Мемлекеттік кредит пен мемлекеттік борыш

Жоспар.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

Негізгі бөлім.
1. Мемлекеттік кредит ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1. Мемлекеттік кредиттің мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2. Мемлекеттік кредиттің нысандары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.3. Халықаралық мемлекеттік кредит ... ... ... ... ... ... ... .14

2. Мемлекеттік борыш ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.1. Мемлекеттік борыштың мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
2.2. Мемлекеттік борышты басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ...27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Кіріспе.
Соңғы жылдары Қазақстанның қаржы секторы тұрақты дамуда. Бұған қолайлы сыртқы экономикалық конъюнктура және соңғы жылдар бойы Қазақстандағы макроэкономикалық дамудың жоғары тұрақты қарқыны ықпал етуде.
2005 жылғы алдын ала бағалау бойынша өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда тауарлар мен қызмет көрсетулердің сыртқы сауда айналымы 33,8% өсіп, 55,4 млрд. долларға жетті, тауарлар мен қызмет көрсетулер экспорты – 34,5% өсіп, 30,4 млрд. долларға дейін жетті, ал тауарлар мен қызмет көрсетулер импорты – 32,9% өсіп, 25,0 млрд. доллар болды.
Қазақстан Республикасының Статистика агенттігінің деректері бойынша 2005 жылы ЖІӨ-нің нақты өсуі 2004 жылмен салыстырғанда 9,4% құрады. Өндірістің нақты көлемінің өсуі экономиканың барлық салаларында байқалады: өнеркәсіпте – 4,6%, ауыл шаруашылығында – 7,3%, құрылыста – 37,8%, көлік қызметін көрсету көлемі – 7,0%, байланыс қызметі – 27,7%, сауда – 9,3% көбейді. 2005 жылы негізгі капиталға инвестициялардың өсуі 2004 жылмен салыстырғанда 35,7% жетті.
2005 жылы 2004 жылмен салыстырғанда халықтың ақшалай кірісінің өсуі нақты көрсетуде 12,0% құрады. Осының салдарынан бөлшек тауар айналымының көлемі 2005 жылы 12,4% көбейді.
2005 жылы инфляция 7,5% жетті (2004 жылғы желтоқсанға қарағанда 2005 жылғы желтоқсан). Бірқатар алдыңғы жылдар бойы өсіп отырған инфляциялық қысым жағдайында инфляция салыстырмалы түрде алғанда жоғары емес тұрақты деңгейде – жыл аяғындағы есеппен 6-7% (2002 жылы – 6,6%, 2003 жылы – 6,8%, 2004 жылы – 6,7%) шегінде қалды.
Қолданылған әдебиеттер:

1. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С.
Қаржы: Оқулық. ІІ-бөлім. – Алматы: 2003 - 256 бет.
2. Мельников В.Д., Ілиясов Қ.Қ.
Қаржы: Оқулық. – Алматы: 1994 - 222 бет.
3. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С.
Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003 - 448 бет.
4. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С.
Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2005 - 552 бет.
5. Баян Көшенова, Оқу құралы Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
6. С.Б. Мақыш, Оқу құралы “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ университетi, 2004 ж. – 248 бет.
7. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша. Несие. Банктер.
Оқу құралы – Алматы: Экономика, 1999 – 432 бет
        
        Мемлекеттік кредит пен мемлекеттік борыш
Жоспар.
Кіріспе...................................................................
...........................3
Негізгі бөлім.
1. Мемлекеттік
кредит...............................................................4
1.1. Мемлекеттік ... ... ... нысандары мен
әдістері.............................................................
..........................7
1.3. Халықаралық мемлекеттік кредит.............................14
2. Мемлекеттік
борыш..............................................................21
2.1. Мемлекеттік борыштың
мәні.......................................21
2.2. Мемлекеттік борышты
басқару...................................27
Қорытынды.................................................................
...................24
Қолданылған
әдебиеттер.............................................................25
Кіріспе.
Соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... ... экономикалық конъюнктура және соңғы жылдар ... ... ... ... тұрақты қарқыны ықпал етуде.
2005 жылғы алдын ала бағалау бойынша өткен жылдың тиісті кезеңімен
салыстырғанда тауарлар мен ... ... ... ... ... 33,8%
өсіп, 55,4 млрд. долларға жетті, тауарлар мен қызмет көрсетулер ... ... ... 30,4 ... ... дейін жетті, ал тауарлар мен қызмет
көрсетулер импорты – 32,9% өсіп, 25,0 млрд. доллар болды.
Қазақстан ... ... ... ... бойынша
2005 жылы ЖІӨ-нің нақты өсуі  2004 жылмен салыстырғанда 9,4% ... ... ... өсуі экономиканың барлық салаларында байқалады:
өнеркәсіпте – 4,6%, ауыл шаруашылығында – 7,3%, құрылыста – 37,8%, ... ... ... – 7,0%, ... ... – 27,7%, ...... 2005 жылы негізгі капиталға инвестициялардың өсуі 2004 жылмен
салыстырғанда 35,7% жетті.
2005 жылы 2004 жылмен ... ... ... ... өсуі
нақты көрсетуде 12,0% құрады. Осының салдарынан бөлшек тауар айналымының
көлемі 2005 жылы 12,4% ... жылы ... 7,5% ... (2004 ... ... ... ... желтоқсан). Бірқатар алдыңғы жылдар бойы өсіп ... ... ... ... ... ... алғанда жоғары емес тұрақты
деңгейде – жыл аяғындағы есеппен 6-7% (2002 жылы – 6,6%, 2003 жылы – ... жылы – 6,7%) ... ... Мемлекеттік кредит.
1.1. Мемлекеттік кредиттің мәні.
Мемлекет пен муниципалдық құрылымдардың ... ... ... ... және жеке ... бос ақша ... капиталы ретінде уақытша пайдалануға шоғырландыру үшін және бюджет
тапшылығы проблемаларын шешу үшін ... ... Оны ... ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттік кредит – жалпымемлекеттік қаржының басты буындарының бірі
және кредит ... ... бұл ... ... ... ... және жеке ... несиегерлер (кредиторлар) немесе
қарызгер ... ... ... ... қатынастар саласында
мемлекет қарызгердің де, қарыз алушының да, несиегерлердің де рөлінде
көрінеді.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және ақылығында. Алайда бұл ... ... ... ... ... қоры ұлғаймалы ұдайы өндіріс
процесінің үздіксіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... және оның тиімділігін арттыру үшін ... жеке ... да ала ... ... ... субъектілерді
банктік несиелендіру несие қорын өтімді пайдалану ... ... ... ... жұмылдырылған қаражаттар көбінесе
экономиканы қаржыландыруға бағытталатындықтан оның өндірістік сипаты ... ... ... ... ... мына негіздерде қаржы
қатынастарына кіреді:
➢ Мемлекеттік кредит жолымен ... ... әр ... - ... ... емес, сол сияқты стратегиялық,
оперативтік қажеттіліктерді де қаржыландыруға ... ... ... ретінде қаралады;
➢ Алынған және берілген кредиттер үшін есеп айырысулар, олар ... ... ... ... ... ... ... негізгі және тұрақты бөлігін салықтық ... ... ... ... ... «анти-
ципацияландырылған салықтар», яғни мерзімінен бұрын өндіріп алынған
салықтар деп саналады.
Қаржының бөлгіштік функциясы ... ... ... ... ... кейін қайтару шартында) қайта бөлудің қосалқы
функциясын орындайды. Бұл ... ... мен ... ... ақша ... ... байланысты. Бұл функцияда мемлекеттік
кредит жинақ ақшаны ұйымдастыру нысандарының бірі болып табылады. ... ... ... ... ... ұдайы өндірістің
ауқымын арттыру және оның қарқынын тездету болып табылады.
Мемлекеттік кредиттің екінші қосалқы функциясы – ... ... ... ... ... ... ... ықпал жасай отырып,
ақша ағындарын реттейді: несие капиталының рыногінде қаржыгер бола отырып,
ол бұл ... ... ... арттырады, мұның нәтижесінде несие
капиталының ... ... ... ... бұл рыноктегі бәсекеге
араласады, одан жеке ... ... ... ... ... ... ... бір түрлерін инвестициялауын шектеуді тудырады.
Бір мезгілде мемлекеттің бағалы ... ... алу ... ... ... ақшаның және қолма-қолсыз ақшаның) қысқаруына жеткізеді,
мұның өзі ақша эмиссияның зардаптарын жою үшін тиімді ... ... егер ... ... ... ... көмегімен мемлекет
қаржы ресурстарын тікелей белгілі бір салаларға (немесе ... ... ... ... реттеуші функция арқылы мемлекеттік ... ... ... шаруашылық қатынастарының субъектілеріне
қосымша жанама ықпал етуге жетеді.
Мемлекеттік ... рөлі ... ... ... бос ... ... мүмкіндіктеріне және оларды
мемлекеттің кезек күттірмейтін қажеттерін қаржыландыруға бағыттауға саяды.
Мемлекеттік кредит ... ... ... ... ... ... ажыратылады.
Ішкі кредитте мемлекеттік кредит қатынастары жан-жақты тұрғыда:
қарызгер ... де, ... ... де ... ... биліктің
жергілікті органдарының, кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ... ... ... ... бір ... ... биліктің
жергілікті органдары, екінші жағынан басқа мемлекеттердің үкіметтері,
банктері, компаниялары, ... ... ... ... ... ... тарап мемлекет-донор немесе ұйым-донор, ал кредит
алушы ел реципиент-ел деп аталады.
Шартты мемлекеттік кредит ... ... ... ұйымдар,
фирмалар, жергілікті билік органдары алған қарыздарына ... ... ... ... бойынша үкіметтің міндеттемелері
ретінде болады. Қарыз шарттары ... ... ... ... уақыты келген міндеттемелері бойынша қарызгердің ... ... ... ... ... есебінен қарыздың сомасын
төлейді.
1.2. Мемлекеттік кредиттің нысандары мен ... ... ... нысаны кредит қатынастары болып көрінетін
мемлекеттік қарыздар болып табылады, бұл қатынастарда мемлекет негізінен
қарызгер ретінде болады.
Қарыздар өтеу ... ... ... ... қарыз валютасы,
эмитенттері, табыстылық түрлері бойынша ажыратылады. Өтеу ... ... ... мерзімді (1 жылға дейін),
➢ орта мерзімді (1 жылдан 5 жылға ... ұзақ ... (5 ... ... ... ... орны ... қарыздар ішкі және сыртқы
қарыздар болып бөлінеді. Ішкі қарыздардың облигацияларын шетел ... ... ... ала ... ... әдістері бойынша: еркін
айналатын, жазылу бойынша орналастыратын және ... ... ... ... ... ... ақша ... бірақ қажет болғанда заттай нысаны да болады. Мысалы, ... ... ... (екі нан және бір қант ... шығарылды. Оларды
шығару сол кездегі ақшаның тез құнсыздануымен айқындалды. Осындай мақсатпен
алтын қарыздары да (яғни ... ... ... ... ... ... өтеу не зат ... не қарызды өтеу мезетіндегі қанттың
немесе нанның рыноктік бағасы бойынша ... ... Бұл ... жыл бойы ... қарай қарыздар үкіметтің қарыздарына және биліктің жергілікті
органдарының қарыздарына (муниципалдық қарыздарға) ажыратылады.
Табыстылық ... ... ... пайыздық (қарыз иелері жыл сайын
тең үлеспен бекітілген мөлшерлеме ... ... ... ... ұтыс
немесе лотореялық (табыс облигациялардың өтеу тиражы ... ұтыс ... ... ... болуы мүмкін. Аталған мемлекеттік қарыздардан
басқа олардың тарихында (бұрыңғы КСРО ... ... ... (1924, ... жж.), үш ... ... ... әскери қарыздар, 1946-1950 жж. халық шаруашылығын қалпына
келтіру және дамыту қарыздары (5 ... ... ие ... ... ... Республикасында меншікті ішкі
қарыздарды қолдану басталды. 1992 ж. Республика ... ... ... ... ол ... мен ... арасында таратылды. Сол жылы
айналысқа 20 жылға (2012 жылға ... ... ... мемлекеттік ішкі ұтыс қарызының бондары шығарылды. Қарыздар
бойынша ұтыстар жыл сайын 25, 50, 500 мың теңге көлемінде 4 рет ... жылы ... ... резидент және бейрезидент-заңды
және жеке тұлғалар ... ... 1000 ... ... ... 364 күнге
тең мемлекеттік бағалы қағаздар болып табылатын ... ішкі ... ... ... ... ... Ұлттық жинақ облигацияларына
жүзбелі табыстық пайыздары ... олар ... ... төленіп тұрады.
Ақша ресурстарындағы қысқа мерзімді қажеттіліктерді жабу үшін
қарастырылған ... ... ... ... кірістердің түспеген
немесе жеткіліксіз түскен кезінде ... ... ... (МҚМ) сияқты нысаны пайдаланады. МҚМ қағазсыз нысанда заңды
тұлғаларға – коммерциялық банктерге, кәсіпорындарға, ... ... ... 9, 12 ай ... ... ... ... МҚМ-ді орналастыру
аукциондық сауда-саттықта жүргізіледі, онда ... ... ... ... ... ... ... оларды
айналыс мерзімінің бітуіне қарай көрсетілу құны бойынша сатып алады, бұл
бағалы қағаз номналы ... ... мен ... баға ... инвестордың табысын құрайды. Мемлекет МҚМ-ға есеп айырысу мен
шаруашылық операциялар бойынша ... ... ... ... мәртебесін ескере отырып, олардың тұрақтылығына кепіл болады.
1999 жылдан бастап атаулы құны 100 АҚШ доллары болатын айналыс ... жыл ... ... ... облигациялары (АВМЕКАМ) жинақтаушы
зейнетақы активтерін қорғау мақсатында Қазақстан Республикасы үкіметінің
атынан Қаржы министрлігі (эмитент) шығарды. Бұл ... ... ... ... атаулы құнын алуға және жылына 6,14% ... ... ... ... береді.
Сонымен бірге Қаржы министрлігі бюджет тапшылығын қаржыландыру үшін
пайдаланатын құралдардың түрлерін кеңейту мақсатында ... ... ... ... ... мерзімдері 3, 6, 9, 12 ай болып табылатын
мемлекеттік қазынашылық валюталық міндеттемелер ... ... ... ... емес нысанда және нақты 100 АҚШ долларына аукциондық әдіспен
анықталған дисконтталған баға ... ... ... ... ... ... резиденттері де,
бейрезиденттері де болып табылатын заңды және жеке ... бола ... ... алынған қазынашылық валюталық міндеттемелер үшін ақы
төлеу мен Қаржы ... ... ... ... ... өтеу төлеу күні мен өтеу күнінің қарсаңындағы әр ... ... ... ... ... ... Ұлттық банктің
ресми бағамы бойынша теңгемен жүргізіледі.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... халықтың салымдары бойынша
қалдықтардың бір ... ... қоса да ... ... ... ... кредиттің келесі нысаны – елдің орталық ... ... ... Мемлекет айналыстағы ақша массасының ... ... бұл ... ... ... әр түрлі
келеңсіз себептерден – ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардан туатын басқа
нысандарын пайдалануы мүмкіндігі болмаған жағдайда иек артады.
КСРО-ның практикасында мемлекеттік ... ... ... ... жабу үшін ... мемлекеттік несие қорынан қарыз алу нысанының
кең таралғаны белгілі. Қаржыландырудың мұндай әдісі дүниежүзілік ... ... ... орын ... ... тән. Ол инфляциялық
процестерді жоймайды, керісінше, оларды күшейтуі мүмкін. Сондықтан
Қазақстан ... ... 1998 ... ... жалпы мемлекеттік
несие қорының қаражаттарынан тікелей қарыз алуды тоқтатты.
Экономиканы тиімді реформалау міндеттерін сонымен қатар ... ... ... да шешу ... ... ... ... кредиттер мен қарыздарды тікелей шетелдік
инвестициялармен шатастырмау ... ... пен ... ... жата ... ... 1993-1994 жылдарындағы кредиттер
мен қарыздар инвестицияға кірмеген айтқан жөн. Олар ... ... ... ... да зәруліктерді қамтамасыз ету үшін жұмсалды.
«Мемлекеттік және мемлекет кепілдендірген қарыз алу мен борыш ... ... ... сәйкес қарыз алудың мынандай түрлерін
атауға болады: мемлекеттік қарыз алу және ... ... ... Республикасында мемлекеттік қарыз алудың оның үкіметі, Ұлттық
банкі және жергілікті аткарушы органдары жүзеге асырады.
Үкіметтің ... алуы ... ... ... ... ... ... қарыз алуы төлем балансын қолдау және Ұлттық
банктің ... ... ... ... ... ... отырған ақша-несие саясатымен айқындалатын ... ... ... ... Жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік
қарыз алуы аймақтық инвестициялық бағдарламаларды қаржыландыруға байланысты
жергілікті бюджеттің тапшылығын жабу мақсатында жүзеге асырылды.
Мемлекеттік ... ... ... мен нысандары болады:
1) Қарызгерге қатысы бойынша:
➢ ҚР-сы үкіметінің қарыздары;
➢ ҚР-сы Ұлттық ... ... ... ... ... ... қарыздары;
болып бөлінеді.
2) Несие капитадының рыногі бойынша:
➢ Сыртқы мемлекеттік қарыздары;
➢ Ішкі мемлекеттік қарыздар;
болып бөлінеді.
3) Қарыз алу нысаны юойынша:
➢ Мемлекеттік бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
4) Қолданылу мерзімі бойынша мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар:
➢ Айналыс мерзімі 1 жылға дейін, қысқа мерзімді;
➢ Айналыс мерзімі 1 – 10 ... ... орта ... ... мерзімі 10 жылдан астам, ұзақ мерзімді;
болып бөлінеді.
Мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар құжаттық және құжатсыз нысанда
(оны ... үшін тек қана ... ... ... ... құны ... сыйақының (мүдденің) ... ... ... ... ... ... туралы келіссөздер жүргізу, шарттарға (келісімдерге) қол қою
тәртібін, оның атынан ... ... ... бағалы
қағаздарды шығару, орналыстыру, айналысқа түсіру, өтеу және оларға қызмет
көрсету ... ... ... ... ... ... әр ... және баяндалған нысандарға сай
келеді. Мемлекеттік қарыздарда – бұл ... ... және ... ... ... ... олар қарыздарды шығарудың шарттарымен
анықталады: табыстылықты анықтаудың және табыс алудың ... ... ... ... ... ... еркін сатып алу
және сату, жазылу, мүжбүрлеме орналастыру), өтеу амалы ... ... ... ... ... бар ... ... алу; мерзімсіз қарыздарды – пайыздық кірісті дүркіндік төлеу).
Қарыздардағы ... ... ... борышын басқару әдістері
де жатады (ары қарай ... ... ... ... (консолидация),
сәйкестендіру (унификация), қайта қаржыландыру.
МҚМ-да мыналар әдістер болып табылады: дисконттың мөлшері, кесіп тастау
бағасы, құн ... ... өтеу ... ... өтеудің тәртібі
(реті).
Мемлекеттік кредиттің нысандары кезінде – ... ... ... ... ... кезінде мұндай қолданудың
шарттары ... ... ... ... ... ... ретінде
тартылатын ресурстардың үлесі, қайтару мерзімі, табыстылық нормасы. Елдің
орталық эмиссиялық банкісінің қаражаттарын тарту шарттары - ... ... Бұл ... ... ... алудың инфляциялық ықпалын азайтуы тиіс.
Мемлекеттік кредиттер нысанындағы ... ... банк ... ... ... ... ... мемлекеттік кредит.
Өзінің шығындарын жабуға мемлекет шетелдік кредиттерді де тартады.
Сыртқы экономикалық байланыстардың қарқындап өсуі ... ... тез ... ... ... ... сыртқы берешектердің
шапшаң өсуіне себептер ... ... ... өзіне қажет қаржы
ресурстарын жұмылдыру үшін ұлттық шекарадан тысқары ... бос ... ... ... ... ... ... банктер, сондай-ақ
әр түрлі елдердің мемлекеттік органдары кредит мәмлелерінің қатысушылары
болып ... ... ...... ... қатынастар
сферасында елдердің материалдық ресурстарының қозғалысы, ... ... ... ... ... ... рөлінде болатын
қатынастардың жиынтығы. Бұл ... ... ... ... ... және ішкі ... секілді олар да қайтарымдылық, мерзімдік және
ақылық жағдайында берілді. Алынған сыртқы ... ... ... ... елдің мемлекеттік борыщына қосылады. Мемлекеттік сыртқы
қарыздар ақша және тауар нысанында беріледі. Несие ... ... ... ... ... ... ... кредит – бірқатар елдер мемлекеттерінің, банктерінің,
сондай-ақ басқа заңды және жеке тұлғаларының басқа елдердің ... және өзге де ... және жеке ... ... ... ... байланыстардың дамуына байланысты халықаралық кредит
сферасында мына ... ... ... сайын маңызды орын алып отыр:
Халықаралық Валюта Қоры (ХВҚ), Халықаралық Қайта Құру және Даму Банкі (ХҚДБ
Дүниежүзілік банкі) және оның ...... ... ... ... Кепілдігінің Көпжақты Агенттігі (ИККА), Халықаралық
Қаржы Корпорациясы (ХҚҚ), Еуропа Қайта Құру және Даму ... ... ... ... ... ... Даму ... (ИДБ) және басқалары. ХВҚ валюта
бағамдарын реттеу нормаларын белгілеу және оларды сақтауға бақылау ... ... ... шектеулерді жою, оларға төлем баланстарын
реттеу үшін қаражаттар беру арқылы халықаралық ... мен ... ... банк пен оның ұйымдары елдердің экономикалық дамуын оларға
техникалық ... ... мен ... ... ... іске асыруға
қабілетті жобаларды қаржыландыру арқылы қолдап отырады.
Өзінің мәні жағынан халықаралық мемлекеттік ... ... ... ... ету ... бірі ... ... бірқатар
жағдайда дамушы елдерге экономикалық көмек көрсетудің құралы ... ... ... ... ... ... ... кредиттің дамуы мына факторларға байланысты болады:
1) Еңбектің ... ... мен ... ... Өндірістің мамандандырылуы, қауымдасуы;
3) Елдердің табиғи ресурстарымен және жұмыс ... әр ... ... Жеке ... ... ... ... еместігін жеңіп
шығудың қажеттігі;
5) Дамушы елдерге экономикалық көмек көрсетудің қажеттігі;
6) Дамушы елдердің ... ... ... ... ... мемлекеттің кредит ресурстары:
1) Қорланым қорларына жататын ... ... ... несие қорларынан (ұлттық және ... ... және ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың қаражаттарынан тұрады.
Ақша нысандардағы халықаралық кредит ... ... және ... ... ... ... ... мемлекеттердің сыртқы экономикалық
қызметі процесінде мерзімділік, ақылық және қайтарымдылық жағдайында ... ақша ... ... бөлу болып табылады.
Халықаралық кредитті пайдалану экономиканың дамуын ... ... ... ... ... ... ... бірігуді тездетуге жәрдемдеседі.
Халықаралық кредиттің негізгі нысаны сыртқы қарыздар болып табылады.
Қарыз қаражаттары сыртқы сауда мәмілелерін ... ... ... экспорт пен
импортқа жәрдемдесу – сыртқы ... ... үшін ... ... ... ... ... беру, пайдалану және өтеу
елдердің тиісті бағдарламалары мен ... ... ... өзі
оларға өздерінің міндеттемелерін толық әрі бөгетсіз орындауына мүмкіндік
береді.
Халықаралық кредит нысандарында экономикалық дамуды ... ... ... мен ... ... ... дамуға ресми көмек
ерекшеленеді. ... беру ... ... емес сипаты болады,
яғни көпжақты валюта-кредит ұйымдары ... АДБ) ... ... ... ... ... құрылымдық жаңғыртуды және
экономикалық өсуді қамтамасыз ететін сфераларды қаржыландырады. Мысалы, ХВҚ-
ның ... ... ... ... ... ... бағдарламаларына, теңгенің бағамын ... ... өзі ... халықаралық ұйымдар қарыздарының елге түсу
шарттарының бірі болып ... ... ... ... сондай-ақ экспорттық немесе «байланыстырылған кредиттер»
нысананы ... ... ... беру ... нақтылы
тауарларды сатып алуға берілетін кредит ... ... ... ... ... ... жағдайда
беріледі, мұның өзі өз еліндегі жеткіліксіз сұранымды тауарларды ... ... ... қажеттілігінен туады.
Экспорттық кредиттерді пайдаланудың елдің сауда балансына ықпал
жасайтын зардабы болады. Қосымша ... ... ... ... ... ... балансының тапшылығын тудыруы немесе көбейтуі мүмкін. Бұдан
басқа, экспорттық кредиттер ... ... ... кері ықпал
жасайды, өйткені, біріншіден, тиісті қаражаттарды өндірістік сфераға ... ... еді және ... ... ... мезеттік
қанағаттандырудың орнына табыс ... еді; ... ... ... ... және арзан тауарлар ретінде отандық тауарларды
ығыстыруды ... ... ... ... жағдайда жабдықты, материалды, азық-түлікті сатып алу ... ... ... ... ... мен ... ... банк
контрактар мен келісімдер, соның ішінде өтімдік келісімдер негізінде бұл
елдердің ... мен ... ... банк және ... пайдаланады. Өтімдік келісімдер – бұл сыртқы ... ... бұл ... ... ... ... ... оның құнын
басқа тауарлар жеткізілімімен төлейді. ... ... ... ... ұзақ ... ... алуды қарастырылады, бұл
кредиттердің есебінен шетелдік фирмаларға белгілі бір объектіні салу ... ... ... ... төленеді. Жеткізілімнің құны салынған
объектілер өнімнің экспорты есебінен өтеледі.
1996 жылдан бастап халықаралық қаржы ... ... ... АҚШ ... мен еурода көрсетілген еуробондарды – егеменді
облигацияларды шығаруға бастады.
Мемлекеттік сыртқы қарыздардың мақсаты республикалық бюджет ... және ... ... ... ... табылады. Сыртқы қарыздар
бойынша үкімет алған қаражаттар республикалық ... ... ... ... ... пайдаланылады, ал Ұлттық банк алған қаражаттар
ақша-кредит саясатын іске асыру ... ... Бұл ... арналымына қарай тікелей өтеусіз пайдалануға бағытталуы ... ... ... ішкі ... берілуі мүмкін. Өтеусіз
пайдалану бюджеттен жұмсау немесе қаржыны Ұлттық банктің пайдалануы ... ... Ішкі ... үшін ... кредит келісімшарттары
бойынша қарыз беруші – ... ... ... банк ... ... мақсатты пайдалануына бақылауды заңнамаға және кредит
келісімшартына сәйкес қарыз беруші ... ... ал ... ... ... тиісті санкциялар қолданылады.
Кредитті өтеу қабілетін бағалау үшін рейтинг агенттіктері елдің несие
рейтингін әзірлейді, бұл орайда мына ... ... ... ... ... ... жасаудағы прогресс; мұны демократиялық
саяси институттардың тиімділігі, ... ... ... ... ... ... ... жолды
ұстаушылық және оларды практикалық жүзеге асыруға қабілеттілік деп
түсінеді.
2. Қаржылық тұрақтылыққа және ... ... ... Олар ... ... ... ... және
монетерлық саясаттың тиімділігі, ұлттық валютаның тұрақтылығы мен
айырбасталымдығы кезінде инфляцияның төменгі деңгейін ұстап тұру.
3. Нарықтық экономикаға көшудегі ... ... жеке ... рөлі ... ... ... ... меншік компаниялардың жетістіктері, кәсіпорындардың құрылымын
өзгерту, корпарациялық басқарудың тиімділігі, ... ... ... және ... ... ... ... (баға белгілеудің еркіндігі, жаңа отандық
және шетелдік ... үшін ... ... ... ... инвестициялық қызметтегі ашықтық), қаржы секторының ахуалы
(банк секторының дамуы және оны ... ... ... ... рыногінің және банктік емес қаржы ... ... ... дамулығы (тиімді инфрақұрылымы мен
заңнаманың болуы.
4. Сауда ағымдарын қайта бағдарлау. Экспорт пен ... өсу ... ... ... экономикалық сауда ұйымдарына қатысу,
қаржыландырудың көзі ретіндегі шетелдік тура ... ... ... ... беру ... ... ҚР шетелдерден едәуір кредиттер алды. Сондықтан ... ... ... жұмсаудың маңызы арта түсуде. Олар бірінші
кезекте ... ... ... ... ... құру ... және ... өндірістерді, яғни ... ... ... ... саясатты ескере отырып дамыту үшін пайдаланылуы
тиіс.
2. Мемлекеттік борыш.
2.1. Мемлекеттік борыштың мәні.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... – бұл алынған және белгілі бір күнде ... ... ... ... бойынша есептелген пайыздарды қоса).
Мемлекеттік борыш ... ... ... және қоғамдық қажеттіліктерді
қанағаттандыру үшін ақша ресурстарын тарту ... бірі ... ... ... ... ... борышты мемлекеттік
бюджеттің қаражаттары есебінен өтейді. Орналастыру рыногінде, ... және ... ... ... ... ... ішкі ... мемлекеттік борыш болып бөлінеді. Сондай-ақ күрделі және ағымдағы
мемлекеттік борыш болып ... ... ... борыш деп
мемлекеттің шығарылған және өтелмеген ... ... ... (бұл ... ... ... пайыздарды қоса) айтады.
Ағымдағы борыш – бұл ... ... ... ... ... ... ... және мерзімі келген міндеттемелерді ... ... ... ... ... өз ... ... Ұлттық
банктің және Үкіметтің кепілдігі уәдесін алған кәсіпорындардың борышы болып
бөлінеді. Егер борышты несиегерлердің ... ... ... ... ... ... ... банкке, Халықаралық валюта қорына және
Қазақстандық экспортты қаржыландыратын ұйымдарға ... ... ... ... жеке ... де ... ... көбінесе Қазақстанның бағалы
қағаздарын – қазынашылық ... ... ... ... мен
еурооблигацияларын сатып алатын шетелдік жеке және заңды ... ... өтеу ... ... ... ... шығыстардың негізгі баптарының бірі болып отыр.
Жекеше несиегерлердің басқа тұрпаты – ... ... ... ... ... ... берілген қысқа мерзімді
салымдар айырықша танылып отыр. Ақшаны негізінен ... ... ... берді. Шетелдік коммерциялық банктердің ... ... ... борышының небәрі 23,6% ғана тиіп отыр. Ақшаны алған да
банктер емес. Борыштың 86,9% өзіне отандық кәсіпорындар алды.
Донор-елдер арасында Жапония, ... АҚШ, ... ... аса ірі ... ... отыр. Швейцариядан алынған сыртқы
ресурстар 10% дейін және халықаралық ұйымдардан – 21% дейін артты.
Мемлекеттік ... ... ... мен ... ... мемлекеттік
бюджеттің тұрақты тапшылығы болып табылады.
Экономикалық жағынан дамыған елдердің едәуір мемлекеттік ішкі борышы
болады. Алайда борыштың бұл ... ... ... ... жұмыс істеу ерекшеліктеріндегі айырмашылық елеулі болады. Дамыған
елдерде мемлекеттік борыш және оны ... ... ... ... экономиканы тұрақтандыру мен оны дамытудың
кіріктірілген ... ... ... ... ... ... ... және кредит мекемелерінен қарызға ... ... ... ... және аталған қарызгерлердің активтері
ретінде қаралады. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және ... жиынтық байлығының жалпы мөлшеріне әсер етпейді. Ішкі
борышты басқару жөніндегі пайыздарды төлеу қажеттігі ... оның ... ... ... ... ... елдің экономикасын дамытуға
қосымша қаржы ресурстарын жұмылдырудан болатын ... ... Ішкі ... өсуі кезінде ұлттық табыс пен байлық кемімейді,
мұның өзі, әрине, ... ... ... байланысты болатын бірқатар
келеңсіз салдарларды жоққа щығармайды, олар мынаған саяды:
➢ Берешекті өтеу мен ... ... ... ... яғни ... ... ... жүргізіледі;
сөйтіп, табыстар мемлекеттік бағалы қағаздар иелеріне, әдеттегіде,
қоғамның дәулетті жіктеріне ағылады.
➢ Салықтарды ... ... ... борышты азайту жөніндегі
мемлекеттің іс-қимылы кезінде макроэкономикалық тәуелділіктер
қосылады; жиынтық сұранымның ... ... таза ... азаюына ұрындырады, кәсіпкерлер тарапынан ... ... ... экономикаға
қаражаттарды инвестициялау қысқарады.
➢ Жеке меншік кәсіпкерлердің «инвестицияларын ығыстыру» нәтижесі іс-
әрекет етеді. Бұл құбылыс ... туып ... ... ... ... ... жабу мақсатымен несие рыногіне шыға
отырып, ақша рыногінде бәсекені күшейтеді, мұның нәтижесінде ақша
капиталының ... ... ... Бұл жеке ... ... бір бөлігінен айырады, ал инвестициялық
шығыстардың төмендеуі тепе-теңдік таза ұлттық өнімді азайтады.
Егер ... ақша ... ... ... ... емес ... тауарларға бағыттаса, егер экономика
жұмыспен толық емес қамтылған жағдайда жұмыс ... ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстан практикасында бюджеттердің тапшылықтары мен мемлекеттік борыш
қаржыландыру нысандары және ... ... ... ажыратылады.
Мемлекеттік борыштың едәуір бөлігі үкімет ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер бойынша
берешек нысанында көрсетіледі. Мемлекеттің қолданыстағы жоғары дисконтқа
қарыз алған сомасы ішкі ... ... ... ... борыштың басқа нысандарына мыналар жатады:
Бюджет тапшылығын жабу үшін бұрын алған кредиттер бойынша Ұлттық банкке
берешек;
Облигациялар және басқа бағалы ... ... ... ... ... ... алынған қарыздар бойынша борыш.
Қазақстанда оның дербес дамуынан бастап, ішкі мемлекеттік ... ... ... ауыл ... өнімнің, жеңіл өнеркәсіп
шикізатының баға айырмашылығын өтеу және ауыл шаруашылығы өнімнің ... ... ... ... ... ... ... шығарылған
берешегі, мұның өзі бөлудің әкімшілік әдістері ... ... ... ... ... ... мен су шаруашылығы ұйымдарының
қырсыздығы, несие берудің және ... ... ... ... ... бұзушылық салдарынан болған банк несиелері бойынша
есептен щығарылған берешегі;
«Директивалық» ... деп ... ... ... ... республикалық есепке алу міндеттемелеріне қызмет көрсету және оларды
өтеу жөніндегі берешек. Директивалық кредиттерді ... банк ... ... кәсіпорындар мен салаларға дағдарыс
жағдайындағы олардың шаруашылық ... ... үшін ... ... ... алу ... мен ... дебиторлық және
кредитторлық берешектері бойынша өзара борыштарын өтеу үшін ... ... мен ... есепке алуды пайдаланудың нәтижелері
бойынша келеңсіз салдарға байланысты ішкі несие ерудің бұл нысандары ... ... ... ... ... ... мен үдей түсуі мемлекеттік
бюджеттің тұрақты тапшылығынан ... ... ... ішкі
мемлекеттік борышы 2000 жылы елдің ЖІӨ-нің 3,4 %-ын және ... ... ... ... ... ... өзі ... бұл түрінің біркелкі
параметрлері ретінде көрінеді.
Сыртқы мемлекеттік борыш – шетелдік ... ... ... бір ... белгіленген мерзімде өтеуге жататын елдің қаржылық
міндеттемелерінің сомасы.
Елдің сыртқы ... ... ... дүниежүзілік практика болып
саналады. Алайда оның шегі болады, ол ... ... ... артуы
қайіпті бола бастайды. Мемлекеттік сыртқы ... алу ... ... ... ... Ұлттық банкісінің таза алтын-валюта
резервтерінің 50 пайызынан ... ... ... қарыздарды көптен-көп
ауқымды тарту ... ... ... және ... ... ... практикада мемлекеттік борыштың мөлшерін салыстырмалы
сипаттау үшін ... ...... ... ... коэффициенті
пайдаланылады. Ол борыштық төлемдердің (негізгі сома және пайыздар бойынша)
елдің ... ... ... ретінде есептеп щығарылады. Мұндай
қатыстың ... ... 25% ... ... ... ... ... оның сыртқы борышының
мөлшері туралы түсінікті Дүниежүзілік банктің сыныптамасы негізінде ... Осы ... ... ... ... ... ... берешегі
төмен деп есептелінеді, егер:
a. Жалпы сыртқы борыштың жалпы ішкі ... ... ... ...... ... сыртқы борыштың экспортқа қатысы – 132 (бізде – 113);
c. Берешекке қызмет көрсету сомасының экспортқа ... – 18 ... ... ... ... ... ... – 12(5,1);
Сөйтіп, егер мезгілі меөткен төлемдердің көптігін есепке ... ... ... ... деп санауға болады. Бірақ Республика
борышының жоспарлы өсіп отырғанын, ал оның экспортының керісінше ... ... ... ... мүмкін.
2.2. Мемлекеттік борышты басқару.
Мемлекеттік борышты басқару мынадай әдістерді қамтиды:
1. Қайта қаржыландыру.
2. Айырбасталу (конверсия).
3. Мерзімді ұзарту (консолидация).
4. Сәйкестендіру ... ... ... ара ... ... ... Қарызды өтеудің мерзімін ұзарту
7. Мемлекеттік борыштан бас тарту (күшін жою).
Қайта қаржыландыру мемлекеттік берешекті жаңа қарыз ... ... ... ... ... ... шығарылған қарыздардың орнына бірдей
құндық ара салмақпен бағамдық ... ... ... жаңа ... ... деп ... ... қарыздардың шарттарын табыстылығы
бойынша аз жағына да, көп жағына да өзгертуді ... ... ... ... ... елеулі шығыстар кезінде, екіншісінде ифляцияның болуы
кезінде немесе ... ... ... ... ... ... мақсатымен істейді.
Мерзімді ұзарту мерзімі бойынша қарыздың бастапқы шарттарын оларды
ұзарту ... ... ... ... ... ... бірнеше қарыздарды бір қарызға біріктіруді білдіреді, бұл
мемлекеттік борышты ... ... ... ара ... бойынша айырбастау ұлттық ақша
бірлігінің ... ... және ... ... ... тым
қымбат ақшамен есептесу тиімсіз кезде жүргізіледі.
Қарыздарды өтеудің ... ... ... ... берешегі кезінде,
сондай-ақ олармен байланысты болатын ... ... ... үкімет қарыздарды өтеудің және олар ... ... ... кейінге қалдыра тұру туралы мәлімдейді.
Мемлекеттік борышты төлеуден бас тарту (күшін жою) елде ... ... және жаңа ... ... ... олардың заңсыздығы
себепті орындауды мойындамауы кезінде болады. Бас тарту ... ... ... ... экономиканы дамыту шикізат салаларына шетел кредиттерін,
инвестицияларын ... ... және ... алмастырушы салаларға,
аграрлық сектор мен ... ... ... озыт технологияларды
тартпайынша мүмкін емес. Бірақ шетел капиталы мен валюта ресурстарын тарту
оларды ... ... ... ... ... ... дәлелді тәсілдемені қажет етеді: негізгі борыштың сомасы ... ... бұл ... ... өнімнің бір бөлігін басқа елдердің
қарамағына беруді қажет етеді. Елеулі сыртқы борыштың ... ... ... ... пен ... ара ... өзгеруімен, отандық
экономиканың дамуындағы қиыншылықтармен ... ұзақ ... ... ... ... мүмкін.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С.
Қаржы: Оқулық. ІІ-бөлім. – ... 2003 - 256 ... ... В.Д., ... ... ...... 1994 - 222 бет.
3. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С.
Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003 - 448 бет.
4. ... Қ.Қ., ... ... ... – Алматы: 2005 - 552 бет.
5. Баян Көшенова, Оқу құралы ... ... ... ... ... ... ... 2000ж.
6. С.Б. Мақыш, Оқу құралы “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ
университетi, 2004 ж. – 248 ... ... Ғ.С. ... ... ... ...... Экономика, 1999 – 432 бет.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік кредит пен мемлекеттік борыш туралы31 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
Философия пәні және дүниеге көзқарас15 бет
Философия пәні және оның қоғамдық міндеттері8 бет
Өзін-өзі тану пәні туралы мағұлмат6 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
Ішкі және сыртқы борыштар14 бет
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтағы міндеттеме ұғымы62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь