердің тізімі берілді.
I. ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... мен жіктелуі,оның Қазақстандағы және
дүние жүзілік елдеріндегі тарихы.
Күрделі, қатпары көп құбылыс ретіндегі сыбайлас жемқорлықтың тарихы
өз ғұмырының ұзақтығы жөнінен ... ... ... ... Оның ... ... ... қоғамдар мен мемлекеттік құрылымдар қалыптасқан
уақыттар қойнауына жетелейді. Мемлекеттік қызмет ... ... ... жазбаша мәліметтердің ең алғашқыларын Көне Бабырдың б.з.б.
XXIV ... ... ... ... ... ... Урукагина
шенеуніктер мен соттардың жүгенсіз ... тыю салу ... ... ісін ... ... белгілі нақылы былай дейді: «Do ut fades" - "Істету
үшін беремінп.[32]
Сыбайлас жемқорлық- әлеуметтік феномен, қоғам мен ... ... ... ... ... болуы мен өмір суруі қоғамдық ... ... ... функциясының жекеленуі сэтінен бастап мүмкін
болады. Өйткені, нақ осы ... ... ... ... қоғам,
мемлекет мүддесі үшін емес, жеке басы үшін ресурстарды пайдалану және шешім
қабылдау мүмкіндігі пайда ... [5] ... ... жемқорлық өте ерте
уақытта туған және қазіргі күні де бар күрделі әлеуметтік-саяси құбылыс
ретінде көрінеді - ... ... ... беру ... өзгеруі
барысыңда оның ауқымы тарылмайды.
Қазіргі қоғамдағы сыбайлас жемқорлық — басқа саяси, ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
институт, басқару жүйесі элементі. Сыбайлас ... ... ... ... ... ... әлеуметтік функцияларды атқаруы:
әкімшілік байланыстардың жеңілдетілуі, ... ... ... мен жеңілдетілуі, әлеуметтік таптар мен ... ... ... және ... құрылымдануы, бюрократтық
кедергілерді азайту ... ... ... ... ... жағдайында экономиканы тиімдендіру және т.б,;
-сыбайлас жемқорлық қарым-қатынастарының жете ... ... ... ... ... ... әрекеттер субъектілеріне мәлім белгілі ... ... ... ... ... эрекеттердің қалыптасқан сленгі (тілі) мен
рэміздік белгілері;
-мүдделі адамдарға белгілі және орныққан қызметтер таксасы.
Сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... жөне әлемдік қауымдастық алдында елдің ... ел үшін ... ... ... ... ең ... бөгеттердің бірі боп табылады. Таза және әлеуметтік бағыттағы бизнес
нарықтан күшпен ығыстырылып шығарылады, ойткені, ... ... ... ... ... ... ... бейімделу қакбілеті ғаламат, ... түсе ... ... ... және ... береді, әлеуметтік-
құқықтық бақылау мен заңи жауапкершіліктің ... мен ... ... ... де ... ... шырмалған құқық қорғау
орындарының институтталынған сыбайлас жемқорлықпен күресу үшін жеткілікті
мүмкіндіктері мен тиісті ... де жоқ. ... ... атанғандар
— жемқорланған қырық құрау бюрократия - ... ... » ... оз ... өмір ... жемқорлық ұлттық шекаралардың шеңберінен шығып кетеді,
сондықтан онымен ... ... ... жүргізуді қажет етеді. О ... ... ... ... әлемдік және ұлттық қаржы ... да, ... және ... ... пен ... ... Ол заңның, демократия мен адам құқықтарының ... ... ... ... ... ... ... сенімді,
мемлекеттік басқару, теңдік пен ... ... ... ... ... ... ... дамуды қиындатады. Әсіресе
ең қауіптісі — мемлекеттік ... ... ... ... ... ол ... ... симбиозының, мемлекеттік қызметшілердің
шешім қабылдаудағы қауқарсыздығының және шенеуніктердің ... ... ... ... ... ... корінісіне айналады.[1]
Тәжірибенің көрсетуінше, сыбайлас ... ... ... ... ... ... билік пен мемлекеттік қызметтің беделінің
құлдырауына мүмкіндік ... ... ... ... дамуына
кедергі жасайды және әсіресе экономика саласындағы ұйымдасқаң қылмыстың
өсуіне мүмкіндік береді.
Мемлекеттік машинаны ... ... ... ... ... ... ... ретінде тікелей ... ... ... ... деп ... ... биліктің жеке
индивидуум иеленген үлесі — жалпыға ортақ ... ... ... соз."
Ол аз десеңіз, индивидтер мен қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... азаматтық қоғам институтгарына, оның
құндылықтарына шабуылға ... ... ... ... ... ... ... сәтті орындау мүмкін емес.
Сыбайлас жемқорлық феноменін түсінуге қатысты сан тұрлі әдістемелік
ыңғай-бағыттар бар. Оны ... ... - ... ... ... аспектілерде қарастырған.
Осылайша, Платон мен ... ... ... ... ... Н. ... оны мемлекеттің азаматтық ізгілікті
бұзатын ... ... ... ... Ш. ... оны ... ... тәртіп немесе жүйе жарамсызға айналатын дисфункциональдық үдеріс
ретінде сипаттады.[50]
Қазіргі ғылыми, ... және ... ... ... ... ... ... беріледі. Сыбайлас жемқорлық туралы
онымен күресудің әмбебаи амалын анықтауға негіз болатын бірауызды ұғымды
қалыптастыру — ... ... ... Сыбайлас жемқорлықтың
интегралдық сипаты бұл күрделі құбылыстың бірізді, бір мағыналы анықтамасын
жасауға бүгінгі күні ... ... ... ... сыбайлас жемқорлықтың тарихи алғашқы анықтамалары
құқық саласына жатады.
"Коррупцияның" (сыбайлас жемқорлықтың) анықтамасына
этимологиялық ... ... ол ... ... ... сөзінен
аударғандағы "сатып алу", "пара беру" мағынасын білдіреді. Рим құқығында
сонымен қатар "сындыру, ... ... зиян ... ... алу" ... ... және ... заңға қайшы ... ... ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлықты парамен сатып
алушылық, лауазымды басшылардың, саяси қайраткерлердің сатымпаздығы ретінде
сипаттайды.
ҚР "Сыбайлас ... ... ... Заңы ... ... ... ... адамдардың және оларға теңестірілгендердің
мүліктік игіліктер мен ... өз ... бабы және ... ... ... ... өйтпесе оларды мүліктік пайда
табу үшін тікелей өздері немесе делдалдар арқылы ... ... ... ... түрде шешім қабылдауы, сонымен қатар, ол адамдарды
жеке және заңды тұлғалардың ... ... ... мен ... арқылы заңсыз сатып алуы ретінде сипаттайды. [45]
Халықаралық құқық коздері сыбайлас жемқорлыққа әлдеқайда кеңірек
анықтама ... және ... % ... ... ... кеңейтілген шеңберін көрсетеді.
Дефинициялардың мейлінше ықшам, бірақ мазмұндыларының бірі — БҰҰ-ның
Тоғызыншы конгресі ұсынған, сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... асыра пайдалану" ретіиде сипаттайтын анықтама.
Кейбір анықтамаларда, мәселен, сыбайлас жемқорлыкден күрес жөніндегі
БҮҰ хатшылығы дайындаған ережеде берілген ... ... ... ... ... 3 ... ... ретінде түсіңдіріледі:
а) лауазымды адамдардың мемлекет меншігін ұрлауы, жымқыруы
және иеленуі;
б) жеке басының пайдасы үшін қызмет бабын асыра ... ... ... бен жеке есеп ... ... ... Кеңестің сыбайлас жемқорлық жөніндегі тәртіп тобының
анықтамасы бойынша, сыбайлас жемқорлық - ... ... ... ... бір ... атқару тапсырылған адамдардың оларға
мемлекеттік лауазымды басіпы, жеке қызметкер, тәуелсіз агент немесе басқа
түрдегі қатынастар статусы бойынша жүкгелген ... ... ... әлде ... үшін кез келген заңсыз жолмен ... ... ... ... кез ... ... ... Бас Ассамблеясының 34-сессиясы қүжаттарында сыбайлас жемқорлыққа
мынадай анықтама ... ... ... өз ... ... қызметтік ережені бұзатын да, ... да ... ... ... үшін кез ... ... әрекеті немесе
әрекетсіздігіп.[6]
Сыбайлас ... ... ... ... ... (1999 ж.) аыықтамаға сәйкес "сыбылайс жемқорлықты
— пара, жөнсіз артықшылық немесе соның мүмкіндігіне ие болған ... ... оның ... ... ... ... бұзуға әкеп
соқтыратын тікелей немесе жанама талап; пара немесе кез ... ... ... емес ... пен соның, мүмкіндігін ұсыну және оның қабылдануы".
БҰҰ-ның сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... "жеке мақсатта пайда табу үшін мемлекеттік
билікті асыра пайдалану" ретінде ... Бұл үгым ... ... ... ... ... ... үшін сыйлық беруді),
непотизмді (тамыртаныстық ... ... ... ... ... туысқандарды немесе "өз адамдарын" орналастыруды) ... ... ... жеке ... ... ... ... анықтамасына қатысты көзқарас-пікірлердің алуан
тұрлілігі бұл құбылыстың күрделілігін білдіреді және оны ... де ... ... ... — - ... сыбайлас жемқорлықты түсінудің
теоретикалық деңгейін тереңдету (дәл, айқын ... ... ... пен оыыц ... ... ... ... тексеру),
екіншіден, сыбайлас жемқорлықгың қоғамның экономикалық, әлеуметтік және
саяси өміріне ықпалын анықтау және бұл ... ... ... ... ... ... жемқорлықтың тұрліше көрініс беретіндігін ескере ... ... ... жүйелеріне көңіл аудару қажет.
Әдебиеттерде сыбайлас жемқорлықты саяси және экономикалық деп бөліп
көрсетеді. Саяси жемқорлықтың дамуы елде ... тыс ... ... әкеп ... ... және демократиялық институттар мен биліктің
тұрлі бүтақтарының балансына ... ... ... ... ... ... мен ... реттеушілік қызметінің
тиімділігін төмеңдетеді.
Сонымен қатар, "элитарлық" және ... ... ... де ... ... ... жемқорлықтың ерекшеліктері:
оны жасайтын субъектілердің әлеуметтік ... ... ... биік ... амалдармен іске асырылуы; орасан зор
заттық, тәни және моральдық залалы ("багасы қымбат" шешімдерді - ... ... ... ... ... және т.с.с.
шешімдер қабылдауда кездеседі); аса мүқият жасырылған озбырлықтар .[48]
Екіншісі шенеуніктер мен ... ... және ... ... және ... ... ... ескішілдікке
негізделген (айыппүлдар, тіркелулер және т.б.) ... ... ... ... екі жағы да ... ... ... бір
мемлекеттік ұйымда болады. Мысалы, шенеуніктің ... өз ... ... жемқорлықты әрекетін жасырып-жабуы үшін бергені де әдетте птік
сызықты» аталатын сыбайлас жемқорлық боп ... Ол ... ... ... ... ... ... көпір қызметін аткқарады. Бұл
сыбайлас жемқорлықтың болшектелген актілер кезеңінен ... ... ... ... ... білдіретіндіктен де, өте ерекше қауіпті.
Мамандар сонымен қатар ... емес ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымның қызметкері де
өзіне тиесілі емес ресурстарды пайдалануы мүмкін; ол да өз ... ... ... ... ... ... ... екінші тараптың
пайдасы үшін, ұйымның мүдделеріне нұқсан келтіретін әрекеттер арқылы ... да ... бар. ... ... байланысты халықаралық ұйымдардағы ... ... ... ... ... өз
елдерінің қоғамдық ұйымдары тарапынан бақыланатын ұлттық ұйымдармен
салыстырғанда ... ... ... ... бәрі сыбайлас
жемқорлыққа жол ашады, оның үстіне сыбайлас ... ... ... ... ... ... байланысты бастарын
тәуекел-қатерге әлдеқайда азырақ тігеді.
Сөйтіп, халықралық экономикалық байланыстарда ... ... ... ... кәсіпорындардың құрылуы, инвестициялық жобалар
және мемлекеттік ... ... ... бөлу ... ... ... шешу барысында көрініс береді.
Зерттеушілер сыбайлас жемқорлықтың дамуының шартты географиялық
атаулармен ... ... үш ... ... атап ... ... сыбайлас жемқорлықтың жүйелі құбылысқа, яғни, саяси құрылым мен
бүкіл қоғамдық өмірдің ... ... ... ... ... ... жемқорлық — мемлекеттің жұмысымен байланысты
әдеттегі және қоғамда қабылдауға жарамды мәдени және экономикалық ... ... ... озара келіскен басты экономикалық клан дар
тобына сатылады және ... ... ... олардың сенімді өмір
сүрулерін қамтамасыз етеді.
Латынамерикалық ... ... ... ... ... көлеңкелі және қылмыстық секторларының мемлекетпен барабар күш-
қуатқа жетуіне мүмкіндік береді. Билік "мемлекет ішінде мемлекет" құрған
мафиямен ... ... ... қалгаи болып шығады. Ұдайы ... ... ... күрес толқынында диктатура орнату
мүмкіндігін өсіреді.[46]
Сыбайлас жемқорлық ... ... ... ... мемлекеттік немесе басқа қызметтегі адам ... ... ... ... ... мүмкіндіктеріне сүпеніп, ... ... ... ... жеке және заңды тұлғаларға,
топтарға ... ... ... ... ... "сататын", ал
"сатып алушы" мемлекеттік немесе басқа құрылымды өз ...... заң ... ... ... ... ... бақылаудан босауға және т.б. мақсаттарға пайдалануға мүмкіндік
алатын екіжақты келісім;
б) қызметкерлердің пара, көлденең сыйлықтар алу ... ... өте ... батыл түрде, тіпті оларға
психикалық
түрғыда қатты ықпал ету арқылы сатып алу. Соңғы әдіс кэбінесе ... ... ... ... ... типологиялық ерекшеліктері мен
оның таралу аумағы
Коррупция аддымен екі ... ... ... Ол ... ... және заң ... деп ... Бірақ мүнымен коррупция
дуализмі жойылмайды. Ол бір жағынан оз дәрежесіндегі қызметкерлерді ... ... ... ... ... ... соңғысына
осындай артықшылықты көрсетуде жиі корінеді. Ауқымды қоғамдық ... бұл ... ... ... ... ... болып
тұруы дәстұрлі болып табылады. Сыбайлас жемқорлық кобіне біржақты ... ... жиі ... ... ... ойы мен ... ... тәртібінің тарихи ерекшелігі мемлекет және қоғам қызметінің
құрамындағы қойылған заң ... ... ... қандай да болмасын
қызметте заңды әрекеттері үшін қандай да бір ... алуы - ... ... ... ... жүргізілген іс-әрекеті үшін қандай да бір нәрсе
алуы-жемқорлық болып табылады. [7] ... пен ... ... ... ... деңгейінде корініс таба алады, саны мен колемі қоғамның
кері әсерінен ... ... ... ... ... ... ... қызметтің заңдылығы
жайында қоғамдық ойға кері әсерін тигізетін мемлекеттік қызметкерлердің іс-
әрекетін көрсетуге болады, бірақ ... ... ... да нормативті актіде
(бақылау басшылығы сол ... ... ... ... ... қонақ асында болу; пайдақорлық қылмысы үшін сотталғандармен
бұқара ... ... емес ... ... ... жалақы колемімен
салыстырғысыз сәулеггі үлкен үйлерде тұру ... ... ... тиым салынбаған.
Пара алудың әдеттегі себеитері мен жағдайлары
Сыбайлас жемқорлықтың ең ... ... бірі пара ... ... үшін оның түп ... ... ... оларды пара беруге
итермелейтін және нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... беру әдетте, а) ... ... ... ерекше
жеңілдіктерге қол жеткізу, ә) жеке ніығындарын қысқарту үшін беріледі.
2- қатарда
Пара беру әдетте, таіішы ... ... ... жеке ... ... ... ... мен ерекше жеңілдіктері үшін
беріледі (шенеуніктер қалауымен ... ... сол ... ... ... беру ... ... тек қана сол немесе басқа ерекше
жеңілдіктер үшін ғана емес, ... ... ... ... қосымша қызметі, мысалы жедел немесе құпия мәліметтер ... ... беру ... а) ... да бір ... ... үшін, немесе ә) бәсекелестерінің шығынын өсіру үшін беріледі.
1 -қатардағы жағдайға қатысты ... ... ... ... өте ... орында көрінеді. Мұндай жағдайларға мынал
ар жатады: эксиортты-импорттық операциялардың ... ... алу; ... ... ... ... мемлекеттік келісім-шарттар
немесе әр тұрлі жеңілдіктердің көрсетілуі; мүнай және ... ... кен ... жетілдіруіне шарт; мемлекет жерін бөлу;
жекешелендірілетін ... ... алу; ... ... ... қол ... саны ... лицензияларға қолайлы ... іс ... ... алу; пәтер, жәрдем ақы, иолицейлермен
күшейтілген мекеме күзеті сияқты қоғамдық игіліктерге қол ... ... егер ... ... ... ... жоқ болса,
салық салу базасының қысқартылуы немесе өте жоғары кірісті алып тастау; баж
салығын төлемеуге және ... ... ... ... бағаны
қадағалаудан босатылу мүмкіндігі; сол немесе ... ... ... нақ "біліктілікке" сәйкес келетін рұқсатнама алу; көпшілік қолды
қызмет тұрлеріне кіруді қамтамассыз ету (сондай қызмет тұрлерінің ... тең); ... ... ... қызметте лауазымды орындарға
ие болу; әкімшілік және қылмыстық жауапкершіліктен ... ... ... мен ... зиян келтірілмегеы қылмыстар);
құрылыстық жобаның іске ... ... ... ... алу; ... ... шаралары меи қауіпсіздік ережелерін сақтау талаптарын
жеңілдету.[33] ... ... ... пара ... ... ... ... кәсіпкерлерді қорқытуы үшін ақы ... ... ... үшін пара ... ... ... ... шығынын көбейтетін заңда қолдайтынын айтады немесе керісінше
әрине пайдакүнемденіп ерекше ... ... уәде ... жоғарыдағы екеуімен байланысты, оның негізгі мәні ерекше жеңілдіктер
емес, ... ... ... қол ... ... ... Мысалы,
келісімшарттың нақты бөлімдерінен жасырын мәліметтер беру; жылдамдатылған
қызмет көрсету; копке созылған қағаздарды ... ... ... алдын-ала хабарлау; белгісіздікті жою ... ... ... ... аудиторияның жағымды қорытындысына ие болу. ... ... ... пара алушылықты туғызатын жағдайды өздері
жасайды. Мысалы шенеуніктер мәлімдемеге өте қатаң формалды талап ... ... ... ... ... ... ... егер біреу жеңсе келесісі жеңілді деп
ойлайды. Мысал ретінде бір ... ... ... Тиым ... ... ... ... орғандарына бәсекелестеріне "күш көрсетуі
пүшін ақы береді. ... ... ... пара беру ... қиын жағдай туғыздырып, немесе рұқсатнамаларын қайтып
алуына апарады.
Мүдделер конфликтісі
Мүдделер конфликтісі егер жекеменшікті ... ... ... ... ... өзінің қызметтік міндетін орындау барысында ... ... ... ... ... тууы мүмкін. Осындай жағдайда
дұрыс емес себептерден шешім қабылданады.
Мүдделер конфликтісінің бар ... ... ... ... да,
бедліне сай ұйымдар үшін талқандағышты болуы қоғамдық пікірге зиян тигізуі
мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... бар болу міыдетін заңнамалар ескеріп отырады. Көптеген елдерде
мүдделер конфликтісінің проблемасын өте маңызды ... ... ... ... ... конфликтісінде кездесетін сүрақтарды
реттейтін жеке құқықтық сала ... ... ... жекжаттық, жерлестік) мүдделер
конфликтісінің бір ... ... ... өзінің қызметтік ... ... ... ... ... пай да ... үшіы ... күресу тиымы туыстық қатынастарға қарсы бағытталмаған.
Бұл мемлекеттік қызметкерлердің өзінің қызметтік ... ... ... ... ... ... өз туысқандарын ұсынуыыа
қойылған тиым. Неопотизмді тоқтату ... ... ... ... ... ... Бұндай шаралардың бағыты мемлекеттік ... ... ... туысқандарын жұмысқа алудағы ықыласы, оларға
басқа билікті ... ... ... ... да ... ... (синонимдері: кландылық, корпоративтілік) ... ... ... түсінік, ол қандай да бір (басқармалық,
кадрлық және т.б.) сүрақтарға жауап іздегенде достары мен ... көру ... ... Үлыбританияда кронизм мескі ... ... ... ... ... сияқты тұрақты тіркесімдерімен
анықталады.[16]
Сыбайлас жемқорлықтың тұрлері:
1. Жоғарыдан төмен қарай (сыбайлас жемқорлыққа қызыққан
мемлекеттік шенеуніктердің деңгейіне байланысты):
1. ... ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлығы, "мемлекетті
тартып алу")
2. Көлденеңінен (пара алушының ... ... ... ... секторда
2. жеке секторда
3. қоғамдық секторда
Бұл жерде пара ... ... ... мен оған ... ... ... байланысы сыбайлас жемқорлықтың ішкі тұрлерін
көрсетуге болады.
1. өкілдік орған да (парламентте)
атқарушы орғандарда (салалық министрлік және ... ... ... ... ... ... баж және ... орғандары,
жергілікті басқару орғандарындагы орталық аппарат)
3. Сот орғандарында
Жеке секторда — пара беруші мен пара ... ... ... және
ортасына байланысты.
1. денсаулық сақтауда
2. білім беруде
3. мүнай-газ секторында
4. құрылыс ... ... ... және ... ... жемқорлықтың таралу ортасы
Мемлекетті басып алу дегеніміз мемлекеттік шенеуніктердің өз пайдасын
құқыққа қарсы және ашық ... ... ... өзін ... қамтамассыз ету ойымен мемлекеттік саясаттың заң, ереже,
жарлық және басқа құралдарының ... әсер ету ... және жеке ... жеке ... топ ... ... ... саналады. Мемлекетті басып алуға өкелетін ... ... ... ... ... - заң ... атқарушы, сот
немесе реттеуші ... ... ... ... "атқарушы тұлға"
тұрлеріне -жекеменшікті фирмалар, саяси көшбасшылар және ... ... ... ... жатады. Бірақ мемлекетті басып
алудың барлық тұрлері жалпы қоғам үшін үлкен ... ... ... және ... ... бүрмалаушы сала немесе фирма, шағын топ
тұлғалары үшін мемлекеттен кіріс ... ... ... ... ... ... жеке ... мүдделеріне тосқауыл қою және саяси әсер
етудің формалды каиалының жеткілікті дами алмаған және әр ... ... ... ... ... бәсекелестігі жоқ, экономикалық биліктегі
жоғары тоитау бар жерде ... ... Jones and ... ... ... алу ... кірген нақты қызмет
тұрлерінің қатары көрсетілген, оған қоса: ... ... ... ... жеке ... мүддесіне "сатылуы"; азаматтық
және қылмыстық соттар ... жеке ... ... ... жеке
"орындаушы тұлға" жағынан саяси партия кассасына заңсыз ақшалай жарналары
және орталық банк ... ... ... етуі ... жемқорлықпен
байланысты.[25] Осы қызмет тұрлеріндегі бизнеспен олардың ... ... ... әсер ... жаратымды, жаратымсыздығына
бага беруіп ... ... ... ... ... ... жеке пайдасын қамтамассыз етуі
ашық және заңсыз шешімі "орыпдаушы тұлғаның" мемлекеттік емес ... ... ... ... жағдайды реттеуші ереже мен ... ... ... ... ... ... ... жатады.
1 сурет. Мемлекетті басып алу индексі (мемлекетті басып алуда сөз
болған фирманың үлесі)
Әрбір бағанның ... ... ... ... ... ... ... есептелген есен шегіндегі қателікті көрсетеді (орташа квадраттық
ауытқуға бағытталған). Көздері: Hellmann, Jones and Kaufmann (2000 ... ... ... ... ... болыи іс
жүзіндегі сауда ережесінің үсақ бұзылуына мэн бермеуі үшін бейшара сауда
дүкенінің иесі ... ... ... ... ... пара беруге
тура келеді. Әкімшілік сыбайлас жемқорлыққа бопсалаушылықтың осы тұрлерінен
басқа жүртқа белгілі ... ... яғни ... ... ... тексерісінен кедергісіз өту, тұрлі жеткізулерге байқаулық негізде
жүргізілетін мемлекеттік тапсырыстарды алу және ... ... ... пайдалануға артық құқылы болу мақсатындағы паралар кіреді.[3]
Ақырында мемлекеттік шенеуніктер өзінің бақылауындағы немесе жанүясы
мүшелерінің ... ... ... ... ... ... Сыбайлас жемқорлықтың осы түрінің негізгі себебі сайлау жеңілдігін
алуға мемлекеттік шенеуніктердің дискреңиялық құқығы мен мемлекеттік сектор
қызметін иайдалануға ... ... ... тең ... ... ... мен ... болып табылады.
БҰҰ Даму бағдарламасындағы қолдау және саяси Бюро басқармасының даму
бөлімінің зерттеуінде отпелі кезеңдегі тұрлі елдерге ... ... ... көрсеткішін шығара алатын мәліметтері бар. Мемлекеттік
шенеуніктерге ... жыл ... ... ... ... ... ... жалиы табыс бөлігіне баға берді. 1.3 ... ... ... ... ... ... әкімшілікті сыбайлас жемқорлықпен байланыста толемнің
орташа олішемі фирмалардың жылдық жалпы табысының 3,7 % бағаланады; Орталық
және Шығыс Еуропа ... бұл ... ... ... 2,2 % төмендейді.
Бірақ әкімшілікті
2 сурет. Әкімшілік сыбайлас жемқорлық (жылдық жалпы табыс ... ... ... ... ... штрих таңдалып алыиған әрбір ел
үшін есептелген есеп шегіндегі ... ... ... ... бағытталған). Көзі: ОБРРП.
Сыбайлас жемқорлықтың өлшемі фирмалардың ... ... ... ... жолы ... ... ... көрсете алмайды.
Егер көрсетілген аймақтың барлық территориясындағы таза пай-даның
өрескел ... ... ... өкімшілік сыбайлас жемқорлығы жоғары
деңгейдегі мемлекеттік фирмалар көрсетілген төлемге өз ... 25 ... ... ... алу мен ... ... ... өлшем құралы
ретінде алып, біз әр елдердегі сыбайлас жемқорлықтың өзіндік ерекшеліктерін
анықтай аламыз. Типологиялық топтастыруды екі сыбайлас ... ... ... ... ... болады. Өтпелі кезендегі өзге
елдерге қатысты ... ... әр ... ... ... үшін мемлекеттерді индекс ... ... ... ... ... ... ... орналастыруға болады. [17]
Мемлекеттерді жоғары деңгейдегі басыл алу ... және ... ... алу ... ... ... ... бар. Ал әкімшілікті
сыбайлас жемқорлыққа келетін болсақ, бұнда әр ... ... ... ... бар.
Бұл типологиялық топтастыру елдер арасындағы нақты айтылған бөлімімен
мүлде анықтамасы белгіленбеген. Оны ... ... ... ... ... ... ... соңғы бөлімі ретінде
емес, олардың кездесуіне тура ... ... ... ... қатысты
мемлекеттердің өз-өзіне баға беру жүйесінде бағытының бірін қарастыру
керек.
Айтылып ... ... ... ... ... төрт түрі бар:
- Мемлекеттің "жоғары-жоғары деңгей" дәрежесінде айтарлықтай басып
алуға ... ... ... жемқорлықтың маңызды проблемасы бар,
сондықтан бұндай мемлекетке құзіретінің темен ... ... ... ... ... ... ... басып
алу жағдайында бола тұра дегеніне жеткен, өзге елдердегі өтпелі кезең
бақылаушылары ... ... ... ... ... ... ... қалған елдер кіреді.
-"орташа-жоғары деңгей" дәрежесіне басқа елдердің ... ... ... ... жеке ... ... ... алуға ұшырауы
мүмкін, әлеуметтік сыбайластық жемқорлық проблеманың негізі болып ... ... ... дәрежесіне озге мемлекеттің өтпелі кезеңіне
қарағанда, ... ... ... ... ... алу деңгейі
болмасын, өте төмендігі бақыланған, сонымен қатар ... ... қала ... ... кіреді.
Сыбайлас жемқорлық адам құқығын бұзушы фактор ретінде
Сыбайлас жемқорлық адам құқығын бұзушы фактор ретінде болуымен қатар
тұтастай алғанда ... мен адам ... кері ... ... ... күнге
дейін БҰҰ-ның Адам құқығы жоніидегі Жоғарғы Комиссары ... ... ... айтуынша: "кейбір адамдар мен олардың отбасы мүшелері өздерін
азық-түлікпен, түрғын үймен, білім алумен, меншікпен қамтамасыз ету, ... және ... ... және ... ... ... үшін пара берген
кезде, сөз жоқ, адампың негізгі құқығы бұзылады. Мүны ... ... ... ... ... мен ... ... арасында өзара
тығыз байланыс қалыптастыру қажет. Адам құқығын сақтау мен оны қорғау ... ... ... ... ғана ... ... ... болады.
БҰҰ-ның Адам құқығы жоніндегі Жоғарғы Комиссары болған кезде ... ... ... ... ортасында Камбоджа парламенті депутаттарымен кездесуде
бұл туралы және адамдардың азапталуы туралы коп айтылды. Мұндай ... ... сәті ... ... оздерін жезөкшелікпен айналысуға мәжбүр
еткендіктерін және көпшілігінің СПИД дертіне шалдыққанын айтты. Олар маған
сыбайлас жемқорлық туралы ... мен ... ... айтып берді. Бұл жағдай сыбайлас жемқорлықтың қоғамдағы
кедейшілікті одан әрі ... ... ... ... ... көрсетеді. Бір қарағанда сыбайлас ... ... де, ... ... ... ... жан-жақтан кеміретіи
індет болып табылады.[8]
Сыбайлас жемқорлық белең алған елдерде азаматтардың саяси құқығы ... ... қол ... ... ... ... жемқорлық сотқа
қысым жасау, ақпарат құралдарын қорқытып-үркіту арқылы шыыайы
және әділ сайлау өткізуге мүмкіндік бермейді. Егер сыбайлас жемқорлық адам
құқығына ... ... ... ал адам ... ... мен ... жемқорлыққа қарсы күресте қуатты құралға айналуы тиіс.
Адам құқығының басымдығы, сыбайлас жемқорлыққа тойтарыс беретін және
қылмыс ретінде жазаға тартуы тиіс ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Құқық қорғаушылар мен ... ... ... ... ... ... өзара байланыста және ортақ ... ... ... ... ... ... тұтастай бірлікте болуы тиіс.
Сондай-ақ, олар ... ... ... ... ... ... құқығын сақтау сыбайлас жемқорлыққа қарсы ең тиімді іс-әрекет
екенін түсіндіруді күшейту ... ... ... пен ... ... ... ... ынтымақтастық және адам құқығын қорғау ісі ... элем ... ... ... тұру мәселесінде негізгі басшылыққа алынуы
тиіс".
Ашық демократиялық қоғамдағы адамдардың басым копшілігі мойындайтын
бейматериалдық ... ... ... ... адам ... мен
бостаңдығы аса маңызды құндылықтардың бірі болып қала береді. Бұл ... үш жүз ... ... ... ... ... келе ... қоғамдық-саяси
ой-пікірдің либералдық-демократиялық дәстүрі жатыр. Классикалық либерализм
өкілі Ф. Лассаль "Қоғамдық тәртіптің негізі — жеке ... ... деп ... ... барлық философиясы бір ғана күмәнсіз құндылыққа
негізделген. Бұл ...... ... ... Адам ... ... салушылардың бірі француз ағартушысы Ж.-Ж. Руссо
адамның қадір-қасиеті ... ... ішкі ... деп ... ... бас ...... адамдық қадір-қасиетіңнен, адамдық
құқығыңнан, тіпті адамдық міндетіңііен бас ... ... бас ... ... ... ... оның ... мен бостандығының қайнар көзі.
Табиғи құқық ... ... ... адам ... презумпциясы қызмет етеді. Адам ... ... ... ... — бір гана ... ... мүшесі, оларға сана және ар-ождан
берілгендіктен бір-бірінің құқықтары мен бостандықтарын құрметтей отырып,
озара бауырластық ... ... ... ... адам ... ... біріиші бабында: "Барлық
адамдар қадір-қасиеті мен құқықтары ... ... және ... деп ... ... мен бостандығы Құдайдан немесе мемлекеттен сый ретінде
берілмейді, сондықтан ол ... ... ... деп ... Адам оз
құқығы үшін әлдебір ... ... ... ... ... зайырлы
(мемлекеттік) биліктің алдында міндетті емес. Ол ... ... ... ... үшін ешкімге мадақ айтуға, мәңгілік қарыздар болуға
тиісті емес. ... ... оның ... мен ... ... мүмкіндік бергені үшііі әлдекімге құлдық ризашылықпен өтуге
болмайды. Адам ... мен ... оған адам ... ... ... ... мен ... ажыратылмайды және ол
әркімге тумысынан беріледі. Тірі адам ... өз ... ... ... ешкімнің және ешқандай жолмен оларды алуына
болмайды. Халықаралық деңгейде ... ... ... ... мен ... жалпыға ортақ қабылданған адам және азаматтың
өзге де ... мен ... ... шығару ретінде түсіндірілмеуі
қажет.
Адам құқығы жалпыға ортақ және әмбебаи сипатқа ие. Адам құқығының
жалпыға ортақтығы және ... ... ... ... ... ... да бір ... негізгі құқықтар ... ие. ... ... меи ... ... ... жынысына, нәсіліне, ұлты мен тіліне, шығу тегі мен
мүліктік және лауазымдық жағдайына, тұрғылықты жеріне, ... мен ... ... ... ... өзге де ... ... және азамат құқықтары мен бостандықтарының теңдігіые кепілдік береді.
Әлеуметтік, ... ... ... ... мен діни ... ... құқығын шектеудің кез-келген түріне тыйым салынады. Еркектер ... ... ... мен бостаңдықтарға және оны жүзеге асыратын теңдей
мүмкіндіктерге ие,
Барлық құқықтар мен ... ... ... ... Өмір ... ... адамның заң алдында теңдігі, ... ... ... алу ... ... бостандығы құқығы, т.б. — бұлар адам өмір
сүретін ... ... ... ... режиміне, мемлекеттік құрылым
формасы мен басқару ... ... ... ... ... ... ... мен бостандыктары болыи табылады.
Жалпыға ортақтық аумақтық аспектідегі адам құқықтары мен бостандықтарына
қатысты. ... және қай ... ... да — ол ... ... ... ... басқармайтын немесе оз егемеңділігіые қандай да бір
шектеу қойылған болса да адам ... ... ... ... ... ие болып қала береді.
Адам құқығы нроблемасы - жалпыға ... ... Адам ... ... ... мен заң ... қатысты мәселелер халықаралық
сипатқа ие, бұл құқықтарды ... ... ... негіздерінің бірі
болыи саналады. Адамдық олшем аясында БҰҰ, ЕЫҚҮ ... ... ... ... ... ... және заңды
мүдделерін білдіретін
мәселе болып табылады және ол қандай да бір мемлекеттің тек қана ішкі ... ... ... қатарына жатпайды.[20]
Адамның негізгі құқықтары мен бостандықтарын мойындау мен сақтау —
жекелеген елдер үшіи де, ... әлем үшін де ... пен ... ғана емес, сыбайлас жемқорлықпен күресудің де тиімді жолы болып
саналады. Ел ... ез ... ... және ... ... ... ... заңға, мемлекеттік және азаматтық
институттарға сүпене отырып, оны ... ... ...... ... ... ... тиімді фактор болып табылады.
"Адамның негізгі іргелі құқықтары мен бостандықтары" деген ұғым бар.
Бұлар халықаралық ... және ... ... ... ... құқықтар, бұл құқықтар көбіне — конституциялық ... ... деп те ... дам ... меи ... ... мен ... қүжаттар мен қазақстандық заңнама тілінде "адам құқығы" және
"адам бостандығы" деген екі ұғым ... ... ... ... ... ... актілер, конституциялар, т.б.) құқықтық
түрғыдан бекітілуі бұл екі ұғымның арасына айқын белгі ... ... ... де ... түрғыдан "адам (азамат) мемлекет" қатысыңда
адам құқығы мен бостандығы арасында белгілі бір айырмашылық бар.
Адам бостандығы — адамның мемлекет ... тиіс ... Ол тек ... ... ... ... ғана анықталатын, адамның оз
қалауы және ... ғана ... ... ... ... ... Бұл ретте мемлекетке нақты бір адамның бостандығына қол сүқпай
отыруға ғана ... ... ... бұл ... ... озге адамдардың
кіруінен, қол сүғуынан қорғауды қамтамасыз етуге де тура келеді. Мемлекет
адамның заңды жүріс-тұрысын заң жүзінде ... ... ... ... ... бостаңдығын қорғау үшін оның бостандығының шегін де айқындап
отырады.
Адам құқығы — ... ... ... ... ... ... ... аядағы іс-эрекеті, құқықтары, мүмкіндіктері. "Адам
бостандығы" ұғымынан айырмашылығы "адам ... жеке ... ... ... ... ... ... адамның заңда көрсетілген
ауқымда заңды іс-әрекетін қорғап, қамтамасыз етуді оз міндетіне ... ... бола ... ... козқарас түрғысынан адам құқығы мен ... ... адам ... мен ... ... — жеке
тұлғаның құқықтық мәртебесін орнатып, оның қағидалары мен озге ... ... ... жеке ... ... мен мемлекет қатынас
тэртібін бекітетін халықаралық және ... ... ... ... мағынада адам құқығы мен бостандығы дегеніміз — құқықтық
нормада қарастырылған нақтылы бір тұлғаға ... ... ... әрекет)
және мемлекет тарапынан қорғауға алынған іс-әрекет, жүріс-тұрыс қағидалары,
Адам құқығын жіктеу БҰҰ Жарғысына, Адам құқығы ... ... ... ... үш ... ... даму сатысынан откен адам құқығы
теориясын дамыту ... ... ... азаматтық және саяси құқықтары:
— Өмір сүру және жеке басының қауіпсіздігі мен бостаңдығы құқығы;
1. Құлдықтаы және еріксіз ұсталынудан азат болу ... мен ... ... және ... ... ... пен жазалаудан қорғалу құқығы;
3. Құқықтық субъектілікті мойындау құқығы;
4. Заң алдыңда тендік құқығы;
Адам құқығына нұқсан келтірілген ... оны ... ... ... ... ... ету құқығы;
6. Негізсіз тұтқыидалу, ұсталу және қуғынға түсуден ... ... ... ... істі ашық және барлық әділеттілік талаптарын
сақтай отырып қаралу құқығы;
"Кінәсі дәлелденгенге дейінгі" кіиәсіздік презумциясына ие болу ... ... ... ... жоқ ... ... сотталмау құқығы;
Өзінің және отбасының өміріне ... ... ... үйге ... құқығын немесе шығармашылық құпиясын негізсіз бұзудан ... ... және ... ... ... соның ішінде кез-
келген елді тастап кету және ез еліне оралу құқығы;
1. Өзге елдерден саяси басиана алу ... ... алу ... ... және ... құру ... ... иелену құқығы;
5. Ой-пікір, ар-ождан, дін ұстану құқығы;
6. Сенім бостандығы және оны еркін білдіру құқығы;
7. Бейбіт жиналыстар өткізу мен ... құру ... Өз елін ... ... ... Өз ... мемлекеттік қызметке теңдей қол жеткізу құқығы.
2. Адамның экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... қамсыздандырылу құқығы;
11. Еңбек және жұмысты еркін таңдау құқығы;
12. Теңдей еңбекке теңдей ақы алу ... ... өмір ... ... ... ... және қанағаттанарлық
сыйақы алу құқығы;
14. Кэсіподақтар құру құқығы;
15. ... және бос ... ... мен ... ... (тамақ, киім, түрғын үй, медициналық күтім)
қалыпты ұстауға қажетті өмір сүру деңгейі құқығы;
Жұмыссыз, ауру, мүгедек, жесір қалған, қартайған ... өмір ... ... әлеуметтік қамтамасыз етілу құқығы;
18. Аыа мен баланы қорғау құқығы;
Білім алу құқығы, ата-аналардың өз ... ... беру ... ... мәдепи өміріне қатысу құқығы;
—Автордың ғылыми, әдеби және көркем шығармашылық еңбектерінің
нәтижесі болып ... ... жәие ... мүдделерді қорғау
құқығы.
3. Көпшілік құқығы, азшылық құқығы, халықтар ... ... ... ... Л Сыбайлас жемқорлықпен байланысты заңбұзушылықтар
Сыбайлас жемқорлық логикалық ауқымына қоғамдық-қауіпті әрекеттердің
біртекті тұрлері кіретін көпқұрылымды және көпдеңгейлі ... ... ... ... ұйымдар жүргізген зерттеулер нәтижесіне сәйкес,
қазіргі кезде сыбайлас жемқорлықтың басты тұрлері мыналар:
а) мемлекеттік ... ... ... в) ... ... асыру барысындағы, яғни, ұлттық және халықаралық
бизнестегі сыбайлас жемқорлық; с) ... ... ... ... қаржылық салалардағы сыбайлас жемқорлық.
Сыбайлас жемқорлықтың көитеген нақтылы түрпаттары (керіністері) бар:
парақорлық, фаворитизм, ... ... ... лоббизм,
қоғамдық ресурстар мен қорларды заңсыз болу мен қайта бөлісушілік, ... ... ... ... және т.б.) заңсыз қолдау және
қаржыландыру; бопсалау, жеңілдіктері бар кредиттер, ... ... ... қол ... үшін жеке ... пайдалаиу және
басқалар.
Бұрынғы кеңестік мемлекеттерде қазір лауазымды ... ... ... ... ... ... да қолданылады: шетелдерге бару
шығындарын көтеру, жеңіддіктері бар ... ... ... ... ... ... босатылғаннан кейін жалақысы жоғары қщзмет
беру, коммерциялық құрылымдар кеңестерінің немесе тең ... қосу ... ... ... ... жемқорлықпен байланысты
заңбұзушылықтар мыналарды қамтитынын белгілеуге болады: а) заттық, басқа да
игіліктер мен артықшылықтар ұсыну және ... ... ... жасалатын
сыбылайстық жемқорлық занбұзушылықтар; б) ... ... ... және оны қамтамасыз ететін құқық бұзушылықтар (қызметтік
өкілеттіліктерді қызмет мүддесіне ... ... ... ... ... т.б.). ... ... әртұрлі қылмыстық-құқықтық, әкімшілік,
азаматтық-құқықтық тәртіп сипаттарына ие.
Жемқорлық мінез-әрекеттердің азаматтардың ... ... ... ... мен ... ... ... қол сүғатын,
неғұрлым қауіпті түрпаттарына мемлекеттік қарсы тұрудың ең өткір формасы —
сыбайлас жемқорлыққа қарсы қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... коррупциялық
қылмыстар мониторингін, сыбайлас жемқорлыққа қарсы қылмыстық саясат
субъектілерінің құзіретін сәтімен ... ... ... ... ... ... ... ресурстық түрғыдан қамтамасыз етуді,
сыбылайстық жемқорлық қылмыстар үшін ... ... ... жасауды нәтижелі іске асыру бұндай қылмыстардың толайым
тізімін бекітпейінше мүмкін емсс.
Сыбайластық жемкорлық қылмыстардың ... ... ... )ол ... ... ... қылмыстарға жатқызылатын
қылмыстарды қамтиды;
адамдардың бслгісіз тобының мүдделеріие жиі қол ... ... ... құпиялылықты қатты сақтайды;
4) ұйымдасқан қылмысиен тьнъіз байланысты.
Сыбайластық жемқорлық қылмыстарды анықтауға қатысты мәселелерді шешу
барысында Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттік немесе
соған теңестірілген қызмет атқаратын адамдардың өз қызмет бабын одан өзі
үшін де, өзге біреулер үшін де ... ... мен ... ... алу мақсатында пайдаланатын, қасақана қылмыстық, жазаға лайық
әрекеттер саналады. Сыбайлас жемқорлықпен ... ... ... ... ... аталған игіліктер мен артықшылықтарды жеке және
занды тұлғалардың ұсынуы арқылы сатыи ... ... ... қылмыстық,
жазаға лайық әрекеттерді де жатқызуға болады.[27]
Сонымен, ... ... ... ... ... ... немесе оларға теңестірілген қызметтерді атқаруына
өкілеттілік берілген адамдар, сондай-ақ, лауазымды адамдарды сатып алу ... ... ... ... ... мен ... беретін жеке
адамдар жатқызылады.
Қылмыстық кодекстің 307-бабының ескертпесінде ... деп ... ... ... ... ... заңнамасына сәйкес,
мемлекеттік функцияларды атқаруына өкілеттілік берілген ... ... пен ... ... ... және ... ... жатады.
Мемлекеттік функцияларды атқаруына өкілеттілік берілген адамдарға ... ... ... ... орындарына сайланған адамдар;
заңмен белгіленген тәртіп бойынша ... ... ... ретінде тіркелген азаматтар, Қазақстан Реслубликасы Парламенті мен
мәслихаттар дспутаттары, сонымен қатар, жергілікті өзін-өзі баскарудың
сайлау ... ... ... ... ... бюджеті есебінен
төленетін, жергілікті ... ... ... ... және ... ... қызметшілер;
мемлекеттік ұйымдарда және жарғылық капиталындағы мемлекеттің үлесі отыз
бес пайыздан кем емес ... ... ... атқаратын адамдар.
Лауазымды басшылар ретінде ұдайы, уақытша немесе ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орындарда,
жергілікті өзін-өзі басқару орындарында, сондай-ақ, Қазақстан Республикасы
Қарулы Күштерінде, ... ... ... да ... мен ... ... немесе әкімшілік-шаруашылық
қызметтер атқаратын адамдар мойындалады.
Жауапты мемлекеттік қызмет істейтін ... ... ... ... және ... орындардың өкілеттіліктерін орындау ... ... ... ... және басқа да заңдар
бойынша бекітіліи, тағайындалатын ... ... ... ... ... қызмет туралы заңнамасына сәйкес, мемлекеттік
қызметшілердің саяси қызметтерін атқаратын ... ... ... мен артықшылықтарды алу (ұсыну) ретінде қылмыс
субъектісіне жататын адамның мүмкін болатын ... ... ... ... ... ... (ұсынуы) немесе меншікке артықша
құқық беретін жеңілдіктерді зансыз пайдалану, құрылыс, жөндеу жұмыстарының
өндірісі, ... ... ... ... жол жүру ... жеңілдік шарттарымен несие немесе кредиттер беру және ... ... ... сыбайлас жемқорлыққа жатқызылған
қылмыстардың нақты тізбесі ... ... ... ... ... ... ... Он да коррупциялық қылмыстар ретінде
төмендегідей қүжаітарда қарастырылған қылмыстар танылады: ... ... ... ... ... ... иеленіи алу немесе ысырап ... ... а) ... ... жолмен алынған ақша қаражатын
немесе өзге мүлікті ... ... ... а) ... ... 3-бөлік; 307-бап: "Қызмет өкілеттігін теріс
пайдалану"; 308-балтың в) тармағы: "Билікті ... ... ... ... ... ... "Кәсіпкерлік қызметке заңсыз қатысу";
311-бап: "Пара алу"; 312-бап: "Пара беру"; ... ... ... ... ... ... ... 315-бап: "Қызметтегі
әрекетсіздік"; 380-бап: "Билікті теріс пайдалану, биліктің асыра қолданылуы
немесе ... ... ... ... субъектілері лауазымды
басшылар бон табылатыы басқа қылмыстардан ажырата білу керек. Және ... ... ... байланысты қылмыстардын мақсаты — ... оз ... ... өздері үийн де, өзгелер үшін де заңсыз ... ... мен ... алу мақсатында, өзге біреулердің
мүддесіне қарай ... ... ... ... ... жасауы боп
табылатынын ескеру қажет.
Сол себепті, жогарыда аталған ... ... ... ... мөлшерден артық теріс пайдалану, билікте немесе қызметтік
өкілеттіліктерде ... ... ... ... ... және басқа
да мемлекеттік қызметке қарсы қылмыстар сыбайлас жемқорлықпен байланысты
қылмысқа жатпайды.
Лауазымды басшылардың "өз қызмет ... ... ... ... ... қылмыстары да олардың айтылған мүліктік игіліктер мен
пайдаларды басқа біреулерден емес, басынан заңсыз ... ... ... оз ... нәтижесінде табатындығынан, сыбайлас жемқорлықпен
байланысты қылмысқа жатпайды.[34]
2.2 Сыбайлас жемқорлықпен күрестің құқықтық негіздері
Сыбайлас ... ... кең ... және қарқынды даму
үстіндегі халықаралық құқықтық базасы бар.
Бүгінгі күнге іііейін сыбайлас ... ... ... ... халықаралық құқықтық қүжаттар қабылданды: 29. 06. 1996 ж. ... ... ... тобы ... ... ұйымдасқан қылмыс
жоніндегі аға сарапшылар тобының 32-ұсынымы; ... ... ... кодексі (БҰҮ Бас Ассамблеясының 12.12.1996 жылғы
51/59-қарары, қосымшасы); БҰҰ-ның халықаралық коммерциялық операциялардағы
сыбайлас ... және ... ... ... ... (БҰҰ
Бас Ассамблеясының 16.12.1996 жылғы 51/191-қарары, қосымшасы); ... ... ... "Сыбайлас жемқорлықпен күрес" атты 51/59-
қарары; Экономикалық түрғыда бірлесіп ... ... мен даму ... ... ... ... лауазымды басшыларды
сатып алумен күрес жоніңдегі 21.11. 1997 жылғы ... ... ... ж. ... ... ... туралы Қылмыстық-құқықтық және
Азаматтық-құқықтық; конвенциялар; БҰҰ Бас ... ... ... ... ... ... атты 54/128-қарары; БҰҰ-ның
трансұлттық, ұйымдасқан қылмысқа қарсы 15.11.2000 жылғы Конвенциясы; БҰҰ-
ның сыбайлас ... ... ... ж. ... ... ... ... құқықтық негізі Қазақстан
Республикасында да ... ... ... да ... ... ... сыбайлас жемқорлыққа
қарсы тұрудың күшейтілумен қояи-қолтық жүруде, Бұл құбылыстың күрделі
сипаты, ... оның ... ... ... ... ... айқын корініс беріп отырған байланыстары онымен күресу үшін тек қана
мүқият коңіл болуді, ... ... ... ... ... оте ... - ... саяси жігерді талап етеді.[4|
Он дай саяси жігер ең жогары деңгейде көрсетілді де.
1998 ж. шілдеде ... ... ... ... ... ... Н.Назарбаевтың тікелей бастамасымен Қазақстан Республикасының
"Сыбайлас жемқорлықпен күрес ... Заңы ... Заң бұл ... қарсы әрекет жасаудың қажеттілігін жалпы мемлекеттік деңгейде
жария қылды. О л барлық мсмлекеттік ... мен ... ... ... ... бұл ... күрес жүргізуді міндеттейді. Қазақстан
Республикасының "Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы" ... ... ... ... ... ... мен құқыққолданымды тәжірибе
саласындағы жаңа сапалы этапының бастауына айналды. Бүған көп жағдайда
Қазақстан ... ... ... ... ... ... арналған, қоғамдық пікірде үлкен резонанс тудырған
ұндеуінің әсері зор болды.
Заңның орындалуы үшін Қазақстан республикасы Президентінің 1998 ж. 7-
желтоқсандағы ... ... ... 1999-2000 жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасы туралы" Жарлығымен сыбайлас жемқорлықпен ... ... ... ... ... ... ... жемқорлыкпен
күрестің құқықтық базасын жетілдіруді, ... ... ... күресудің практикалық шараларын, құқық
қорғау орындары мен сот ... ... ... ... ... ... ... асырылған мемлекеттік бағдарламасы
бекітілді.
Қазақстан Ресиликасы Үкіметінің 1999 ж. ... ... ... ... ... әрекет етудің әлеуметтік-экономикалық
және қаржылық шараларын іске ... ... ... ... ... ... ... Он дай шаралар қатарына мыналар
кіреді: жеке ... ... ақша ... ... ... ... қолма-қол ақша төлемдері сомасына шектеулер белгілеу; меншік ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, ұйымдардың
жұмыстарының ашықтығын қалыптастыру.[9]
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 ж. 31-қазанындағы 1641-нөмірлі
қаулысымен Қазақстан Республикасында ... ... ... жылдарға
арналғаы, 5.3-тараушасыыда "Экономикалық қылмыс және сыбайлас жемқорлықпеи
күрес" қарастырылған бағдарлама бекітілді. Тармақтың ... ... ... ... ... ... ... және
сыбайлас жемқорлықтың тамырын суалту мақсатымен экономика саласындағы
заңнамалық актілердің, сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... пен ... қызмет саласындағы өзге де
қылмыстарды тыю және тергеудегі құқық қорғау ... ... ... ... қылмыс және сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... құралдарын тарту кіреді.[14]
Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен алдыңғының логикалық
жалғасы бои табылатын, ең ... ... ... ... ... ... ... мен жоюдың тиімділігін арттыруға
бағытталған, 2001-2005 жылдарға арналған жаңа мемлекеттік ... ... ... жемқорлықпен күрестегі мемлекеітік
орындардың жауапкершілігін ... да? ... ... ... институттарының барлық бүтақтарының бұл мәселеиіц ... ... ... дс баса мән ... ... ... ... демократиялық жаңғыруды одан ары
жүзеге асырумен ажырагысыз байланыста. Яғни, сыбайлас жемқорлықпен ... ... ... 2030 ... ... даму стратегиясы
мен Қазақстан Рсснубликасының 2005 жылға дейінгі ұлттық қауіпсіздігінің
стратегиясына толығымен ... ... ... ... ... 2030 жылға дейінгі даму
стратегиясында белгіленгси шаралары ... ... ... ... тиімді де заманауи кориусын жасақтаумен ... а елде және одан тыс жерл ер де ... және ... ... ... ... әділ ... біртұтас ақпарат жүйесі,
әлеуметтік қорғаудың кепілді жүйесі, басқарудың ең ... ...... ... ... бар кадрларды басқарудың жалпымемлекеттік жүйесін
жасауды қарастырған мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ан.[10]
2.3 Жергілікті билік орған дары қызметінің ашықтығын қамтамасыз
ету ... ... пен ... ... ... ... сол
мемлекеттің әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... ... маңызды роль атқарады. Әкімшілік-аумақтық бірлік
ретінде ... ... ... жоқ ішкі ... ... ... билікті ұйымдастыру жүйесі коп жағдайда сол
мемлекеттің саяси-аумақтық құрылысына байланысты.
Жалпы алғанда, ... ... ... ... ... жүйесінің негізгі екі нысаны бар:
жергілікті басқару бұл орталық ... ... ... ... түрған
аумақтық дәрежесінің окімшілігі, ягни жоғары түрған билік тағайындайтын
экімшілік орғандар арқылы ... ... ... ... басқару
қызметі;
жергілікті өзін-өзі басқару - бұл жергілікті аумақтық бірліктегі халықтың
өзінің - ... ... ... және оның ... ... оның сайланбалы орғандарының қызметі.
Жергілікті билік жүйесі қызметінің элемдік ... осы ... ... ... орын ... көрсетеді.
Біріншіден, шагын әкімшілік-аумақтық бірліктердің, әсіресе селолық
жерлерде басқарудың толыққанды орғандарын ... ... ... білетін, білімді тұрғындардың саны оте аз кездеседі. Осыған
байланысты, ... ... ұзақ ... бойы бір ... ... ... арқа ... Ллайда бұл, өктемдікпен және ... ... ... алып ... ... кіші ӘАБ-де жетекші отбасылардың элиталық тобын — ... ... ... ... ... құралдары
мен т.б. меншіккерлерін ресімдеу үшін іргетас ... ... ... ... өз ... жергілікті билік орғандарында өз пайдасына
шешімдер қабылдауға пайдалануы әбден мүмкін.
Үшіншіден, жоғарыда мазмүңдалған жайттарды және ... ... ... ... ... ... ... билік
орғаңдарындағы жемқорлықтың иайда болу ... ... ... қарағанда жоғары. Бұл әсіресе, бұрынғы социалистік елдерде
пайда болуда.[35]
Осындай жайттарды болдырмау мақсатында қандай да бір ... ... ӘАБ ... ... ... ... ... қызметінің
ашықтығы меи есен беруін ... ... ... ... ... ... ... әсіресе, жергілікті маңыздағы істерді
басқаруға азаматтардың тікелей қатысуына ... ... ... ... ... ... ықтимал нысандарына төмендегілерді
жатқызуға болады:
-жергілікті маныздағы моселелер шығаратын жергілікті референдум
өткізу;
-сол қоғамдастық түрғындарының ... бір ... ... ... ... ... ... орғандарынан кез-келген өздерінің
актілерін немесе өздерінің шепймдерін қабылдауды немесе күшін жоюды;
-жергілікті билік орғандарыпа ұсыныстар, ... және т.б. ... ... ... ... орғандардың ашық отырыстарында
(қоғамдық тыңдауларына) қатысу;
-жергілікті билік орғандарының шешімдерін сот тәртібімен ... ... ... ... ... ... талап ететін
қандай да бір ... ... үшін ... ... ... ... ... озекті мәселелері бойынша жергілікті билік
орғандарының азаматтар сауалнамасын ... ... ... және ... ... билігі
қызметінің ашықтығы мен есеп беруін қамтамасыз ету тегершігі
Жергілікті өкілетті орғандардың - мәслихаттардың қызметі Қазақстан
Реслубликасының Конституциясымен жәые 2001 ... 21 ... ... ... ... ... туралы" ҚР Заңымен
реттеледі.
ҚР Коыституциясының 86 бабы 1 ... және ... ... ... заңның 5 бабының 1 тармағына сәйкес мәслихаттарды төрт жыл
мерзімге ... ... беру ... ... тең? ... ... ... тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің халқы сайлайды. Бұл
мәслихаттар денутаттарының өз сайлаушыларымен ... ... ... ... олар ... ... ... мүдделі болса, өз қызметтері
туралы ... ... ... ... ... ... ... туралы заңның 21 бабы 2 тармағының
2), 3) тармақшаларына сәйкес мәслихат ... өз ... ... тұрақты байланыс жасауга, оларға
мәслихат жұмысы, оның тұрақты комиссиялары мен өзге ... ... ... орындалуы туралы тұрақты хабарлап отыруға;
б) өздеріне ... ... ... ... ... ... ... жургізуге міндетті.
Мәслихаттар қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ашық сипаты, алайда мәслихат сессиясы ... ... ... ... ... ... ... бірінің
ұсынысы бойынша, егер бұл үшін қатысушы депутаттар жалпы санының көпшілігі
дауыс берсе, жабық сессияларды өткізуге жол ... (11 бап 6 ... ... комиссияларының оз бастамалары немесе ... ... ... ... өткізу, бұл тындаулар тұрақты
комиссиялардың қарауына жатқызылған аса ... және ... ... ... ... осы ... кеңейтілген отырыстары
нысанында өткізіледі. Жария тыңдаулар жұмысына мәслихат ... ... ... ... ... ... ... ақпарат құралдары өкілдері, азаматтар қатыса алады (13 ... ... ... өз ... ... ... ... менлекеттік орғандар, ұйымдар, жергілікті өзін-өзі
басқару орғандары өкілдері мен азаматгарды тарту құқығы (14 бап 1 тармақ ... өз ... ... және ... ... мен міндеттеріне қатысты қабылдаған мәслихат ... ... ... ресми жариялануға жататындығы да ... (7 бап 3 ... ... ... мен олардың депутаттарының, ең алдымен өз
сайлаушылары алдындагы ашықтығы мен есеп беруінің келтірілген тегершіктері
тиімді болып ... деп ... ... ... ... ... басқару туралы заң мәслихат
депутаттарының өз сайлаушыларымен қарым-қатынасының және өз ... ... ... ... да бір ... ... мен ... Осыған байланысты депутаттар ... ... ... ... ... уақыты мен санын дербес және
өз ... ... ... оның ... ... санын қысқарта алады.[24]
Екіншіден, заң мәслихат сессиясы жұмысы және тұрақты комиссиялардың
жария тыңдауларына жүртшылық өкілдерінің қатысу ... тек ... ... қатар, депутаттар мен мәслихат аппараттары ... ... ... ... ... ... байланысты мәслихат пен
оның тұрақты комиссиялары оз ... ... ... ... ... қарай алады. Ягни,
ешкімді шақырмайды немесе өз ... ... ... ... жұмысына жүртшылық өкілдерін тартудағы тұрақты комиссиялар құқығы
да тура осындай.
Үшіншіден, мәслихат депутаттарының өз сайлаушыларының ... ... ... ... беруді қамтамасыз ететін және кепшдік беретін
механизм жоқ. Мұндай жағдай коптеген депутаттардың кәдуәлгі ... ... ғана ... ... ... ... мәслихат дспутаттарының өз сайлаушыларына тәуелділік
деңгейі өте төмен. Мәслихат ... ... ... ... өз
сайлаушыларымен имиеративтік мандатпен байланысты емес. Осыған ... іс ... оз ... ... есеп ... ал ... өз
кезегінде мәслихаттар қызметіне қатысуының қандай да бір ... және олар ... ... ... ... жерлерде облыстарда, республикалық маңыздағы
қалаларда, республика ... ... ... маңыздағы қалаларда
атқарушы билікті алқалы атқарушы орғандар болып табылатын әкімдіктер жүзеге
асырады. Әкімдіктердін басыңда тиісті ӘАБ ... ... ҚР ... № 546 қаулысымен бекітілген облыстар, республикалық маңыздагы
қала, республика астанасы, облыстық маңыздағы аудан мен қала ... ... ... ... әкімдік отырысы, әдеттегідей, ашық болып
табылады. Қажет жағдайда кейбір мәселелер жабық отырыстарда қаралады^[28] ^
Әкімдік отырыстарына ... ... ... мәслихат
депутаттары төменгі ӘАБ әкімдері, сондай-ақ кеңесші дауыс құқығымен орталық
атқарушы ... ... ... ... мен әкім ... ... озге ... түлгалар қатыса алады.
Әкімдіктердің көрсетілген Үлгілік регламепттері, сондай-ақ жалиы
міндетті ... ... ... бар ... ... бостандықтары мен міндеттеріне қатысты ... пен ... ... ... ... тіркелуге және мәслихат пен ... ... үшін ... газеттерде және өзге мерзімдік басылымдарда
міндетті жариялануға жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... ережесінен туындайды (37 бап 6 тармақ).
Сонымен қатар, әкім ... ... ... ... ... ... ... мазмұндалған немесе заңмен қорғалатын құпия
мазмұндалғаидардан басқа ... пен әкім ... ... құқықтық
актілермен танысу үшін мүдделі түлгаларға мүмкіндік беріледі.
Жогарыда ... ... ... ... ... ... елеулі тегершіктері деп атау қиын. Ең алдымен, қаралатын
нормативтік құқықтық актілер ... ... ... ... ... ... ... өкілдерінің окімдіктіктердің ашық отырыстарына
еркін қатысу үшін мүмкіндіктерді белгілемейді.
Жүртшылық өкілдеріиің әкімдіктердің ашық отырысына қатысуы әкімдіктер
отырыстарын ... және онда ... ... ... ... халыққа
хабарлау тәртібі мен тегершігін белгілемейді.
Құпия емес әкімдік пей әкім ... ... ... ... ... ... ... беру туралы талаптарға
келеек, заңнамада осы талаптарды орыыдау ... мен ... Әкім ... ... осы тәртіпті анықтауы, қаралып
отырған мүмкіндік рәсімін қиындатуга және окімдік пен әкімнің қандай да бір
нормативтік ... ... ... ... танысуына кедергі
келтіруі мүмкін.
Жалпы алғанда, барлық деңгейдегі әкімдіктер мен әкімдер қызметінің
ашықтығының тегершіктері тиісті әкімшілік-аумақтық ... ... ... есеп ... ... ... ... жағдайда бұл, қарым-қатынас
тегершігінің, әкімдер меи жергілікті халық арасындағы кері байланыстың
жоқтығымен түсіндіріледі.
Жергілікті ... ... ... заң ... ... астанасы
мен республикалық маңыздағы қала аудаңдары, аудаңдық маңыздағы қала, кент,
ауыл (село), ауылдық (селолық) ... ... ... ... ... қарау, азаматтардың құқықтары ... ... ... ... ... ... (35 бап 1 ... 2
тармақша). А л айда, азаматтардың отініштері, арыз-шағымдары бойынша ... ... ... жоқ. ... ... ... ... қала, облыстық маңыздағы аудандар мен қалалар
әкімдеріне бұл ереже қолданылмайды.
Әкімдердің жергілікті халықтан ... ... көп ... лауазымға тағайыидалуы мен босатылуының халықтың қатысуынсыз
әкімшілік сатылық ... ... ... ... ... мен ... қызметіндегі жоғарыда көрсетілген барлық
жағымсыз жайттар халықтың әкімдердің ... ... ... ... ... ... ... сәйкес өз қызметінің
бірқатар мәселелері бойынша әкімдер мен әкімдіктер ... ... есеп ... ... ... мәслихат өкілеттіктеріне мыналарды жатқызады:
тиісті аумақтың ... ... және ... ... жергілікті бюджетті, олардың орындалуы ... ... оның ... ... ... қала ... ауданын,
кентті, ауылды (селоны), поселкені, ауылдық (селолық) округты ... ... ... ... (6 баи 1 ... 1 тармақша);
тиісті аумақтарда қоршаған ортаны қорғау және табиғат пайдалану жөніңдегі
бағдарламаларды, қоршағаи ортаны ... ... ... ... сондай-ақ қоршаған ортаыы қорғау саласында заңнамаға сәйкес өзге де
мәселелерді шешу (6 бап 1 тармақ 2 тармақша);
әкімнің ұсынысы бойынша әкімшілік-аумактық ... ... ... (6 ... ... 3 тармақша);
әкімнің ұсынысы бойынша тиісті әкімдіктің дербес ... ... ... ... (6 бап 1 ... 5 ... орған дар басшыларының есептерін ... және ... ... ... лауазымды адамдарын, сондай-ақ
ұйымдарды мәслихат шешімдерін ... үшін ... ... ұсыныс енгізу (6 баи 1 тармақ 6 тармақша);
тиісті ... ... ... және ... ... орындалуына бақылау (6 бап 1 тармақ 9 тармақша);
халықты жұмыспен ... ... және ... ... ... (6 баи 1 тармақ 11 тармақша);
ведомствоаралық сипаттағы мәселелер бойынша әкімдіктің ... ... ... құрамын әкімнің ұсынысы бойынша
бекіту (6 бап 1 тармақ 12 тармақша);
Қазақстан ... ... ... жер қатынастарын реттеуді
жүзеге асыру (6 бап 1 ... 13 ... ... қапдай да бір мәселелер бойынша әкімдер мен
әкімдіктердің шешімдерін ... және ... аса ... ... жасайды.
Мәслихаттың өз депутаттарының үштен екі дауыстарымен тиісті ... ... және ... ... Президентінің немесе жоғары
түрған әкімнің алдында оны тиісінше лауазымынан босату туралы ... ... да аса ... ... ... ... ... білдіру туралы
мәселені мәслихатта қарау үшін әкім ұсынған жоспарлардың, аумақтык дамуының
экономикалық және ... даму ... ... ... ... ... мәслихаттың екі рет бекітпеуі негіздеме ... (24 ... ... ... ... қызметін бақылау жөніндегі
мәслихаттардың жоғарыда көрсетілген мүмкіидіктері іс ... ... және ... ... ... ... формалды сипатта
болады. Бұл құбылыстың себеитері болек қарастыруды ... ... ... ... қамтамасыз ету мәселесін жеке
қараған жон. Облыстар, республикалық маңыздағы қала ... ... ... ... меы ... ... жасақтау тәртібі 1999
жылғы 1 сәуірдегі "Бюджет жүйесі туралы" ҚР Заңымен және ҚР ... ... 29 ... № 592 ... ... ... ... бюджеттер жобаларын өзірлеу тәртіптерімен анықталады.[11]
Осы тәртіптерге сәйкес жергілікті бюджеттердің жобаларын даярлау үш
кезеңді қамтиды:
жергілікті бюджеттер жобаларын ... үшін ... ... ... ... ... болжамдық көрсеткіштерін келісу және бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік отіиімдерін ... ... ... ... ... (3 тармақ).
Бюджет жүйесі туралы заңға және ... және ... ... ... ... сәйкес алғашқы екі кезенді тиісті
әкімге есеп беретін бюджеттік комиссия ... ... Оны әкім ... ... ... ... ... арналған жергілікті бюджет туралы мәслихат ... ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттен
берілген несиелерді қайтару, шығындар, несиелер, бюджеттің тапшылығы
(артықшылығы) және бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитті
пайдалану);
б) жергілікті атқарушы орған дар резервтерінің ... ... ... ... ... ... атқарушы орған
қарызының лимиті;
г) жергілікті атқарушы орған қарызын өтеуге және қызмет көрсетуге
арналған шығындар ... ... ... ... үшіы тиісті қаржы жылына
республикалық бюджет туралы заңмен белгіленгеи сомадағы Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорына жергілікті бюджеттен берілетін ресми
трансферттер сомасы;
е) функционалдық ... ... ... ... мен ... бойынша шекті шығыстардың тізбесі;
ж) жергілікті ағымдық бюджеттік бағдарламалар мен дамудың
бюджеттік
бағдарламаларының ... ... ... жылы ... ... орындалуы барысында
қысқартуға жатпайтын, оның ішінде тиісті қаржы жылына республикалық
бюджет туралы ... ... ... ... ... ... қаржы жылының басында қалынтасқан жергілікті
бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің кредиторлық
қарызын өтеу сомасы;
к) тиісті қаржы ... ... ... ... қарызын өтеу
келемі (бюжет жүйесі туралы заңнын 18-2 бабы).
Бюджет жүйесі туралы заңға сәйкес жергілікті ... ... оған ... ... ұсынысы негізінде нақтылау мүмкіндігіне
жол беріледі. Бұл жағдайда, ... ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджетті нақтылау кезінде
қаралатын ... баи ... ... ... ... ... жоқ (18-4 бап 1, 3 тармақшалары).
Жергілікті бюджеттің атқарылуын бақылау жүйесін айрықша ... ... ... 29 ... ҚР Заңының қабылдануымен жергілікті ... ... ... ... ... ... ... болғандығын атап өткен жон.[13]
3 СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚТЫҢ САЛДАРЫ ЖӘНЕ ... ... АЛУ МЕН ... ... ... ... менсалдары Сыбайлас
жемқорлықгың негізгі зардаптары:
сыбайлас жемқорлық мемлекеттің алдына қойған ... ... ... ... пара беру ... қызметке тұру жұмыстың
тиімділігін төмен детін, шығын әкеледі);
пара беру ... ... оқу ... түсу ... маңызды бөлігін
интеллектуалды потенциалдан айырып, жақын деңгейдегі мемлекеттік емес оқу
орындарына толеи оқуіа жағдайы келмейтін ... ... ... ... алу
мүмкіндігінсн айырады.
сыбайлас жемқорлық интенсивті климатты бұзуы нәтижесінде жеке ... ... ... ... жоқ ... ... ... емес жағдайда же дел табысқа не болуға үмтылуға тура келеді.
сыбайлас жемкорлық басқару аппаратының бағасының көтерілуіне әкеп ... ... ... ... ... кесірі тиіп, нәтижесінде о л
көрсеткен қызметіне бірнеше есе кои төлеуге мәжбүр болады).
егер сыбайлас ... ... ... түрде корінсе, ... ... ... ... қаражат сомасын қысқартуға
әкеледі.
сыбайлас жемқорлық мемлекеттік, мемлекеттік емес басқару аппараттары
ортасында ... ... ... ... ... ... ... жалиы деңгейі төмендейді және неге тек ол ғана ... ... ... тиіс ... әркімде сүрақ туады);
жоғары билік эшелонындагы сыбайлас жемқорлық жариялану игілігіне айналыл,
олардың ... ... ... ... күмән туғызады.
Саяси элитаның жемқорлығына сенген халық "ортақ қазынаға" қол ... ... ... ... ... пен ... гүлденуіне өзінің жеке
мүддесімен үлесін қосуга психологиялық дайын ... ... ойі а ... сот ... ... ... төмен және ақшасы коптің дегені дұрыс болады.
"майлау" сыбайлас жемқорлығы әлеуметтік дамудың басым ... ... ... ... ... ... ойткені халықты сайлауға қатысуға
деген адамгершілікті ынтасынан айырады.
сыбайлас жемқорлық ... ... ... ... ... status quo ... мен мүлкінің бөлінген ортасын сақтауға
мүмкіндік беретін күий басым құрылым ... ... ... ... болуіп көрсстеді.[29]
Сыбайлас жемқорлықты глобальдық ауқымдагы құбылыс ... ... оның ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы заңдар мен заңаға сәйкес акгілердің
оңтайлы жүйесінің ... және ... ... ... ... мен өрескел қателер;
-құқық қорғау орғадарының сыбайлас жемқорлықпен ... ... ... ... ... ... жемқорлықтың себеитерін жоюға емес, сыбайлас жемқорлық көрінісінің
өзіне қарсы бағытталған, ... тек қана ... ... ... жемқорлықтың іргесін шайқалтуға қауқарсыз);
-саяси элитаның бір бөлігінің қылмыспен "жең үшымен жалғастығы";
-халықтың құқықтық санасының дамымағаидығы, ол ... ... ... ... ... болмауына апарып соқтырады.
ТМД елдеріндегі коррунциялық құбылыстардың, негізінен, осындай этапта
барлық мемлекеттерге тон болатын себеитеріне ... ... ... ... ... ... түрде мүмкіндік
туғызған теріс ... ... ... ... ... ... әлеуметтік тоитарын (соның ішіиде ... да ... ... құру ... ынталандыру арқылы корініс
беруі[36];
-мемлекеттік қызметшілердің жұмыстары мен олардың ... ... ... ... ... бақылауды оның жаңа
демократиялық формаларын тагшай тұрып жою. Нарықтық механизмдердің оз-
өзінен жанпай ... ... үміт ... боп шықты. Нарықтық
экономика әлеуметтік-құқықтық бақылаудың жойылуын ойластырмауға тиіс,
керісінше ол ... ... ... ... ... ... жемқорлықтың кадрлық базасы ретінде шенеуніктердің сандық
түрғыдан қауырт өсуі;
-оте қуатты, сан тармаққа бөлінген колеңкелі ... ... ... ... сыбайлас жемқорларды қарлсыландырудың көзін құрайтын мол
заңсыз кірістер алу;
-халықтың ... ... ... ... оның ең ... ... жіктерінің кірістері арасыпдағы елеулі алшақтық;
-биліктік және коммеріщялық құрылымдар арасыңдағы кең және еркін ... ... ... ... демократиялық мемлекеттермен
салыстырғанда функциональдық мүмкіншіліктердің тым үлкен колеміне шектен
тыс ... ... ... ... ... маңызды факторлардың
қатарынан мемлекеттік орындардың ... ... ... ... ... көрсету керек. Экономиканы жонсіз мемлекеттік реттеушілік
бақылаудағы шеиеуніктер үшін салаларды кобейту арқылы ... ... ... ... ... ... ... лицензиялар беру; ... ... ... алу ... ірі әлеуметтік жобаларды
және т.б. іске асыру ... беру - ... ... ... ... ... ... жаңа салаларын заңнамалық реттеудің
жоқтығымен үйлесе ... ... ... беру ... іске ... ... ... сыбайлас жемқорлыққа мүмкіндік жасап береді:
-мемлекеттік қызметтердің рұқсат етушілік қағидаттарымен ... ... ... оз ... және ... қызмет көрсетудегі шенеуніктердің
міңдеттерін білмеуі;
шенеуніктердің өздерінің міндеттері және азаматтардың құқықтары туралы
ақпараттарды жасырып ұстауы;
3. ... ... ... ... бір ведомствоға биліктік шешімдер қабылдауға да, қызмет
көрсетуге де ... ... ... ... л ... ... ... және реттеушілік функцияларын орындай отырып
міндетті толемдер қабылдаған және ... ... ... үшін ... ... кезде төмендегідей жағдайлар сыбайлас
жемқорлыққа мүмкіндік жасайды:
-азаматтың оз ... іске ... ... ... ... оны ... пара беру арқылы жалтаруға
мүмкіндік беретін ... ... ... үш ... - ... қудалаушылықтан
қорғану сезімін қамтамасыз етуге, ... ... ... ... ... ... құрығынан жалтаруға, рұқсат ететін ... ... ... ... ... салыстырғанда, ТМД елдеріңде сыбайлас
жемқорлықтың ең алдымен рұқсат етілген қызметтердің тиісті ... мен ... ... ... ... қол ... болу фактісі -— ең қауіптісі.[37] Мәселеыі ... ТМД ... ... қатысудың сыбайлас жемқорлықпен шырмалған
салалары ретінде мыналарды атайды:
-мемлекеттік меншіктің жекешеленуі 1994-тен 1997 ... ... әр ... қылмыс жекешелендіру саласында жасалған, ең кең
таралғаыдары ақшалай қаражат иен пара алу боп шықты;
-салық ... ... ... күрделілігі мен қатандығы және тиісті
заңнамалық актілердің ... ... ... ... мүмкіндігіыің
болмауы колеңкелі бизпестің дамуына алып келді.Тиісті ... ... ... парақорлықпен қатар, қызметтік жалған
қүжат арқылы ... ... ... қайшы байланыстарға түсуге кеп
тіреледі;
-бюджеттік қаражатты болу. Мемлекеттік кредиттер берудің ... ... ... ... ... жиі ... ... Қылмыстық әрекеттер іс жүзінде контрабандаға
комектесумен, соның ішінде фирмалардың - ... ... ... ... байланысты.
3.2 Әкімшілік сыбайлас жемқорлықтың алдын алу ... өз ... жаңа ... аяқ ... Мемлекет басшысы
ұсынған біздің еліміздің қоғамдық саяси құрылымының жетілдірілген модулі
мемлекеттік биліктің жоғары орғандарын қалыптастырумен және ... ... ... ... ... ... ... саяси
партиялар мен өзгеде азаматтық қоғам институттары ролінің ... ... ... ... ... ... жатқан әкімшілік реформаның негізінде мемлекеттік басқару
жүйесін жаңғырту және мемлекеттік қызметтің мәртебесі мен ... ... ... ... ... көріністерінің және барлық
деңгейлерінде оған қарсы күрес жүргізетін жүйе болмайынша қазіргі ... ... ... ... міндеттерді іске асыру мүмкін емес.
Сыбайлас жемқорлық Қазақстанда пайда болған және оған ғана ... ... ол ... бір ... ... ... тән ... Н.Назарбаевтың осы зұлматпен тәуелсіздіктің алғашқы кұндерінде
бастап ымырсыз,жүйелі,дійекті және тиімді күресіп ... ... ... ... ... ... Кенестік дәуірден кейінгі кеністікке сыбайлас
жемқорлыққа қарсы іс- ... ... ... ... мен ... ... орын алып ... кездейсоқтыұ емес. 1998 жылы мемлекет
басшысының бастамасы бойынша посткеңістік ... ... ... ... ... ... ... «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күрес туралы» заңды бірінші болып қабылдады. Осы ... ... ... ... жылдан бастап мемлекеттік орғандар қызметінің тиімділігін арттыру ... ... ... өзара іс-қимылды жақсарту арқылы қоғамның
тыныс-тіршілігін барлық салаларында жемқорлық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы
іске асырылуда.Бағдарлама шеңберінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... күні дәйектілікпен іске асырылуда әрі оқ
нәтижелер беруде.
«Transperency International» халықаралық үкіметтік емес ... ... ... ... ... ... динамикасы
Қазақстанда соңғы үш жылда оң үрдіске ие ... ... ... ... ... еліміздің СҚИ көрсеткіштерін оң бағалады және олрды ... ... ... деп санайды. Халықаралық ... ... ең ... ... ... ... ... реформалар қарыштап алға басып келе жатқан, ... ... ... ... ... ... мен үмітті өмірге
енгізу үшін қолайлы ... ... ел ... ... ... ... ... экономикалық , әлеуметтік саяси жедел жаңару жолында атты
2005 жылғы18 ... ... ... ... және 2005 ... ... бекіткен сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің 2006-2010 жылдарға
арналған мемлекеттік ... ... ... қарсы күрестің
мемлекеттік жаңа серпін берді. Мемлекеттік басшының Қазақстан халқына 2007
жылғы жолдауында сыбайлас ... ... ... ... ... мақсатынан туындайтын міндеттер мемлекеттік басқару
жүйесін оңтайландыру міндеті қойылған.
Президенттің қазақ халқына 2005-2007 жылдағы жыл ... ... ... жөніндегі жалпы ұлттық жоспарда әрбәр мемлекеттік орғанға
сыбайлас жемқорлық көріністеріне қарсы іс-қимыл жасау мәселелері ... ... ... ... мен ... бір ... іс ... Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мемлекеттік саясаттың
стратегиялық басымдығы ... ... ... жемқорлыққа қарсы
күрестің мынадай бағдарламалық бағыттарын белгілеп берді:
- Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу ... оны ... оған ... ... ... жою.
- Мемлекеттік ресурстарды бақылауды күшейту.
- Мемлекеттік орғандардың рұқсат беру функцияларын іске асыруын
бақылау.
- ... ... ... ... ... ... анықтауының дәл әдістері кеден, салық жүйесі, әлеуметтік және
муниципалдық тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... тапсырыс қаражат бөлу.
- Сыбайлас жемқорлықпен күреске өкілетті билік орғандарын кеңінен
тарату.
- Әртұрлі ... ... ... орын алу ... ... халықаралық рейтингте жүйесін пайдалану.
- Халықаралық институттардың, отандық үкіметтік емес ұйымдар,
саяси партиялар мен ... ... ... іс ... ... ... ... алдын-ала қимыл жасаудың мемлекеттік
саясатты билік құрылымдардың ... мен ... ... ... функцияларын қысқартуды және
мемлекеттік бақылау орғандары жүйесін ... ... ... ететін фактор ретінде мемлекеттік қызметшілер
жағдайының тұрақсыздығын болдырмайтын кадр саясатын жүргізуді; ... ... және ... сот ... ... сыбайлас жемқорлық әсер
етуден азат сотқа жүгінуі құқын ... ... ... ... ... - саяси және әлеуметтік - экономикалық дамудың сапалық
жағынан жаңа кезеңіне аяқ басқан кезде ... ... ... ... ... ... реформаларды одан әрі ілгерлетудің ғана емес
сонымен қатар тұтастай елдің табысты ... және ... ... әрі ... қабілетті мемлекеттер клубына кіру жөнінде Президент
қойған міндеттерді ңске асырудың да маңызды ... ... ... ... 4 шілдеде «Нұротан» партиясының 11-ші кезектен тыс
съезінде сөйлеген сөзінде ... «Біз ... ... ... ... ... барлық деңгейлерде, адамдарға және лауазымдарына
қарамастан жалғастырамыз», дей отырып,сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... мен қатаңдығын тағыда байқатуға кездейсоқтық
емес. Мемлекет басшысы ағымда жылға 21 шілдеде қол ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлыққа қарсы
күресті жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу
туралы» заң осы ... ... ... ақ ... ... ... «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Мемлекеттік ... ... ... енгізілген. Сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған
адамдар үшін мемлекеттік ... мен ... ... ... істеуге өмір бойы тиым салынған. Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық
жасаған немесе осындай негіз бойынша жұмыстан шығарылатын ... ... үшін ... ... ... ... ... қызметшілердің сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасауына
тежейтін ... бірі ... ... ... ... ... ... функциясын құқық қорғау орғандарының жұмыс тұрғысынан
ғана қарау ... емес ... ... ... ... ... және ... реформалық іске асыру ... ... ... ... Президент атап көрсеткендей, әкімшілік реформасының мәні мен
мазмұны сыбайлас ... ... ... күшейтуге азаматтардың құқықтары
мен бостандықтарын қорғау жүйесін нығайтуға бағытталған. Мемлекет басшысы
сыбайлас жемқорлықтың ауқымы мен ... ... ... ... ... ... қатаң және шешуші түрде ымырсыз әрі жан-жақты жоспарлы
күрес жүргізуді ниет етіп ... ... ... ... қарсы
стратегиясын іске асырудың маңызды құралдарының бірі оның жанында ... ... ... ... ... мәселелері жөнінде комиссия болып
табылады. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес ... ... ... белсенді және дәйекті шаралар, оның ішінде алда тұрған біздің
еліміздің 2003 ... 31 ... ... ... ... қарсы
конвенциясын ратификациялауы олардың ... ... ... алғанда аса маңызды.
Әлемнің Қазақстанды сыбайлас жемқорлыққа қарсы қатаң және ... ... ол ... ... ... үшін ... ... күйі туралы рейтингі беретін тиісті халықаралық ұйымдармен жүйелі жұмыс
жолға қойылады. Оның үстіне ... ... ... ... тамырына балта шабуға деген қатаң ерік жігері бар. Осы ... ... ... мұлтіксіз орындау Қазақстан
Республикасының Президентінің жанындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес
мәселелері ... ... ... ... ... ... ... қызметі Қазақстандықтардың мемлекет басшысы кепіл
болып табылатын шындыққа, заңдылыққа және ... ... ... ... түсу үшін ол ... келгеннің барлығын жасауды көздеп
отыр. Елімізде заңнамалық және атқарушылық деңгейде сыбайлас жемқорлықты
барынша ... ... ... жасалуы тиіс. Бұл жұмыс ... ... ... қалыптан тыс құбылыс ететін моральдық
этикалық атмосфераны жедел әрі ... ... ... ... біз ... жемқорлыққа қарсы күрестің жалпы халықтық іске
айналуына қол жеткізуіміз қажет.
Жемқорлыққа қарсы 10 ... ... ... ... ... ... төрағасы Н.Назарбаевттың үстемдігі жылғы 17
қаңтарда партия Саяси ... ... ... ... бірі ... жемқорлыққа 10 мәрте ... ... ... ... ... ісінің алғашқы қадамдары туралы айтып берді».
Сыбайлас жемқорлық барлық ... ... ... ... даму ... кедергі жасайтын кесел екендігі белгілі.
Сондықтан сыбайлас жемқорлықпен күрес қылмыстық істерге ғана ... ол ... ... де ... ... талап етеді. Одан
әрі партия төрағасы Сергей Громов Нұротан бұл іске ... ... ... ұйымдардың белсене атсалысқанын қайталайтынын
жеткізді. Сөздің соңында партия төрағасының орынбасары Нұротан ХДП ... ... ... ... БАҚ ... конкурс
жариялайтындығын таратты.
Сыбайлас жемқорлықтың асқынуын халықтың жағдайына қарап аңғаруға
болады. Бұл қылмыс жайылған ел ... ... ... ... ... ... Азиялық, Африкалық, Латынамерикалық және
Европалық болып бөлінеді. Африкада 60 – шы ... ... ... ... ... Барі ... сыбайлас жемқорлықтың жеміне айналды.
Нигерия, Ангола, Ботасвана, Руанда, ... ... ... ... асқынған елдер болып отыр. БҰҰ мәлімет бойынша, сыбайлас жемқорлық
салдарынан дамушы елдер жылына ішкі жалпы өнімнің 20- 45 ... ... ... ... елдері жыл сайын 150 млрд.долларынан айырылады.
Латын Америкасына келетін болсақ, ... ... ... ... билікке бағынбай келеді. Соның салдарынан Гаити, Парагвай және
бірқатар елдер жемқорлықтан көз ... ... Ал, Азия ... Мьянама мемлекеттерінде мұндай қылмыс елдің берекесін кетіріп
келеді.
Европа елдерінде ... бұл түрі 15 ... ... Сондықтан
оларды үлгі етуге тиіспіз. Бұл елдерде демократия жақсы дамыған, БАҚ, заң
орғандары тәуелсіз, еркін, ... ... ... ... ... заңның аясында қызмет етеді. Әсірісе Финляндия, Исландия, Дания,
Швеңия, Нидерланд, Австрия, Норвегия ... үлгі ... ... ... Жаңа ... ... ... тәуелсіздік алғаннан бастап,
сыбайлас жемқорлыққа жол бермеу ... ... ... Бұл ... ... ... қанша қатал болса да сыбайлас жемқорлық құртылмайтын секілді.
Қытайда заң қатал болса да ... ... ... дәрі ... ... осындай қылмысы үшін ату жазасына бұйырды. Бежиннің
мэрі 13 ... ... ... да ... ... жойылар емес. Қазақстан 2006
жылдан бастап 140 мемлекеттермен ... ... ... ... ... болды. Енді БҰҰ-ның конвенциясна қосыламыз. Демек,
енді күрес ... ... деп ... Ал ... ... ... 30 – 40 мың теңге. Осыған шалқып өмір сүріп отыр
деп кім ... ... ... ... ... баладан
еңкейген қартқа дейін біледі, сезеді. Демек, озық елдердің тәжірибесінен
үйреніп пәрменді ... ... ... ... міндеттер
орындалады деп үміт етуге болады.
Қазақстан Республикасының облыстар және қалалар арасында 2006 ... ... ... ... қылмыстар саны:
Атырау – 129; Қостанай – 217; Қызылорда – 118; Солтүстік Қазақстан – 124;
Астана қ. – 90; ... – 57; ... – 105; ... – 97; ... қ. – 180;
амбыл -109; Шығыс Қазақстан – 130; Павлодар – 63; Қарағанды - 111; ... – 50; ... – 125; ... ... - ... ... — өзінен-өзі пайда болатын құбылыс, әлеуметтік
өмір укладының қойнауында бұгып жатады, мәдени-этникалық және ... ... ... ... жою немесе оны же дел
мақсатты бағдарлама негізінде әлеуметтік тұрғыдан елеусіз деңгейге ... де ... ... ... ... ... тәжірибеде, сонымен қатар, нарықтық механизмдердің сыбайлас
жемқорлық және ... ... ... ... ... ... жоқ. ... нарықтық қатынастары бар елдерде ұйымдасқан
қылмыспен, сыбайлас жемқорлықпен күрес әлденеше онжылдықтар бойы жүргізіліи
келеді. ... бұл ... ... ... ... ... де, өмір сүруін жалғастырып және дамып келеді. Айтылмыш елдерде
тиісті ... н ... ... ... ... отырады және
олар міндетті түрде қатаңдана түседі, сондай-ақ, сыбайлас жемқорлық пен
ұйымдасқан ... ... ... ... ... және озге де ... шаралар
енгізіліп отырады.
Сонымен, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес үнемі мемлекеттің ... және ... ... ... ... ... ... Сыбайлас жемқорлықтың
жайылуы мен өз-өзіпен пайда ... ... ұзақ ... ... ... тұрақты негіздері қалануы керек.
Сыбайлас жемқорлықтың нақты ... оған ... ... ... ... тиімділігі тұрғысынан келгенде, сыбайлас жемқорлыққа қарсы
тұрудың ортақ шарттарына мыналар жатады: шенеуніктердін ... ... ... олардын функцияларын формальдық-тіркеушілікке
тоқайластыру бюрократияның ... ... ... ... ... ... ... және т.б.-ды мреттеудегіп құқықтарын қатаң
шектеу; барлық деңгеңдегі бюрократтық аппаратты ... ... және ... тәуелсіздігін күшейту; соттың (қазылардың) тәуелсіздігі мен
беделін котеру; ... ... ... ... жауапкершілігін арттыра отырып, сонымен бірге жалақысын
көтеру; олардың жұмыстарының ашықтығын ... ету; ... ... ... ... саяси жігердің болуы.[30]
Қазақстан Республикасында сыбайлас жемқорлықпен ... ... ... ... туралы" Заңыныи 5-бабында ... ... ... ... заң мен сот ... ... ... орыцдардың жұмыстарының айқын ... ... ... ... ... ... мен жариялылығын, оны мемлекеттік және
қоғамдық бақылауды қамтамасыз ету;
мемлекеттік ақпараттың құрылымын, ... ... пен ... және ... ... мен заңды мүдделерін қорғайтын әселелерді шешу
процедурасын ... және ... ... ... мен ... ... сондай-ақ,
мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саяси-құқықтық, ... ... ... ... және мемлекеттік функцияларды атқаруына өкілеттік ... ... ... ... ... ... шектеуге болатындығын мойындау;
жеке және заңды тұлғалардың аяқасты етілген құқықтары мен занды ... ... ... заңбұзушылықтардың зиянды салдарларын жою
және олардың алдын алу;
коррупциялық заңбұзушылықтармен күресте комектескен азаматтардың жеке басы
қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... сондай-ақ,
оларға теңестірілгеңдердің құқықтары мен бостандықтарын мемлекет ... ... ... және ... ... түрмыс деңгейін
қамтамасыз ететіи еңбекақы (ақшалай) және жеңілдіктер белгілеу;
кэсіпкерлік қызметтер ... жеке және ... ... кәсіпкерлік
қызметтерді мемлекеттік реттеу өкілеттіліктерін, сондай-ақ, оны бақылауды
ресми ... жол ... ... ... ... ... ашу, ... жолын
кесу және алдын алу мақсатыңда оперативтік-ізкесушілік және ... іске ... ... ... ... жолмен жиналғаи ақшалай
қаражат пен басқа да мүліктерді заңдастыруға жол ... ... ... ... шараларын заңда қарастырылғаи тәртіппен қолдану;
белгілі бір адамдар тобына кэсіпкерлік ... ... ... ... субъектілердің басқару орғандарындағы ақша төленетін қызметтермен
айналысуына тыйым салу, бірақ егер ... ... ... ... ... ... қарастырылған жағдайларда оған рұқсат
етіледі.[24]
Сонымен бірге сыбайлас жемқорлықпен күрестің басты бағыты оның ... ... оның ... мен ... ... ... ... керектігін
ескерген жөн.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат мемлекеттік ... бір ... ... ... ... орындауға бағытталған шараларды қамтуы
тиіс:
сыбайлас жемқорлықнен күресті оның ... ... ... ... ... мен ... алаңын тарылту;
сыбайлас жемқорлық эрекеттерді ... және ... ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлық мотивтеріне ықпал етуі;
сыбайлас жемқорлықтың барлық түріне деген қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... практика
жүзінде іске асыру ісіндегі ымырасыз саяси ... мен ... ... ... ... азаматтық қоғаммен тығыз бірлестікте жұмыс
істеуі жөнінде болуы тиіс.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... - ... қарсы саясат субьектілерінің әріптестігі, сыбайлас жемқорлықтың
алдын алу ... мен ... ... қарсы күрестің ізгі
бастауларының басымдығы, сыбайлас ... ... ... ... іске асыртиау жәые оған бақылау орнату функцияларын ... ... ... ... ... саясаттың мақсаты сыбайлас жемқорлық
деңгейін төмендету жәнс ... ... мен ... ... ... ... ... жемқорлықпен байланысты қатерлерден, әсерлер мен
салдардан қорғаудың төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... Экономикалық-криминологиялық сараптау жұмыстарына, оларда
әсіресе экономикалық жонс коррунциялық қылмыстардың ... ... ... ... ... ... ... (ақтаңдақтарды, ерекше
жағдайларды және басқа кемшіліктерді) болдырмау мақсатында,
криминологиялық түрғыдағы мәнді заңнамалық және басқа қ үқықтық
актілердің жобаларын еңгізу.
Заңнамада сыбайлас ... ... ... жаңа формалары, әккі және
бүркемеленген коррупциялық технологиялар үшін жауапкершілік белгілеу.
3. Әкімшілік процедуралар туралы заңнаманы дамыту.
Қолданыстағы заңнамаға ... ... ... ... ... ... заңнамадағы кереғарлықтарды жою, өйткені, бүның бәрі
бассыздық пен сыбайлас жемқорлық үшін мүмкіндік тудырады;
-қолданыстағы заңдардағы ... ... ... жою. ... ... қоғамдық бақылау орнату мақсатымен билік иелерінің жоспарлары,
шешімдері мен ... ... ... ... Халықтың ақпарат
алу мүмкіндіктері билік иелерінің ол ақпаратты ... ... ... және бұл міндеттерін ... ... ... ... ... ... тиіс.
Мемлекеттік қызметкерлердің жұмыстарын және олардың қабылдаған шешімдерін
жаңа демократиялық формалар бойынша әлеуметтік- ... ... ... ... ... ... ... қарастыруға
болмайды. Оған құрамдас қылмыстық- құқықтық бөлік кіретін болса да, бұл —
криминологиялық, ескертиелік ... ... ... ... ... қатаң сақтау барысында елдегі әлеуметтік-экономикалық және саяси
үдерістерді айқын әлеуметтік- құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қаражат ней мүлікті қарауына алу саласындағы жеке
жауаикершілігііі ... және ... ... ... ... ... ,?өз ... өрісін күрт
кеңейтетін бюджеттік қаражат дефицитін жоятын нақты және іске ... ... ... ... азайту мақсатымен салықтық заңнаманы
жетілдіру.
Қолма-қол айналымды ... ... ... ... ... есеи ... ақша айналымын бақылауды жеңілдететін, қолма-қол пара
беру мүмкіндігін қиындататын заманауи түрпаттарын ендіру.
экоиомикалық-корруиииялық ... а ... ... ... зор ... акциялау,
аукциондар өткізу және т.б. туралы) шешімдерді қабылдауының ашықтығын
(жариялылығына) қатаң түрде енгізу арқылы ықпал ету.
Әлеуметтік салада:
Әлеуметтік ... ... ... бұл ... ... толемдерді азаматтардың шенеуніктер қалауына тәуелсіздігін
азайтатын, сойтіи, төмендегі сыбайлас ... ... ... ... айналымының электрондық құралдары көмегімен іске асырудың
заманауи әдістерін қолдану ... ... ... ... ... ... ... институттарына
ресми тапсыру (ресурстарды жүмсауды мемлекеттік бақылауда ұстай отырып).
Сөйткен жағдайда үш ... ... ... ... ... ... жемқорлық шектеледі, мемлекеттің әлеуметтік функцияларын іске
асырудың ... ... ... ... сенімі өседі.[12]
Мемлекеттік қызмет саласында:
Мемлекеттік қызметшілердің ақшалай ... ... ... кепілдеме
жүйесін енгізу арқылы елеулі түрде арттыру.
Шенеуніктердің ... ... ... күшейту, атап айтқанда:
- шенеуніктердің құзыреттерін шектеу;
-өз қалауы бойынша әрекет ету орісін шектеу;
-шенеуніктер мен ... ... ... ... ... оз ... мен шенеуніктердің міндеттері толығымен белгілі
айқын тәртібін бекіту;
- мемлекеттік ... ... және ... ... ... үшін жауаикершіліктің қатаңдатылуы.
Мемлекеттік қызметшілердің қызметтен ... ... ... басшысы қызметтеріне ауысуын бақылау, Көптеі ен ... ... ... өз ... ... ... бұрынғы
қызметіне қатысы бар жұмысқа шақырған жеке ... ... ... ... жұмыспен айналысудан бұрын
белгіленген мерзім ішінде үкіметтен рұқсат алуының керектігі — ... ... ... беделін көтеру. Мемлекеттік қызметшілер үшін ... ... ... марапаттау шараларыы белгілеу.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы ведомстволық бағдарламаларды жасау және іске
асыру. ... іске ... ... ... әр ... ... белгілі бір спеңификасы мен құрылымының, сондай-ақ, олардың
жасалу механизмінің тәндігінен келіп шығады. Аталмыш багдарламаларды ... ... ... ... ... орғандар
тарапынан сырттан жіберілген мамандарды қатыстыру арқылы жасау және ... жөн ... ... жемқорлыққа қарсы ведомстволық
бағдарламаларда төмендегідей іс- ... ... ... "тік ... ... шенеуніктерге төмендегілердің заңсыз ақша ... ... ... ... ... шығару; жоғарыдағы
шенеуніктердің төмендегілерді ... ... ... тансырманы
орындауын формальды бақылаудап горі бағыныштылардың жұмыстарының берілген
талсырмадарға ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеудегі кемшіліктер үшін жауапкершілік
шараларын және ... ... ... тарапынан көрсетілетін
қызметтерге қол жеткізу дефициты азайту; лауазымды ... ... ... ... ... тәртібін қамтамасыз ету (азаматтардың
құқықтары, ... ... ... ... ... ... енгізу).
Соттардың және құқық қорғау орындарының жұмыстары саласында:
Соттардың сыбайлас жемқорлыққа қарсы мүмкіндіктерін пайдаланудың деңгейіи
котеру. ... ... ... ... айыбы мойнына салынған
шенсуіііктерге қарсы және фирмалар ... ... ... зиян ... өз бәсекелестеріне қарсы азаматтық талаитар
қолдану тәжірибесін кең ... ... ... қарсы күресумеи айналысатын мамандардың біліктілігін
арттыру.
Құқық қорғау орыцдары қызметкерлерінің әлеуметтік қамсыздандырылуы деңгейін
котеру.
Құқық ... ... ... ... ... ... ... технологияларды енгізу.
Үгіт-насихат және білім беру саласында:
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы сәтті бағдарламалардың басқа ... ... ... ... ... мен ... ... және
оздері алған ақпараттарды тарататын ... ... ... ... құқық бұзушылықтардың және олардың кейбір тұрлерінің
мониторингі.
Сыбайлас жемқорлықтың ахуалы және сыбайлас ... ... ... іске ... ... ... ... құқықбұзушылықтар, соның ішінде қылмыстар жасағаны үшін, сот
шешімдері ... ... ... немесе әкімшілік жазаға тартылған
адамдардың оқшау тізімін жасау.
Сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... де, ... ... сипатталатын аумақтар мен нысандар рейтингін жасау және
жарияланымдау.
Сыбайлас жемқорлықпен күрестегі маңызды рөл ... ... ... ... ... жүртшылыққа сыбайлас жемқорлықтың нақты оқиғалары
жоиінде ақнарат беру гана ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы
багдарламаны насихаттау, оның жетістіктері туралы хабарлау, азаматтарды
сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
Сыбайлас жемқорлықтың трансұлттық та сипат алатыидығын ескеріп,
сыбайлас ... ... де ... жүзеге асыру қажет.
Әсіресе, қару, мүнай, газ, ... да ... ... сату ... ... ... ... қызметшілердің сыбайлас
жемқорлық үшін арқалайтын жауапкершілігі мәселесіне ерекше көңіл бөлінуі
тиіс. ... ... ... ... ... ... ... (БҰҰ-ның "Сыбайлас жемқорлықпен ... ... ... ... ... ... жемқорлық үшін қылмыстық
жауапкершілік туралы конвенциясы" және ... үшін ... ... ... және т.б.) бір ... ... басқа елдегі сыбайлас жемқорлығымен тиімді күресуі үшін
жеткіліксіз.
Шенеуніктердің шетелдегі ... ...... ... мен
қызметтердің бәсекеге төзімділігіне әсерін тигізетін мәселе.
Егер ұлттық сыбайлас жемқорлық нақты бір елдің ... ... ... іныққап болса, онда халықаралық байланыстар тудырған
сыбайлас жемқорлық тікелей бұл байланыстардың жетілмегендігімен байланысты.
Сондықтан ... ... ... ... ... бірлесу
мынадай басым бағыттар ... ... ... ... қылмыстық және
азаматтық істер бойынша сыбайластық жемқорлық құқықбұзушылықтар тараныңдагы
құқықтық комек, заңыамалық және озге де актілер ... ... ... жемқорлыққа қарсы халықаралық стандарттар мен қагидаттарды ескере
отырып және ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып жасау, соның ішінде барлық халықаралық
нормативті-құқықтық актілерді ... ... ... ... ... қарсы гылыми және арнаулы зерттеулер жүргізу;
халықаралық ... ... ... саласында бірлесіп жұмыс
істеу стратегиясын жасау және ... ... ... ... ... іске асыру саласыпда мамандар мен технологиялар
алмасу, жұмыс ... ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді ұйымдастыру; ақпараттық
жүйелерді ... және іске ... ... ... және ... ... сыбайлас жемқорлыққа қарсы
саясатқа араласатын азаматтар мен ұйымдарды құқықтық ... мен ... ету, ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы
жұмыстарына қолдау жасау.
Бүгінгі таңда шетелдік лауазымды басшылар мен халықаралық ... ... ... ... ... ... қарсы, БҰҰ-ның сыбайлас
жемқорлыққа қарсы Конвенциясының 16-бабыңда баяндалған талаптарына сойкес,
шетелдік заңды түліаға қатысты ... үшін ... ... ... ... ... ... ұсынылды.
3.3 Сыбайлас жемқорлықнен күрестегі құқықтық мемлекеттің сот ... ... ... ... ... және ... көп ретте мемлекеттің саяси
режиміне ... ... ... ... ... шеңбері барынша
тарылады, тоталитарлық сипатқа ие болып, мемлекеттің қолындағы ... ... ... ... ... Кеңестер Одағы мен Гитлерлік
Германияны, озге де ... ... ... ... сондай-ақ ол
бұрынғы тоталитарлық елдерде олі күнге ... ... ... ... ... ... көмегімен жеңуге
болады деген жацсақ иікір қалынтасқаны жасырын емес. Оған мысал ретінде
сыбайлас жемқорлық шегіііе ... ... ... ... ... ... ... жолында және мемлекеттік ақшаға қол жеткізу
үшін иаралар берілетіи. ... ... ... оздерінің қызметтік
жағдайларын жеке бастарын байыту үшін үиемі иайдаланатыны туралы ... де ... ... ... ... мәніңдегі халықтық билік, демократиялық режим орнаған қоғамдарда
жағдай басқаша корініс береді. Бұл арада мынадай үш ... ... ... ... ... тәртіпке қарағанда белгілі бір
шектеулер нәтижесінде октем саяси күшке айналып кете алмайтын саяси билікке
негізделгендігімен ... ... бұл ең ... ... ... ... өзін өзі реттеуші механизм. Демократия жеке құқыққа ... ... мән ... ... жүйе құруға алын келеді.
Екіншіден — саяси режим рстіндегі демократия шектен тыс еркіндік пен
тобырдың ... де, ... және ... ... де жол
бермейтін, өзіне сәйкес заң формаларын ... ... ... ... ... жүйеде алдыңғы кезекке адамды,
оның құқығы мен бостандығын қояды.
Сыбайлас жемқорлықпен күресте анықталған ... ... ... ... ... ... ... басқа
факторларын қоса алғандагы мемлекеттің ролін белгілей отырып, мемлекетке
қарсы күресте дамитынын атап өткен жөн. Бұл ... ... ... ... қоғам қатысады, өйткені азаматтардың
47
қатысуынсыз мұндай қарсы тұрудың мүлде ... ... ... ... тап ... ... ... ғана қоғамның тың ресурстары
ашылады.
Мемлекеттік орғандардың әрекеті шектеліп, қатаң шешімдер ... ... ғана ... ... қарсы іс-әрекет белең алады.
Осылайша, құқықтық мемлекет ... ... ... жұмыс істейтін,
дамыған және қайшылықсыз құқықтық жүйесі мен нақтылы билік ... сот ... бар, ... ... пен ... ... ... бақылауы
мен әрекеттестігі орнағаи мемлекет типін айтамыз.
Тұтастай қоғам мен жалиы халық ... ... ... ... құқықтық мемлекеттің басты белгісі болып табылады. Жария билік азаматтық
қоғамның өмір сүруі мен дамуына ... ... ... керек. Жария билік
заңмеи бекітілуі тиіс және қоғамдағы ... ... заң және өзге ... ... ... ... қажет.
Құқықтық мемлекеттің белгілері қалай алып қарағанда да "Транспаренси
Интернешнл" ұсышан сатылмаудың ... ... ... ... ... сойкес келеді.[42]
Бұл жүйе:
1. заңның жогары тұруына;
2. тұрақты дамуға;
3. сапалы өмірдің болуына ықпал етеді.
Сатылмаудың Ұлттық ... ... ... ... қажет аліышарт барлық
салада адам құқыи қоріау жүзеге асырылуы керек.
Мемлекеттік институттар —- биліктің жариялылығын ... ... ... ... ... ... ... табылады. Халык өкілдігі
инстатуттары қоғамдағы сыбайлас жемқорлық қаупін недәуір төмендетеді.
Қазақстандағы парламенттік институт - Мәжіліс пен ... ... ... ... бірдей дауыс беру арқылы ... ... ... ... Қазақстандағы муниципалдық өзін-өзі
басқарушы жергілікті өкілді билік ...... ... ... Президентінің 2004 жылы аудандық деңгейдегі әкімдерді
сайлау, өкілді билік ... мен ... ... ... ... мәселелерін қамтитын саяси реформалар бағдарламасын ұсынғанын айтып
өткеніміз жөн.
Билік бөлінісінің нриіщині ... ... ... ... ішінде "үш биліктің" неғұрлым қатаң ... 1789 ... ... заң шығарушы билігі қос палаталы конгресс, атқарушы
билігі — Президент, сот билігі — Жоғарғы сот ... ... ... ... ... ... бір уақытта және бөліне отырьш,
біртұтас болып қалуы ... ... ... ... Еуропалық елдер
Конституцияларында мемлекет басшысы болып табылатын президентпен, монархиен
(конституциялық монархия жагдайында) ... ... ... ... да
ерекше мән беріледі.
Билік бөлінісі ііринцині тек биліктің ... заң ... ... болып бөлінетіндігін ғана білдірмейді, сонымен қатар оның бір жерге
шоғырланбауына, авторитарлық және тоталитарлық басқару жүйесіне ... ... ... ... үш ... өзара тежемелік және тепе-тендік жүйе
қалыптастырады. 1995 жылы 30 тамызда референдум ... ... ... ... ... ... ... пен мемлекетік билік бірлігінің нышаны әрі кепілі" (ҚР Конституциясы,
40 баи, 2-3 ... ... ... ... ... ... съезінде сойлеген сөзінде: "Адамдар, ақыр ... ... ... ... ... ... өз ... қорғау үшін дәл
сіздерге жиірек отініш жасай бастауы сот-құқықтық реформаның ... ... ... ... сот ... ... біздің қоғамымызда болыи жатқан
саяси және экономикалық өзгерістердің қайтымсыз екендігінің ең ... ... ... ... да, ... ... реформа жылдары сот құзіретінің,
соттар ашықтығының аясын кеңейту, судьялардың тәуелсіздігін, мәртебесін
нығайту, ... ... ... ... ... басты
нәтижесі болған шаралар кешені жүзеге асырылды. Конституцияда белгіленген
судьялардын тәуелсіздік, дербес құқықтық, мерзімсіз ... ... сот ... ... ... ... бірі ... Сот
құрылымы мен сот ісін жүргізудің негіздерін белгілейтін бірқатар заңнамалық
актілер қабылданды, соттардың мамандандырылуы жүргізілді, сот ... ... ... ... ... пен сот ... құзіретін
бөлу тәуелсіз әділ соттың маңызды кепілінің бірі болды.
Сот ашықтығының заңнамалық кеңейтілуі азаматтардың өз ... ... шек ... толық жоюға жағдай жасады, сот билігіне деген
сенімді арттырды. Соттар бүгінгі таңда күні кеше ... ... ... істерді — азаматтардың окіметке, шенеуніктерге қарсы ... ... ... ... 80 %-ы дерлік қанағаттанд ыры л
ад ы.
Судьялардың косіби біліктілігін және жауапкершілігін ... ... ... отыр. Соттардың жоғары білікті кадрлық ... ... ... азайту және судьялар корпусын судья
деген атқа лайық емес тұлғалардан ... ... ... имиджін
қалыптастыру соңғы төрт жыл ішіндегі ең мәнді және маңызды ... ... ... судьялар арасында парақорлықтың жеке жағдайлары
кездеседі. ... сот ... бұл ... ... ... ... ... тұжырымдар түп нұсқасында қате. Ал соттардың қызмет
ерекшеліктерін ... ... ... ... құқық қорғау орғандары
жүйесінде, атаи айтқанда ... аз ... ... ... ... ... ... байланыста болып, билік тармағының жүйесі
лауазымды тұлғаның іс-әрекетін немесе әрекетсіздігін жасырса, ... ... ... ... ... сөз қозғауға болады. Сот ... ... ең ... істі қараудың процессуалдық иерархиясының
өзі жоққа шығарады, өйткені апелляция және қадағалау ... сот ... ... шешімге шағым беруге болады. Төменде тұрған
сот ... ... ... ... ... яғни ... өзінің ішкі бақылау жүйесімен жөнделетінін атап откен ... ... ... ... ... ... ... және
әкімшілік шаралар комегімен сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... жемқорлыққа жағдай жасайтын
себептер мен ... ... ... ... сыбайлас
жемқорлыққа үздіксіз қарсы тұрудың үтымды механизмін қалыптастыру қағидасы
негізге алынын отыр.
Судья мамандығы үшін ... оте ... Істі ... ... ... ... ережелеріи сақтаған оте
маңызды. Судья әділ ... ... онын ... зиян ... ... ... ... кезде объективтілігі мен тәуелсіздігіне күмән
келтіретін ... ... ... ... тиіс ... заңның және намыс
кодексінің талаптары ең маңызды болуы тиіс.[43 ]
1. Сыбайлас жемқорлықнен күрес тәсіліндегі ... ... ... күрестегі БАҚ-ның ыегізгі ролі — журналистік
зерттеу арқылы сыбайлас жемқорлықтың дамуына негіз болып ... ... мен ... ... ... сол ... оның ... қалмайтындығына қоғамды сендіру. Сыбайлас жемқорлықпен толыққанды
жәые жан-жақты күрес жүргізу үшін БАҚ тәуелсіз ... және шын ... ... ... ... қажет.
БАҚ-ның ерекше міндеті әрбір адамның оз ой-пікірін еркін білдіру
құқығы мен толық және ... ... алу ... ... ету. ... ... мүддесі алдыңғы кезекте тұруы тиіс.
Журналистер әр тұрлі ой-нікірлерге қарамастан адамдардың әлеуметтік
маңызы зор ... және ... ... алу ... жүзеге асыруына атсалысуы
қажет.
БАҚ қызметкерлері атқаратын кәсіби қызметтерінің нәтижесі тек елдің
заңнамасына ғана ... ... ... ... ... ... ... залал келтіретін ақпараттар таратуға шек қоятын журналистік
этика ережелеріне де ... ... мен ... ... мен ... ... ... бағытталатын қандай да бір
қадамдар жасауына болмайды. Редакциялық шешім әлдебір ... ... ... қажет болса, БАҚ редакциясының өзі жарияланған
материалдар мен ... ... ... үшін толықтай жауаикершілік алуы
қажет.
Баспасөз бостандығы бүкіл ... ... ... ... ... да бір ақпараттарды жариялау әлдебір саяси5 коммерциялық, т.б.
жекелеген топтардың ықпалына түспеуі ... ... ... ішкі ... іс-эрекеттеріне ықпал етілмейтіңдей етіліп, кэсіби
тәуелсіздігіне кепілдік берілуі керек. Журналистер оз жұмысында тек ... ... БАҚ ... ғана ... ... ... Жалған
ақпарат тарату мен шынайы ақпаратты әдейі
бүркемелеу арқыры ақша табу кәсіби ... ... ... керек.
Журналистік қызмет жасырын, жалған ақпаратпен ... ... ие ... үшін ... ... ... қайшылықтарына орай жекелеген азаматтар мен құрылымдарды
мақсатты түрде кемсітуге баі ... ... ... ... жол
беруге болмайды. БЛҚ жұмысы тиімділігінің өлшемі — өзінің экономикалық іс-
қимылдарының қорытындылары мен ... және сол ... ... сенімі.[44]
Жалпыға мойындалған інындық, демократиялық реформалардан кейін қол
жеткізген елеулі жетістік — жариялылық. ... ... ... л ... ... ... ... басты. Кім ақша төлесе
— БАҚ беттері мен эфирдегі "музыкага сол тапсырыс бередің. Бұл құрал
...... және ... ... ... бұрынгы басқарушы
идеологияга қарағанда әлдеқайда табысты пайдаланып келеді.
БАҚ құрылтайшылар БАҚ кәсіпорнын ... ... ... ... ұстануы тиіс және оны жарыққашығарумеи байланысты
экономикалық, каржылық, т.б. іс-әрекеттерді құпияламауы қажет.
Журналистердің құрылтайшылардан ... ... ... кадр ... ... қызмет бөлінісі жүргізу қажеттігі туады.
Мысалы, бас редакторды құрылтайшы редакцияның шыгармашылық үжымымен келісе
отырып тагайьшдаганымен, редакциядағы кадр ... бас ... ... ... ... ... экономикалық тұрғыдан ашық, ... ... ... гаиа оз косіби жұмысын үйлестіру және реттеумен,
яғни ... ... ... ... ... ... ... әр тұрлі хартиялар, меморандумдар,
декларациялар,в т.б. этикалық кодекстер ... ... алып ... қана іс. ... ... шынайы тәуелсіздігі мен әлеуметтік
жауапкершілігі үшін тек ... ... ... ме? ... ... БАҚ ісіне араласпаушылығын заңнамалық ... ... па еді? ... ... ... экономикалық тұрғыдан
ашық болмайынша ақпарат құралы сыбайлас ... ... ... ... ... тек ... ... ғана айналады, ягни бүгінві күні
коріи отырғанымыздай сыбайлас жемқорлардың бір тобының ... ... ... ғана ... қала ... Ал, егер ... күні тәуелсіздік
пен ашықтыққа заңи тбргыдан қол ... ... ... түрса, онда
құрылтайшы мен журналистер арасында осы принциптерге негізделген, әр жақтың
өз еркімен қабылданган міидеггемелер жасалуы керек.
Орталық Азияның ... ... ... ... ... жасауга
үмтылу жағдайы бірнеше рет қолга алынды, бірақ ол үмтылыстар ... ... ... ... басқа елдерде этика кодексін қабылдау
журналистерге көп жагдайларда коптеген ироблемалардан ... ... ... ... бірі 1984 жылы ... ... мақұлдаған "Ресей журналисінің көсінтік этика кодексі ... ... ... қорытындыны мынадай бір ауыз сөзбен жеткізуге болады:
журналистік этика мен БАҚ-ның ... ... ... ... ... тұрғыдан тәуелсіздігі ғана ... ... ... қолынан ала отырып, оны ... ... ... сенімді құралына айналдырады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жоғарыда талқыланып, мәселенің өзегіне айналған сыбайлас жемқорлықты
қарастыруды қортындылай отырып ... ... бұл ... ең ... қауіпсіздікке тондіретін қауіпіне баса назар аудару қажеттігіне
тоқталуды жөн кордік.
Ұлттық қауіпсіздіктің ... ... бар ... ... және ... ... ... мемлекеттік құрылымдық негізі бар әлеуметтік
жүпенің нық та тұрақты дамуыпыц сипаттамасы ретіңде көрініс береді.
Кез келген қоғам мен ... ... ... мен ... деңгейі ұлттық қауіпсіздікке елеулі әсерін тигізеді.
Өткен ғасырдың 80-жылдарының басыңда-ақ шетелдік ғалымдар қылмыстық
экспансияның өркениетті әлем ... ... ... ... трансұлттық қылмыстың әрқашан саяси астары ... ... ... де, ... ... да пайда болатын
қайшылықтарды шешудің өзіндік моделдері барлығын, әлеуметтік-экономикалық
реформалардың жекелеген түрпаттарына ... ... ... ... ... ... қауиі - республиканың, шаруашылық
жүргізуші, меіинік пен жеке тұлғалық түрпаттағы ... ... ... ... ... ... ... жасырын, стихиялы немесе
ұйымдасқан түрде жүзеге асырылатын кіріс пен ... ... ... ... ... әлеуметтік шиеленістің және соңы
насырға шабатын, тіиті конституциялық емес төңкерістерге дейінгі ... мен ... ... ... ... тиімділігіне
сенбеушілікте.
Кез келген мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігі - оның ұлттық ... та ... ... ... ... ... ... ұлттық мүдделері - ... ... ... ... ... ... құрылысының
беріктігінің және т.б. сақталу жағдайы.
"Қазақстан ... ... ... ... 1998 жылғы 26
маусымдағы Заңыыа сэйкес, жогарыда аталған ұлттық мүдделердің қатарына
солармен бірге мыналар ... және ... ... мен бостандықтарын қамтамасыз
ету;
- елдегі қоғамдық келісім мен саяси ... ... ... ... игілігі үшін экоиомикалық даму;
қазақстандық отаншылдық рухына тәрбиелеу және Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... және молайту;
-басқарудың унитарлық құрылысының және президенттік түрпатының
мызғымастығы;
мемлекеттік институттардың табанды ... ... ... ... арттыру жонс нығайту;
-ҚР Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери кұрылымдарының
жарақтандырылуы мен ... ... ... ету;
-зандардың сөзсіз орыңдалуы мен қоғамдық тәртіптің сақталуы;
-әріптестік нсгіздегі халықаралық бірлескен ... ... ... қарап, Қазақстан Республикасы ұлттық қауіпсіздігінің
басым бағыты оның ең алдымен ... ... ... ... екендігін
атап көрсетуге болады. Соған байланысты бұл тұста саяси тұрақтылыққа,
мемлекет пен оның ... ... ... заңдардың орыңдалуы
мен қоғамдық тәртіптің сақталуына баса мән беру.
Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесінің ... ...... ... ... қатерлерге қарсы әрекет жасау бои ... ... ... ... бағытталған ықтимал қауіпті түсінген жон.
Ұлттық кауіпсіздікке бағытталған қатерлерді әлеуметтік кикілжіңдердің тұрлі
деңгейлерінде қоғам өмірінің тұрлі ... ... ... алып ... Осындай қателіктерді болдырмас үшіи жоғарыда аталған
мән-жайлар негізінде құқықтық ... ... ... ... ... ... отыр.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР КӨЗДЕРІ
Нормативтік актілер
1 Қазақстан ... ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексі.-Алматы: Жеті-жарғы, 1997.
Қазақстан Реснубликасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі.-Алматы: Жетіжаргы,
1998.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Реснубликасының ... ... 1998 ... 26 ... Заңы.
Қазақстан Реснубликасының «Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы» 1998 жылғы 2
шілдедегі Заңы.
«Республикалық және жергілікті ... ... ... ... 2002 ... ... ҚР Заңы.
4. «Бюджет жүйесі туралы» ҚР Заңы, 1999 ж ... «ҚР ... ... ... ... ҚР ... 2001жылы 21
қаңтар.
«ҚР сот жүйесінің тәуелсіздігін нығайту жоніндегі шаралар туралы» 2000 ж. 1-
қырқүйектегі ҚР ... ... ... қызмет туралы. ҚР Заңы 1999ж. 23 шілде.
10. Мемлекеттік құпиялар туралы. ҚР Заңы 1999 ж. 15 ... ... ... Заң күші бар ҚР Президентінің Жарлығы. 1995 ж. 21
желтоқсан.
ҚР сот жүйесі мен ... ... ... ҚР Заңы. 2000 ж. 25
желтоқсан.
14. ҚР ... 2002 ... 19 ... №592 ... ... бюджеттер жобаларын әзірлеу тәртібі туралы қаулысымен.
Әдебиеттер
Антикоррупцонный набор инструментов. Представлен Комитетом ООН по ... ... и ... преступности в рамках Глобальной программы
против коррупции.
Борьба с коррупцией в переходный период. Вклад в ... ... ... ... ... ... ... 2000 г.
В. Даль. Толковый словарь живого великорусского языка. - М.: Русский язык,
1978. - 1-том.
В.И. Данилеико.Современный политологический словарь. -М.: NOTA BENE, ... ... А, ... ... ... и ... Минск. - Армита Маркетинг, Менеджмент. 2001.
Герцензон А, А. Введение в советскую криминологию." М., изд-во "Юридическая
литература", 1965, 29 ... В.Н. ... ... ... ... М.,
Госюриздат, 1963, 175 б.
Ладо Чантурия, председатель Верховного суда ... ... ... ... ... // Материалы междунар. ... ... и их роль ... ... ... ... ... Лентовска Б. Как начиналась работа улолномоченного по
гражданским правам. Т. I. - М., 1997. - 312 ... ... К.С. ... ... ... ... ... Казахстан. - Алматы; Гылым, 1998. - 328 с;
25. Мауленов К.С. ... ... и ... в ... иностранных инвестиций в Республике Казахстац. -
Алматы; Жеті Жаргы, 2000. - 384 с;
Национальная ... ... ... угроз / Жалпы ... ... ... - Алматы: Орталық азия саяси зерттеулер агенттігі,
2000ж.
Основы ... ... / ... ... СВ. Максимов
басқарған. -М.: Снарк, 2002ж.
Основы борьбы с коррупцией (системы общегосударственной этики поведения) /
Науч. ред. СВ. ... и др. - М.: ... ... ... в ... ... опыт и ... /
Т.И.Вииоградованың ред. басқаруымен. — СПб.: Норма, 2002.
Панов Н.И. Понятие предмета преступления но советскому ... ... ... ... 1984 Вып.45. 72 б.
Пионтковский А. А. Учение о преступлений по советскому уголовному праву. -
М., 1961. - 138-142 ... и ... ... в Республике Казахстан / Отв. ред. М.К.
Судейменов. - Алматы: Жеті ... 1997. - 244 ... и ... с коррупцией: Выводы рекомендации междунар. науч.-
ирактич. конференции.— Российская юстиция. 1999. ... ...... ... ... ... http. ... narod. ru
29. Последние известия. Казахстанская правда. 2000. 18 января.
Рахметов СМ., ... А.К. ... ... ... ... Научно-практическое пособие. Алматы, 2003, 128
с.
Рогов И.И., Мүхаметжанов Б.А., Бычкова С.Ф.. Кдзақстан ... ... ... ... ... ... Алматы, 2001.
Р. Книпер Этапы правовой и судебной реформ в ... в ... ... ... ... // ... ... N 148.22
июня 2001 г.;
Судьялардын реснубликалық және облыстык ... ... ... ҚР ... 2001 ж, ... N 643 12 стульев для
присяжных //Аргументы и факты. N30 (1083). Июль 2001 ... Сот ... ... ... ... ... 1996 ж.
19-желтоқсандағы бірінші съезінде қабылданды.
Сунгуров А.Ю. Институт омбудсмана как один из механизмов ... ... ... ... // ... ... журналы.
1999. N7-8.
Тәжікстан Рсспубликасының "О государственной власти на местах", http. www.
municipaikg. narod. ... ... ... ... ... ... ... — Алматы,
1999.
Уголовное право России. Общая часть. Под ред. Рарога А.И.-М, 1997. 776.
Хиль-Роблес А. ... ... за ... (институт
омбудсмана). - М; Ad Marginem, 1997. - 335 с; Ombudsman —twenty five ... Paper arising from a ... ... ... "Об ... принципах орғанизаңии местного самоуправления в
Российской Федерации', http: provo. mincultrf. ru /law/ federalstatute/
28/08/1995/text/ 349. ... Г.И. ... ... по ... ... ... Е.А. ... охрана конституционных прав и свобод
граждан РФ. М., ... Н.Э. ... ... в ... ... ... и
современные проблемы развития // Семейный правовой институт СИ. ... Н.Э.. http: // ... htm

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сыбайлас жемқорлық64 бет
Ішкi iстер органы7 бет
Жемқорлық іс-әрекеттердің алдын алу4 бет
Жемқорлық тарихы мен бүгінгі жағдайы9 бет
Заңдар – Қазақстан Республикасы тарихының дерек көзі (1990-2007 жж.)187 бет
Көпшілік сыбайлас жемқорлық тепе-теңдігі19 бет
Мемлекеттік органдар жүйесінің тиімділігі мен өнімділігін арттыру проблемалары - пәнаралық методологиялық проблема35 бет
Сыбайлас жемқорлық түсінігі және оның мәні14 бет
Сыбайлас жемқорлықпен күрестегі әлемдік тәжірибе70 бет
Сыбайлас жемқорлықпен күресу13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь