Қазақстан Республикасының фирмаларының мәселелері

КІРІСПЕ

1 ФИРМА ЖӘНЕ НАРЫҚ ТЕОРИЯСЫНЫҢ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Нарықтық экономиканың механизмі
1.2 Фирма түсінігі және оның түрлері
1.3 Фирманың нарықтық бәсеке жағдайындағы мінез.құлқы

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ФИРМАЛАРЫНЫҢ
ІС.ӘРЕКЕТТЕРІН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасының фирмаларының іс.әрекеттерін
құқықтық реттеу
2.2 Қазақстан Республикасының фирмаларының іс.әрекеттерінің
1997.2004 салалары

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
ФИРМАЛАРЫНЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІН ТАЛДАУ
3.1 Қазақстан нарығындағы фирмалардың мәселелері
3.2 Қазақстан нарығындағы фирмалардың мәселелерін
шешу жолдары

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Фирмалар кез келген мемлекеттің халықшаруашылығы кешенінде орталық орын алады. Бұлар қоғамдық еңбек бөлісінің бастапқы буыны. Ұлттық табысты жасайтын солар болып табылады. Фирма өндіруші роль атқарып өзін-өзі ақтау және дербестік негізінде қайталап өндіру процесін қамтамасыз етеді.
Нарық жүйесінде бәрінің де бағасы бар. Адам еңбегінің барлық түрлерінің де бағасы болады – жалақы деңгейі, қызмет көрсету тарифтері т.б. Нарықтық экономика нарық пен бағалар жүйесі арқылы адамдар мен кәсіпорындардың әрекеттерін санадан тысқары реттеуге негізделген. Егер барлық мүмкін нарық түрлеріне талдау жасасақ олардың бәрі де өндіріс пен бағаның тепе-теңдігін сұраныс пен ұсынысты сәйкестендіру арқылы өздігінен реттеп тұратындығына көз жеткіземіз.
Сатып алушы мен сатушының ұйғарымдық келісімі арқылы (сұраныс пен ұсыныс арқылы) нарықтық экономика үнемі мына үш мәселелерді шешіп отырады:
1) Не өндіру? — сатып алушы өз ақшаларымен «дауыс беру» арқылы шешіледі (басқаша айтқанда тұтынушының тауарды таңдап оны сатып алуымен);
2) Қалай өндіру? — өндірушілердің арасындағы бәсекелестікпен (бәрі де ең жаңа технологияны қолдануға құштар, себебі сонда ғана баға бәсекесін ұтып пайданы ұлғайтуға және шығындарды азайтуға болады);
3) Қанша өндіру? — нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың ара қатынасы және өндіріс факторлары (жұмыс күші мен өндіріс құралдары) арқылы анықталып отырады.
Сонымен қорыта айтқанда нарық табысты құрайтын барлық бастаулардың бәрін де анықтайды (жалақы деңгейі, рента, пайыз, пайда). Пайда – фирманың нарықта қалыпты әрекет етуінің бірден бір шарты.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. 1995.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Астана. 2003.
3. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2004-2006 жылдарға арналған индикативтік жоспары. Астана. 2003.
4. Под редакцией Осипова Ю.М. - “Основы предпринимательской деятельности”, Москва, 92г.
5. Стэплейк Дж.Ф - “Экономикс для начинающих”, Москва, 1994г.
6. Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стенли Л.Брю - “Экономикс”, Москва, 1996г.
7. Под редакцией Булатова А.С. - Учебник по курсу “Экономическая теория”, 2-е издание, Москва, 1997г.
8. Под редакцией Перхунова А.П., Сорокина В.П. - “Сборник предпринимателя”, часть 1, Москва, МНПП “РИД-7”, 1992г.
9. Райзберг Б.А. Основы экономики и предпринимательства.
10. М.: ТОО ”Вес”, 1995.
11. Борисов Е.Ф., Волков Ф.М. Основы экономической теории.
12. М. : Высш.шк.,1994.
13. Пиндайк Р., Рубинфельд Д. Микроэкономика.
14. М.: “Экономика”, 1992.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ФИРМА ЖӘНЕ НАРЫҚ ТЕОРИЯСЫНЫҢ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Нарықтық экономиканың механизмі
1.2 Фирма түсінігі және оның түрлері
1.3 Фирманың нарықтық бәсеке жағдайындағы мінез-құлқы
2 ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... ... реттеу
2.2 Қазақстан Республикасының фирмаларының іс-әрекеттерінің
1997-2004 салалары
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
ФИРМАЛАРЫНЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІН ТАЛДАУ
3.1 Қазақстан нарығындағы фирмалардың мәселелері
3.2 Қазақстан нарығындағы фирмалардың мәселелерін
шешу жолдары
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... кез ... ... ... кешенінде орталық
орын алады. Бұлар қоғамдық еңбек ... ... ... ... ... ... ... табылады. Фирма өндіруші роль атқарып өзін-өзі ақтау
және дербестік негізінде қайталап ... ... ... ... ... бәрінің де бағасы бар. Адам ... ... де ... ...... ... қызмет көрсету тарифтері т.б.
Нарықтық экономика нарық пен ... ... ... адамдар мен
кәсіпорындардың ... ... ... реттеуге негізделген. Егер
барлық мүмкін нарық түрлеріне талдау жасасақ олардың бәрі де өндіріс ... ... ... пен ... сәйкестендіру арқылы өздігінен
реттеп тұратындығына көз жеткіземіз.
Сатып алушы мен ... ... ... ... (сұраныс пен
ұсыныс арқылы) нарықтық экономика үнемі мына үш ... ... ... Не ... ( ... алушы өз ақшаларымен ... ... ... ... айтқанда тұтынушының тауарды таңдап оны сатып алуымен);
2) Қалай өндіру? ( ... ... ... ... ... жаңа ... ... құштар, себебі сонда ғана баға бәсекесін
ұтып пайданы ұлғайтуға және шығындарды азайтуға болады);
3) Қанша өндіру? ( ... ... пен ... ара ... ... ... (жұмыс күші мен өндіріс құралдары) арқылы анықталып
отырады.
Сонымен қорыта айтқанда нарық табысты ... ... ... де ... (жалақы деңгейі, рента, пайыз, пайда). Пайда – фирманың
нарықта қалыпты әрекет етуінің бірден бір шарты.
1 ФИРМА ЖӘНЕ НАРЫҚ ... ... ... ... ... пен ұсыныс.
Нарық механизмін сипаттауды ұсыныс пен сұраныс графиктерін ... (1 ... ... ... ... саналуан мәселелердің шешімін
(нарықтық баға, өндіріс тиімділігі, жалақы мөлшері, бағаны қадағалау, өнім
өндіру ... және т.с.) ... пен ... ... ... іздейді.
Алдымен бағаның нарықтағы тауарлардың көлеміне тәуелділігін көрсететін
диаграмманы қарастырайық (1 сурет). Ординаттар осі ... ... ... ... ... P белгіленген. Ол ... ... ... мөлшері үшін ақы алады, ал сатып алушы сол ақыны тауардың
сол мөлшері үшін ... ... осі ... осы ... ... және ... отырған тауарлардың көлемі бейнеленген.
Ұсыныс қисығы S өндірушілердің қанша тауарды және қандай бағамен сата
алатындығын көрсетеді. ... ... ... себебі, баға неғұрлым
жоғары болған сайын ... ... ... ... ... сатуға
мүмкіндік алады. Мысалы, жоғары баға фирмаларға қосымша жұмыс күшін тарту
арқылы қысқа мерзім ... ал ... ... кеңейту арқылы ұзақ
мерзім ішінде өндіріс көлемін ұлғайтуға жол ашады. Оның ... ... ... ... жаңа ... ... де қолайлы фактор болып табылады.
Ұсыныс қисығы D тұтынушылардың қай бағамен қанша тауар алуға ... ... ... ... ... ... тұтынушылар баға
төмен болған сайын көбірек, ал баға жоғарылаған сайын азырақ тауар сатып
алуға бейім. Мысалы, ... баға ... ... бір тауардың көбірек
мөлшерін сатып алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар баға төмен түскенде
бұрын бұл ... ... ... ... ... ... оны сатып ала
алатын болуына байланысты нарыққа жаңа ... тобы ... ... ... S және D ... пен сұраныстың тепе-теңдігі нүктесінде, яғни
баға мен тауар мөлшері тепе-теңдікке жеткенде, қиылысады. P0 бағасы үшін
тауардың ұсынылған және ... ... (Q0 ) ... ... Бұл ... ... де асып ... де жоқ, яғни бағаның одан әрі
өзгеруіне деген қысым да жоқ. ... пен ... ... әрқашан тең бола
бермейді, мысалы, жағдай ... ... ... ... ... ... да тепе-теңдікке жету тенденциясы тән.
Мұны ұғыну үшін бастапқы баға тепе-теңдік шартынан жоғары ... ... P1 ... деп ... (1 ... Онда өндірушілер тауарды
тұтынушылар сатып алуға дайын мөлшерінен артық көлемде ... ... ... ... ... ... ... да оны өткізу үшін
өндірушілер бағаны төмендетуге мәжбүр болады. Бағаның бұл төмендеуі ... ... P0 ... ... ... ... ... Р2, тепе-тең бағадан Р0 кем болғанда кері
жағдай ... Онда ... ... болады, себебі, бұл бағамен
тұтынушылар қалауынша көп ... ... ала ... ... ... ... асып түсуге тырысып тауарды мөлшерден тыс ... ала ... да ... ... ... ... ... бағаны қымбаттатуына және өндіріс көлемін ұлғайтуына ... Ақыр ... баға ... Р0 деңгейіне жетеді. Айтылғанның бәрі
тек нарықта еркін бәсеке жағдай ... ғана ... ... ... Егер ... монополистің (жеке немесе мемлекеттің) қатал
бақылауында болса ұсынылған ... ... мен ... ... қол ... ... қарастырылып отырған қисықтар тек
бәсекелі нарыққа ғана қатысы бар.
Алайда ұсыныс пен сұраныс тек бағаға ғана тәуелді емес, ол ... ... ... реттеледі. Мысалы, өндіруші сатуы мүмкін тауардың көлемі ... ғана ... ... ... ... да тәуелді. Тауарға
деген сұраныс тұтынушылардың табысына ғана емес экономикалық ... мен ... ... да тәуелді.
Айтылған байланыстарды зерттеу үшін сұраныс пен ұсыныс қисықтарының
жалақы мөлшерінің, капиталдық ... мен ... ... ... ығысатындығын талдау қажет.
Ұсыныс қисықтарынан S бастайық (2 сур.). Ол өндірушілердің нарықтағы
бағаға байланысты қанша тауар сатуға дайын екендігін көрсетеді.Мысалы, ... ... ... және ... ... ... Q1-ге тең болады.
Енді шикізаттың бағасы түссін дейік. Бұл ... ... әсер ... ... ... кез ... ... шығындардың азаюы
сияқты өндірістің тиімділігін арттырып алынатын пайданың көлемін ұлғайтады
да өндірістің дамуына және нарыққа ... ... ... ... ... Сондықтан да, егер баға ұзақ мерзімге Р1 деңгейінде ... ... ... өнім шығарылады деп күтуге негіз бар. 2
суретте бұл процесс өндірістің Q1 ден Q2-ге дейін өсуі ... ... ... ... ... сол себепті ұсыныстар қисығы тұтастай оңға
қарай ығысады, бұл 2 суретте S тан S’-қа ауысу ретінде көрсетілген.
Шикізат құнының әсерін ... ... жолы - ... ... Q1 ... қалады деп есептеп фирмалардың осы көлемді өндіріп отыру
үшін қандай баға талап ететіндігін болжау. ... аз ... ... баға - Р2 (2 сур.) да ... ... Бұл ... өндірілген тауардың
көлеміне байланыссыз болатындықтан ұсыныстар ... оңға ... ... ... тағы да көз ... азайғанда баға да өнімнің көлемі де өзгеріске ұшырайды алайда
жаңа ұсыныстардың қисығы сұраныстар қисығымен тепе-теңдікке жетеді. Бұл ... ... ... ... 2 суреттегідей ұсыныстар қисығы S-
тан S’-қа қарай ығысқан. Нәтижесінде нарықтағы баға төмендей ... ... Р3-ке ... ал ... тауардың жалпы көлемі өседі (с Q1 ден ... ... ... ... ... ... мен ... әкеліп соқтырады.
Енді 4 суретті қарастырайық, мұнда сұраныстар функциясы D ... Бұл ... ... арқылы біз тұтынушылардың табыстарының
өсуі сұранысқа қалай әсер ететіндігін анықтаймыз.
Табыс ұлғайғанда тұтынушылар тауар ... ... ... ақша жұмсай
алатын болады. Егер нарық бағасы - Р1 ... онда ... ... ... (Q1 ден Q2-ге дейін) ... ... Бұл өсу ... ... ... ... ... нәтижесінде сұраныстар
қисығы оңға жылжиды. 4 суретте бұл процесс қисықтың D дан ... ... ... ... ... жолын қарастырсақ біз тұтынушылар
тауардың ... ... Q1 ... алу үшін қандай баға төлеуге дайын деген
сұраққа жауап іздеуге болады. Нақты табыс ... ... ... ... ... баға ... ... болады, мысалы Р1-дің
орнына P2 (4 сур.). Яғни иағы да сұраныстар қисығы оңға қарай жылжиды.
Тұтас алғанда ... ... баға да ... ... де ... ... Жаңа баға мен ... тауардың жаңа көлемі сұраныс ... ... ... ... ... байланыстағы тауарлардың бағаларының өзгеруі де сұранысқа ықпал
жасайды. Мысалы, мыс пен ... ... ... ... ... ... ... баға өссе мысқа деген сұраныс та рта бастайды.
Басқа ... ... ... қатысты қосымша тауар болып табылады,
атап айтсақ олар тек бірге ғана ... ... ... бензин
бағасының төмендеуі автомашиналарға сұранысты арттырады.
Нарықта сұраныс пен ұсыныс қисықтары ... ... ... ... ... экономикалық даму барысында ... ... өсу ... жоғарылайды да құлдырау кезеңдерде
төмендейді). Кейбір ... ... ... ... ... суға ... заттар, зонттар), айырбастағыш заттардың бағасының ... ... ... өсуі табиғи газға деген сұранысты өсіреді)
немесе жәй мода мен талғамның өзгеруінің салдарынан өзгерістерге бейім. Дәл
осылай ... ... ... ... ... ... да ... тұрады да бұл тауардың ұсынысына айтарлықтай әсер етеді.
Сонымен, сұраныс және ұсыныс қисықтарына талдау жасау ... ... бірі ... табылады. Бәсекелі нарықта сұраныс ... ... ... ... және ... ... өндіретіндігін және
нақты баға үшін тұтынушылардың сұранысы қандай болатындығын көрсетеді.
Нарық механизміне ... ... ... тән, бұл ... ... да асып ... реттеп отырады. Бағаның 1%-ға өзгеруіне сәйкес
қажет тауар мөлшерінің пайызбен ... ... ... бағаға
қатысты эластикалылығы деп аталады. Эластикалылық сұраныс пен ... ... және ... да ... ... реакциясын
сипаттайды. Осының бәрі де нарық механизмін жете ұғынуға мүмкіндік береді.
1.2 Фирма түсінігі және оның түрлері
Фирма – бұл ... ат ... ... ... ... Фирма
жердің, еңбек қорларының және капиталдың ... ... ... ... ... ... ... немесе зауыттан ажырата білу
қажет, себебі ол ... ... ... ... Бір ғана фирма ... ... ... ... бақылауы мүмкін.
Фирманың түбегейлі функциясы – құндылықтар өндіру.
Құндылықтарды дүниеге келтіру ... ... ... мен жеке
адамдардың мұқтаждарын қанағаттандыру, ... ... ... ... ... ... ... және бағалануына қол жеткізеді.
Гүлденген фирма – бұл өз ... ... ... ... алып ... табысқа қол жеткізу - бұл кез келген коммерциялық ... ... Бұл ... жету үшін тактикалық және стратегиялық
мақсаттар кешенін ... және ... ... қажет.
Олар:
• сату көлемін ұлғайту;
• неғұрлым жоғары өсу қарқынына қол жеткізу;
• нарық ... ... ... капиталға қатысты табысты ұлғайту;
• акцияға қатысты табысты ұлғайту (егер бұл ... ... ... ... ... бағасын жоғарылату (егер бұл ашық акционерлік
қоғам болса);
• капиталдың құрылымын өзгерту.
Фирманың бұл ... ... ... ... ... ... ... құрамына кіретін ... ... ... ... ... ... даму ... сатысына тәуелді.
Фирманың даму циклдары туралы теория бар, ол бойынша бұл циклдың үш
сатысы ажыратылады:
Бірінші саты:
Белсенді экспансиямен, өсу қарқынын ... ... Қор ... ... құруға және нарықты жаулауға бағытталады.
Екінші саты:
Акциялар мен пайда бағамдарының өсуі, капитал иелерінің табыстарының
ұлғаюы. ... ... ... өз ... ... қалу үшін ... ... да
өндіріс қуаттарын молайтуға тырысу екінші кезекке ысырылады.
Үшінші саты:
Сату көлемі түсе ... ... ... ... да азаяды бұлар саладан
капиталдың кері шегерілуіне әкеліп соқтырады. Бұл сатыда фирманың ... ... өзін ... қалу ... ... яғни ... аралықта оның
амалдарын жалғастыру белгілі табыс мөлшеріне қол ... емес ... ... ... ғана ... мөлшері жағынан әртүрлі болып келеді – жалғыз жеке ... ... ... тұратын штаты бар ірі корпорация.
Фирмаларды олардың түрлері бойынша сараптайық.
ЖЕКЕ КӘСІПКЕР.
Мұндай фирмаларды жалғыз адамның бизнесі деп немесе жеке ... ... ... ... ... ... үшін қажетті материалдық
қорлары мен капиталды қондырғылары болады, ал өндіріс қызметі оның ... ... ... Жеке ... ... жеңілірек, себебі рәсімдеудің заңдық процедурасы
жеңіл және мұндай фирмаларды тіркеу аса көп қаражат ... ... ... иесі ... өзі қожа ... да еркін әрекет етуге ... ... Оған ... ... ... ... ... күту керек емес.
3. Меншік иесі клиенттерге жеке қызмет көрсете алады.
4. Тиімді жұмыс істеу стимулдары айқын – мүлік иесі ... ... ... ... ал сәтсіздікке ұшыраса бәрінен де айрылады.
КЕМШІЛІКТЕРІ:
1. Басым көпшілік жағдайда жалғыз адамның қаражат қорлары фирманың ... ... үшін ... аз ... Жеке иешіліктердің
банкротқа ұшырау ... ... тым ... ... ... ... ... ірі мөлшердегі несиелерді ... ... ... ... ... ... ... иесі барлық негізгі
шешімдерді мысалы сатып алу, сату, ... ... ... ... бір өзі ... жүзеге асырады, және сонымен
қатар өндіріс, жарнамаландыру, өнімді өткізу ... ... ... да естен шығармай дер кезінде шешімін тауып
отыруы шарт.
3. Ең ... ... ... меншік иесіне шексіз жауапкершілік
жүктелетіндігі. Басқаша ... жеке бас ... тек ... емес ... ... ... жеке ... де тәуекелділікке
барады. Фирма банкрот болған жағдайда ол фирманың қарыздары бойынша
жалғыз өзі ... ... ... Бұл ... ... ... оның жеке ... де сатылу қаупі бар.
ӘРІПТЕСТІК (СЕРІКТЕСТІК)
Әріптестік – жеке мүлік иесі бизнесінің одан әрі табиғи дамыған түрі.
1890 жылғы ... ... заң ... ... ... ... бірлесіп бизнеспен айналысу үшін біріккен 2 ден ... ... ... ассоциациясы ретінде анықтаған. Қазіргі кезде
кейбір қызмет салаларында (заңгерлерге, бухгалтерлерге, брокерлерге) 20-дан
астам қатысушылардың ... ... ... ... ... ... дәрежесі бойынша әріптестер әртүрлі болып
келеді. Кейбір жағдайда әріптестердің бәрі де фирманың функиялауына белсене
күш салысады, ал ... ... – бір ... ... ... ... мүмкін. Атап айтқанда олар ... өз ... де оны ... ... ... ... Жеке ... (меншік) сияқты әріптестікті де ұйымдастыру оңай.
2. Әріптестікке (серіктестікке) біраз адам бірінетіндіктен бастапқы
капитал жеке ... ... ... ... анағұрлым көп
болуы мүмкін.
3. Фирманы басқаруды мамандандыру ммүмкіндігі бар. Мысалы, әр әріптес өз
жауапкершілігіне нақты жұмыс бөлігін алуы мүмкін.
КЕМШІЛІКТЕРІ:
1. Басқару ... ... ... ... ... ... соқьыру қаупін туғызады, нәтижесінде тез және қажырлы әрекет
қадет жағдайларды фирма шешім қабылдауды созып алуы ... ... ... ... ... ... мүмкін. Осылардың бәрі яирманы басқаруды
оралымсыз іске айналдырып жіберу қаупін туғызады.
2. Фирманың қарадаттары әлі де болса шектеулі – ... ... ... ... болуы салдарынан табысты өндірістің одан әрі дамуына
айтарлықтай тосқауыл болуы мүмкін.
3. ... ... ... ... ... ... бір ... қатысушылардыңәріптестіктен шығуы немесе өлімі фирманың
тарауына не толық қайта құрылуына ... ... ... ... ... ... фирманың қврыздары бойынша
толық жауапкерщілік көтереді, бұл қатысушыларға ауыр жүк ... ... ... ... әр ... ... ... оған салған қаражаттар көлемінде ғана жауапкершілік ... ... ... ... бәрі ... ... ... алмайды – біреуі бүкіл жауапкершілікті мойнынп жүктеуі шарт.
КОРПОРАЦИЯ
Корпорация – оған ие нақты жеке тұлғалардан өзге және ... ... ... ... танылатын бұл заңды тұлғалар кез ... ... тән ... мен ... ... Ақша ... тарту тұрғысынан бизнесті ұйымдастырудың мейлінше
пәрменді түрі. Корпорацияларға - ... мен ... ... – қаржыландырудың өзіндік ерекше түрі тән, бұл көптеген үй
шаруашылықтарының жинаған қорларын тартуға ... ... ... нарығы арқылы корпорациялар орасан көп жеке тұлғалардың қаржы
қорларын ортақ қорға біріктіре алады. ... ... сату ... басқа да артықшылықтары бар. Сатып алушылар тұрғысынан
корпорациялар бизнесті ұйымдастырудың басқа түрлерімен салыстырғанда
банк несиелеріне ... қол ... ... Оның ... ... ... ғана емес, сондай-ақ олардың
банктарға есептер бойынша пайда түсіруге қабілеттерінің молдығы да.
2. Корпорациялардың екінші ... ...... ... иелері (акция ұстаушылар) тек сатып алған акцияға
жұмсаған қаражаттарымен ғана тәуекелшілік ... ... ... ... корпорация банкрот болған жағдайда да еш қауіп
жоқ. Қарыз берушілер заңды тұлға ретінде тек ... ғана ... ... ал оның иелеріне жеке тұлған ретінде талап ... еш ... жоқ. ... ... ... корпорацияларға ақша
капиталын тарту мәселесін шешуді едәуір ... ... ... ... ... ... ол оның ... және осы
тұрғыдан өзінің лауазым иелерінен де тәуелсіз және дербес тірілік
етеді. Әріптестіктер аяқ ... ... ... ... ... ал
корпорациялар заң бойынша шексіз ғұмыр кешеді. Акцияларды сату арқылы
корпорацияның меншігін басқаға беру оның ... ... ... ... ... ... ... түрлерімен салыстырғанда тұрақтылық тән, ал бұл жоспарлы түрде
дамуға кеңінен жол ашады.
КЕМШІЛІКТЕРІ:
1. Корпорацияны ресми тіркеу ... ... ... және ... ... едәуір қаражаттарды қажет етеді.
2. Келесі кемшілік қосарланған салық қаупімен ...... ... ... ... ... төленетін бөлігіне екі рет
салық салынады, бірінші рет корпорацияның табысының бөлігі ретінде, ал
екінші рет ация ... жеке ... ... ... Ірі корпорациялардың акциялары жүздеген, мыңдаған акция ұстаушылардың
арасында бөлінетіндіктен меншік пен ... ... ... ... ... ... ... қатардағы акция ұстаушының әрекетсіздігіне байланымты.
Акция ұстаушылардың басым ... ... ... қатыспайды, ал қатысқан
күннің өзінде де копорацияның лауазым иелеріне ... ... қол ... ... ... кәсіпорынды жеке тұлға да, кәсіпорын да, мемлекеттік немесе
қоғамдық ұйым да құра ... ... ... ... ... ... елеулі бөлігін
береді.
Шағын кәсіпорындардың өміршеңдігі оларды құру жеңілдігімен, ... ... ... ... баға ... нарықтық
механизміне байланысты.
Шағын кәсіпорындардың қатарына жұмыскерлерінің саны құрылыс ... 200-ге ... ... мен ... қызметте 100-ге дейін, басқа
өндіріс салаларында 50-ге дейін, ал өндірістік емес салаларда 25-ке ... ... 15-ке ... адам ... ... жатқызылады.
БІРІККЕН КӘСІПОРЫНДАР.
Шетел инвестициялары бар фирмалар акционерлік және басқа да шаруашылық
қоғамдар түрінде құрылып ҚР заңдарында ... ... ... ... ... немесе шетел инвесторы ... ... ... ... алу ... ... ... кәсіпорындардың құрылтай құжаттары кәсіпорынның құрылу
мақсатын, қатысушылардың құрамын, жарғылық қордың мөлшері мен ... ... ... ... қабылдау ретін, ... ... ... ... ететін мәселелер тізімін, кәсіпорынды жою
тәртібін анықтауы тиіс.
Қатысушылардың жарғылық қорға салымдары әлемдік нарық ... ... ... ... болмаған жағдайда салым құндары
қатысушылардың келісіиі арқылы анықталады.
Біріккен кәсіпорындар ҚР заңдарында тиым ... ... ... айналысуға құқылы. Кейбір қызмет ... ... ... қызметі және т.б., лицензия алуды талап етеді.
МЕМЛЕКЕТТІК КОРПОРАЦИЯЛАР.
«Үкімет» ұғымы жергілікті билікті де ... ... де ... – аса ірі ... иесі ... да оның ... ... ірі компаниялардың табыстарынан анағұрлым артық.
Мемлекеттік корпорация бизнесті ... бір түрі ... Ол ... салаларды басқару үшін қолданылады.
Жауапкершілігі шектеулі компаниялар сияқты олар да заңды тұлғалар
болып ... ... ... сатпайды. Олар мемлекет меншігінде. Шынтуайтқа
келгенде олар мемлекеттің барлық ... ... ... ... құрылады. Бір қарағанда бұл басқарушылар компания
директорларының қызметін атқаратын сияқты, ... ... - ... ... ... ... ... корпорацияларда оларды үкімет тағайындайды, ... ... ... акционерлер сайлайды.
Қаржы:
Мемлекеттік корпорацияларда акционерлер болмайтындықтан ондай ұйымдар
акция шығару арқылы капитал құра алмайды. Кейбір мемлекеттерде олар тікелей
үкіметтен ұзақ ... ... ал ... қысқа мерзімді займдар
алады. Мемлекет бұл ... ... ... ... ... да ... ... корпорациялар жыл сайын қызметі туралы есеп пен табыстары
мен жұмсалымдарының балансын беріп ... ... Бұл ... ... ... ... ... басты мақсаты пайда алу
болса, мемлекеттік корпорациялардың ... ... ... ... ... мемлекет мүддесі үшін қызмет ету. Әрине өз жұмысының
нәтижесінде олар ең ... ... ... ... яғни ... ... есептелінеді.
1.3 Фирманың нарықтық бәсеке жағдайындағы мінез-құлқы
Тактикалық және стратегиялық мақсаттар кешені анықталып және ... соң ... ... ... - ... ... қол
жеткізуге бағытталған жоспарлау, ол үш кезеңнен тұрады.
Жоспарлаудың 1 кезеңі.
Сыртқы ортаны талдау, яғни ... ... және ... ... саланаға, раныққа, сұраныс пен қорларға талдау жасау.
Жоспарлаудың 2 кезеңі.
Фирманың болашақ мүмкіндіктерін бағалау. Бұл нарық талаптарын ... ... ... ... ... мен нарықтағы
әрекеттердің бағдарламасын құруға, сауатты шешім ... ... ... ... ... 3 ... даму нұсқаларын таңдау (бизнес-жоспар (тауарлар мен қызметтер
сипаты), өндіріс (ұйымдастыру) жоспарын, маркетингтік және ... ... ... жағдайында өз тауарын сатып пайда табуға ұмытыс ... ... ... бәсеке деп аталатын экономикалық жарыс пайда
болады.
Бәсеке тек тауарлар мен қызметтер нарығында ғана емес, сонымен бірге
еңбек пен ... ... ... да ... пайда болады. Мұнда жұмыскерлер
жұмыс орнын алып оны өзіне сақтап қалу үшін ... ... ... ... ... оны ... ... жұмсаудың көздеріне қол жеткізу
үшін күреске түседі. Бәсеке кәсіпкерлердің, фирмалардың, ал ... ... ... ... ... тіптем мемлекеттердің арасында өтеді.
Бәсеке экономикалық қызметтің пәрменділігін арттырудың ең ... ... ... ... ... ... сақтап
қалу үшін күрестің өркениетті түрі. Бәсекелестен қалып қоймауға, қалай да
болса одан озуға деген ... ... ... ... ... аса әлеуетті стимулы болып табылады.
Бәсеке кешенді ұғым. Қазіргі кезде экономика ғылымы бәсекелестіктің
бірнеше түрін ажыратады.
Жетілген ... ... ... ... сипаттайды, бұл жағдайда
сатушы мен сатып алушының еріктерінің шектелмеуі ... ... ... ... ... нені және ... бағамен алу қажеттігін мәжбүрлей алмады.
Сатып алушыға бір сатушының тауары немесе оның ... ... екен ... ... барады. Сатушы тұтынушыға ол ұсынған бағамен сатқысы
келмейді екен ол ... ... ... ... ... ... ... сатушылардың да, сатып алушылардың да, тауарлырдың да санында
шек жоқ. Тек осындай нарықта ғана сұраныс пен ... заңы ... ... де ... ... бағасына қол жеткізіледі.
Іс жүзінде жетілген бәсеке ешқашан мүмкін емес. Нақты жағдайда кез
келген нарықта бәсеке жетілмеген болады.
Нақты ... ... ... ... ... бар.
Біріншіден, әр сатушы өз тауарын басқалардікінен артық етуге немесе
артық етіп ... ... ... ... ... ... да сатуышалардың арасындағы бәсеке толық болмай қалады. Бірқатар
сатушылардың «өз» сатып алушылары ... ... ... ... түрі орнайды да сатушылар мен сатып алушылар көп бола тұра ... ... ... ... ... ... олардың әрқайсысы
өзінше ерекшеліктерге ие болған жағдайдағы бәскені монополиялық бәсеке деп
атайды.
Бірқатар жағдайда нарықты бірнеше ірі фирмалар иемденіп ... ... ... және сату үшін ... жоқ аса мол ... ... ететін
тауарларды өндіру мен сатуды өз қолдарына шоғырландырып ала алған. Бұл
жағдайды олигополия деп атайды.
Бәсекенің ең ... жауы - ... ... – бұл ... ... бір өзі ... ... жалғыз сатушының нарығы.
Монополист кез ... баға ... ... ол ... ... ... ... етеді.
Монополиясыздандыруды қамтамасыз етіп сол арқылы бәсекеге жол ашу үшін
арнайы шаралар қажет. ... ірі ... ... ... кәсіпорындар мен
филиалдар құру, монопоистпен бәсекеге түскен кәсіпорындар мен кәсіпкерлерге
жеңілдіктер беру және т.б. Сондай-ақ бұл ішкі ... ... ... ... Бұл және ... шаралары. Осының бәрі монополистпен пәрменді күресуге
мүмкіндік береді.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ФИРМАЛАРЫНЫҢ ІС-ӘРЕКЕТТЕРІН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар құру
мәселелерін құқықтық реттеу Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... түрі «заңды тұлға» деген жалпы
атпен беріледі.
Меншiк, шаруашылық жүргiзу немесе ... ... ... ... бар және сол ... өз ... ... жауап беретiн, өз
атынан мүлiктiк және мүлiктiк емес жеке ... мен ... ие ... ... асыра алатын, сотта талапкер және жауапкер бола алатын ұйым
заңды тұлға деп танылады.
Заңды тұлғаның дербес балансы немесе ... ... ... ... өз ... ... мөрi ... тұлғаның азаматтық құқықтары болып, өз қызметiне байланысты
мiндеттердi ҚР ... ... ... ... алуы ... Заңды
тұлғалардың азаматтық құқықтары болуы және олар заң ... ... ... тыйым салынбаған кез келген қызмет түрiн жүзеге асыру
үшiн қажеттi азаматтық мiндеттердi атқаруы мүмкiн.
Заң актiлерiнде көзделген жағдайларда белгiлi бiр қызмет ... ... ... ... үшiн басқа қызметпен айналысу мүмкiндiгi болмауы
немесе шектелуi мүмкiн.
Заңды ... ... заң ... белгiленетiн жекелеген қызмет
түрлерiмен лицензия негiзiнде ғана айналыса алады.
Заңды тұлғаның құқық қабiлеттiлiгi ол ... ... ... болып, оны
тарату аяқталған кезде тоқтатылады. Айналысу үшiн лицензия алу ... ... ... ... ... құқық қабiлеттiлiгi сондай
лицензияны алған кезден бастап пайда болып, ол ... ... ... ... ... ... заң құжаттарында белгiленген тәртiппен
жарамсыз деп танылған кезде ... ... заң ... мен құрылтай құжаттарына сәйкес жұмыс
iстейтiн өз органдары арқылы ғана ... ... ие ... ... ... тұлға органдарының түрлерi, тағайындалу немесе сайлану ... ... ... ... мен құрылтай құжаттарында белгiленедi.
Заңды тұлғаның оны басқа заңды тұлғалардан ... ... ... ... ... ... ... оның құрылтай құжаттарында көрсетiледi.
Заңды тұлғаның фирмалық атауды тек қана өзi пайдалануға ... ... бiр ... атауды заңсыз пайдаланатын тұлға фирмалық атаудың құқық
иесiнiң талап етуi бойынша мұндай ... ... ... ... залалдың орнын толтыруға мiндеттi.
Заңды тұлғаның фирмалық атауды пайдалануға байланысты ... ... ... ... ... бiр ... ... құрылтайшы құруы мүмкiн.
Егер ҚР Азаматтық Кодексінде және Қазақстан Республикасының ... ... ... өзгеше көзделмесе, заңды тұлға өз қызметiн жарғысы және
құрылтай ... ... ... eгep заңды тұлғаны бiр тұлға құрған болса,
жарғысы және заңды тұлға құру ... ... ... ... шешiмi
(жалғыз құрылтайшының шешiмi) негiзiнде жүзеге асырады.
Заңды тұлға әдiлет органдарында мемлекеттiк ... ... ... ... ... заңдарда белгiленедi.
Мемлекеттiк тiркеу деректерi, соның iшiнде коммерциялық ұйымдар үшiн
фирмалық ... ... ... бiрыңғай мемлекеттiк ... ... ... ... ... кезден бастап құрылды деп
саналады.
Филиалдар мен өкiлдiктер заң ... ... ... мен ... ... ... жағдайда қайта тiркелуге
жатады.
Заңды тұлға құрудың заңда белгiленген ... бұзу ... ... ... ... ... келмеуi заңды тұлғаның мемлекеттiк
тiркеуден бас тартуға әкелiп ... ... ... ... ... етiп ... бас ... жол берiлмейдi.
Мемлекеттiк тiркеуден бас тартқаны, ... ... ... үшiн сотқа шағым берiлуi мүмкiн.
Заңды тұлға мынадай жағдайларда:
... ... ... азайтылған;
• атауы өзгергенде;
• шаруашылық серiктестiктерiндегi қатысушылардың құрамы өзгергенде (жүз
және одан да көп ... бар ... ... ... тiркелуге тиiс.
Аталған негiздер бойынша құрылтай құжаттарына ... ... ... ... тiркелмейiнше жарамсыз болып табылады.
Құрылтай құжаттарына басқа өзгерiстер мен ... ... ... тұлға бұл туралы тiркеушi органды бiр айлық мерзiмде хабардар
етедi.
Құрылтайшы қаржыландыратын мекемелерден, ... ... ... ... ... ... тұлғалар өз мiндеттемелерi бойынша
өздерiне тиесiлi барлық мүлiкпен жауап бередi.
Мекеме мiндеттемелер ... өз ... ... ... ... ... ... жағдайда мекеменiң мiндеттемелерi бойынша ... ... ... тұлғаны қайта құру (қосу, бiрiктiру, бөлу, бөлiп шығару,
өзгерту) оның мүлкiн меншiктенушiнiң ... ... иесi ... ... құрылтайшылардың (қатысушылардың) шешiмi бойынша, сондай-ақ заңды
тұлғаның құрылтай құжаттарында уәкiлдiк берiлген ... ... ... заң ... көзделген реттерде сот органдарының шешiмi бойынша
жүргiзiледi. Заңдарда ... ... ... да нысандары көзделуi мүмкiн.
Қайта құру ерiктi түрде немесе ықтиярсыз жүргiзiлуi мүмкiн.
Заң құжаттарында көзделген реттерде ... ... құру ... ... ... жүзеге асырылуы мүмкiн.
Заңды тұлғаның мүлкiн меншiктенушiнiң немесе меншiк иесi уәкiлдiк
берген органның шешiмi ... ... ... құжаттарында шешiм
қабылдауға уәкiлдiк берiлген заңды тұлға органының ... ... ... кез ... негiз бойынша таратылуы мүмкiн.
Соттың шешiмi бойынша заңды тұлға:
• банкрот болған;
• заңды тұлғаны құру ... ... ... ... ... жол ... байланысты оны тiркеу жарамсыз деп танылған;
• заңды тұлғаның жарғылық мақсаттарына қайшы келетiн қызмет үнемi ... ... ... ... ... ... не заң ... салынған қызметтi жүзеге асырған, не қызметiн заңдарды бiрнеше
рет немесе өрескел бұза отырып жүргiзген жағдайларда, соның ... ... ... ету ... ... бiр жыл ... ... табыс салығы туралы (жиынтық жылдық табыс пен жасалған
шегерiмдер туралы) декларация немесе оңайлатылған ... ... ... ... кредиторлары, заңды тұлға орналасқан жерi
бойынша немесе нақты мекен-жайы ... ... ... ақ заңды
тұлға бiр жыл ішінде оларсыз ... ... ... құрылтайшылар
(қатысушылар) және лауазымды адамдар болмаған;
• заң құжаттарында көзделген басқа да жағдайларда таратылуы мүмкiн.
Заңды тұлғаны тарату ... сот ... ... ... ... асыру жөнiндегi мiндеттер оның мүлкiн меншiктенушiге, меншiк иесi
уәкiлдiк берген органға, заңды тұлғаны таратуға оның ... ... ... органға, не сот тағайындаған басқа ... ... ... - борышкердiң соттың шешiмiмен танылған оны таратуға негiз
болып ... ... ... ... ... ... ету ... танылуы мүмкiн.
Банкроттықты ерiктi түрде тану борышкердiң сотқа ... ... ... ... ету тәртiбiмен банкрот деп тану несие берушiнiң, ал заң
актiлерiнде көзделген жағдайларда өзге де ... ... ... ... ... ... Республикасының Азаматтық Кодексінде коммерциялық заңды
тұлғалардың (фирмалардың) мына түрлері анықталған.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық ұйым
шаруашылық серiктестiк деп ... ... ... есебiнен құрылған, сондай-ақ шаруашылық серiктестiк өз ... ... және ... ... ... ... ... серiктестiкке
тиесiлi болады.
Шаруашылық серiктестiктi бiр адам құруы мүмкiн, ол оның ... ... ... мен жарғы шаруашылық серiктестiктiң құрылтай құжаттары
болып табылады.
Шаруашылық ... ... ... ... және ... ... ... тиiс.
Шаруашылық серiктестiк, заң ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкiн.
Акционерлер саны жүз және одан да көп ... ... ... ... қайта құрылған жағдайда құрылтай шарты жасалмайды.
Толық серiктестiк. Толық серiктестiктiң мүлкi жеткiлiксiз ... ... ... мiндеттемелерi бойынша өзiне тиесiлi
барлық мүлкiмен ... ... ... ... толық серiктестiк
деп танылады.
Азамат бiр ғана толық серiктестiктiң қатысушысы бола алады.
Сенiм ... ... ... мiндеттемелерi
бойынша өзiнiң бүкiл мүлкiмен (толық серiктерiмен) қосымша жауап беретiн
бiр немесе одан да көп қатысушылармен ... ... ... ... салған салымдардың жиынтығымен шектелетiн бiр немесе одан
көп қатысушыларды да енгiзетiн және ... ... ... ... қатыспайтын серiктестiк сенiм серiктестiгi деп танылады.
Сенiм серiктестiгiне қатысатын толық серiктердiң құқықтық ережесi және
олардың серiктестiк мiндеттемелерi ... ... ... қатысушылары туралы ережемен белгiленедi.
Азамат тек бiр ғана сенiм ... ... ... бола ... ... ... ... толық серiктестiктiң қатысушысы
бола алмайды.
Жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiк. Бiр немесе бiрнеше адам ... ... ... ... ... ... ... серiктестiк жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiк деп ... ... ... ... оның ... ... бермейдi және серiктестiктiң қызметiне байланысты залалдарға
өздерiнiң қосқан салымдарының құны шегiнде тәуекел етедi.
Жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiкке қатысушылардың саны шектелмейдi.
Қосымша ... бар ... ... ... ... өздерiнiң жарғылық капиталға салымдарымен жауап
беретiн, ал бұл сомалар жеткiлiксiз ... ... ... ... оған ... ... мөлшерде енгiзген салымдар арқылы жауап
беретiн серiктестiк қосымша жауапкершiлiгi бар серiктестiк деп ... ... ... ... ... ... үшiн ... тарту
мақсатында акциялар шығаратын заңды тұлға акционерлiк қоғам болып танылады.
Акционерлiк қоғамның акционерлерi осы заң актiлерiнде ... ... оның ... ... жауап бермейдi және өзiне тиесiлi
акциялар ... ... ... ... ... ... ... қоғамның өз қатысушыларының мүлкiнен оқшауланған ... өз ... ... өз ... ... ... болады және өз
қатысушыларының мiндеттемелерi бойынша жауап ... ... ... бiр ... сатып алған жағдайда
акционерлiк қоғам бiр адамнан құрылуы немесе бiр адамнан тұруы мүмкiн, егер
заң ... ... ... көзделген жағдайларда, акционерлiк қоғамның ұйымдық-құқықтық
нысанында коммерциялық емес ұйымдар құрылуы мүмкiн.
Құрылтай шарты (жалғыз құрылтайшының шешiмi) мен ... ... ... ... болып табылады.
Акционерлiк қоғамның құрылтай құжаттары нотариаттық куәландырылуға
жатады.
Құрылтай шартының күшi ... ... ... ... шығарылымы мемлекеттiк тiркеуден өткiзiлген ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
заң актiлерiмен белгiленедi.
Еншiлес және тәуелдi акционерлiк қоғам. Жарғылық капиталының басым
бөлiгiн басқа заңды ... ... не ... ... ... сәйкес (не өзгедей түрде) негiзгi ұйым осы ... ... ... ... ... ... еншiлес ұйым болып табылады.
Еншiлес ұйым өзiнiң негiзгi ... ... ... ... ... ұйыммен жасасқан шарт бойынша (не өзгедей түрде) оған ... ... ... негiзгi ұйым онымен осындай нұсқауларды орындау
үшiн жасалған мәмiлелер бойынша еншiлес ұйыммен ... ... ... ... ... еншiлес ұйым банкрот болған жағдайда негiзгi
ұйым оның борыштары бойынша субсидиарлық жауапты болады.
Тәуелдi акционерлiк қоғам. Егер ... ... ... ... жиырма проценттен астамы, басқа (қатысушы, басымырақ) ... ... ол ... ... деп танылады.
Басымырақ (қатысушы) заңды тұлға тәуелдi акционерлiк ... ... ... ... ... туралы мәлiметтi заң құжаттарында
көзделген тәртiп бойынша дереу жариялауға мiндеттi.
Өндiрiстiк ... ... ... кәсiпкерлiк қызмет үшiн
мүшелiк негiзде олардың өз еңбегiмен қатысуына және өндiрiстiк кооператив
мүшелерiнiң мүлiктiк жарналарын бiрiктiруiне негiзделген ... ... ... деп ... ... ... кем ... тиiс.
Мемлекеттiк кәсiпорын. Мемлекеттiк кәсiпорындарға:
• шаруашылық жүргiзу құқығына негiзделген;
• оралымды басқару құқығына негiзделген ... ... ... ... мүлкi бөлiнбейдi және оны салымдар (үлестер,
жарналар) бойынша, соның iшiнде ... ... ... ... ... ... атауында оның мүлкiн меншiктенушi
көрсетiлуге тиiс.
Мемлекеттiк кәсiпорын уәкiлеттi мемлекеттiк органның ... ... ... және ... ... ... органы уәкiлдiк берiлген мемлекеттiк ... және оған есеп ... ... ... ... ... ... негiзделген кәсiпорын. Құрылтайшы
бекiтетiн шаруашылық жүргiзу құқығына негiзделген кәсiпорынның жарғысы оның
құрылтай құжаты болып ... ... ... ... ... өз ... ... тиесiлi барлық мүлкiмен жауап бередi.
Шаруашылық жүргiзу құқығына негiзделген кәсiпорын мемлекеттiң
мiндеттемелерi ... ... ... кәсiпорын. Жедел басқару құқығымен мемлекет мүлкiне ие
болған кәсiпорын қазыналық кәсiпорын деп танылады.
Қазыналық ... ... ... Үкiметiнiң немесе
жергiлiктi атқарушы органның шешiмi бойынша құрылады.
Құрылтайшы бекiткен қазыналық кәсiпорынның ... оның ... ... ... ... құқығына негiзделген кәсiпорынның фирмалық атауында
кәсiпорынның қазыналық болып табылатындығы көрсетiлуге тиiс.
Қазыналық кәсiпорынның шаруашылық ... ... ... оның
мақсаттарымен және мiндеттерiмен белгiленедi.
Қазақстан Республикасы немесе әкiмшiлiк-аумақтық ... ... ... ... жәрдем беру жауаптылығын өз мойнына
алады. Шарттық мiндеттемелер ... ... ... кәсiпорын
туралы заң актiлерiнде белгiленген тәртiппен туындайды.
2.2 Қазақстан Республикасының фирмаларының іс-әрекеттерінің ... ... ... ... мен ... ... ... Алматы қаласының жеңіл өнеркәсіп кешені мысалында
қарастырайық.
Тоқыма және тігін өнеркәсібі біздің елімізде ... газ, ... ... салаларға қарағанда төмен бәсекелі блокқа жататыны белгілі. Бірақ
та бұл саланың ерекшелігі айналым қаражаттарының тез ... ... ... ... және ... өнеркәсібінде ішкі нарықты толығымен
қанағаттандыратын өндірістік қуаттар бар. Саланың дамуын қамтамасыз етуге
қабілетті ... ... ... деңгейде сақталған,
болашақта тиімдірек ... ... ... ... ... бар. Саланың
тұрғылықты халықты толықтай жұмыспен қамтамасыз етуге қабілеті бар.
Алматы республикалық маңызы бар қала мәртебесіне ие. Күшті өндірістік
потенциалы, ... ... жеке ... ... ... және ... ғылыми-техникалық, кадрлық, қаржылық әлеуеті ... ... ... ... деп ... ... және ... экономиканың қалыптасуы бойынша қалада
өңдеу өнеркәсібі жақсы дамыған. 2002 жылы өңдеуші салаларда ... 91,7% ... ... Алматыдағы тоқыма және тігін
өнеркәсібінде тіркелген кәсіпорындарының құрылымы ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарының 94%-ы (234) шағын
кәсіпорындар, 3,2%-ы (8)- орта ... 2,8%-ы ... ... ... ... ... құрылымында шағын кәсіпорындардың үлесі басым.
Бүл сектор бәсеке қабілетті, болып табылады. Бірақ, өнеркәсіптік өндіріс
қурылымында ірі және орта ... ... аса ... ... ... ... 73,9%-ы, шағын кәсіпрындардың үлесіне - 15,4%-ы,
өнеркәсіптік емес кәсіпорындарының балансындағы қосалқы өндірістерге 2,8%-ы
сәйкес ... ... ... өнеркәсіп кәсіпорындарының 181-і немесе 73%-ы
киім өндірісімен айналысады, Тоқыма бұйымдарды ... 46 ... 18%-ы ... ... ... бүйымдары және аяқ киім
өндірумен 22 кәсіпорын (9%-ы) ... ... ... ... айналысатын бір де бір кәсіпорын
жоқ екен, пайыздық үлес ... ... киім ... ... үлес салмағы басқаларына қарағанда басым. Алматы ... және ... ... ... Қарастырылып отырған мерзімде
өндірілген өнім ... ... ... ... ... сала ... осы ... жұмыскерлер санының, өнеркәсіп бойынша жалпы
жұмыскерлер санындағы сала персоналының үлесінің төмендегені ... ... ... бір ... ... ... еңбекақысы артып
отыр. Негізгі құралдардың тозу деңгейі жылдан-жылға артып, 2002 жылы ... ... бүл ... те саланың дамуын ... ... ... есептегендегі өнім өндірісі 2-кестеде сипатталады. ... ... ... ... төсек жаймасы, маталық емес материалдар,
киім аксессуарлары бойынша арту ... ... және ... ... ... ... ... өнім шығару артса, 2002 жылы бүл көрсеткіштің төмендегені
байқалады. Машинада немесе қолдан ... ... ... ... киімдер өндірісі құлдырап отыр.
Саланың экономикалык,қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі ең алғашқы қадам
сала кәсіпорындарының реанимациясы болуы керек деп ойлаймыз. ... сала ... ... алатын бәсекеқабілетті, тұтынушылар
сұранысына ие тауарлар тобына балалар киімін шығару, табиғи матадан сырт
киім тігу және ... ... тігу ... ... ... арзан және ортаң қолды тауарларға толы десек қателеспейміз.
Қалалық және ауылдық елді мекендерге Қытай, Түркия және басқа елдерден алып
келінетін ... ... ... Қазақстанның табиғат жағдайында тез
тозып, жарамсызданады.
Ақырғы және аралық өнім ... ... ... қиын ... отыр.
Тоқыма және тігін тігу өнеркәсібі технологияның ... қалу ... ... ... ... ... ... техникалық
деңгейін ары қарай дамыту мүмкін еместігін білсек те, көп ... ... ... ... ... ... көтере алмайтынын
айта кетуіміз керек. Қазіргі кезде отандық ... және ... ... ... ... тозу ... 50%-ға жетті. Саусақпен
санарлықтай кәсіпорындар ғана ... ... сай ... кәсіпорындардың 1/3-інде жәңа құралдардың толық тізбегі
болмаса да, жаңа ... бар. ... ... 20-30 ... құрал-
жабдықтар пайдаланылады. Осы ретте Қазақстан аймағында тоқыма және ... үшін ... ... ... ... техникалық-экономикалық көрсеткіштерінің төмен екенін, ... ... ... айта кету өте ... деп есептейміз. Импорттық,
еңбек өнімділігі жоғары және үнемді құрал-жабдықты сатып ... ... ... төмен қаржылық жағдайы қолды байлайды.
Саладағы экономикалық қауіпті жағдайдың қалыптасуына бұрынғы, көбіне
рационалды емес, ... ... ... ... ... ... ... мата импорты қысқарды. Өзбекстан, ... ... ... өсіруге негізделген, нәтижесінде үлкен аудандар
улы химикаттармен ... ... ... ... болған мономәдениеттің
жойылуы, нәтижесінде мақта өсірудің қысқаруы және әлемдік бағаға көшу
тоқымамен айналысушыларды қапыда ... ... ... максималды
көлемде, сұраныс жоқ, өңсіз және сирек стандартты маталарды ... ... ... қалыптасқан кез болды (дәл осы көрсеткіш жоғарыдан
жоспарланатын). Бартер арқылы шикізат алу ... ... ... ... ... ... ... нарықта қайта сатылынып
тоқымашыларға жетпеді. Мақта-мата және аяқ-киім өндірушілерін біріктіретін
транспорттық компания (ТҰК) құру ... ... әлі іске ... жоқ.
Екінші мәселе бақыланбайтын, реттелмейтін импортпен байлланысты. Киім,
тиркотаж, аяқ-киім т.б. 3/4 бөлігі ұйымдастырылмаған нарықта сатып алынады.
Біздің кәсіпорындар жабайы импортпен ... түсе ... ... ... ... ... ... негізінен Қытай өнімдеріне тиеді. Алматы
қаласындағы осы ... ... ... келе біз ... ... жүмыскерлердің орташа айлық еңбек ақысы өнеркәсіп бойынша - 24853
теңге, салада - 9095 ... ... ... ... - 12396 ... ... құралдардың тозу деңгейі жалпы өнеркәсіптік кешенде - 41%,
салада - 51%, Алматы қаласы ... - ... ... ... даму ... ... және ... өнеркәсібінің
экономикалық қауіпті деңгейде тұрғанын көрсетеді.
Алматы қаласында тіркелген жеңіл өнеркәсіп саласының кәсіпорындарының
73%-ы киім ... ... (бұл ... киім ... де бар),
тоқыма бұйымдарын шығаруға ... ... ... ... бұйымдар жасауға және аяқ киім өндірісіне 9%-ы ғана ... ... ... аяқ ... бәрі ... Тұтыну түрғысынан экономикалық қауіпті жағдай
калыптасқан, себебі Қытайдан, Туркиядан, Қырғызстаннан ... ... ... ... ... қонымды емес. Бірақ, бағалары арзан
болғандықтан сол импорттық тауарларды тұтынамыз.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ФИРМАЛАРЫНЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІН ТАЛДАУ
3.1 ... ... ... ... ... ... үлесі тоқыма және тігін ... ... ... ... - 64,5% ... Сала ... ... (мақта талшығы, мақта-мата иірілген ... ... ... ... ... өнімді импорттан алып, ... ... ... - тауарлық марка тұрғысынан күреске түсе алмай отыр.
Бұл ... ... ... ... ... (сәнді де солар
анықтайды), азықтық емес тұрғыдан экономикалық қатер бар екенін ... ... 2010 ... ... ... саясаты дамуының
регионалдық бағдарламасы бойынша ... ... ... ... ... ... қаржылық сауықтыру; жаңа ... ... ішкі ... ... ... ... ... үлесін
арттыру болып табылады.
Саланың дамуы ең алдымен отандық ауыл шаруашылық ... ... ... бар ... әлует базасында өткізіледі. Саладағы
маңызды міндеттер ... ... аз ... ... ... ... базасында шағын және икемді бәсекешіл өндірістер ... ... ... ... ... ... ... жеңіл
өнеркәсіптің дайын тауарларын ... ... ... және ... ... ... ... алуларды орналастыру және
ұзақ, орта мерзімге несиелеу жатады.
Қәзіргі экономикалық ... ... және ... ... салу ... үшін ... болмақ. Тоқыма және тігін
өнеркәсібіне салынған инвестициялар басқа салаларға қарағанда аз ... және істі ... ... ... ... ... үш жылдың
ішіндеқайтарып алуға болады. Айналым қаржыларын ұсыну да тиімді, себебі бір
жылдың ішінде қаржылардың 4-6 рет ... ... ... және тігін өнеркәсібі кәсіпорындарының экономикалық
қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... жерлерінде жұмыстан босаған әйелдерді жұмыспен қамтамасыз ету
шешуін таппаған ... ... Оның ... ... және ... құлдырауы ауыл шаруашылық кешенінің, химия өнеркәсібінің және
машина ... ... ... ... ... төмендетті.
Тоқыма және тігін өнеркәсібі кәсіпорындарының экономикалық
қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... және ... ... ... ... зығырды (оның котонизациясы жоғары сапалы аралас ... ... ... ... ... жүнді өңдеудің жаңа
технологияларын, былғары-тері шикізатын (оның ішінде ... ... ... ... ... кеңірек пайдалану
негізінде саланың шикізат базасын дамыту;
2. Маркетингтік, ақпараттық, жарнамалық қызметтерді, дилерлік желілерді,
өткізуді, бағаларды, қаржылар мен ... ... ... дамыту;
3. Салада ұлттық киімдер, қолөнер ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті дамыту;
4. Мақта-мата және жүн өнімдерінің, өңделген тері, шетелдік үдемелі құрал-
жабдықпен материалдарды пайдаланған тігін ... ... ... және ... ... сфераның объектілерін жергілікті
бюджеттің балансына беру;
6. Қазақстән Республикасында ... ... ... үшін баж ... ... немесе алып тастау;
7. Әскери қүрылымдардың, балалар үйлерінің, көмір, ... ... ... сүраныстарын қанағаттандыру үшін тендерлер
ұйымдастыру;
8. Спорт және басқа дә ... ... ... ... үшін ... және ... өнеркәсібінің кәсіпорындарын
қызықтыру.
Тоқыма және тігін өнеркәсібінің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз
ету механизмі мемлекет тұрғысында ... ... ... ... ... ... бәсекені жою.
2. Салалық лизингтік компания құружәне сала кәсіпорындарының техникалық
қайта жарақтану мәселесін шешуге ... ... ... жүргізуге қажетті қаражаттармен қамтамасыз ету.
3. Жоғары сапалы, экологиялық таза және қауіпсіз өнім ... ... ... жаңа ... ... ... және талдау құралдарын, әдістерін енгізу. Бүл шараны
орындау халықаралық стандарттарға сай жүргізілуі керек. Жоғары сапаны
анықтайтын ... ... ... ... тиіс.
4. Кәсіпорындардың қаржылық мүмкініктері шектеулі екенін ескере отырып,
мемлекеттік ... ... құн ... Қазақстанда шығарылмайтын
технологиялық жабдықты және оның қосалқы бөлшектерін ел территориясына
енгізгенде кедендік төлемдерге жеңілдіктерді қайта ... ... ... және ... ... ғылыми-зерттеу секторын ... ... және ... өнеркәсібі кәсіпорындарының деңгейінде экономикалық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету біз келесі бағыттардан көреміз. Химиялық
талшықтар ... ені 150 ... ... ... ... жіп иіру ... ... түту, араластыру үшін
кардотарайтын, ленталық машиналарды енгізу, ... ... ... ... және ... маталарды өңдеу үшін мерзімді және үздіксіз ... ... ... ... жуылмаған және карбондалған
жүнге және солардан жасалатын өнімдерге ... ... ... сай келтіру, сәнді көркем-колористік,
жеңілдетілген ... және ... ... ... ... ... игеру және өндіру, түйенің жүнінен жасалатын матаәлар өндірісін
игеру, сән ... ... ... ... ... ... ... қаласы жеңіл өнеркәсібін дамытудың кешенді бағдарламасын құру
және ... ... ... ... жоспарлануда. Маталар, тоқыма
полотнолар және жоғары сапалы тігін жабдықтарды ... ... ... ... ... ТКң ... «Алматы тоқыма
комбинатың ЖШС-де жаңа технолгогиялық циклдар қүру ... ... ... 20 млн. АҚШ ... ... бағаланады.
3.2 Қазақстан нарығындағы фирмалардың мәселелерін шешу жолдары
Шикiзат ресурстарының өндiрiсi мен экспортын қарқынды дамыту ... ... ... және ... үш ... экономикалық өсудiң
жоғары қарқындарын қамтамасыз етуге мүмкiндiк бердi.
Өнеркәсiп көлемдерiнiң өскенiне қарамастан, мынадай ... ... ... ... ... өңдеушi өнеркәсiптiң төмен өнiмдiлiгi;
• әлемдiк экономикамен елеусiз бiрiгу;
• ел iшiндегi әлсiз салааралық және ... ... ... iшкi ... (шағын экономика) тауарлар мен қызметтерге тұтыну
сұранысының төмендiгi;
• өндiрiстiк және ... ... ... ... жалпы техникалық және технологиялық артта қалуы;
• ғылымның өндiрiспен пәрмендi байланысының жоқтығы;
... және ... ... ... төмендiгi;
• менеджменттiң экономиканың ғаламдастыру процестерi мен сервистiк-
технологиялық ... ... ... ... ... мен ... индустриялық-инновациялық саясатты 2004-2006 жылдары iске
асыру Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған Индустриялық-
инновациялық даму стратегиясының ... ... ... болады.
Стратегияның басты мақсаты экономика салаларын әртараптандыру жолымен
елдiң тұрақты ... қол ... сол ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi жоспарда сервистiк-технологиялық
экономикаға көшу үшiн ... ... ... ... ... пен ... ... бәсекеге қабiлеттi және
экспортқа ... ... ... мен ... ... ... басты мәнi болып табылады.
Аталған мақсатқа қол жеткiзу өңдеушi өнеркәсiптiң қосылған құнын өнiм
өндiру көлемдерiн ұлғайту жолымен ғана ... ... ақ ... ... өнiм капиталын пайдалану тиiмдiлiгiн арттыру есебiнен ұлғайтуға
мүмкiндiк бередi. Бұл өнiм ... ... мен ... ... ... оң әсер ... Сонымен қатар босайтын еңбек ресурстарын, энергия
мен материалдарды жаңа өндiрiстер құруға бағыттауға болады.
Орташа мерзiмдi перспективада шешiлетiн мiндеттер:
• өңдеушi ... 8,4 % ... ... ... өсу ... ... ... өнiмдiлiгiн 2015 жылы 2000 ... кем ... 3 ... ... және ЖIӨ ... 2 есеге азайтуға;
• өңдеушi өнеркәсiптiң негiзгi қорларының ... ... жеке ... ... түрде артықшылықты жасауға және жетiлдiруге әрi
неғұрлым жоғары ... құн ... ... ... ... ... өндiрiстерде қосылған құн тiзбесiндегi элементтердi
игеруге ... ... ... ... институттардың
құрылымы мен мазмұнын құруға;
• ғылымды қажет ететiн және жоғары технологиялық экспортқа бағдарланған
өндiрiстердi ... ... ... ... ... ... құны жоғары тауарлар мен қызметтердiң
пайдасына әртараптандыруға;
• әлемдiк сапа стандарттарына көшуге;
• әлемдiк ғылыми-техникалық және инновациялық процестерге қоса ... ... және ... шаруашылық жүйеге бiрiгудi ұлғайтуға
бағытталады.
Индустриялық-инновациялық саясаттың басымдықтары барлық әлеуеттi түрде
бәсекеге қабiлеттi, оның iшiнде экспортқа ... ... ... ... салаларында iске асырылатын өндiрiстер болып табылады.
Ұзақ мерзiмдi стратегиялық мiндеттердi шешу мақсатында ғылымды қажет ... ... ... ... ... үшiн жағдайлар жасауға баса
назар аударылатын болады.
Осы ... ... әр ... ... ... үшiн жұмыс
жасап тұрған өндiрiстердi техникалық және ұйымдастырушылық жетiлдiруге және
экспортқа бағдарланған жаңа өнiм түрлерiн шығару жолында кедергi ... ... қол ... және ... шешу ... ... ... инновациялық және кәсiпкерлiк қызметтi
жүзеге асыруға кедергi жасайтын тосқауылдар анықталды және ... ... ... ... ... ... қызметке ынталандырушы
шаралардың кешенi айқындалды.
Стратегияны табысты iске ... ... ... ... мен ... ... жаңа ... әзiрлеу, мемлекеттiң
инвестициялық және инновациялық жобаларға қатысуын ... ... ... ... қосылған құндар тiзбесiне талдау жүргiзу
жөнiндегi мамандарды даярлау, мемлекеттiң қатысуымен iске асырылатын ... ... ... ... Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын iске асыруға
қатысуы құрылатын және жетiлдiрiлетiн даму институттары арқылы ... ... ... ... ... қол ... үшiн
мемлекттiк даму институттары, атап айтқанда: Қазақстан ... ... Даму ... Ұлттық инновациялық қор, экспортттық кредиттер мен
инвестицияларды сақтандыру жөнiндегi Мемлекеттiк сақтандыру корпорациясы
құрылды.
Экономика салаларына ... ... үшiн ... ... ... Республикасының Ұлттық қоры өз активтерiмен әлемдiк қор
рыноктарындағы ... ... ... ... инвестициялайтын
болады.
Құрылған Қазақстан инвестициялық қоры кәсiпорындардың тауарларды мен
қызметтердi шығару жұмыс жасап тұрған өндiрiстердi ... ... ... ... ... ... сондай-ақ жаңа өндiрiстердi құруға
бағытталған инвестициялық жобаларын қаржыландыратын болады.
Инвестициялық қордың мiндеттерi:
... ... ... ... ... ... ... және озық технологияларды пайдалана отырып, тиiмдi және
пайдалы ... ... ... ... ... ... ... көрсететiн жаңадан құрылған,
сондай-ақ жұмыс жасап тұрған кәсiпорындардың ... ... ... асыру;
• инвестициялардың көлемiн кеңейту жолымен Қазақстан Республикасындағы
корпоративтi бағалы қағаздардың рыногын дамытуды ынталандыру, сондай-
ақ қор рыногының ... ... ... қолдану үшiн жағдайлар
жасау;
• әлеуеттi инвесторлар үшiн ... ... ... ... есебiнен
кәсiпорындар мен осы кәсiпорындарды басқару тартымдылығын арттыру;
• отандық және шетелдiк кәсiпорындар арасындағы өндiрiстiк кооперацияны
қамтамасыз ету мен ... ... ... ... ... ... ... асыру;
• қазақстандық кәсiпорындардың шетелдегi инвестициялық ... ... ... тәжiрибе мен стандарттарды қолдану негiзiнде инвестициялық
портфельдердi басқарудың озық ... ... ... ... жобаларына қатысу үшiн менеджерлердi ... ... ... ... экономиканың шикiзаттық емес салаларында iске
асырылатын, негiзiнен ... ... ... ... кеңейту және
техникалық қайта жарақтандыру жөнiндегi ... ... ... ... беретiн болады.
Ұлттық инвестициялық қор өндiрiс тиiмдiлiгiн арттыруға және ... ... жаңа ... ... ... ... қатысатын болады.
Экспортты сақтандыру жөнiндегi компанияның негiзгi мiндетi экспорттық
келiсiм-шарттар мен инвестицияларды сақтандыру және ... ... ... ... ... мен ... экспорттауға
тiкелей жәрдемдесу болып табылады. ... ... ... үшiн ... жөнiндегi компания қазақстандық өнiмдердiң экспортын дамыту үшiн
маркетингiлiк зерттеулер, әлеуеттi сату рыноктары туралы ақпаратты ... оны ... ... ... ... Бұл ... әлемде кеңiнен
танымал әрi қаржылық және әкiмшiлiк көзқарас ... ... ... жол ... ... ... мен ... жорамаланып отырған қорларды құру, Даму
Банкiнiң жарғылық капиталын ұлғайту, жобаларды инвестициялаудың мемлекеттiк
жүйесiн ... ... ... қажет.
Тұтастай алғанда, даму институттары ... ... ... ... iшкi және ... бәсеке қағидаттарына
негiзделетiн жүйенi қалыптастыруға тиiс.
Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын iске асырудың бастапқы iс-
шарасы осы бағдарламаны ... iске ... ... ... ... инженер, техникалық және, ең бастысы, жұмысшы кадрларды мақсатты
даярлау болуға тиiс.
ҚОРЫТЫНДЫ
Құндылықтар ... ... және жеке ... ... да ... өз қызметінің қоғам ... ... ... бірден бір жолы болып табылады.
Меншік иелері (акционерлер) пайданың үнемі ұлғайып отыруына және
өздерінің сондай-ақ ... ... ... ... ... акциялар) құндылығын арттырып отыратындай етіп пайдалануға
мүдделі. ... үшін ... ... ... ... мен саны ... ... тауарлар мен қызметтер.
Кәсіпкерлік қызмет – бұл, ең ... ... да ... ... бар материалдық құндылықтарын пайдағаланып бизнесті ұйымдастыруға
бағытталған интеллектуалдық ... Ол өз ... ... ... бүкіл қоғамның мүддесі үшін қызмет жасайды.
Қазақстан экономикасының нарықтық қатынастарға көшуі ... ... ... ... болды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. 1995.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі. Астана. 2003.
3. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... 2003.
4. Под редакцией Осипова Ю.М. - ... ... ... ... Стэплейк Дж.Ф - “Экономикс для начинающих”, Москва, 1994г.
6. Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стенли Л.Брю - “Экономикс”, Москва, 1996г.
7. Под ... ... А.С. - ... по курсу “Экономическая теория”,
2-е издание, Москва, 1997г.
8. Под ... ... А.П., ... В.П. - ... ... 1, ... МНПП ... ... ... Б.А. ... экономики и предпринимательства.
10. М.: ТОО ”Вес”, 1995.
11. Борисов Е.Ф., Волков Ф.М. Основы экономической теории.
12. М. : ... ... Р., ... Д. ... М.: ... 1992.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Сауда фирмаларының тауар қозғалыстарын есепке алу» бағдарламасын әзірлеу65 бет
Азық-түлік тауарларының сапасын бақылау. сапа әдістері және деңгейі өнімдердің пестицидтермен ластануы. оларға гигиеналық сипаттама7 бет
Қазақстан Республикасының қонақ үй саласындағы қарым қатынас маркетингтік іс – әрекетін және оның даму мәселелерiн зерттеу83 бет
ҚР сыртқы экономикалық байланыстардың жағдайы және даму болашағы6 бет
"Фирма теориясы және оның нарықтық экономикадағы рөлі."25 бет
Esri(ақш) фирмасының arc/info және erdas imagine бағдарламасы3 бет
«Қаржылық тәуекелділік және оның фирма қызметіне әсер етуі»6 бет
Бизнес-жоспар ФИРМА ЖШС «ҚҰРЫЛЫС ИНДУСТРИЯСЫ»6 бет
Брокерлік фирманың қор операциялары жобаларына сараптама жасауды ұйымдастыру7 бет
Бәсекелік фирма өніміне сұраныс5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь