Экологиялық проблемалар туралы мәлімет

І Кіріспе. Экологиялық проблемалар . қазіргі таңдағы өзекті мәселе.
ІІ Негізгі бөлім:
1. Экологиялық ахуал нашарлауының антропогендiк факторлары 2.Капустин Яр 3.Жайықтың жайын айтсақ ...
ІІІ Қорытынды. Қазақстандағы экологиялық проблемаларды шешу жолдары
Күрделі мәселенің түп тамырларының бірі экологияда жатырғаны ешкімге жасырын емес, себебі өмірге қажетті басқа қоғамдық, экономикалық, әлеуметтік ахуал бізде басқа өңірлермен салыстырғанда артық болмаса кем емес.
Елімізде жұмыс жасап жатырған үкіметтік емес ПРООН деп аталатын мекеменің қызметкері Гордон Джонсонның деректері бойынша тек соңғы он жыл көлемінде еліміздегі киіктер саны 40 есеге, Каспий теңізіндегі қызыл балықтар саны 8 есеге дейін азайып кеткен. Жыл сайын өте үлкен көлемде итбалықтар қырылуда. Мұның басты себептерінің бірі мұнай мен газды өндіру барысында табиғатымызға жыл сайын келетін орасан зор зиян мен табиғат байлығына деген тойымсыздық. Біздің еліміздегі жан - жануарлар әлемінің төрттен бірі Қызыл кітапта тіркелгендігін ескерер болсақ, осы бір адам психологиясына ғана емес, табиғат экологиясына да жат қылықтарды уақытылы “құрықтаған” абзал.
Қатты алаңдататын нәрселердің бірі - Каспий аймағының экологиялық жағдайы. Теңіз жағалауындағы мемлекеттердің өз беттерінше қолға алып жатқан іс-шараларының жеткіліксіздігі, теңіздегі экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін жүйелі іс-әрекеттердің жоқтығы, Каспийдің экологиясы бүгінгі күні дағдарыс деңгейіне жақындығы, теңіздің, теңіз жанындағы жердің, ауаның ластануы, тірі ағзалардың, жәндіктердің, өсімдіктердің азаюы, аурудың көбеюі айтылып жүрген мәселелер болғанман, әлі шешуін тапқан жоқ. Өкінішке орай осы бір Каспий теңізі аймағына қарайтын бес мемлекет тарапынан теңіздің проблемасымен айналысатын халықаралық қозғалыс құру мәселесі де күн тәртібінде тұрғандығымен әлі күнге дейін шешілер емес. Осы проблемаларды бірігіп шешу мақсатында сот, құқық және табиғат қорғау органдарымен бірлесіп мемлекетаралық ұйым құратын мезгіл жеткен секілді. Осы ұйымды құру жөнінде біздің ел бастама көтерсе құба құп. Елбасы Н.Назарбаевтың жалпы дүние жүзіндегі беделін ескере отырып, қазіргі уақытта ауадай қажет осы мәселені алғашқы болып көтерер болсақ, ол іс біздерге тек қана оң ұпай әкелетіні сөзсіз. Әрі Каспий өңіріндегі бекіре балығының 90 пайызы осы теңіздің Қазақстан бөлігінде жатқандығы да ескеруге тұрарлық жағдай. Еліміздің табиғатына жанашырлық ахуал - күйді көтеру - бәсекеге бет алған қабілетті 50 ел қатарынан нық орын алу үшін керек фактор екендігі сөзсіз.
Ғалымдарымыз қазіргі таңда экология мәселесі атом қаруынан да қауіпті екендігін айтып жатыр. Бүкіл жер бетінде миллиардтаған органикалық заттар атмосфералық ауаға көмірсутегі газы арқылы таралады. Бұған жершарында күн жылынуы мәселесін де қосуға болады. Тіпті Д. Менделеевтің өзі де біз мұнайды жағу арқылы өз ассигнациямызды жағамыз деген екен.
1. Қуатбаев. Жалпы Экология
2. «Экология және тұрақты даму» ақпараттық журналы, № 5 (мамыр), 2003ж.,
18-28б.
3. Ж.Аланов, «Егемен Қазақстан», 12.05.2007
4. «Экология және тұрақты даму» ақпараттық журналы, № 6 (маусым),
2003ж., 48-49б.
5. «Саясат Policy» ақпараттық журнал, №7 (шілде) 2002ж., 51-53б.
        
        Жоспар:
І Кіріспе. Экологиялық проблемалар – қазіргі таңдағы өзекті мәселе.
ІІ Негізгі бөлім:
1. Экологиялық ахуал нашарлауының антропогендiк факторлары
2.Капустин Яр
3.Жайықтың жайын ... ... ... ... ... шешу жолдары
Қазіргі таңдағы Қазақстандағы экологиялық проблемалар
Күрделі мәселенің түп тамырларының бірі экологияда жатырғаны ешкімге
жасырын ... ... ... ... ... ... экономикалық,
әлеуметтік ахуал бізде басқа өңірлермен салыстырғанда артық болмаса кем
емес.
Елімізде жұмыс жасап жатырған үкіметтік емес ПРООН деп аталатын
мекеменің қызметкері Гордон Джонсонның ... ... тек ... он ... еліміздегі киіктер саны 40 есеге, Каспий теңізіндегі қызыл
балықтар саны 8 ... ... ... ... Жыл ... өте ... ... қырылуда. Мұның басты себептерінің бірі мұнай мен газды ... ... жыл ... ... ... зор зиян мен табиғат
байлығына деген тойымсыздық. Біздің еліміздегі жан - жануарлар әлемінің
төрттен бірі Қызыл кітапта ... ... ... осы бір ... ғана ... табиғат экологиясына да жат қылықтарды уақытылы
“құрықтаған” абзал.
Қатты алаңдататын нәрселердің бірі - Каспий аймағының экологиялық
жағдайы. ... ... ... өз ... ... алып жатқан
іс-шараларының жеткіліксіздігі, теңіздегі экологиялық қауіпсіздікті
қамтамасыз ететін жүйелі іс-әрекеттердің жоқтығы, Каспийдің экологиясы
бүгінгі күні дағдарыс деңгейіне жақындығы, теңіздің, теңіз ... ... ... тірі ағзалардың, жәндіктердің, өсімдіктердің
азаюы, аурудың көбеюі айтылып ... ... ... әлі ... ... ... орай осы бір ... теңізі аймағына қарайтын бес мемлекет
тарапынан теңіздің проблемасымен айналысатын халықаралық қозғалыс құру
мәселесі де күн тәртібінде ... әлі ... ... шешілер емес. Осы
проблемаларды бірігіп шешу мақсатында сот, құқық және табиғат қорғау
органдарымен бірлесіп мемлекетаралық ұйым құратын мезгіл ... ... ... құру ... біздің ел бастама көтерсе құба құп. Елбасы
Н.Назарбаевтың жалпы дүние жүзіндегі беделін ескере отырып, ... ... ... осы ... ... ... ... болсақ, ол іс біздерге тек
қана оң ұпай әкелетіні сөзсіз. Әрі Каспий өңіріндегі бекіре балығының ... осы ... ... ... ... да ескеруге тұрарлық
жағдай. Еліміздің табиғатына жанашырлық ахуал - күйді көтеру - бәсекеге бет
алған қабілетті 50 ел қатарынан нық орын алу үшін ... ... ... ... ... ... ... атом қаруынан да қауіпті
екендігін айтып жатыр. Бүкіл жер бетінде миллиардтаған органикалық ... ... ... газы ... таралады. Бұған жершарында күн
жылынуы мәселесін де қосуға болады. Тіпті Д. Менделеевтің өзі де біз
мұнайды жағу арқылы өз ассигнациямызды жағамыз деген ... ... ел ... ... мәселесін шешуде ең қауіпті деген
экологиялық апатты аймақтарын Бүкілдүниежүзілік Ұлттар Ұйымы ... ... ... ... ... Н. Назарбаев осы ұйым алдына Арал мәселесін
қойып отыр. ... ... ... ... емес жерлерге Семей,
Балқаш, Арал, Байқоңыр жатқызылып келсе, соңғы кездері олардың құрамында
облысымызға қарайтын Тайсойған, Каспий аймақтары да ... жүр. ... ... ... мақсатында Елбасы қол қойған Экологиялық
қауіпсіздік тұжырымдамасы жергілікті жерлерде жүзеге аспай отырғандығы
жасырын ... 90-шы ... ... ... ... ... Химия институты мен «Приморский» реабилитациялық
орталығының ғалымдары тексеру жүргізе отырып, тек Тайсойған ... су ... ... ... никель, ал топырақта алюминий,
магний, кальций, хром сияқты элементтердің нормадан тыс көптігі туралы
ақпараттар берген болатын. Сол ... бері ... жыл ... ... ... жалғастыру туралы ешбір жан ауыз ашпай отыр.
Осы сұрақтарды Парламент пен Үкімет алдында көтеретін уақыт жеткен секілді.
Атырау өңірінен сайланған депутат ағаларымыздың осы ... ... ... ... басқасын айтпағанда, Атырау облысында ірі – ірі
мемлекеттік мұнай мен газ өндірушілер, өңдеушілер мен тасымалдаушылар жұмыс
жасап жатырса да, олардың ... ... ... ... ... әлі жоқтың қасы.
Қоршаған ортаны қорғау ісінде адам денсаулығының экологиясы табиғат
экологиясымен бір қатарда тұрғаны белгілі екендігін ескерсек, бұл ... ... ... секілді сот органдарының да алдында үлкен келелі
істер тұр.
Табиғат қорғау заңдылығын сақтамай қоршаған орта байлығын үдемелі
түрде игеру Атырау ... ... ... ... әкеліп
соқтырып отыр.
Сот тәжірибесінен көрінгендей, кейбір жағдайларда Атырау облысы
аумағында жұмыс істеуші мұнай компаниялары Қазақстан Республикасының
табиғат қорғау заңдылығын бұзуға жол береді. ... ... ... зиян ... ... зор. Ол зиян ... ... қаржы
түрінде өндірілуде, бірақ ол теңіздің тамшысындай. Қазірдің өзінде Атырау
облысының соттарында көп мөлшерде осындай ... ... ... ... ... аумағында жұмыс істеуші мұнай компанияларының бүгінгі
күнгі ең ... ... - ... ... рұқсат етілмеген жолмен ластауды
болдырмауға бағытталған нәтижелі шараларды жетілдіру. Осы бағытта олар
мұнай-газ игеру жұмыстарын жүргізу ... ... ... ... ... ... ... тәсіл мен технологияны таңдауы
қажет.
Аталған мәселенің маңыздылығы Каспий шельфінің жеделтетілген түрде
игерілуі мен осының салдарынан Каспий теңізінің ... ... ... ... де ... ... ... ұзақ уақытқа сақтауға
бекітіліп қойылған (законсервированные) су астындағы ескі скважиналардан
кез-келген уақытта төнген мұнай ағып кету қаупін де естен ... ... ... мен ... ... қоса ... ортаны
қорғауға бағытталған заңнамаларды жетілдіруде өз ойларын ортаға салу ... ... ... сот тәжірибесінде кездесетін проблемаларды талдау
мүмкіндігі соттар, өкілетті органдар мен жер қойнауы байлықтарын игерушілер
бас қосқан 2007 ... 27-30 ... ... ... ... ... ... өткен Батыс өңірлік республикалық семинарда туды.
Семинар Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты мен Неміс техникалық
ынтымақтастығы қоғамының ұйымдастыруымен мұнайлы астана – ... ... ... ... Азия мемлекеттерінде құқықтық және сот
реформасына қолдау көрсету” жобасының директоры Иенс Деппе мырза Германияда
мұнай-газ және басқа да өндіріс ... ... ... ластау
проблемасының жоқтығын атап өтті.
2007 жылдың 9 қаңтардында “Қазақстан Республикасының Экологиялық
Кодексі” жарық көрді. Заңның Қазақстан Республикасының ... ... ... ... өтеудің міндеттілігі туралы 321
бабында «экологиялық құқық бұзушылық жасаған тұлғалардың жеке тұлғалардың
денсаулығына келтірілген зиянды, жеке және заңды тұлғалардың мемлекет
мүлкіне ... ... ... ... ... ... ... заңнамасына сәйкес сот шешімі бойынша жүргізіледі», деп
көрсетілген. Тек соңғы жылдардың өзінде біздің облыс бойынша осындай ... жол ... ... ... мен тұлғалар тиісті жазаларын сот
органдары арқылы алды. Еліміз бойынша 2006 жылы табиғат қорғау заңдарының
сақталуы бойынша 15 мыңнан ... ... ... 13 ... ... ... ... 4,3 миллиард теңге қаржы мемлекет
қоржынына түссе, оның көбшілігі әртүрлі деңгейдегі соттардың ... ... ... ... ... тек қана ауданаралық экономикалық
соттың шешімдерімен өңір экологиясына өрескел ... ... ... ... компанияларынан 2005 жылы 740 миллиондай теңге мемлекет
пайдасына өндірілсе, 2006 жылы 1 ... ... ал 2007 ... ... және ... ... ... Каспийдiң солтүстiк және солтүстiк-шығысындағы суы таяз қайраңды
аймағы ... ... ... ... түрiнен және планктондар
мен су түбi балдырларының ондаған түрлерiнен тұратын азықтық қор құрайтын
балықтар мен құстардың табиғи өсiп-өнуiнiң бай ареалы болып ... ... ... ... ... ... соның iшiнде
бекiрелер, Каспийдiң қазақстандық суларында және Едiл мен Жайық өзендерiнiң
атырауларында мекендейдi.
      Каспийдiң солтүстiк-шығыс бөлiгiндегi ... ... ... ... ... бар. Сулы-сазды алқаптарда құстар мекендейдi,
ал келуi-кету кезiнде миллиондаған су құстары уақытша ... ... бiрi ... ... ... ... уақытта аймақ теңiз деңгейi көтерiлуi, қоршаған
ортаны ластаудың өткен жылдардағы және қазiргi ластанудың шешiлмеген
проблемалары, жалғасып отырған экожүйе тозуы мен биологиялық
алуантүрлiлiктiң ... ... қоса ... ... ... әсерiмен байланысты бiрқатар қиындықтарды бастан кешiп отыр.
      Солтүстiк Каспий бiрегей экожүйесiнiң ... ... ... ... ... ... Едiл мен Жайық өзендерi атырауларын
қоса алғанда, Солтүстiк Каспийдiң шығыс бөлiгiнiң акваториясы ҚP Үкiметiнiң
қаулысымен 1974 жылы ерекше ... мен ... ... бар ... ... ... Ресей жақпен iргелес қорық аймақтарын есепке алғанда
Солтүстiк Каспийдiң ... ... ... ... ... ... ... және ұлттық сарапшылардың бағалауы бойынша Каспий теңiзi
қазiргi уақытта биологиялық өнiмдiлiктi айқындайтын ... ... сыни ... тұр. ... экологиялық проблемалардың бiрқатары
трансшекаралық сипатқа ие.
      Экологиялық проблемаларды бүкiл Каспий өңiрi елдерi мен халықаралық
ұйымдарының бiрлескен күш-әрекеттерiмен шешу мақсатында Қазақстан
Республикасы соңғы бiрнеше ... бойы ... ... ... (КЭБ) iске асыруға қатысып келедi. КЭБ мақсаты экологиялық
ахуалды тұрақтандыру және Каспий теңiзiнiң қоршаған ортасын, сондай-ақ
жағалаудағы аймақты халықтың ... өмiр ... және ... ... үшiн ... болып табылады.
      КЭБ бiрiншi фазасын iске асыру шеңберiнде Каспий теңiзi мен ... ... ... ... ... талдау
жөнiндегi жұмыстар жүргiзiлдi. КЭБ халықаралық және ұлттық сарапшыларының
қатысуымен трансшекаралық диагностикалық талдауды әзiрлеу процесiнде
аймақтың мынадай ... ... ... жағалау аймағы мен теңiз суының ластануы, қоршаған орта жай-күйiнiң
жалпы нашарлауы;
      ... ... ... және ... ... мен ... бүлiнуi;
      биоресурс қорларының, соның iшiнде бекiрелердi қоса алғанда,
балықтардың кәсіптік түрлерінің азаюы;
      халық денсаулығының нашарлауы;
      мұнай-газ өндiрушi өнеркәсiп қызметiнiң ... ... ... артуы, жағалау аймағы мен теңiз суының ластануы.
      Каспий теңiзi ... ... ... ... ... ... ... акваториясын қамтитын жағалау аймағындағы экологиялық
жағдайға, сондай-ақ теңiзге құятын өзендер ағыстарының экологиялық
жағдайына ... ... ... ... ... ... жағдай тұрақсыздық,
оның iшiнде табиғи және антропогендiк факторлар жиынтығынан туындаған
табиғи ортаның азып-тозуының үдей ... ... Су басу және су ... қалу ... ... ... және желiлiк
құрылыстарды, өнеркәсiп объектiлерiн, мұнай кәсiпшiлiктерiн (40 мұнай
ұңғымасы), елдi мекендердi, геологиялық ресурстар мекендейтiн ареалды,
рекреациялық және ... да ... қоса ... ... ... ... шықты.
      Сондай-ақ жағалау аймағы экожүйесiнiң бұзылуы, жерасты сулары
деңгейiнiң ... ... ... ... ... жануарлар
мен балықтардың мекендеу ортасының нашарлауы, ареалдың өзгеруi, азықтық
қордың қысқаруы орын алды. Өзендер арналары мен түбiнiң тайыздауы
кәсiпшiлiк балықтарының табиғи өсiп-өну ... ... ... ... ... солтүстiк-шығыс бөлiгiне тән апатты тасу-қайту
құбылыстардың салдарынан орасан зор жағалаулық аумақтардың оқтын-оқтын су
астында қалады, ... ... ... ... ... ... Бұл
құбылыстар балықтардың, бинтос және су өсiмдiктерiнiң құрлыққа шығып
қалуымен, биоресурстардың ... ... ... ал су ... ... мұнай өнiмдерiнiң қалдықтарын және басқа да ластаушы
заттарды ала келедi.
      Экологиялық ахуал нашарлауының антропогендiк ... ... ... ... ... ... химиялық
ластануымен, оның iшiнде мұнай өнiмдерiмен, бұрғылау, түрлi желiлiк
құрылыстарды салу, карьерлер жасау кезiндегi техногендiк әсерлермен, сондай-
ақ геологиялық барлау жұмыстарын ... ... ... ... ... ... жерлермен ауыр бұрғылау техникасын тасымалдаумен байланысты
едәуiр жеделдеп отыр.
      Табиғат ... ... ... ... ... артта қалған
технологиясын қолдану нәтижесiнде және көмiрсутегi шикiзатын өндiру мен
тасымалдаудың ұзаққа созылған кезеңiнде болған өнеркәсiптiк авариялар
салдарынан Батыс Қазақстандағы ... ... ... ... ... 194 мың ... ... көлемi - 5 млн. тоннаға жуық болса, оның негiзгi бөлiгi
Каспий ... ... ... ... өндiру жөнiндегi операциялар
қоршаған ортаның радиоактивтiк және өзге де ... қоса ... ... ... ... ... ... кезiнде факелдерде
жүздеген миллиард текше метр газ жанып кеттi. Одан шығатын канцерогендiк
көмiрсутектерi мен iлеспе газдар жануының басқа да қауiптi өнiмдерi
атмосфералық ... ... ... алыс ... кетедi, теңiз
суларының бетiне шөгiп, судың тұздануына соқтырады, сонымен ... ... мен ... дүниесiне, сондай-ақ халықтың
денсаулығына зиянды әсерiн тигiзедi.
      Iлеспе газды, оны ... ... ... да, ... ауаны
ластау тұрғысынан да кәдеге жаратудың проблемасы өткiр тұр. Осыған
байланысты, жер қойнауын пайдалану келiсiм-шарттарында газды кәдеге жарату
жағдайларына ерекше назар аударылуы ... ... ... ... көмiрсутегi ресурстарын кең ауқымда
игеру, сондай-ақ мұнай мен газды өңдеу жұмыс iстеп тұрған ... ... және ... ... ... ... Бұл
қоршаған ортаға техногендiк ауыртпалық деңгейiн әлденеше рет еселейдi.
      КТҚС-ын игеру ... ... ... кең ... ... ... техногендiк әсерлерiнiң мүмкiн болатын
апатты салдарларының алдын алу үшiн белгiленген қызметтен болатын
техногендiк ауыртпалықтың шектi ... ... және ... ... ... ... ... болады.
      Мұнай операцияларының бастапқы кезеңiнде экологиялық және санитарлық-
эпидемиологиялық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету мақсатында ... ... алып ... ... ... елеулi түрде азайту жөнiндегi
стратегиялық мiндеттердi шешу қажет.
      Бұл шаралар биологиялық және ландшафтық алуан түрлiлiктi сақтау ... ... үшiн ... ... ... ... ... және орнықты пайдалануды қамтамасыз ету үшiн жағдайлар туғызады.
Сөйтiп, экологиялық ахуалды едәуiр тұрақтандыруға қол жеткiзiлетiн, Каспий
теңiзiнiң қоршаған ортасын ... және ... ... өмiр ... ету үшiн негiз қаланатын болады.
      Қойылған мiндеттердi шешу үшiн ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерi белгiленедi:
      қоршаған ортаның өндiрiстiк көздерден ластануын барынша төмендету
жөнiндегi ... ... ... ... ескiрген су және жағалау экожүйесiн, балықтардың қоректенуi мен ұрық
шашатын жерлерiн, сондай-ақ кәсiпшiлiк жан-жануарлар мекендейтiн ортаны
қалпына келтiру;
      Каспий теңiзi мен оның ... ... ... ... және ... пайдалану үшiн тиiмдi тетiктер құру;
      халықтың экологиялық ... ... ... ... ... ... ... қол жеткiзуiн (ҚОӘБ-тi, қоғамдық
тыңдауларды даярлауға қатысуын және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... барынша азайту
мақсатында қосымша шектеу шараларын қабылдау қажет:
      тәжiрибе-өнеркәсiптiк ... ... ... ... ... ... туындайтын қысқа мерзiмдi және қатаң шектелген
кезеңдердi қоспағанда, газ жандыруды жүргiзуге тыйым салу;
      теңiз ... шегi мен ... тыс ... ... ... жер ... учаскесiне мемлекеттiк сараптама және мемлекеттiк
экологиялық сараптама жүргiзгеннен кейiн ғана жүзеге асыру.
      Қазiргi кезде Каспий өңiрi облыстарында мұнай ... ... ... ... сiңген мазуттан тазарту жұмыстарын жүргiзуде.
Бұрынғы ластануларды жою және ағымдағы ластанудың алдын алу жөнiндегi iс-
шараларды дер кезiнде ... ... ... ... ... техногендiк
ауыртпалықтарды елеулi түрде азайтуға, соған сәйкес, аймақтағы экологиялық
ахуалды тұрақтандыруға әкеледi.
      Едiл мен Жайық өзендерi атырауларының арналарындағы
гидромелиорациялық түптi тереңдету ... ... ... балықтарының
уылдырық шашатын жерге өтуiне мүмкiндiк бередi, осы арқылы ... ... ... ... ... ... Өнеркәсiпте қазiргi заманғы бәсекеге қабiлеттi технологияны қолдану,
сондай-ақ халықаралық экологиялық және гигиеналық сапа стандарттарына көшу
қазiргi ластану деңгейiн едәуiр азайтуға мүмкiндiк бередi.
      Бұл ... ... ... ... ... ортаны сауықтыру және
су мен жер бетiндегi биоресурстардың мекендеу ортасын ... ... ... ... ... ... ... экологиялық проблемасы, ол «Капустин Яр» және «Азғыр»
әскери-сынау полигондар ... ... орта мен ... ... әсері.
Жарты ғасыр жұмыс жасаған кезде «Капустин Яр» полигонында 11 ... ... Оның ... 982,4 ... ... ... 24000
ракета жарылып, 177 соғыс техникасы сыналып, қопарылыс әдісімен грунтта РСД-
10 /СС-20/ типті 619 ракета ... ... ... ... ... улы зат ... 680 км қашықтыққа таралған.
«Азғыр» ядролық полигонында 1966-1979 жылдар аралығында жүргізілген 17 ... ... ... ... денсаулығына және қоршаєан ортаға белгілі
зиян келтірді. Одан атмосфераға 10 млн. кюри радиоактивті заттар ... ... ... жер асты ... ... жер асты кеңістігінен инертті радиоактивті газдармен ластануы
бүгінгі күнге дейін байқалады.
1992 жылы «Казэкология» Республикалық ғылыми-өндіріс зерттеу ... ... ... бойынша ядролық жарылыс арқылы пайда болған жер
асты қоймаларда 77 ден 1500 Ки альфаактивті ... мен 450 ден 50000 ... ... ... ... ЮСЭ бақылауы бойынша 1990 жылы,
яғни соңғы жарылыстан 11 жыл өткен соң атом площадкаларының аумағында
радиоактивті деңгей 15 мкр/сағ-нан 36000 ... ... ... ... ... ортаға, жануарлар әлеміне және адамға сәулеттің әсерін
ұлғайтты деп мамандар ... жылы ... ... ... ... ... орталықтың балансына, ал
1996 жылы ядролық физика институты бақылауға алды. «Капустин Яр»
полигондарының соғыс алаңы мен ... ... ... ... Бөкейорда, Жасқала аудандары (БЌО) мен Құрманғазы, Қызыл қоға
(Атырау о.) аумағында орналасқан, ал олардың әсер ... ... ... ... және ... ... ... бөлігі жатады.
Жайықтың жайын айтсақ...
Облыс әкімінің орынбасары Ербол Салықовтың баяндамасында ... ... ... ... толық мәнінде көрініс тауып,
дөңгелек үстелге қатысушылар толыққанды мәлімет алды.
Жайық – өте сирек ... аса ... ... ... ... ... орта болумен қатар, су тасымалы, жайылым, тұрғындардың
тұрмыс-тіршілігі үшін де аса ... ... айта ... кәрі ... жыры
жылға азық болардай.
Өзен бойының жай-күйін тиісті дәрежеде жүргізуді республикалық
қазыналық Орал су жолдары мекемесі жүзеге асырады. ... ... ... ... ... ... ... 623 км. аралықты қамтитын мекеме
бөлінген қаржыға сәйкес өзен суы ... ... және ... жұмыстарын
жүргізеді. Бұл кемелердің жүрісін реттеп отыруға мүмкіндік бергенімен,
өзеннің гидрологиялық режімін және судың көп ... ... ... 1990 ... 2001 ... дейін теңіз түбін тереңдету жұмыстарына
қаржы бөлінбеген, бұл оның жағдайын мүлде тұралатып тастады. 2001 жылдан
бастап ... ... ... және ... ... ... жүргізіліп,
жұмыс ауқымы 40 мың куб. метрден 240 мың куб. метрге жетті, оған сәйкесінше
1 млн. 480 мың теңге және 14 млн. 772 мың ?? ... ... ... ... ... қаржы мөлшері жыл сайын көбейе түскенімен,
бұл жеткіліксіз. Атап айтқанда, бұл өзен арнасының тек 300-350 шақырымын
ғана қамтуға жетеді. Ал толық ... жыл ... 60-70 млн. ... ... ... ... ... орай Жайық арқылы Каспийге өтетін
кемелердің саны артып, жұмыс көлемі ұлғаюда. Сондықтан өзен ... ... оны ... ... да ... Жыл ішінде өзен табанынан
5200 тоннадай түрлі қалдықтар шығарылып, тазалық жүргізіледі. Ал жыл сайын
мұндай ... ... ... 14-15 мың ... тастанды, жиналған
қоқыстарды шығару үшін 20-25 млн. теңге қажет. Оның үстіне мекеменің
материалдық-техникалық базасының нашарлығы жұмыс ауқымы мен ... ... ... ... ... өзен ... ... жақын ауылдарды
шайып кететін де қауіпті жағдайлары болған. Өзен жарқабақтарын берік
қамалға айналдыру – экологиялық апаттың алдын алудың бірден-бір ... ...... ... ... ... БҚО мен ... миллионға жуық тұрғыны үшін ауыз су көзі, халық шаруашылығын
кешенді жүргізуде сумен қамтитын табиғи бастау. Бекіре тұқымдас қызыл ... ... ... ... су ... Алайда Балық шаруашылығы
институты ғылыми-әдістемелік қолдауды өз дәрежесінде жүргізіп ... ... он бес ... бері ... бекіре тұқымдас балықтарды ихтиологиялық
бақылау және ғылыми зерттеулер жүргізілген жоқ. Балық қоры мүлде құрып
кетпей тұрғанда БҚО-да ... ... ... ... ... ... тиісті мемлекеттік және басқа да мүдделі органдар тарапынан қолдау
болғаны ... ... ... ... 400-450 млн. куб. ... су Жайық
өзенінен құйылады. Ол Ақжайық, Жаңақала, Зеленов, Қазталов, ... 77 мың ... ... ... ... екі млн. ... мен 96
гектар жерді суландыруды қамтамасыз етуде. Қазір өзен суының азаюына
байланысты құрылғыға құйылатын су мөлшері 290 млн. куб.-қа дейін азайды.
Бұл ... ауыз ... ... мал ... ... ... мүлде жеткіліксіз.
Ербол Салықов Жайық өзеніне қатысты көптеген ... ... ... ... оны ... облыс әкімдігі тарапынан қандай жұмыстар
жүріп жатқанына тоқталып, аталған ... ҚР ... ... ... ... ұсынды.
Орынбор облыстық Үкімет басшысының орынбасары Сергей Гаршинин
дөңгелек үстел ... ... ... ... ... ... өз
ойларымен бөлісті. Алдымен жиналғандарды ресейлік әріптестері атынан
Тәуелсіздік ... ... ... Гаршинин айтылған мәселелердің
екі ел үшін аса құнды екенін, Жайық өзені бассейнінің ... және ... ... шешуге арналған
қазақстандық-ресейлік комитеттің құрылуы орынды деп санады.
Кеңеске қатысып отырған ... ... ... осы ... ... мүмкіндіктер бар екені туралы қысқаша мәлімет берді.
“Аймақ” депутаттық тобының мүшелері Вера ... ... ... ... ... ... Кәкен Көбейсінов, бекіре
тұқымдас балықтар өсірумен айналысатын кәсіпкер Олег ... сөз ... ... ... Мәжілісінің «Аймақ» депутаттық
тобы көшпелі отырыстың «Жайық өзені бассейнінің экологиялық жағдайы
Әдебиеттер тізімі:
1. Қуатбаев. Жалпы Экология
2. «Экология және ... ... ... ... № 5 ... 2003ж.,
18-28б.
3. Ж.Аланов, «Егемен Қазақстан», 12.05.2007
4. «Экология және тұрақты даму» ақпараттық журналы, № 6 ... ... ... Policy» ... ... №7 ... 2002ж., 51-53б.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар жайлы мәлімет7 бет
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар туралы мәлімет9 бет
"Қабылдау бөлімі" бағдарламасы63 бет
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері. мәліметтерге ado арқылы қатынау26 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь