Талантты шыңдау жолдары

Шығармашылық еңбектің басты әрі тікелей шарты ретінде талант мәселесі ғылымда бүгін немесе кеше пайда болған жоқ. Cонау Көне грекия дәуірінен бері философтар таланттың маңызы неде , ол неден келіп туындайды деген мәселеде дауласып келеді. Атап айтар болсақ сол кезеңнің өзінде –ақ осы мәселенің негізгі екі тұжырымдамасы қалыптасты. Олардың алғашқысы Аристотельдің шығармаларынан негіз алды. Ол былай деп есептеді, талант дегеніміз –бұл табиғаттың берген сыйы ,адамның әлдебір істі сәтті орындауға деген табиғи қабілеті. Бір азамат көбіне әскери іске, келесісі –ғылымға , үшіншісі –қол өнерге , төртіншісі –сөз өнеріне бейім келеді. Талантсыз шығармашылықпен жұмыс істеу мүмкін емес , бірақ таланттың өзі толық табыспен қамтамасыз етпейді де. Бұл үшін табиғи қабілеттерді дамыту , ұштау қажет. Аристотельдің тұжырымдамасын «дұрыс пікір» деп санауға болады .Оладам тіршілігіндегі таланттың маңызы туралы қарапайым әрі дұрыс түсініктер берді.Рас Аристотель талант пен шығармашылық процестің өзгешеліктерін ,қиындықтарын өз алдына қалдырды. Мәселен , ол шабыт туралы мәселені айналып өтеді. Есесіне таланттың бұл өзгешеліктері толық әрі көлемді түрде Плотонның философиялықой толғамдарында жан-жақты қамтылды.Олшығармашылық қызметтің түсіндірілуі қиын сәттеріне көңіл бөліп қарады. Атап айтсақ , Плотон алғаш рет шабыт мәселесіне назар аударды , дұрыс ойлай білетін адамның көзқарасы тұрғысынан оның ерекшелігін көрсетті. Платон сондай-ақ, көкем шығармашылықтағы ішкі түйсіктің ролін айқындады , мистикалық идеализм рухындағы оның ролін түсіндірді. Түйсік ,шабыт, талант-барлығы Плотон бойынша ,-Эрос құдайдың берген сыйы.Ақындар ұйықтап жатып түсінде өздері не істеп жатқанын білмей-ақ шығарма тудырады. Міне , осылай антикалық ойшыл көркем шығармашылықтың субъективті тұжырымдамасының негізін қалаушы болып шығады.
Жазушы шеберлігі әдебиеттану ғылымында қай уақытта да маңызды, теориялық мәні мол мәселе екені белгілі. «Ал, шеберлік шексіз, оның ұшы тек шеберлік жолына талантыңды сарп еткенде ғана ұстатады.» /1.359/.------------------ Сондықтан да осы күрделі де маңызды мәселені көрнекті жазушы Әкім Тарази шығармашылығы негізінде зерттеудің ғылыми маңызы зор.
«Жазушы дегеніміз, ең алдымен суреткер, яғни өмірдегі көркемдікті сезе, қабылдай білетін көркемдік сезімнің иесі.
Екіншіден, жазушы – философ, өлім мен өмірдің ғылыми емес себептерін түсіндіретін, түсінетін адам, философия докторы емес, өмір заңдылығын игерген дана адам.
Үшіншіден, жазушы көреген, яғни психолог, адам жанының қыр-сырын түсінген, меңгерген жан.
Төртіншіден, жазушы геометрияны меңгерген адам, геометрия кітабын қолына алып оқыған емес, «геометрично мыслить» дегенді іске асыра алған адам.
Жазушы биолог емес, бірақ өзінше жазушы биолог.
Жазушы саясаткер емес, бірақ саясаткердің көкесі. Мысалы, Ескендір Зұлқарнайынның Аристотелі, Абылайханның Бұқар жырауы болған» /2,9/.
Мұнда біздер суреткердің адамзат мәдениеті тәжірибесін үйлесімді меңгерудің тағы бір аспектісін көреміз. Оның маңызы мынада, қалай болмасын, эстетикалық білімнің маңызы зор. Әрбір нағыз суретшінің басты ұстазы өнер емес, шанайы өмір және оның мәңгі қозғалысы болып табылады. Өмір білімі деп аталатын жайт күрделі әрі ұзақ күш-жігер жұмсаудың нәтижесінде келеді. Баршамызға белгілі болғандай әрбір суреткер дүниені кітаптан қабылдау кезеңінен өтеді. Ол шындық өмірге әдеби – эстетикалық реминисценциялардың және образдардың призмасы арқылы қарайды. Осы кезеңде ол ерікті, еріксіз күйде өз жұмысында әлдебір ескі немесе жаңа шеберлерге еліктейді. Тіпті, кейде өзгенің емес, өзінің бақылауларына сүйенеді. Туындыларында дүниені өзгелердің көзімен көргені байқалады. Яғни, жас автор кенеттен өмірден өнерге қарай емес, өнерден өмірге қарай бет түзейді. Өмірді қалыптасқан эстетикалық дәстүрлер рухында ұғынады. Осыған байланысты А.С.Пушкинді еске алған жөн.
1. Л.Толстой. Собрание сочинений, т. Х, стр. 717.
2. Қабдолов З. Сөз өнері. А., 1997, 164 б.
3. Тарази Ә., Мұсалы Л. Көркемдік құпиясы . А., 2000,240 б Мағауин М. Мен. А., 1999, 102 б.
4. Жұмаділов Қ. Таңғажайып дүние. А., 1999, 601 б.
        
        Талантты шыңдау жолдары
Шығармашылық еңбектің басты әрі тікелей ... ... ... мәселесі
ғылымда бүгін немесе кеше пайда болған жоқ. Cонау Көне грекия дәуірінен
бері философтар таланттың маңызы неде , ол ... ... ... ... ... ... Атап айтар болсақ сол кезеңнің өзінде –ақ осы
мәселенің негізгі екі ... ... ... ... ... негіз алды. Ол былай деп есептеді, талант
дегеніміз –бұл ... ... сыйы ... әлдебір істі сәтті
орындауға деген табиғи қабілеті. Бір азамат көбіне ... ... ... , ... ... ... , ... –сөз өнеріне бейім келеді.
Талантсыз шығармашылықпен жұмыс істеу мүмкін емес , бірақ таланттың ... ... ... ... де. Бұл үшін ... қабілеттерді дамыту ,
ұштау қажет. Аристотельдің тұжырымдамасын «дұрыс пікір» деп санауға болады
.Оладам ... ... ... ... ... әрі ... ... Аристотель талант пен шығармашылық процестің
өзгешеліктерін ,қиындықтарын өз алдына қалдырды. Мәселен , ол ... ... ... ... ... таланттың бұл өзгешеліктері толық әрі
көлемді түрде ... ... ... жан-жақты
қамтылды.Олшығармашылық қызметтің түсіндірілуі қиын сәттеріне көңіл бөліп
қарады. Атап ... , ... ... рет ... мәселесіне назар аударды ,
дұрыс ойлай білетін адамның көзқарасы тұрғысынан оның ерекшелігін көрсетті.
Платон сондай-ақ, ... ... ішкі ... ролін айқындады ,
мистикалық идеализм рухындағы оның ролін түсіндірді. Түйсік ,шабыт, талант-
барлығы Плотон бойынша ,-Эрос ... ... ... ... ... ... не ... жатқанын білмей-ақ шығарма тудырады. Міне , осылай
антикалық ... ... ... ... ... ... болып шығады.
Жазушы шеберлігі әдебиеттану ғылымында қай уақытта да маңызды,
теориялық мәні мол мәселе екені ... «Ал, ... ... оның ұшы ... ... ... сарп ... ғана ұстатады.» /1.359/.------------
------ Сондықтан да осы күрделі де маңызды мәселені көрнекті жазушы ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз, ең алдымен суреткер, яғни ... ... ... ... ... ... ... жазушы – философ, өлім мен өмірдің ғылыми емес себептерін
түсіндіретін, түсінетін ... ... ... ... өмір ... дана ... ... көреген, яғни психолог, адам жанының ... ... ... ... ... ... ... геометрия кітабын қолына
алып оқыған емес, «геометрично мыслить» дегенді іске асыра алған адам.
Жазушы биолог емес, бірақ өзінше жазушы биолог.
Жазушы ... ... ... ... көкесі. Мысалы, Ескендір
Зұлқарнайынның Аристотелі, Абылайханның Бұқар жырауы ... ... ... ... ... ... ... үйлесімді
меңгерудің тағы бір аспектісін көреміз. Оның маңызы мынада, қалай болмасын,
эстетикалық білімнің маңызы зор. ... ... ... басты ұстазы өнер
емес, шанайы өмір және оның мәңгі қозғалысы болып табылады. Өмір білімі деп
аталатын жайт күрделі әрі ұзақ ... ... ... ... ... болғандай әрбір суреткер дүниені кітаптан қабылдау
кезеңінен өтеді. Ол шындық өмірге әдеби – ... ... ... призмасы арқылы қарайды. Осы кезеңде ол ерікті, еріксіз
күйде өз жұмысында әлдебір ескі немесе жаңа ... ... ... ... ... өзінің бақылауларына сүйенеді. Туындыларында дүниені
өзгелердің көзімен көргені ... ... жас ... кенеттен өмірден
өнерге қарай емес, өнерден ... ... бет ... Өмірді қалыптасқан
эстетикалық дәстүрлер рухында ұғынады. Осыған байланысты А.С.Пушкинді еске
алған жөн. Барлық мемуарлары оның терең әрі ... ... ... ... Петербургтық танысы О.С.Смирноваға айтып
өткендей ақын «өзгенің ақылы өзін ... деп ... ... ... ... ... ... жасауды жоғары бағалайды, «кітаби»
ілімнің оң және теріс жақтары бар деп түсінді. Осы ... ... ... Ефремов былай деп айтады: «Әлемдік әдебиет мұраларын білмейтін жазушы
өз ісінің нағыз шебері бола ... Бұл ... ... Бірақ, осы
мұраға сүңгіп кетуге де болмайды. Қайсыбір жазушының ... ... ... ... мынаны есте тұту қажет: жазушы ғана емес, әрбір адам
өз дәуірінің, өз елі мен ... ... ... ... өз ... емес, дәуір даусымен де сөйлей алады. Бұл тұрғыда ол өз дәуірі үшін
өткен дәуірдің ... да ... ... ... ... ... кең тараған кемшілік – өткен дәуір жазушыларына ... ... ұру. ... да, олар ұлы ... ... ... осы тағзым
жазушының даусынан көрініс тапса, онда ол эпигондық (өзге біреуге еліктеу)
жағдайға өтеді. Бұл ... сөз ... ғана ... ... сезім тәрбиесінде де орын алады. Бұл кемшілікке ... ... ... әркім де осы алыптардың гипнозымен ... ... ... ... ... ... Ефремовтың осы көзқарасының кейбір
тұстарын қазақ сөз ... ... ... ... ой ... анық ... болады. Бұл турасында Халық жазушысы М.Мағауин былайша
сыр шертеді. Ол жас жазушының таланты мен ... ... ... ... көп оқудың керек екенін айта келіп, «Үлкен жазушы болуды өмірлік
мұрат санаған талапкерге ең ... ... ... ... ... ... ... , «Қараш-Қараш оқиғасы» мен «Қилы заман» ... ... ... ... ... мектебінің» бірінші кітабы, Гоголь –
«Миргород» пен «Петербург повесттері», Стендаль – «Қызыл мен ... ... ...... ... ... жеткенше, Тургенев –
түгел, Толстой – «Қапқаз әңгімелері», «Казактар», «Крейцер сонатасы», ... ... ... ... және бейбітшілік», Достоевкий – «Өлі
үйден шыққан жазбалар», «Құмарпаз» тағы екі-үш романы, Постернак – «Доктор
Живаго», Кобо Абэ – ... ... ... ... және ... ... көзге ілінгеннің бәрін, Мериме, Эдгар По, Мопассан, ... ... ... Джек ... Кнут ... ... Акутагава, Моэм,
Набоков, Иво Андрич, Колдуэлл, Хемингуэй, Шаламов әңгімелері, ... ... кез ... ... содан соң... Стефан Цвейг жазған «Бальзак».
Тіпті, ең ... осы ... ... жөн болар. » Одан ары қарай ... ... тек оқу, ... мен ғана жетілмейтіндігін ол үшін
адамға ең әуелі табиғи дарынның қажет екенін ... ... ... болсын, кіші болсын сөз өнеріне өзіндік бір ... ... ... ... еш ... арзан кәсіп болмағанын
көреміз. Жазушының шын мәнінде ... үшін бір ғана тума ... ... фактор, ең бастылары уақыт, еңбек, ізденіс, ... ... ... ... Бұл жерде ізденіс дегенде оқу мен біліктілікті,
көру мен терең тануды, ... ... ... ... ... ... айтып отырмыз. Дүниедегі талантты адамның
этолоны Л.Н.Толстойдың өзі ... ... ... ... құныға оқып өткені,
білімге деген құштарлығын ешқандай ортайтпағандығы, төрт-бес тіл білгені,
жиырма екі мың кітап ... ... ... ... ... болмаса
керек. Әр суреткердің болмыс бітімі өзіне тән ерекшелігімен ... оның ... ... да әр түрлі болып келеді. Мәселен, ... ... ... жазу ... мен ... орасан олқылық бола
тұра , ұлы жазушы Э.Хемингуэйдің өзін таң ... ... ... ... ... ... әсер етуге болады», - деп таң қалуы данышпан
жазушының творчествасындағы ерекшеліктерді дәл ... ... ... тағылымды етіп шыңдау – үздіксіз үйреніп, тынымсыз іздену, тер
төге еңбектену арқылы келеді. Ұлы ... өзі де ... ... оқып, үйреніп тәжірибесін шыңдау арқылы шын шеберлікке ... ... ... негізгі тетігі болып табылатын талантты
шыңдау мен жетілдірудің жолын әр ... ... ... ... ... келетініне көз жеткізу қиын емес.
Барлық айтылғандарды түйіндей отырып, біздер ... деп ... ... «Тән » да, дене ... да шығармашылық
процесстің нағыз меңызын құрамайды. ... ... ... ... ... маңызын емес, оның сыртқы көріністерін
ғана сипаттап көрсетеді. ... ... өте ... ... ол ... саламыздың түкпірінде әрекет ететін ... ... ... ... ... ... сарқылмайды да.
Ол эвристикалық қызмет барысындағы ... ... ... ... ... ... ... жұмысымен, бүкіл оның өмірімен
дайындалады.
Шабытты дайындай ... екі ... ... болады. Тар
мағынада- жұмыстың орны, жағдайы, оған дене ... ... осы ... ... ... ... мен ... кең мағынада - суретшінің кәсіби бейнесі.
Осы кәсибиліктің алғашқы және маңызды ...... ... ... мен ... ... ұлы шебердің өмірі алып,
ауқымды жұмыстан құралады. Осы тезисті ... үшін кез – ... ... ашып ... ... боса ... ... айналысатын адамдардың
көпшілігінде және ... ... ... ... ... ... ... маңызы жоқ» деген пікір туындайды. Ұлы
шеберлердің, ... ... ... ... дегеніміз – бұл
ойын» деген сөзі де шығармадағы пікірдің пайдасына ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ жазушының да,
реинессердің де, ... де ... бар ... ... әлдебір жағдайларды, оқиғаларды ойнатып, өз ... ... ... авторға («Театр романындағы Максудовты еске
түсірейік») ... жан ... ... Осы ... ... ... шығармашылық еңбек сияқты көркем еңбекте өте ... ... ... ... туралы белгілі ... ... ... ... ... деуге болады: шығармашылық ол
әрқашан сенімен бірге болатын ... ... бұл ... ... ... қажет етеді. Суретші өз туындысын ... ... ... ... ... ... Сырттай қараған
адамға ол ешнәрсе ... ... ... – көше ... ... ішінде ерсілі – ... ... жазу ... алдында
қозғалмай отырады. Эвристикалық қызметтің осы бір ... ... ... суретші әбден шаршатады. Зерттеушінің
пікірінше, «шығармашылық процесс қан ... ... ... ... асқа деген тәбетінің ... ... ... және ... жүйенің
белсендеуімен, қабылдауымен ... ... ... ... ... дүниеніұмытумен), ... және ... ... ... ... ... әлдебір шектік ... ... ... ... жайт емес. Шығармашылыққа қарсы ... ... ... ми ... ... ... суретшінің көз
алдында әрекетсіздіктің жүздеген ... ... ... - Лев ... ... ... - өнер
үшін өзінің ... ... ... ... ... ... болуымен танылады. Өмірде үстірт дилетантизмнен ары бара
алмайтын дарынды ... көп ... Бұл ... – «шалалық
тәңірі» көптеген қабілетті адамдарды құртты. ... ... ... ... ... болу үшін, өз ... қуат ... үшін ... ... ... ... ... төзім
жетпей жатады.
Жігер мен мақсатқа талпыну суретіне ішкі ... ... мен тең ... ... ... келу кету ... өнерді өзіндік ... ... ... ... әрі толықтырылмайды.
Осы тұрғыдан алғанда, М.Нестровтың ... ... ... Евграф Сорокин туралы ... ... ... ... ол ... ... адамдардың бәрінен жақсы білетін,
студенттер арасында зор беделге ие ... ... бір ... ... ... ... ... өз палериеясы үшін ... ... ... бұл ... ... ... ешбір маңызды нәрсе
жасамады. «Байлап алған жалқаулық оны, ... сөзі ... ... ... ... ... еңбек сүйгіштік, «ауыр ... ... ... әлі де ... ... ... Маңыздысы
–шығармашылық еңбекті дұрыс ұйымдастыра білу. Әрине, ... ... ... ... айтуға болмайды, ... ... ... ... кейбір ортақ заңдылықтарда айтуға
болады.
Сонау ежелгі ... – ақ бір күн ... бір ... ... ... ... тезис жариланған ... Кез ... ... ... ... реттіліктің маңыызы осылай
атап өтілген болатын.
Әрине, кез ... ... ... ... ... ... ... ие. Б.И.Чайковскидің мына пікірлерімен келісуге
болмайды: Барлық кезде ... ... ... ... әртіс екі қолын
бос қойып, бүгін еңбекке ... жоқ ... ... ... ... ... ... өзі – жалқаулықты жеңе ... ... ... ... өрлеген шақта Врузбель туралы әңгімелей ... бірі оның «12с. ... 4с. ... ... ... ... Келген уақытының көп ... ол ... ... » ... ... ... ... кезінде де
белгілі бір мақсатта күн батқан ... ... ... де ... ... ... әрі өнімді жұмыс
істеді. Мәселен, И.Бунин жазушы Валентин ... еске ... ... ... ... өз ... ... скрипкашы ие
келсе пианист сияқты.. Күнде өлең жазу керек. Кері ... ... ... ... ... ... қалады. Не туралы жазу
керек. Егер судың өсы уақытта ... ... ... ... ... соны ... Тілі салақтап бара жатқан ... соны ... Бір ... ... өлең ... ... ит
болып жүрмесін. Ағашты ... ... ... су ... ... ... дұрыс анықтама берпірңіз. Иығына ... ... суда ... көпіршік ұстай алып, ... ... ... ... ... ... аяқ киімі астындағы ... ... ... Бұл ... ...... ... – шылдыр,
сақыр –сұқыр да ... Өзге бір ... ... қажет ететін ... ... ... ... ... ... арналған тұрақты ... ... ... деп ... жаттғуларды ол таммалармен салыстырады. Осы ... ... ... маңызды деп таппайды. Ол үшін ... ... ... ... Леонид Леонов біршама басқаша қарайды. Ол
сонау 1956 ... ... ... жарық көргенге дейін
біраз бұрын ... сөз ... ... деп ... ... ... қолыма аққа қарамен ... ... бір ... ... ... Оның ... мынадай: сізге жазатын
ешнәрсе болмаған шақта – бәрібір ... ... да бір ... ... бұл ... әрі ... жайт. Әрине, кез ... ... ... ... қауіп келтірмейтін әрекетпен
шұғылдануына болады. Бұл үшін ол өз ... ... ... ... ... күмәнім жоқ. Мен жас ... ... ... ... ... көз қарастарын, стиль
жинақылығын дамытуға ықпал ететін ... ... ... ... дәл ... ... ала ойластырылған туынды сулетін ... ... ... ... алдын –ала, ең болмағанда,
ақыл – ойды ары- бері қозғалып тұру үшін ... ... ... ... ... ... көңіл бөледі. Бұл мазмұн автордың кең ойымен, ... ... ... ... керек. Егер бұның шығармашылық
актінің ... жазу ... ... жаттығулардың
мәжбүрлі болуына көңіл аударса, ал Леонов ... ... ... ... ... мүмкіндігіне басты сипат береді.
Бұл тартыста кімнің ұстанымы ... - ... ме ... ме? Бұл ... ... ... беру ... жоғарыда келтірілген
көзқарастардың әрқайсысыда жазушылардың өз тәжірибесі қорытыланған.
Дворлидің ... ... ... ... ... ... ... стильдік шеберлікті ерекше меңгеруді қажет етеді.
Дастаевскийге тән ... ... ... ... ... Әлемдік оқиғаларда қамтуға ... ... ... мен
идеялар стихиясы маңызды болып келеді.
Сондай –ақ, егер ... осы ... ... жан ... және ... ... ... алатын болсақ, онда
олардың арасындағы айырмашылық елеусіз ... ... ... ... пинист қағидасы бойынша жұмыс істегенде Бунинде «ортақ
идеяларға» жат емес ... бұл ... оның ... ... ... жоқ. Бар ... психиканың түкпірінде жасырынып жатқан
болатын. Леоновта, ... ... ... ... қайта жазған
кездерінде өз шеберлігін ұштайтын пианистің қағидасы ... ... ... ... да ... процестің түрлі ригаттарына
жармасып ... ... өзі ... ... ... бір пікір
алшақтығына әкеледі. Шығармашылықтың эстетикалық теориясы үшін олардың
пікір алшақтықтары ... ... ... ... ... туралы
ой маңызды.
Суретшінің күн ... ... ... ... ... ... ... де осындай төзімділік қажет. Миро
өз шеберханасында керемет тәртіп орнатпай, ... ... ... ... Ал ... үшін ... ретсіздік – қалыпты жағдай.
Ол мұнда өзін судағы балықтай сезінеді. Бұл ... ... ... ... «бір ақын ... столында сағат 9-дан 13-ке ... ... ... 6-дан 11-ге ... ... ... күн тәртібі
жақсы? Жөнсіз сұрақ. Шығармашылық теориясы үшін жөнсіз ... ... ... ... ... үшін жөнсіз сауал
емес».
Сондай –ақ шығармашылық еңбекті ... ... ... де бар. Сол ... ... ... қатаң әрі ... ... ... ... ... ... қорытында мынадай: шабытқа ғана жүк ... ... ... өнер мен музикада нағыз жаңа ... ... ... ... рибо мен ... - ... ... шабытсыз да іске аса береді деп санайды. Оған
дәлел ... ... ... мен ... ... ... ... да Винчи, Нюьтон, Эдиссон) сүйенеді, өйткені олар
шабытты бастан ... жоқ дей ... ... ... ... айқын экспрессиясы ... ... өзге ... да ... ... кескіндемешісі Дега былай деп ... «Мен не ... ... ... және ... шберлерден үйренудің нәтижесі – шабыт
туралы, темперамент ... мен ... де ... Оның ... ... ... да ... айтады: «Төзімді ... ... ... - ... ... қажеті жоқ. Суретшінің бірден ...... ... ... ... ӨЗ еңбегіңізді
адал жұмысшылардай атқарыңыз. ... ... ... ... ... кездестік. Мәселен, дербес интервью алу кезінде
сұралғандар бірі ... ... ... ... па? ... «» -Орыстың ұлы жазушысы, әлем ... ... ... «Өнер туралы» атты мақаласында былай деп ... ... ... ... және жаңа болу ... суреткердің
өзі эгоистік өмір сүрмейтін, адамгершілігі мол адам ... ... ... ... ... ... тұрғыда өмір сүруі керек»1.
Жазушылық ... ... ... ... кемелінен асқан
талант – Л.Толстойдың көркем сөз өнер ... ... ... бұл ... әдебиеттануда мәңгілік ... ... ... суреткердің қоғамдық тұлғасы мен ... ... күн ... сайын жаңаша танымды қажет ... ... түрі ... ... ... ... бітім болмысына тікелей байланысты. Тумысынан дарынды жанның
өсе келе кім болмағы, оны қоршаған ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық тұлғасын оның наным-
сенімі, білік-білімі, өмірде көрген білгені, жинақтаған ... ... ... талант, дарын айрықша қасиеттер өнер иесінің
қоғамдық танымына, ... ... ... ... ... ... да ... бір көркем туындының жазылуына,
кейде өнер жолын таңдауға қаламгердің өмірбаяны, ... ... ... ... мол ... ... ... толық қанды талант иесі
болуы үшін ... тума ... ... ... ерекше таланттылық
қажет. Әйтсе де өнер иесі – ... ... ... оның
азаматтық рухынан, қоғамдық ... ... жөн. ... ... ... ... кез-келген кісіде бар, олай
болмаса ... кісі ... де, ... ... де ... қабылдап, сезіне, түсіне алмас еді. Ал, ... ... тән ... ... тізіп айтса болады»2 - дей ... ... ... жеке-жеке талдап көрсетеді:
«Біріншіден, сезім. Нәзік сезімталдық. Қоршаған өмірден өзіне ... ... ... ... әсер алу, көз алдындағы құбылыстарды ерекше
сезіну, нәзік түйсіну...
Екіншіден, бақылау. Нәзік ... ... дәл ... ... ... ... ... фантазия. Бақылап білген, сезген ... ... ... ... творчестворлық қиял – таланттың серігі...
Төртіншіден, интуиция...
Бесіншіден, өмірбаян: Тәжірибе молдығы.
Алтыншыдан, парасат. Сананың саралығы. Шын талантқа ... ... ... ... мол парасат керек.
Жетіншіден, шеберлік. Нағыз маман, суреткерге тән шеберлік болмаған жерде
суреткерлік даналық та ... ... ...... қабілетсіздік –
дарынсыздық, дарынсыздық – талантсыздық...»
Аталып көрсетілген сегіз ерекшелік сөз өнері иелерінің барлығына тиесілі
қасиет. Бұл ... өзге ... үшін рет орны ... ... ... ... ... орында тұруы да
әбден мүмкін. Бірақ қарапайым арифметикалық ... ... ... ... ... ... бұдан суреткерлік
ерекшеліктің қасиет құны ... ... Ұзақ жыл ... ... ... ... бұл ерекшелітерге қосымша ... ... атап ... ... ... Әркімнің
шығармашылық жолы әртүрлі қалыптасатыны ... да, ... ... ... жинаған ірілі-ұсақты тәжірбиесі, өсу мектебі болады.
Мәселен, отыз ... аса ... пен ... ... ... Қазақстанның халық жазушысы М. ... ... ... ... бұл ... ... әдеби-тарихи, теориялық
тұрғыдан талдап көрсетеді. ... ... ... өнер иесі ... ... ... болып табылатын, бұл хамсаның тек көркем
әдебиетке ғана емес, әдебиеттану ғылымына да ... ... мол. Бір ... ... ... ұзақ жылғы шығармашылық ізденіс, ... ... ... ... ... ... өзекті
мәселелердің жазушы лабораториясы, ... ... ... ... болмысы мен қоғамдық санасы туралы ғылымға қажетті
жаңалықтарды нақтылап береді. ... пен ... ... ... М.Мағауин жазушы болудың шартарын былайша атап ... ... ... ... айтқан, айтпаса да анық – бірінші шарт
– дарын, - Тәңірінің сыйы, тумыс. ...... шарт қана ... ... ... десеңіз, барлық шарттың оннан тоғыз салмағы осы, туа ... ... ... ... ... құсқа дейінгі аралықтағы тіршілік
кебінен тыныс табу, жанды-жансыз табиғаттың сұлулығын танып, түйсіну - бұл
да ең ... ... ... ... ... бір белгі қиялдың
байлығы: кез-келген таныс, бейтаныс кісінің өткен-өтпеген ... ... ... ... ... әуелгі бастауы, ақырығы ұштығын
шамалау, ... ... ... ... ... қайта жасау-жүйесіз
шалықтау емес, өзіндік құрылымы, даму заңдылығы ... Осы ... ... ... ... үшін аса ... тағы бір
нышан-жан-жансыз заттың тек өзіне ғана тән ... ... ... ... ... тән ... қасиет: жылы жүрек, табиғатқа жақындық,
қиял байлығы, аңғарымпаздық және сурет зердесі дедік...
...Осы ... ... ... ... – табиғи дарын – болашақ
қаламгерді риясыз ... ... ... ... ... талап
ақыр түбінде межелі ... ... ұзақ ... ... ... ... танымдық тұжырымы
академик З.Қабдоловтың пікірлерімен сәйкес келеді. Әйтсе де, ... ... ... атап көрсеткен шабыт туралы М.Мағауинның
пайымдауы мүлде ... ... жыл ... ... анық ... ... ... жоқ нәрсе. Шабыт жоқ. Бап бар, машық бар. Бап – алаңсыз көңілге
байланысты. ...... ... байланысты». Ал, жазушы
Қ.Жұмаділовтың шабыт және оның ... ... ... былайша: «Шабыт
дегеніміз – бір іске кірісер алдыңдағы ықылас, еңбекке деген ... ... ... ең ... жазушыға керек»4. Дегенмен, жазушылардың
машық, бап, шеберлік туралы айтылған ойлары бір арнадан тоғысатын ... ... ... ... ... тоқталған дарын, сезім, түйсік,
ізденіс, ... тағы ... ... ... әсер ықпалы
туралы айтқандары З.Қабдолов, М.Мағауинның пікірлерін толықтыра түседі.
«Бар ... ... ... ... атасы-құдайберген азды-көпті
қабілет болса, анасы – жан қияр еңбек. Үнемі, үздікісіз ... ... ... ... да сәті ... межелі мұратқа жеткізері анық» , - ... ... ... екі ... ... ... бұл турасында «Жазушылық о баста табиғат берген, туа ... ... шын ... азапты ауыр еңбекпен, мол тәжірибе, машық
пен жетесін. Бірақ ол ... ... ... ... жазу ... ... сөз емес...» - деп байыпты бағам жасайды. ... ... ... ... ойдың барлығы суреткердің талант табиғатының мазмұн,
мәнін ашатын құбылыс ... ... ... ... ... адамға тумыстан дарыса, сол талантты шындау
әркімнің ... жолы мен ... ... ... ... ... ... Э.Хемингуэй адамның балалық шағының бақытсыз болуы және
ол көп көрген қиыншылық ... ... ... игі ... етіп,
қосымша тақырып, тың идея береді ... ... ... ... ... да, ... шығатындар да бар. ХХ ... ... ... көрнекті өкілдерінің туындыларынан ... ... ... ... ... ... Балалар әдебиетінің
жарық жұздызы Б.Соқпақбаев, Халық жазышылары С.Мұратбеков, ... ... ... мен ... ... нәзікте
әсем, әсерлі рухани көпірі бары белгілі. Қазақ ... ... ... ... ... ... ... ауыр өмірді
қалай бастан кешіргенін сәби ... ... ... ... ... өсе келе сол ... арқау еткен теңдессіз
дүниелерді өмірге алып келді. ... ... ... ... ... «Жусан исі», «Жабайы алма», «Бұлтсыз күнгі найзағай», «Қырық
бірінші жылғы келіншек», «Ай мен ... ... ... т.б. ... жеке ... алынғанымен тұтас бір ұлттың ... ... пен ... құнды дүниелер. Сөз өнеріне ерекше
еңбек ... ... ... тағдырына үңілсеңіз ... – олар ел ... ел ... қалың оқиға
ортасынан табылып, қоғамдық, саяси-әлеуметтік, мәдени іс-шараларға үлес
қоса ... ел ... ... ... ... ... ... бір қоғамда өмір сүреді, ... бір ... ... ... ... оның ... да ... бір
қоғамдық мән, мазмұн бар. ... да – ... ... төл ... ретінде суреткенрдің өң бойы мен өмірінен ... ... орын ... ... ... ... танылған, көптің
арман, қиялын сомдаған ... ... ... үшін ... ... сөзсіз. Халықтың ортақ тұлғасы болған ... ...... парасаттылық, білімділік, кісілік келбетінен анық
аңғарылады. Нағыз адамгершілік ... ... ... орнығуына өнер
ортасы, әлеуметтік, қоғамдық, тарихи, саяси жағдайлар да жетекші қызмет
атқарады. Суреткер ... ... ... ол өмір бойы ... ... кеңітіп, санасын биіктете түсу ... ... ... ... жазушы я ақынды дайындайтын оқу орны жоқ. Тіл-
әдебиет, журналистика факультеттері ... ... ... дарын,
қабілетті ұштап шығармайды. Ары қарай барлық мәселе болашақ өнер иесінің
өзіне байланысты. Ұзақ ... ... ... ... ... ғана ... қоймайды, осы жолда оның азаматтық келбеті яғни,
қоғамдық көзқарасы, қайраткерлік белсенділігі, отаншылдық, ... ... ... Осы ... келер болсақ, біздің
әдебиет тарихында орны бар, ... ... ... ... ... ... рухани тұғырын ... ету ... ... ... ... Собрание сочинений, т. Х, стр. 717.
2. Қабдолов З. Сөз өнері. А., 1997, 164 ... ... Ә., ... Л. ... ... . А., 2000,240 б
Мағауин М. Мен. А., 1999, 102 б.
4. ... Қ. ... ... А., 1999, 601 б.
Ізденіс

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектепке дейінгі ұйымдарда дене шынықтыру нұсқаушысының кәсіби шеберлігін шыңдау жолдары18 бет
Ақпараттық технологияны қолдану ерекшеліктері3 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының геометриалық түсініктерін қалыптастыру жолдары47 бет
Бастауыш сыныпта дамыта оқытудың ғылыми педагогикалық негiздерi37 бет
Бағдарлы оқытуды ұйымдастырудың педагогикалық-психологиялық маңызы7 бет
Дидактикалық ойындар-оқыту құралы7 бет
Еркін күрес22 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Педагогикалық құзыреттілік6 бет
Шет тілдеріне оқытудың инновациялық әдістері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь