Польшадағы постсоциалистік кезеңдегі демократиялық өзгерістер

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 Польшаың тоталитарлық қоғамнан демократиялық қоғамға өтуінің алғы шарттары
1.1 1980 жылдарындағы І жартысындағы Польшадағы саяси экономикалық дағдарыс және «Ынтымақ» ұйымының қоғамды демократияландырудағы орны.. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2. 1989 жылғы парламенттік сайлау және демократиялық күштердің жеңісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28

2 Постсоциалистік Польшадағы реформалар
және демократиялық қоғамның қалыптасуы.
2.1. Польшадағы 90.жылдардың басындағы саяси реформалар ... ...43
2.2.Польшадағы экономикалық реформалар және нарықтық негіздердің қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..70
Пайдаланылған деректер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 73
Тақырыптың өзектілігі: 1970 жылдардың ІІ жартысы мен 1980 жылдардың басындағы Польшадағы Үкімет саясатына қарсы назарылық шерулері және «Ынтымақ» Ұйымының құрылу тарихы мен дағдарыстан шығу жолдарын қарастыру негізгі өзекті мәселе болып, табылады. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Ғасырлар тоғысында» 1996 ж. шыққан еңбегінде: «1980 жылғы КОКП ОК Бас Хатшысы Л.И.Брежневтің соңғы сапарын еске алып, ол бір мазасыз кезең еді. Л.И.Брежнев әлденеше рет арнайы байланыс бойынша Поляк Басшылығының хабарласты. Ондағы ахуал тым қауіпті еді. Социализмнің басына түсер зобалаң сол Польшадан басталғандай еді»,- деп жазды. /1,52/
Социализмнің терең дағдарысы азаматтар өмірін үлкен күйзеліске салды. Рим Папасы Иоан Павл ІІ үнемі өзінің ұстанымында отаны Польшаның дербестігін армандап, соған жетуге АҚШ бастаған Батыс елдерімен үнемі үлкен қолдау көрсетті. Соның нәтижесінде 1989-1990 жылдары Польшада және социализм құрсауындағы Шығыс және орталық Еуропада «Мақпал Революциялар жүзеге» асырылып, 2000 жылға дейін Польша әлемдік қауымдастыққа кіріккен, Еуродағы терезесі тең мемлекетке айналды.
Диссертация жұмысының деректік негізі: Диссертацияның алға қойған мақсаты мен міндетін орындауда негіз болған деректердің айнар көздеріне орай біз оларды бірнеше топтарға бөліп қарастырып отырмыз. Ең алғашқылардың қатарында тұрғаны бұл заң актілері мен қаулылары.
Деректің келесі бір тобы бұл Мемлекеттік қайраткерлердің сұхбаттары мен еңбектері нақтылы айтқанда ҚР тәуелсіздік алғанан кейінгі кезеңде халықаралық құқықтық субъект ретінде халықаралық ұйымға мүше болу осы ұйым шеңберінде қабылданған адам құқықтары мен негізгі еркіндіктерін қорғауға және сақтауға аралған құжатта Қазақстанда қосылып, ел қатарлы алға қарай дамуы қажет екендігі жайлы жазған ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың еңбектері басшылыққа алынды.
Тақырыптың негізгі дерек көздерінен: Советский Союз – Народная Польша 1974-1987 жылдар аралығын қамтитын (Құжаттар мен матриалдар жинағы). Бұл еңбекте Кеңес Одағының Польшаға жасаған туысқандық көмегі деп бағалады. Польша Президенті А.Квасневскийдің Қазақстанға жасаған ресми сапарында бүгінгі Польшаның өзідік даму жолына берген бағасы бағалық құжат болып саналады. Сонымен қатар, Информационнная бюллетень журналында Польшаның жоғарғы палатасы туралы егжей-тегжейлі мағлұматтар берілген.
1. Лыкошина Л.С. Польский кризис 80-х годов и его отраджение в общественном сознаний М., 1993
2. Я.Я.Гришин Происки контрреволюций и защита революционных завоеваний. Издательство Казанского университета 1989
3. Политический портрет Леха Валенсы М., 1992
4. Дыбковскса А, Жарын М, Жарын Я. История Польшии (с древнейших времен до наших дней) Варшава 1995ъ
5. Краткая история Польша (с древнейших времен до наших дней)
6. Сәрсенғазы Қ Польшада «Солидарность» қоғамдық саяси ұйымының құрылуы ІІ ҚазҰУ Хабаршы №1 2003
7. 100 великих Правитель ХХ века М., 2001 стр
8. Польша (Республика Польша 38,8 млн человек) новейшая история стран Европы и Северной Америкии (конец ХХ, начало ХХІ века) АСТ Астрел М., 2004
9. Брониялавский Ежи, Вачнадзе Георгии Николаевич «Польский диалог» Тбилиси, 1990
10. Советский Союз – Народная Польша 1974-1987 (Документ и материалы) М., Политиздат 1989, 485 с.
11. 1989 Надежды и тревоги М., Правда 1989
12. Польша М., Политиздат 1991
13. Польша (Актуальные проблемы общественного развития) М., 1989
14. Большие перемены на трех континентах М., Мысль 1987
15. Актуальные задачи изучения истории Польшии, россиско-польских и советско-польских отношений ІІ Экспресс информация о все союзовещ 1989 ж. Калининг Государственнй Университет, Калининг 1989, 36 с
16. Е.Биятр – Польша пять лет после перелома ІІ Свободная мысль №12-18 ІІ (1994)
17. Көкебаева Г.К. Общественно-политические перемены в странах Восточной Европы в освещени журнала «Osteuropa» стр 54-60 «Проблемы экономической и политической историй Международных отношений в Новое и новейшая время» А., 1997
18. Апарин С. «Новые лидеры страого мира» //Новые поколение 2007 23 март// №11
19. Мәшімбаев С.М. «Еуропа және Америка елдерінің қазіргі заман» тарихы (1945-2000 жж) А., 2007
20. Акулов А. ВМС Польшии морскоц об-1998 №10 с. 56-59
21. Восточная Европа на новом пути. Хроника событий документ / Т.Новинская – М., 1994, 237 с
22. Гришин П. Все чада Президент //Эхо планеты – 1995// №16 (367)-с 23 О Президенте Польшии Л.Валенса
23. Василевский Андджей Восток Запад и Польша М., Прогресс 1989
24. Испытание на прочность о-во польско-советской дружбы становление развиты Минск 1989
25. С.Әбдісадықұлы «Польшадағы оңшыл партиялардың көқарасы қандай?» // Астана Хабары 26 қараша 2005 ж.// (172-173)-3 б
26. Квасневский А. Бүгінгі Польшаның өзіндік даму жолы // Егеменді Қазақстан// 27 қараша 1997//
27. Әлімханұлы Д. «Төрт түстікке есік ашқан Европа»// Түркістан 1997 3-10 желтоқсан//
28. «История стран Центральной и Юго-Восточной Европы» М., 1997
29. Ежи Дж Виатр «Констутиционная ответовственность в Польше после 1989 года»//Контитуц право восточно-европ обозрение //№2 1996 с 12-15
30. Кравчик Рафал «Распад и возрождение польской экономики» М., 1991
31. Государство и право Польшии //Булакова, Исатаева А.Ж. Всеобщая история государство и право // Учебно-методические пособие – А., 1999 с 54-57
32. Жақып М НАТО кеңейді. Ол жақсылық па жамандық па? // Егемен Қазақстан // 19.03.1999
33. Восточная Европы на новом пути: Хроника событий док коммент /Т.Новинская М., 1994/ 237с
34. Влассв И.Независимость судей-гарантия право-судья //Сов юстиция 1992// №13-14 28-29
35. Ершов А.П. Малютина Н.Н. Проблема самоуправления и предприятиях Польшии // Труд за рубежом-1993// №2 с 64-76
36. Белов А, Кришков Истоки кризиса государственных финансов; опыт Чехин, Венгрии, Польии// Рынок ценных бумаг// 1998 №17-18 с 66-67
37. Бобрик М.Н. Полония ее пути во времени и пространстве// Межрасовые и междунациональные отношения в Европы и Америке ХІХ-ХХ вв// М., 1996 с 118-123
38. Верховная Контрольная Палата в Польше // Президент Контроль информ бюлл № 6 с 75-81
39. Гавенский М Польша Еуропаға оралуда // Жас Алаш// 14 маусым 1997
40. Машимбаев С.М. Социально-экономическое реформы в Польше (1989-2000) стр 71-76 //Қаз ҰУ Хабаршы// Тарих сериясы № 3 (22) 2001
41. Польша и Европейской союз //Саясат №12, 2004// стр 17-36
42. Вержибскии социально-экономическая трансформация в Польше //ҚазҰУ Хабаршы (Саясаттану сериясы)// 2005 №1 с 187-190
43. Десятилетие экономических реформ в Польше //Экономика и управления в зарубежных старанх// 2001 № с 23-42
44. Матыцин С.Шоковая терапия в Польша: опыт и выводы //Международный жизнь// 1992 № 5 стр 71-82
45. Бхадури и дру Ласки к., Левчик A «Переход от командной и рыночной системе: что не получилось и что теперь делать// Общество и экономика -1993 -9-10 с 75-103
46. Антоний Куклинскии д.э.н профессор Варшавского университета Экономические преобразование в Польше: Опыт и перспективы (1990-2010)// Проблемы теорий практики управления №1 2001
47. Аграрный сектор России // 2000 № с 35-36
48. Дорждецкая в аграрном секторе Польшии //АПК; экономика упр// 1999 №9 стр 61-68
49. Ермакович В., Ермакович Е. Привитизация Польше первые итоги // Проблемы теории и практики управление// 1993 № 4 стр 13-19
50. Афонин Г. Из Европы с признанием// Лит газета Казахстана// 2007 11 дек № 25 с -8
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ТАРИХ ФАКУЛЬТЕТІ
МАГИСТРАТУРА
Дүние жүзі тарих кафедрасы
МАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯ
ПОЛЬШАДАҒЫ ПОСТСОЦИАЛИСТІК КЕЗЕҢДЕГІ ДЕМОКРАТИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР
Орындаған:________________ «_____» ___________2009ж.
Ғылыми ... ... ... ... жіберілді:
Кафедра меңгерушісі: т.ғ.д., профессоры: ____________
«_____» ___________2009ж.
Алматы 2009
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
........................3
1 Польшаың ... ... ... ... өтуінің алғы
шарттары
1.1 1980 жылдарындағы І жартысындағы Польшадағы саяси экономикалық дағдарыс
және «Ынтымақ» ... ... ... ... 1989 жылғы парламенттік сайлау және ... ... ... ... реформалар
және демократиялық қоғамның қалыптасуы.
2.1. Польшадағы 90-жылдардың басындағы саяси реформалар.......43
2.2.Польшадағы экономикалық реформалар және ... ... ... 1970 ... ІІ ... мен 1980 жылдардың
басындағы Польшадағы Үкімет саясатына қарсы ... ... ... Ұйымының құрылу тарихы мен дағдарыстан шығу ... ... ... ... ... табылады. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың
«Ғасырлар тоғысында» 1996 ж. шыққан ... «1980 ... КОКП ОК ... ... ... ... еске ... ол бір мазасыз кезең еді.
Л.И.Брежнев әлденеше рет арнайы байланыс бойынша ... ... ... ... тым қауіпті еді. Социализмнің басына түсер зобалаң
сол Польшадан басталғандай ... деп ... ... терең дағдарысы азаматтар өмірін үлкен күйзеліске салды.
Рим Папасы Иоан Павл ІІ ... ... ... ... ... ... соған жетуге АҚШ бастаған Батыс елдерімен үнемі үлкен
қолдау ... ... ... ... ... ... және
социализм құрсауындағы Шығыс және орталық Еуропада «Мақпал Революциялар
жүзеге» асырылып, 2000 жылға дейін Польша ... ... ... ... тең ... ... жұмысының деректік негізі: Диссертацияның алға қойған
мақсаты мен міндетін орындауда негіз ... ... ... ... біз ... бірнеше топтарға бөліп қарастырып отырмыз. Ең алғашқылардың
қатарында тұрғаны бұл заң актілері мен қаулылары.
Деректің келесі бір тобы бұл ... ... ... ... ... айтқанда ҚР тәуелсіздік алғанан ... ... ... субъект ретінде халықаралық ұйымға мүше болу осы ұйым
шеңберінде қабылданған адам құқықтары мен негізгі ... ... ... ... ... ... қосылып, ел қатарлы алға қарай
дамуы қажет екендігі жайлы ... ҚР ... Н.Ә. ... ... ... ... дерек көздерінен: Советский Союз – Народная Польша
1974-1987 жылдар аралығын қамтитын (Құжаттар мен матриалдар жинағы). ... ... ... ... ... ... көмегі деп бағалады.
Польша Президенті А.Квасневскийдің Қазақстанға жасаған ресми сапарында
бүгінгі ... ... даму ... ... ... ... құжат болып
саналады. Сонымен қатар, Информационнная бюллетень ... ... ... туралы егжей-тегжейлі мағлұматтар берілген. Қазақстан
Республикасындағы Польша ... ... ... және ... ... ... Европаға оралуда» атты «Жас алаш» газетіне
берген сұхбатында ... ... ... даму барысы туралы
мәліметтер берілген.
Мәселенің зерттелу деңгейі: 1980 ... ... ... дағдарыс, Ынтымақ Ұйымының құрылу тарихы бойынша Я.Я.Гришин
«Поиск ... и ... ... ... ... ... жай жапсары, «Ынтымақ» ұйымының құрылу тарихы және ... ... ... тұстарына үңіле қараған. «Краткая история Польшы
(с древнейших времен до наших дней)» ... ... осы ... еш ... ... ... 1990 ж. желтоқсандағы
Л.Валенсаның Президент қызметіне кірісуіне дейін әкеле аламыз, ... Леха ... М. 1993 ... осы ... ... ... іс ... қоғамдық сананың ояну мен процесстердің дамуындағы
өзіндік жолын қалдырған ... ... ... ... ... ... ... /7,15/
Айтқандай, мұнда біз Л.Валенсаның ... мол ... ... ... №12-18 (1994 ... ... ... пять лет,
после перелома» атты мақаласында 1989 жылғы «Дөңгелек үстел» келісімі ... ... және ... ... және 1993 жылғы Парламенттік сайлау
және оның қортындылау, Польша мемлекетінің демократияландырудағы ... ... ... ... /10; ... ... дамудың өзекті мәслелері) деген еңбектің бір
тарауында 1990 жылдардан ... ... ... ... және
сол дәуіріндегі Польшадағы демократияландыру үрдістері 1999 ж. НАТО-ға мүше
болуы егжей-тегжейлі баяндалған. Сонымен ... ... ... 2004 жылғы №4 санында «Опыт Польши» тақырыбындағы ... ... ... ... ... заңдар олардың Нарықтық
экономика ... ... ... ... ... баяндалған.
Диссертацияның мақсаты: Мен бұл ... ... Шет ... ... ... ... шығармаларын пайдалана отырып,
«Польшадағы Постсоциалистік кезеңдегі демократиялық өзгерістерді ... баға ... ... бағасын беру болып табылады. ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
олқылықтар, наразылық шерулері, «Қарсыласу» ... және ... ... ... ... ... ... көз жеткізу болып
саналады.
Қаншама ондаған жылдар Ресейдің, КСРО-ның 5 жыл Фашистердің ... ... ... ... ... үшін ХХ ... 70-80 ... заманғы өркениеті өмір үшін күресін, жемістігін өзімізге сабақ алып
пайдалану болып табылады.
Г.К. ... ... ... в ... ... в освещении журналы «Osteuropa» деген еңбегінде Шығыс
Еуропадағы, соның ішінде Польшадағы 90-шы ... ... ... ... ... сайлаулар, саяси партиялардың қызметі. Мақалада
Польшада 1989 жылғы ақпанда басталып екі айға ... ... ... жасалған». /8, 10/.
Профессор С.М. Мәшімбаевтың «Социальные экономическое реформе Польша»
еңбегінде 1989-2000 жылдардағы әлеуметтік-экономикалық реформалар жан-жақты
қарастырылып баға ... ... ... ... ... өзгерістер» ауқымы 1976-2008 ... ... ... ... ... ... Оның ішіне Кеңестік кезеңдегі
материалдар, 1991 жылдан бергі материалдар және ... ... ... ... ... ... маңызы: Постсоциалистік
Польшадағы демократиялық өзгерістер тақырыбы 1989-2007 жылдар аралығындағы
аз уақытта Польша Республикасындағы шапшаң ... ... ... реформалар тарихта өзіндік маңыздылығымен ерекшеленеді. 1990-
2008 жылдардың ... ... ... кезеңдегі
демократиялық өзгерістер» Елде Азаматтаық-либералды қоғам мен ... ... ... ... ... ... негізін
құрайтын жергілікті халықтың мақсат-мұратын іске асыратын саяси қозғалыстар
мен Партиялар өкілдері мемлекеттік Басқарушы, Заң шығарушы және ... ... ... ... ... жүйесінің еуропалық стандартқа
сәйкестендірілу үрдісі Польша Республикасы Әлемдік Қауымдастық алдында
Өркениетті елдермен терезесі тең мемлекет ... ... ... ... ... ... да үлгі ... болатын тұстар
жетерлі.к Аталмыш уақыт ішінде Польша Республикасы өз ... ... ... іргесін аулақ ұстап, АҚШ-пен Батыс Еуропа мемлекеттерімен
ынтымақтасты оған ... ... ... ... ... ... ... мүше болуын айта аламыз.
Диссертацияның құрлымы: Жұмыстың мазмұны негізінен кіріспеден, екі
тараудан, ... ... ... ... тұрады.
1 Польшаның тоталитарлық қоғамнан демократиялық қоғамға өтуінің алғы
шарттары
1.1 1980 жылдарындағы І жартысындағы Польшадағы саяси экономикалық дағдарыс
және «Ынтымақ» ұйымының қоғамды демократияландырудағы ... ... ... ... ... саясатына қарсы күрескен
«Ынтымақ» қозғалысының құрылу себептері тым әріде ... II ... ... ... ... түскен Польша коммунистерінің Орталықтан
жоспарлау шаруашылығы ел экономикасын дамыта алмады. Әлуметтік жағдайдың
нашарлығы және қоғамдық- ... ... ... мен ... ... ... болып тұрды. Бұл жағдайлар 1960 жылдардың соңында саяси
дағдарысқа әкеліп ел жетекшілерінің ауысуына ... ... 1980 ... ... күштер мен ресми тотариталдық билік арасында саяси
текетірестер орын алды. Билікке қарсы күштердің негізгі ... ... ... ... ... ... және қоғамдық
деңгейдегі істердің дұрыс шешім таппауы. /6/
Үшінші бөліністен кейін Польша жерлері ... ... ... құрамына кіргізілген еді. Бірінші дүниежүзілік соғыста Үштік
(Төрттік) одақтың жеңілуі, көпұлтты империялардың ... ... ... ... ... ... ... берді.
1970 жылы Поляк Біріккен Жұмысшы ... ... ... ... ... ел ... шет ел ... сүйене отырып
жақсарту бағдарламасын жариялады. Бұл алғашқыда экономикаға ... ... ... бір ... ауыр өнеркәсіпке көңіл бөлініп, алып және
экономикалық тұрғыдан қажет емес кәсіпорындар салынды, ал ауыл ... ... ... ... ... назар аударылмады. Жалақының көбеюі
тұтыну заттарына сұранысты арттырып, дефицит пен инфляцияның пайда болуына
әкелді. ... ... ... тарту өте үлкен сыртқы қарыздарға
әкеліп, оның көлемі 1980 жылы 20 ... АҚШ ... ... ... ... қиындауына байланысты ел ішінде наразылықтар өсіп
қоғамда ауыр жағдай қалыптасты.
Париж бітім ... ... ... империясының
иеліктерінде пайда болған жаңа мемлекеттерді мойындады. Конференцияда Поляк
мәселесі талқылау ... ... ... ... ... және ... ... Германия, Австро-Венгрия және Ресей тартып алға жерлерді
қайтаруды талап етеді.
Польша Халық ... ... ... ... бар ... жылы Радом, Плоцк қалаларындағы жұмысшылар толқуынан соң, батыраңқы
саяси оппозициялық күштер ... ... ... ... ала ... өз ... жұмыстарын ғылыми-техникалық және шығармашылық зиялылар,
студент жастар, әсіресе жұмысшылар ... ... ... ... ... АҚШ әкімшілігі тарапынан дереу қолдау тапты./6/
1980 жылдардағы Халық аралық саяси аренада 1979 жылы желтоқсанда КСРО
тарапынан Ауғаныстанға «туысқандық ... ... ... ... ... ... жеке ... санаспау, шекеден қарау ниеті басым
екендігін ... ... ... ... ... Ауған
партизандарын АҚШ Армиясы қару-жарақпен қамтамасыз етіп, ... ... ... ... ... - КСРО-дағы және Дүние жүзіндегі
социалистік ... ... ... Осы кезеңдегі орын алған жағдайлар АҚШ-
тағы Жаңа Президент Рональд Рейганның билікке келуімен тұспа-тұс ... ... ... АҚШ ... ... ... ... бақталасы КСРО-ны
бірнеше тараптан қысымға алды. Рейган Әкімшілігі АҚШ ... ... ... бөліп КСРО-дан асу үшін жанталасып қарулануға көп қаржы бөлді.
КСРО-ға қарсы жұмыс істейтін ... ... ... ... ... осы ... орын ... еді. Бұл АҚШ-тың «империялдық
зымяндағы» болды. Оның ... және ... ... жүргізген саясатындағы
жетекші роль атқарған «Ынтымақ» ұйымын АҚШ Президенті Рейган өзінің басты
одақтасы ретінде санады./14,55/
Поляк оппозициясының ... ... ... ... ... ... Ең алдымен Париждегі Әдебиет институты және оның журналы
«Культура» сонымен ... ... ... ... радио станциясының
редакциясы «Культура» беттерінде 1970-ші ... ... ... ... ... ... мақсаты, әдісі және күресу
құралдарымен жасалды. 1970-ші ... орта ... ... ... ... ... ... алғашқы нышандары байқалған
еді. Билікке қарсы топтардың ашық қарсы ... 1976 жылы ... ... ... мен ... себепші болды. Онда
оппозициялық күштер демократиялық реформаларды талап етті. ... ... беру мен ... тиым салу және т.б . ... ... орын ... ... билік пен Оппозиция арасындағы
шиеленісте оппозиция жағында католик ... ... роль ... ... ... саясаты коммунистік режим қарамағындағы
миллиондаған поляк азаматтарының пікірін өзгертіп, оппозиция ықпалына
тартып, ... ... ... ... «Салауаттық өмір салтын»
насихаттаған батыстық фильмдер мен кітаптар айрықша қызмет ... ... ... ... ... ... ... (Комитет оборну работнику в КОР) бастады. Ол 1976 жылы қыркүйек
Я.Курон, А.Михник және ... ... ... мен ... ... күйзелген көмек беруі үшін құрылған болатын. Комитет
мүшелері арасында поляк мәдениеті мен ... ... ... және ... қозғалыстың ардагерлері, сонымен бірге партиядан
«социал-демократиялық және ревозонистік көзқарасы ... ... ... Жұмысшы Партиясының бұрынғы мүшелері болды. Кейінірек жұмысшылар
көшіріліп ... ... ... соң ... ... жаңға ат алды.
Әлеуметтік өзін-өзі қорғау комитеті ... ... ... – КСС ... – ол ... ... оппозициялық істердің координаторына айналды. Кейін
оған көптеген басқа топтар қосылды. 1977 жылы қазанда ... ... ... («Нова» баспасы) құрылып ... ... ... насихат жұмыстары жүргізілді. («Работник» газеті, «Запись»,
«Крытка» журналдары) Я.Куронь мен ... ... ... ... ... ... ... Поляк Біріккен
Жұмысшы Партиясын ... ... ... ... КСС-КОР жұмысшалар жағдайына көбірек көңіл бөлсе (ең болмағанда
басында), ал 1977 жылы ... ... Адам ... ... ... ... билеуші режимге қарсылардың бәріне сүйенеді. Қозғалыс
инициаторлары ұлтшыл патриот ... ... және ... ... жасырмады. Бірақ 1978 жылы ... және ... ... бастаған топ, гданскілік және лозиндік
топтардың шығуымен әлсіреп ... ... ... ... ... атты ... жұмысымен айналысты. Онда Польша тарихы ... ... ... және ... поляк қатынастары туралы ойлар официалды
концепциялардан өзгеше болды.
Шығыс Еуропа елдерінде ... ... ... ... жеке ... билігінің орнауы Сталиннің билігін
күшейтіп, халықаралық үйым қүру арқылы халықаралық ... ... ... ... жасады. Сөйтіп, бүрынғы комитеттердегі троцкистер
мен бухариншілерге ... ... ... 1947 жылы ... халықаралық
оппортунизмге қарсы күресіп, оларды идея жағынан талқандау үшін, Шығыс
Еуропа елдерінде коммунистер мен ... ашық ... үшін ... ... органы ретінде ақпараттық мерзімді баспасөз шығару керектігін
Польша басшысы Гомулкаға тапсырады. Бүл орталық "социализмге бейбіт жолмен
өту" ... ... ... емес ... "парламентизм" мен
"ревизинаизмге" баспасөз ... ... түру үшін ... халықаралық жүмысшы
қозғалысы мен коммунистік қозғалыстың ... болу ... ... ... ... мәні ... ... партиялары және
коммунистік партиялардағы жауларын талқандау болды.
1947 жылы қыркүйек айында Польшаның Шклярска-Поремба ... ... ... және ... Еуропа елдерінің коммунистік партияларының
өкілдерінің қатысуымен конференция ... Оған КОКП ... ... ... елшілері А.Жүбанов және Г.Маленков-тар қатысты.
Конференцияда қаралған мәселелердің бірі ... ... ... тактикасы мен стратегиясын анықтау болды. Бүл мәселе барысында
Польша делегаты Гомулка сөз сөйлеп, ... ... ... ... үшін ... (информациялық) үйым қүру керек екенін
айтты. Болгария және ... ... ... И.Ревай,
Чехославакиядан Р.Сланский, Румыния мен Югославиядан Г.Георгиу-Деж,
М.Джилас және ... сөз ... ... ... жүмысшы қозғалысы мен
коммунистік
қозғалыста "америкалық империализма" қарсы біртүтас ... қүру ... атап ... Бүл ... КОКП ... тарапынан қолдау таппады.
Шклярска-Поремба қаласындағы халықаралық коммунистік партиялардың
кеңесі коммунистік ақпарат үйымын қүрумен аяқталды. И.В.Сталин бүл үйымды
Шығыс Еуропа ... ... ... ... бақылау үшін
пайдаланды. Сталиндік диктат халықтық-демократиялық ... ... да жүре ... ... ... ... билікке қарсы
компартия басшылары қуғын-сүргінге үшырап отырды. 1948 жылы ... ... ... үсыныс жасағаны үшін Польша компартиясының басшысы
Гомулка орнынан түсіп, оның орнына ... ... ... ... ... диктат саясатына
I социалистік елдер басшыларының ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік озбырлық саясатына қарсы болған Югославия
коммунистер одағының (ЮКО) ... ... Броз Тито ... ... ... оккупация жылдарында антифашистік күресіне басшылық
жасаған И.Б.Титоның беделі айтарлықтай болды. И.Б.Тито Югославия халқының
көсеміне ... ... ... ... ... ... қоғам қүруға бағыт алып, бір ... ... жүйе ... ... ... жылдарында Югославия мен КСРО
елдері арасында ... ... ... ... қарым-қатынастар
дамыды. Кеңестік үлгідегі социализм қүруға бағыт алды.
1946 жылдан бастап Кеңестер Одағы және ... ... ... мен И.Б.Тито арасында бір-біріне қарама-қайшылық басталды.
Югославия басшысы И.Б.Тито ... ... ... ... ... ... ... 1947 жылы Югославия мен ... ... және ... көмек туралы келісімге қол қояды. Югославия
басшысы Албания үкіметінің кеңестік ықпалының күшеюіне қарсы ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылары бүкіл елдегі демократиялық бағытты жоқтаған іс
шаралардығң барлығына қатысты. Өзін-өзі басқаратын ұйымның негізгі мақсаты
елді тығырықтан ... ... ... ... ... мен ... қауымды
маңына топтастырған ұйым аз ғана уақытта ... ... көп ... ие ... 1980 жылы ... ... Е.Хользера маңына 33 ... КОР ... ... ... мүддесін қорғап, ... ... ... 1977 жылы қыркүйектк КОР Қоғамдық өзін-өзі
қорғау комитеті болып қайта құрылды. Комитет әрқашанда поляк ... ... ... ... ... ... ... қарсы
шықты.
70-ші жылдардың ортасында КОР саяси аренада жалғыз өзі алысқа бара
алмады. Дәл осы ... ... және ... ... ... курсы», «Азаматтардың құқығын қорғау қозғалысы», Тәуелсіз Польша
үшін Конфедерациясы және тағы басқа ... ... ... Оппозиция
құрамында болған өнер қайраткері Е.Эйслер мемлекеттік емес баспада қызмет
жасаған еді. Жолдастық ... ... (ТНК) ... ... ... ... үкіметтен тәуелсіз Кәсіподақ қозғалысын
құруды талап ... ... ... ... ... ... және студенттер қозғалысының көздеген мүддесі де мақсаты да бір
жерден шыққан еді.
Оппозоциялық қозғалыстардың жаңа ... ... ... ... жатады. Оған бірнеше заңсыз топтар енді. Өзінің бағдарламасы
бойынша ... ашық ... және ... ... Оның лидері және идеологы Л.Мочульский ұйымының басты мақсаты ПХР-
дің саяси құрлымын күштеп жою, ... ... ... ... ... ... ... іргені ажырату және Шығыс Еуропа елдері
достығынан шығу деп жариялады.
1980 жылдардың ... ... ... ... ... ... ... белгілері айқын сезіліп тұрды. Әлеуметтік
мәселелердің өткірлігі, жастардың социализмге сенімнің жоғалуы ереуілдердің
және қарсылықтың ... ... ... Қоғамдық жарылысқа тек ұшқын
ғана жеткілікті еді./6,65/
Осындай қиын жағдайда Поляк Біріккен Жұмысшы ... ... ... ... Ол тарихқа «Жүзеге аспаған мүмкіндіктер съезі»
деген атпен ... ... соң ... ... ... кетіп,
орнына Э.Геректің жақтасы Э.Бабьюх келеді. Мемлекеттегі саяси-экономикалық
дағдарыстың басты себебі Ресми ... ... ... ... аспады.
Мемлекеттегі шаруашылық экономика бір орталықтан әкімшіл-әміршіл әдіспен
басқарылады. Болашақта «қой ... ... ... ... ... ... ... жалаң ұран және құрғақ дәлелдермен иландыруға ... ... ... ... ... Азық-түлік пен мал етінің
коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... ушығуына себепші болды. Мұндай олқы ... 1976 жылы ... ... ала ... ... ... ... жіберілген болатын. /7,82/
Ешқандай жасырыны жоқ стихиялы түрде наразылықтар «Урсус» трактор
зауытында, ... ... ... ... ... ... күндері Жирардув, Мельце, Хемле, Сталевой Вол, Белосток, Вроцлаве,
Познань және басқа қалалардан орын алды; Люблиндегі Жалпыхалықтық ... ... ... ... 177 ... (жалпы саны 87 мың адам).
Жұмысшылар қауымының бірінші ... ... ... 19 ... тіркелді.
Мемлекет басшылары тарапынан жағдайдың соншалықты күрделілігіне ... ... ... ... ... ... ... сипат
алды. Жұмысшылардың негізгі талаптары жалақыны көбейту мен әлеуметтік
жағдайды жақсарту болды. Саяси ... ... ... ... ... ... 22 млрд ... қосымша қаражат бөлді. Қоғамдағы толқулар
басылып, тынышталғандай болды. ... ... ... ... демалуға
кетті. Осы уақытта оның жақын серіктері (Э.Бабьюх, ... ... ... ... ... ... саяси және әлеуметтік
себептеріне үңілмеді.)/7,122/
Тамыз айында күшті ереуілдер бұрқ ете ... 750 ... ... ... кәсіпорындардан басталып, оған 750 мың ... Ол ... ... аумағы жағынан Польшаның бүкіл қоғамдық-саяси
өмірінің барлық саласына қатты әсер етті. Тамыз ... ... ... ... Келце, Калище Тарнув, Свидниц, Люблиндегі шерулерге барлық
саны 150 мың адам қатысты. ... 12 ... ... ... ... ... ... Ең күшті шеру қоғамдық ... ... ... 14 ... ... 140 ... орны, 130 мың адам
қаладағы қоғамдық көліктерді тоқтатып тастады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... атындағы кеме жасау
верфіндегі оқиғалар бүкіл елдің назарын өзіне аударды. Бұл ... ... 37 ... электрик Лех Валенса басшылық етіп қоғамдық тәртіп
орнатуға ұмтылды. Кикілжіңді шешу үшін ... ... ... ... шақырып, қоғамдық жағдайды реттеуге ұмтылды.
Біркелкі ұймдасқан жұмысшалар қауымы өздерінің табиғи ... ... ... ... ... етті. 15 тамызда жалпы ... ... ... 18 ... Щецинде, ал келесі күні ... ... ... ... мемлекеттік құрылыс негіздерін
мойындаумен байланысты емес, социализмнің өрескел бұрмалануына қарсы болды.
Экономикалық талаптар ... ... ... ... ... ең ... КСС-КОР енгізілген соң саяси талаптар қойылды;
билеуші партиядан тәуелсіз еркін ... ... ... еркіндігі, еркін
Кәсіподақтардың ақпарат құралдарын пайдалану құқығы, саяси мотивпен
тұтқындалғандардың ... ... және ... ... ... ... билікпен бетпе-бет келді. 15
тамызда Орталық Телеарнадағы брифингінде Премьер-Министр ... ... ... «өте ... деп ... ... ... кететінін
мәлімдеді. Оның үкіметі орын алған жағдайды шешуде барлық қажыр-қайраты
сарқылған еді. Орын алған ... шешу үшін ... ... ... ... ... мен келіссөздер жүргізу үшін Поляк Біріккен
Жұмысшы Партиясының Орталық Комитетінің Саяси Бюро ... ... ... ауыр жүргізілді. Дегенмен өзара шегініс белгілері
байқалды. 24 ... ... ... ... Партиясы Орталық Комитеті IV
Пленумы жұмысшылар талабы орынды дей отырып дағдарыстан шығу үшін ... ... ... пен ... ... қатарынан шығарып,
Жаңа Премьер болып Пиньковский сайланды. Бұл ел ... ... ... ... көрсетті/16,52/.
Ереуілдер күшейе берді. Ақыры 30 тамызда Поляк Біріккен ... ... ... V ... ... ... шегіністерге
бармай және түбірлі экономикалық және саяси ... ... ... ... ... емес деген қортындыға келді. Сол күні ... күні ... ал 3 ... Ястшембіде келсімдерге қол қойылды.
Қоғамдық тәртіп мұны жеңілдікпен қабылдады. Жеткізілген компромис жағдайда
қабылдауға жағдай жасайтындай ... ... ... ... ... ... тек ... бірінші бөлігінің біткендігін
көрсетті.
Қол қою кезіндегі маңызды мәселе ... ... өте ... ... ... ... ... Кеңесімен басқарылатын
Кәсіподақтың еш беделі болмады, ... ... ... ... ... ... идеясын еңбекші коллективтері үлкен
сеніммен және ... ... Көп ... ... ... бағыты
байқалды.
1980 жылы 17 қыркүйекте «Тәуелсіз өзін-өзі басқаратын ... ... ... комитетінің эксперттері мен кеңесшілерінің
қолдауымен дайындалып бекітіледі. ... ... ... ... идеологы атанған К.Мозелевский ұсынды. Сол кезде барлық
воеводаларын еркін ... ... ... Лех Валенса
басшылығымен уақытша келісуші комссиясын ... ниет ... Ол ... ... және ... бір ... ... үшін қажет
болды. Жаңа Кәсіподақтарды саясиландыру үшін ... ... ... әсіресе КСС-КОР және католик иксрлер («Веньязъ» журналының бас
редакторы ... ... ... алды. Олардың көмегіне сүйене
отырып «Ынтымақ» өзінің «Мый тресін» құрмақшы болды. Ол Кәсіподаққа қажет
заң ... ... және ... да ... ... үшін ... еді.
Бірақ нақты өмірде кеңесшілер мен эксперттер институты «Ынтымақтың» идеялық
бет бейнесін жасау үшін бақталас күрес ... ... ... ... ... санасына, үлкен әсер етуде «Ынтымақ»
ұйымының орны ерекше. Оның ... ... ... ... ... ... 1978 жылғы Котолик шіркеу басы сайлауы, 1979 жылғы Рим
Папасы Иоан ... ... ... ... ... ... ... өсуі коммунизмге қарсы «Католик қарсылығы» және өзін-
өзі басқару, қоғамдық саяси ... ішкі ... ... ... ... ... белсенді наразылық шерулерінде оппозициялық топтар бір мақсатқа,
ортақ мүддеге жұмылдырылды. Тамызға ... ... ... «С» ... оған «эксперттер», «Кеңесшілер» Кәсіподақтық баспалар редакторлары
болды. Осы кезеңдегі Кәсіподақтар және тағы басқа топтар ... ... ... ... ... 24 қыркүйекте «Ынтымақ» Варшава
воевода сотына тіркеу үшін құжаттарын әкелді. Осы ... ... ... саны қарқынды түрде өсуі байқалды. Поляк зиялы азаматтарының
«соғыс жағдайынан» ... ... ... ... ... ... жолмен саяси өзгерістерді жақтаған «Ынтымақ» ұйымына тән ... ... ... ... ... орны 1980 жылы ... ... өзін-
өзі басқаратын, «Ынтымақ» Кәсіподақ ұйымын тіркеп, Тамыз ... ... ... және ... қортынды бойынша билікке
қарсы бірінші құрлымды заңдастырып мойындады./15,7/
70 жылдардың орта шенінде КОР ... өзі ... бара ... Осы
кезеңде «Болашақ тәжірибиесі», «Жолдастық ғылыми курсы», «Азаматтардың
құқығы мен бостандығы» ... ... ... ... ... ... ... қатысуымен мемлекеттік емес баспалардың ... ... ... ... (ТНК) ... интелектаулды
бостандықты, партиялық жән әкімшілік билікпен ... ... ... Сонымен бірге шаруалар және студенттер қозғалысы 70-ші жылдардың
Польша қоғамдық-саяси өмірінде ... роль ... ... ... ... санасының оянуының екінші кезеңі 1980
жылдардағы «Ынтымақ» ұйымының құрылуымен ... ... еді. ... ... ... ... өмірінде экономикалық дағдарыстың
тереңдеуі себеші болды.
«Ынтымақ» бұл дегеніміз біртұтас халықтың мүддесін қорғаған қозғалыс,
оның негізгі ... ... ... жоспары мен іс әрекетінде саяси
жүйенің ауысуы үшін аянбай қызмет етті. Халықтың әлеуметтік-экономикалық
жағдайын ... ... ... ... теңестіру негізгі
мақсаты болды. 80жылдардағы Поляк ... ... ... жедел өсіп құрамы 9-10 млн адамға жетті.
1980 жылдардың ортасында ... ... ... қоғамдағы
негізгі қозғаушы күшке айналды. Оппозиция идеясы қоғамдағы кіші топтардың
қолдауына ие ... еді. ... ... ... ішкі ... ... ... айналысқан ресми билік экономикалық
дағдарысты тереңдетіп, жағдайды мүлде күйзелтіп жіберді. Соғыс жағдайы 1983
жылғы ... ... ... ... оның ... ... ... енгізілді. Соғыс жағдайы енгізілген. Күннің ертеңінде көптеген
кәсіпорындарда ереуілдер өтті. Ол ... және ... ... ... қуып ... ... ... Агенттері ұстап үлгермеген «Ынтымақ»
қайраткерлері Кәсіп Одақтың ... ... ... берді. Батыс елдері
көмегімен барлық аймақтарда листовкалар, ... ... ... ... ... және оны ... сәтсіздіктеріне
қарамастан баспа ісі 1989 жылға дейін үзіліссіз созылды.
1970 жылдардың аяғы мен 1980 жылдардың бас ... ... ... ... ... мезі ... ... жұмысшылары
Тәуелсіз өзін-өзі басқароатын Кәсіподақты қажет етті. 1980 жылы қыркүйек
айының алғашқы жартысында 650 ... ... 350 мың адам ... ... ... кәсіпорындар жаңа қоғамдық қатынастар мен ... ... ... ... (Осы уақытта 300-ге жуық жаңа өзара
келісімдер жасалды). Қоғамдық және өндірістік салаларда саны бар сапасы ... ... ... ... ... ... ... Партия
Комитеті Хатшысын, Партия белсенділерін атады. Оның себебі ... ... ... ... ... осы олқылықтық барлығы Поляк
Біріккен Жұмысшы ... ... ... деп ... ... Жұмысшы Партиясының Орталық Комитетінің VI Пленумында
Орталық ... ... ... Э.Герек орнын С.Кань ауыстырды. Дәл ... ... ... ... ... ... ... халық арасында тығыз байланыс орнату деп мәлімдеді. Пленумда
орын ... ... ... ... ... ... ... келтіру. Польша өзінің Консерваторлық басқару әдісінде қалып,
мемлекетті ... ... үшін ... ... ... ... тыс съезін шақыруға шешім қабылдады. Партияның Орталық Комитеті
Гдынск, Щецин, ... ... ... ... келісімге
келуге ұмтылды./18,35/
«Қоғамдық келісім» Л.Валенсаның 3 қазандағы көптеген ... ... ... ... ... Польшалық алдын ала
шеру сағаттарындағы негізгі қарсылықтары Гдынде, Эльблонгте, ... және ... орын ... ... Ксәіподақтар Одағының іс-әрекеттерінен онша қозғалыс
байқалмады. ... ... ... өз ... ... әдіс ... ... қолдауына ие болмады. Ал оның орнына
қажет тәуелсіз Кәсіподақ болса еңбек ұжымының ортақ пікіріне ... ... ... пен ... ... жан-жақты қараса алатын еді. Тәуелсіз
жаңа Кәсіподақ құру үрдісі жедел жүргізілді. Гдындегі ... ... ... мен ... 17 қыркүйек 1980 жылы Тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... Келісім комиссиясының келісімімен ірілі ұсақты басқа да ұйымдарды
бір ортаға бірігуге ... ... ... ... ... күшейді, қоғамдағы
негізгі қозғаушы күшке айналды. Оппозиция идеясы қоғамдағы кіші топтардың
қолдауына ие ... еді. ... ... ... ішкі ... «Ынтымақты» қудалаумен айналысқан ресми билік экономикалық
дағдарысты тереңдетіп, ... ... ... ... ... ... 1983
жылғы шілдеге дейін сақталды, бірақ оның маңызды ережелері Қылмыстық
Кодекске енгізілді. Соғыс ... ... ... ертеңінде көптеген
кәсіпорындарда ереуілдер өтті.
Қоғамдық көзқараста жаңа Кәсіподақ басқа топтармен ... ... да ... ... «Веньзъ» католик журналының бас ... ... ... және ... ... Б.Цивиньский және т.б.
белгілі заңгер В.Сила-Новицкий тағы басқалар ... ... ... ... ... және «Ынтымақ» өзін-өзі Кеңесетін «Мый
Тресті» қажетті құжаттар топтамасын, біршама Кәсіподақ қайраткерлері заңдық
және ... ... ... Тұрақты өмір институты, Кеңесшілер мен
сарапшылар тобы «Ынтымақтың» негізгі ... ... ... ... бастамасымен бірінші кезекте Католизм доктринасы, социал-
демократтар қозғалысы ПБЖП-ға қарсы плотоформаға айналды. ... ... ... ... ... болды.
24 қыркүйекте «Ынтымақ» өзінің құжаттарын Варшава воевода ... үшін ... Осы ... ... ... құрамында қарқынды өсу
үрдісі байқалды, қазан айының аяғында мүшелер саны 8 млн ... ... ... ... ... құрамындағы қызметкерлер, жұмысшылар
болды. «Ынтымақтың» іс-әрекеттерінен жаңа ... ... ... ... үлкен қызмет атқарды. Құжаттарды қарап, тексеру рәсімі
өткеннен ... 10 ... 1980 жылы ... ... Заңды жағынан
«Ынтымақ» ПНР-ға үлкен қауіп төндірді. 21 қарашада Сеимде ... ... ... ... деп ... Ал осы уақытта
тәуелсіз Кәсіподақ ... ... ... үшін күресті. 1981
жылдың басында өзінің конференциясына 30 ... ... ... ... 500 ... бар.) ... кезекте Л. Валенса бірнеше мәселелерді қарап, жұмысшы қауымның
экономикалық мәселелерін ... 1980 жылы ... ... жұмысшы
қауымның қозғалысына үлкен қолдау көрсетті. Әкімшілік- Әміршілдік басқару
жүйесіне қарсылас атанды. Қозғалыс барысында қатысушыларға Католик ... ... ... ... ... ... барысында басты
ұстанымы антисоциалистік қарсылықты көрсетті. Батыс елдерінің Кәсіподақтары
мен Қайырымдылық Қорлары, ... ... ... «Ынтымақты» (Ақшалай
баспа құралдарымен, компьютерлік техникамен) қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... сол ... саяси-
экономикалық дағдарыспен тікелей байланысты болған еді. Қамтыған ... ... ... Жаңа ... ... өсіп, Л.Валенса өзінің жеке
қасиеттерімен, үлкен көшбасшылық қырларымен жан-жақты таныла бастаған ... ... ... ... ... ... ... «Ынтымақтың»
негізгі саяси кеңесшісі де, тірегі де ол Католик шіркеуі болатын. Кардинал
Вышневский саяси сын ... ... ... ... ... ... буын ... тәлім алған ол, «Ынтымақтың» басына қиын күн
туғанда сол ... еш ... ... ... ... мезі ... күштер 1968 жылғы Чехославакияға ... ... мен ... ... ... жаңа ... жұртшылықтың сеніміне кіріп, адамдар өмірін
өзгерту бағытында ... жасу еді. ... ... ... ... ... ... болып есептелінеді. Л.Валенса барлық күштерді
қоғамдағы орын алып отырған ... ... ... шешуге бағыттады. Польша шапшаң саяси ... ... ... ... съезінде қызу қанды делегаттар тәуелсіз қозғалысты құруды
көздеді. Бұл негізінен жастардың таптасқан қозғалысы ... Оған ... көп үлес ... 1980 ... 31 ... ... Халық
Республикасының бекітуімен «Зауыттар аралық комитет» ... ... ... ... Оған ... екі мәселе - ПХР Коституциясын сақтау
мен Саяси Партия ролінде қызмет ... ... ... жеке ... беру ... ... ... сақтау және құрметтеу, Поляк
Біріккен Жұмысшы Партиясының жетекшілігін мойындау, Польшаның халықаралық
шарттарына ... ... жылы ... ... Кәсіподақ орталығы «Ынтымақ»
қайраткерлері және ... ... ... ... негізінде «Дисскуция
тезистері» атпен шықты. 1981 жылы ... Жаңа ... ... ... ... мен ... ... талаптарын
қабылдады. Осы уақытта Кәсіподақтың жергілікті комитеттері Бүкіл ... ... ... ... ... ... «Ынтымақтың»
ұстанған бірінші бағыты әдеттегіндей антисоциалистік болып ... ... ... ... ... ... мен «эксперттер» тарапынан үлкен қолдау тапты. Осы уақытта КСС-
КОРмен «Ынтымақ» лидерлері арасында өзара түсіністік орын алып, ... ... еді. Олар ... ... мен бағыты және мақсаты бар
жерден шығып, олардың лидерлерінің шешендік қабілеттерінің шеберліктері ... ... ... ... ... ... деген атақ алды. Ал 1980 жылы
күзде «Ынтымақ» КСС-КОР-ды ... ... ... алаңында бір өзі
шықты. Алдғы уақыттағы ... алға ... ... мен ... ... ... ... отырып, жаңа істерге араласу
еді. Ірі өндіріс орындары мен ... өз ... ... ... ... ... ... алды. Оның үгіт насихат жұмыстары
аптасына 500 000 баспа табақ ... ... ... ... ... да ... 650 мың ... құралдары жарыққа шығып, жұртшылыққа таратылды.
Үкіметке ... ... ... негізгі жұмысшылар, шаруалар және
студенттер болды.
В.Ярузельский «Ынтымақтан» 90 күнге шерулерді тоқтата тұруға ... еді. 1981 жылы 1 ... ... листовкаларды ұстанып, лозунгтер
қоғамдық қозғалысқа қарсы әсер етіп ... ... ... ... ... ... «Аштар шеруін» өткізді, оған 5 000 әйел
қатысты. Кейін мұндай жағдайлар Кракове, ... де ... ... ... бірі халықты егемендікке
үгіттеу, бостандық үшін күресуге үгіттеуі болды. ... ел ... ... ... лидерлері халықтың пікірімен жоғары жақтың
әрдайым санасуын, қаржылық және өндірістік мамандардың әрдайым ұсыныстарына
құлақ асуды қоғамда ... ... баса мән ... ... ... ... қиыңдап, төмендеуі орын алып отырғандығын атап
көрсетті. Тәуелсіз Польшаға ... ... ... ... ... ... түс, патриоттық мақсаты болды. 1980 жылдары «Ынтымақ» ұйымы
Кәсіподақ уақытында аппараты қарапайым болды, ол құрлымы ... ... ... 40 000 адам мүше болды. Аппарат құрамы орталықтарға, секцияларға
бөлінді. Шет елдер тарапынан материалдық және ... да ... ... ... листовкалар, плакаттар және ... ... ... 1981 жылы ... ... баспасы «Валенса» атты кітабын басуға
келсім берді. Оның өтем ақысы 40 000 злотых ... ... ... злотых, әрбір парағы 500 злотых болып бағаланды. Осы ... ... ... ... ... ... ... Оған 82 млн злотых
бөлінді. Олардың бастамасымен «Кеңестік басқыншылық», ... ... және т.б. ... ... көрді./19,207/
17 мамыр 1981 жылы құрылған «Ынтымақтың» Тәуелсіз Кеңесші органы үлкен
шығынды талап етті. Өзін-өзі басқару және ... ... ... сайлау
құқығы, Үкіметке табанды түрде қарсыласу бағдарламасын, Дағдарыспен күресу
және экономиканы тұрақтандыру ... ... ... 1981 ... ... ... Партиясын құрып, оның Жарғысы, бағдарламасы,
механизмін жасады. ... ... ... ... ... өзін-өзі
басқару мен барлық салада еркін еңбек құқығын қалыптастыруды көздеді.
Кәсіподақ қозғалысында ең аз ... қоры ... 6 ... жалпы сомасы
70 млн злотых әлеуметтік-кәсіптік мақсатта барлығы 1 млн 281 мың злотых
жұмсалды.
Жоғарыжа атап ... ... ішкі ... ... ... өзі шіркеумен ымырласып жүргізіп отырды. Мемлекеттегі
орын алған үкіметке ... ... ... Л.Валенса ұстанымы жол
көрсеткіш бағдары болды. Өзінің қарсыласу қозғалысында Л.Валенса көп жақты
бағытты ... Оның ... ... жаңа ... ... - ... және ... (Быдгош), сонымен қатар Тәуелсіз Кәсіподақ
қозғалысы ардагері ... ... ... ... қайраткердің соңынан
ерген зиялылар тобы болды. Буяктың ... ... ... және ... ... және ... ... ымыраласу «Ынтымақтың» ішкі
басшылығында Валенса әрқашан да шешім ... ... ... ... ... ... еді. ... жағдайда әрбір жұмыс
тиянақты, шешімділік жоғары, өзара сыйластығы мықты болған еді./19,6/
Мемлекет біршама Азат ойлар айлағы, қоғам ... ... ... ... ... жаңару жолының ... ... ... ... ... ... ... күдіктілік» оның пікірі
бойынша «осы уақытта билікке қарсыласушылармен ... ... ... ... ... және ... жағынан, тероризм әрекеттері
арқылы барлық шешімдерді» қабылдауға мәжбүр болды. Осы уақыттағы қоғамдағы
оппозицияның әрекетіне ... ... ... IV-ші ... тыс ... жылғы шілдеде өтті. Үкіметтің осы жиындағы көтерген бастамасы
өнеркәсіпті ... ... мен ... ... саналады.
В.Ярузельскийдің мәліметінше, съезд көтерген ПБЖП ... екі ... ... жаңа тезистерін жариялау, екінші ... ... ... ... ... ... етуін әрмен қарай жалғастыру,
монополиядан бас тарту деп мәлімдеді.
1981 жылы ... ... ... ... ... Осы алқалы
жиын барысында, әрбір ... жаңа бір тың ... ... ... ... болды. Біртұтас Поляк Біріккен Жұмысшы Партиясының
негізгі ұстанымы «С» тобымен ... ... ... ... ... ауқымды көлемді қоғам мүшелерінің топтасуы және біртұтас ұлттық
концепция және жан-жақты қамтылған ... ... ... ... ... ... ... байланысының негіізі болды.
Саяси-идеялық ұстанымы мен қадамдары Революция ауқымдарын көрсеткен еді. Ал
белгілі қайраткер А.Михниктің ... ... ... реформаға
үлкен қозғау салды. 1981 жылдың тамызындағы саяси шиеленістер, өндіріс
саласындағы өнім ... ... ... қаржы-экономика жүйесінде
жіберілген үлкен кемшіліктер саяси аренада үлкен қиындықтарға әкелді.
В.Ярузельский 1981 ... ... ... ... ... ... сенімсіздік», екінші жоспарында наразылыққа шығушылар үлкен
эмоцияға бой алдырды.
«Ынтымақтың» құрылуымен Герек әкімшілігі билікпен ... Оның ... ... ... ... ... Хатшысы С.Кань болды. Ол өзінің
ерекшелігі жағынан туындап келе жатқан жаңа ... ... ... белгілі болды. Алайда келісімдерден соң тыныштық орнай алмады.
Ел жетекшілігі ... ... ... орнына қозғалысты басу үшін саяси
шараларға барған еді. ... ... ... 1981 жылы ... ... ... Онда ... шектеусіз мүмкіндіктері туралы
сөз болды. Мысалы, Сеимге еркін сайлау өткізу талаптары жасалды. ... екі ... ... ... ... және «Өзін-өзін
басқаратын Речь Посполитая» деп аталатын мемлекет туралы. ... ... ... ... өзгерді./6,24/
Саяси мен экономикалық мәселелері ... ... ... ... әдеті бәрін үнсіздіктен қабылдап отырды. Ол барлық
кезде қандай уақытта болмасын тек қана поляк тілінде ... ... 1980 ... бас ... ... ... ... үкімет
басшысының қызметін ұсынғанда, ол бас тартып: «Жолдас Бірінші ... ... ... ал ... ... ... ... алмаймын». Бірақ та
біршама уақытта В.Ярузельский өз ... ... ... ... ... ... Польшадағы қоғамдық жағдай өте ауыр хәлде болған еді.
Орта тапты қоғам мүшелерінің билікке деген ... өте қиын ... ... ... мен ... аралығында 2000-ға жуық өндіріс орны өз
жұмыстарын тоқтатты, ... ... жуық ... наразылық шерулері
басталды.
Польша мемлекетінің қалпына келтірілуі. ... Речь ... ... ... ... жерлері Ресей, Германия, Австро-
Венгрия империяларының ... ... еді. ... ... ... ... ... жеңілуі, көпұлтты империялардың ыдырай
бастауы Полыпаның дербес мемлекеттілігін қалпына келтіруге мүмкіндік ... ... ... ... Габсбургтер империясының иеліктерінде
пайда болған жаңа мемлекеттерді мойындады. Конферен-цияда поляк мәселесін
талқылау барысында Польша ... ... ... жэне үшінші
бөліністер кезінде Германия, Австро-Венгрия және Ресей ... ... ... ... ... Поляктардың батыс және солтүстік шекараларга
қатысты талаптарын Франция қолдады, ал Анг лия ... ... ... ... ... шекараларын анықтау Ресейдегі азамат ... ... ... ... ... ... Париж конференциясының шешімдері бойынша
бұрын Австро-Венгрияның қүрамында ... ... мен ... ... ... ... Помераньды алды, алайда Гданьск (Данциг) порты
Польшаға берілмей, ерікті қала статусына ие болды. Бүрын Ресейдің күрамында
болган ... ... ... қоса ... ... ... негізін
қүрады. Поляк делегациясы Польша жеріндегі аз үлттардың қүқыгын қоргауға
міндеттеме алатыны туралы ... ... қол ... ... ... және
Оңтүстік Еуропа мемлекеттёрінің тэуелсіздігінің кепілі рөлін атқарды.
Тәуелсіз Польша мемлекетінің қалпына келтірілуіне Юзеф Пильсуд-ский,
Роман Дмовский, ... Ян ... ... ... ... ... ... т.б. саясаткерлер елеулі үлес қосты. Жас кезінде ... ... ... ... ... Юзеф Пильсуд-ский кейіннен
Поляк социалистік партиясының тәуелсіздік үшін күресті \/ бірінші орынга
қойған қанатына ... ... ... о л үлттық ... ... ... ... ... ... ... Дмовский үлтшыл
еаяси күштердің жетекшісі ретінде Польшаның үш мемлекет қүрамына ... ... ... және ... ... ... қүруды іске
асыру жеке таптардың емес, бүкіл ... ... үшін ... ... іске ... ... ... жүрді. Өзінің табысты музыканттық
мәнсабын Америка Құрама Штаттарында бастаған Игнацы Ян Падеревский ... ... ... болып, соғыс кезінде поляк мәселесінің дүрыс
шешілуіне елеулі ... ... ... ... ... «14 пунктінің»
13-пункті Падерев-скийдің кеңесімен енгізілген деп ... ... шару а ... ... ... шару а ... ... кейіннен
тэуелсіз Польшаның премьер-министрі болды. Войцех Корфанта Пруссия парла-
ментінің, ... ... ... ... ... ... ... үлтының мүдделерін қоргады. Әртүрлі элеуметтік ортадан
шыққан, әртүрлі партияларға ... ... ... ... поляк
жерінде саясаткер ретінде қалыптасқан бұл адамдардың ] көзқарастарында
айырмашылық көп ... ... ... бір ... - тәуелсіз поляк
мемлекетін құру жэне нығайту мақсаты біріктірді. р''
1918 жылы 11 қарашада Поляк патшалыгында ... ... күні ... ... ... ... ... кеңес мемлекет билігін
Магдебург түрмесінен шығып келген Ю. Пильсудскийге тапсырды. ... ... ... ... ... ... социалистік топтар мен либералдық көзқарастағы зиялылар қолдады.
Батыс мемлекеттері бұл ... ... жоқ, ... ... ... ... ... қалыптасуына бастама жасады. Морачевский
тэуелсіз поляк мемлекеті батыс демократиялары үлгісіндегі республика болуы
керек деген ұсыныс ... бүл ... ... ... ... ... 8 сағаттық жұмыс күнін енгізу, ... ... ... беру,
жұмысшыларды медициналық қамсыздандыру, т.б. ... ... ... ... Заң шығару сеймін шақырғанға дейін
мемлекеттің билігі Пильсудскийдің қолына берілді, ол ... ... ... атқаратын болды, сонымен қатар Поляк Әскерінің қолбасшысы
болды.
Парижде Р. Дмовский басқарған Поляк Үлттық ... ... ... ... елдері Полынаның өкілі ретінде қабылдады, алайда ел ... ... ... ... аз болды. 1919 жылы қаң-тар айының ортасында
осы екі ... ... ... ... ... ... үкіметтің
басшысы И. Падеревский болды, Антанта бүл кабинетті мойындады. Париждегі
поляк үлттық комитетіне Польшадан ... ... ... ... Париж конферен-циясына Полыданың делегациясы ретінде
қатысты.
Польша респрубликасының саяси және ... ... 1919 ... ... ... бірдей, тең, төте және пропор-циональды дауыс
беру жолымен сайлау жүргізілді. ... ... жері ... ... ... ... ... Ресеймен бірдей қиыншылық көрген поляк
халқы қиындықтан шығудың жолы ... ... ... демократиялық
республика күруды таңдады. Поляк халқы біріиші ... ... ... ұлттық мүдделерді қойды. 1921 жылы Пнаурызда конституция қабылданды.
Конституция Полыда-ны жоғарғы билік халық қолында болатын республика ... ... ... ... ... іске ... Екі
палатадан (Сейм жэне Сенат) тұратын парламент ең жоғарғы мемлекеттік орган
ретінде заңдарды қабылдайды және үкімет парламент алдында ... ... заң ... жэне ... ... ... және жеке ... кетіру жэне тағайындау қүқығын пайдаланады. Мемлекет басшысын -
президента парламент сайлайды. Конституция барлық азаматтардың ... ... ... қарамай заң алдында теңдігін және олардың сөз,
баспасөз, жиналыс ... ... ... ... ... дауыс беру сияқты
негізгі демократиялық бостандықтар мен қүқықтарды ... ... ... ... ... үш ... қүрамында әртүрлі дәре-жеде
дамыған экономика мен ... ... ие ... ... ... өзі
экономикалық саясатты іске асыруда елеулі қиыншылықтар туғызды. Германияның
қүрамында болған батыс жерлердің экономикасы герман рыногына бейімделіп
модернизацияланған еді. ... ... ... қарсаңында осы жерлерден
сыртқы рынокқа құны 3,886 млн. ... ... ... ... ... ... ... жерінде аграрлық реформа мен экономиканы
модернизациялау кеш басталған-дықтан бұл аудан батыс жерлерден артта ... ... ... ... ... ... жан ... шаққандағы
мөлшері Ресейдегі деңгейден екі есе жоғары болды, бүкіл Ресей империясы
жерінде өнді-рілетін көмірдің 40 пайызын және ... 23 ... ... ... ... ... 60 пайызы түратын осы жерлер сыртқы рынокқа
небары 3,169 млн. злотый мөлшерінде тауар шығарды. Австро-Венгрия қүрамында
болған оңтүстік жерлердің экономикасы ... ... ... ... және
рынокқа багдарланбаган үсақ шаруа шаруашылықтарының даму деңгейі өте темен
болды. Галиция шаруалары бүкіл Польша жеріндегі ең кед ей шару ал ар ... ... ... ... ... тұрмысы мен білім
дэрежесі бірдей болған жоқ. XIX ғ. ортасында Германиядағы поляк балаларының
90 пайызының, Ресей қүрамында ... ... ... 28 пайызының,
Галицияда 20 пайызының бастауыш білімі болды. Ал кәсіпкерлік мэдениет тек
батыс поляк жерлерінде ғана ... ... бүл ... үлттық
буржуазия қалыптасқан болатын. Осындай ... ... жас ... ... ... ... қалыптастыруға тиісті болды.
Ұлттық экономиканы дамытуды қаржы саласын реттеуден бастау ... ... ... ... ақша ... ... марка, австриялық крона,
орыстық рубль эрекет етті. 1919 жылы ... ... ... ... ... ... ... енгізуге база дайындай бастаган еді, алайда бүл
қаржы ... ... ... ... кетті. Сонымен қатар үзақ
уақыт бөтен елдердің отары ... ... ... саясаткерлер
жеткілікті болғанымен, маман чиновниктер аз болды да, ... ... ... ... бірніші орынға қойылып, экономикалық, қаржылық
мәселелер назардан тыс қалды. 1921 жылы қаржы министрі профессор Михальский
мемлекеттік шығын-дарды азайту жэне ... ... ... ... балансын жасау жобасын ұсынды. Сейм оны қабылдады, алайда өте көп
өзгертулер енгізгендіктен ол ... ... ... ... ... болып
кетті. Сонымен қатар бүкіл ... ... ... ... ... ... ... Германиядағы қаржылық дағдарыс
Польшаға да эсер етті. Ресейдегі азамат соғысы жэне ... ... ... ... орыс рыногына шығарылатын дәстүрлі тауарлардың жолын
кесті.
Сейм 1923 жылдың аяғында ... ... ... басқар-ған
үкіметке қаржы саясатын жүргізуде кең өкілеттік берді. Үкімет мемлекеттік
шығындарды, бірінші кезекте әскери шығындарды азайтты. Салықтар ... ... ... қүнымен есептеп жиналды, жанама салықтар көбейтілді. Польшаның
¥лттық банкі қүрылды. 1924 жылы қаржы саласын ... ... ... бюджеттің жетіспеушілігі жойылды. 1924 жылы 1 мамырда жаңа үлттық
валюта ~ злотый енгізілді. Алғаш енгізілгенде злотыйдың қүны швейцар л ... ... ... жэне ... ... ... ... Алайда
алғашқы жетістіктерді бекітуге елдегі саяси партиялардың ... жиі ... ... ... ... ақша ... жасаған
Грабский үкіметі де екі жыл ғана отырды. Злотый жылдам құнсыздана бастады,
бұган кезінде Грабский үкіметінің ... ... де ... ... ... құнының тым жоғары болуы поляк тауарларының
халықаралық рыноктағы бэсекеге қабілет-сіздігін ... ... ... ... елдері ¥лттар Лигасы арқылы шетелдерден қарыз алып, ... ... қол ... ... ... шеттен қарыз алудан
мүлде бас тартты. Бүл жерде поляк халқының ұзак ... ... ... енді ... ... тағы да шетелге экономикалық жағынан
тәуелді болу қаупінен жасқануы ... ... ... 1920 жылы ... қамсыздандыру жүйесі мемлекеттік қазынаны үнемі күйзелтіп
отырды. Әлеуметтік қамысыздандыру қорына ... де, ... ... төлеп отырды, алайда ... ... ... ... ... жеке ... ... ол қорды социалистік партия бақылады
да, қаржыны үнемсіз ... ... ... ... да ... ... ... түрақсыздық экономиканың дамуына да кері ықпалын ... жылы ... Ю. ... ... ... саяси тұрақсыздықты
тоқтату, билікті бір қолға жинау туралы үсыныс жасады. ... 1925 ... ... В. ... ... жаңа ... ... жэне оған кең
өкілеттіліктер беріледі деп мәлімдеді, ... жеке ... ... мен
топтардың арасындағы алауыздық тоқтаған жоқ. Поляк зерттеушілерінің
айтуынша, осы ... ... ... ... үздіксіз ауысуынан,
реформалардың жүйесіздігінен эбден шаршап, елдің билігін қатаң қолға беруге
қарсы болмады.
Юзеф ... ... ... 1926 жылы 12 ... Ю.
Пильсудский Варшава түбінде эскери жаттығу өткізіп ... ... ... ... ... ... ... бөлігі Пильсуд-
скийді жақтады, ал біркатар саяси ... ... ... ... ... өкілі болғандықтан оны оңшыл партиялардың ықпалы
күшті батыс аудандар ... ... ... елде ... ... үкімет басына келуіне ... ... ... ... ... ... ... мен премьер-министр Витое
қызметтен кететіндерін мәлімдеді. 31 мамырда парламент Пильсудскийді
президент ... ... ... ол ... президентке тым аз
өкілеттіліктер береді деп бұл ... бас ... 1 ... ... ... И. ... ... 1926 жылы тамызда президенттің
айрықша декретімен Ю. Пильсудский қарулы күштердің бас инспекторы ... ... мен ... ... ... ... ... елдің
экономикасын және саяси жүйесін реттеу, ... ... ... ... ... ... енгізілді: парламенттің
өкілеттігі шектелді, президенттің қүқықтары кеңейтілді. Енді ... ... ... жэне ... ... ... заң шығара
алатын болды. Осылайша Полыдада ... ... ... ... ... оңшыл саяси күштер іске асырса, Польшада авторитаризм
сол қанаттан келді.
Әлеуметтік-экономикалық салада «санация» этатистік ... ... ... кең ... ... ... ... аяғында
бюджеттің балансы қалпына келтірілді. ¥лттар Лигасы арқылы шетелден қарыз
алу ... ... ... ... ... ... ... берген соң
Үлттар Лигасы санация ... ... ... ... ... ... ... комиссиясын жіберді. 1927жылдың басында
злотый түрақтандырылды. Алайда үкімет злотыйды девальвациялауға келіспеді,
сондықтан 1933 ... ... ... ... жэне ... ... түрде ауыстырылды. Қаржы жүйесінің ... ... ... ... де, ... қолындағы жеке меншік қаржы
қоры банктерге ... ... ... 1930 жылы ... ... 6 есе ... Алайда үзақ уақытқа ... ... жеке ... ... ... ... олардың
көпшілігі қаржысын шетелдерде сақтады. Оның есесіне ... ... ... ... ... мүддесінен шықты,
Польшаға шетел капиталы агылып келе ... ... ... ... бірі ... ... ... Экономикалық дамудың
түрақтануы, өнеркәсіп ... өсуі ... ... ... ... ... ... отырган жағдайда поляк кәсіпкерлерін
мемлекеттің қоргауын талап етті. Польша үкіметі де ... ... ... бүл Польшаның негізгі сауда әріптесі Германиямен арадагы
қатынастарының нашарлауына ... ... ... тым ... ... ... Польшага тауарларын шығармауга тырысты.
Екі ел ... ... ... 1924 жылы 300 млн. ... ... жылы 43 млн. ... ... ... құнының тым жоғарылыгына
байланысты ел ішінде де поляк тауарларының багасы ... ... ... мен жұмыссыздардың көптігі халықтың ... ... ... осылайша поляк тауарлары үшін сыртқы рынок та, ... та ... ... 1929 жылы ... ... ... дейінгі
дэрежесіне жете алмады. Бүл елдегі элеуметтік ... ... де, ... ... ... 1928жылғы парламенттік сайлау қарсаңында
Пильсуд-скийдің жақтастары ... тыс ... ... ... ... ... аз дауыс алып, Сеймдегі бүкіл мандаттың төрттен біріне гана
ие болды. Бүл ... ... ... ауыр эсерін
тигізді, Польшадагы саяси қайшылықтар оны қатты мазасыздандырды, өмір ... ... 1926 жылы ... ауыстырганда да о л өзін
айрықша айыпты ... еді. Ал 1928 жылы 61 ... ... ... ... ... ... парламент үнемі атқару үкіметімен
қайшылықта болды да, үкіметтердің ауысуы ... 1930 жылы ... ... ... ... соң, парламенттік сайлау қайта
өткізіліп, ... ... ... орынның жартысына ие болды.
Оппозицияны жазалау ... ... ... ... жж. экономикалық дағдарыс Полыпаның жағдайын бүрынғыдан да
нашарлатты. 1933 жылы өнеркәсіп- өнімінің индексі 1929жылмен салыстырғанда
55,6 болды ... ... орта ... 70,8 ... Елде ... ... 1933 жылы эконо-миканың жетекші салаларында 108 ірі
ереуіл болды. Батыс Украинада жэне басқа аграрлы аудандарды ... ... ... ... елді ... шығару үшін, қаржы қорын ... ... ... ... ... Барлық мемлекеттік шығындар үштен
бірі қысқартылды. Алайда керекті қаржы қорын жасай алмады, сондықтан шеттен
қарыз алуга эрекет жасады, бүл ... ... ... ... ... пайдалану үшін елдің экономикасына жеке меншік капиталды
көбірек тартуга тырысты. Сыртқы саудага мемлекеттің толық бақылауы қойылды.
Импортты азайтып, ... ... үшін ... ... ... ... ... шығаратын кәсіп-орындарға мемлекет көмек берді. Сыртқы
сауда балансын ... ... ... тыс ... реттеу
жолымен қалыптастыру бюджетке қосымша салмақ түсірді.
Экономиканың дамуына аграрлық реформаның да ... ... ... ортасынан бастап жүргізілген реформа бойынша елдегі жер иелігінің
максимум ... ... ... ... ... етті. Бүл батыс
жерлердегі рынокқа бейімделген ірі шаруашылықтарга ауыр соққы ... ... шыгу ... ... жоқ өте үсақ шаруа шаруашы-лықтарының санын
көбейтті. Үсақ жер ... ... ауыл ... ... ... ... қалды. Англия да әрбір 130 га жерге бір ... ... ... 8400 га ... бір ғана ... ... ... томен ауыл шаруашылығы өнер-кәсіптің дамуына керекті қаржы қорын
жасауга ... жоқ. ... ... үкімет шаруа шаруашылықтарын
күйзелістен шығару үшін бірқатар шаралар жүргізді. Ауыл ... ... ... ... ... қарыздарының үстеме пайызы
азайтылды. Бүл шараларға кеткен қаржы түтелдей ... ... ... ... ... ... сақтауда шаруа бүқарасының көңіл-күйі
айрықша орын алатындықтан үкімет осындай артық шығынға баруға мэжбүр болды.
Ал бүкіл экономиканың қайта ... ... ... ... таба ... экономиканы дағдарыстан шығаруда рыноктың заңдары тагы да
қолданылмады. Әрине басқа елдердегідей Польшада да ... пен ... ... ... 1919 жылы 11 ... ... 1936 жылы ... болды. Алайда Польша 30-жылдарда агралы ел ... қала ... жылы Ю. ... қайтыс болды. Билік маршалға жақын болған
әскери топтардың қолына ... 1935 жылы ... ... ... ... ... топтар ішінде оның халық алдындағы ... сай ... ... ... ие ... ... жоқ. Сон-дықтан Пильсудскийдің жеке
беделіне негізделген авторитарлық тэртіп жылдам әлсіреп, парламент ... ... рөлі ... ... Олар ... ... ... үшін экономист-маман-дарды тарту керек деп шешті. Елде экономиканы
мемлекеттік реттеу күшейтілді. 1936 жылы ... ... ... ... жыл ішінде 100-ге жуық ... ... ... ... ... ... 80 пайызы, металлургия
кэсіпорындарының 40 пайызы, ... ... 90 ... ... ... берілді. Мемлекеттің экономиканы реттеуге тікелей араласуы
елді дағда-рыстан шығаруға мүмкіндік берді. Варшава, Краков, Львов сияқты
ірі қалаларды кең ... ... ... ... ... поляк
экономикасы еңсесін көтеріп үлгермей нацистік Германияның басқын-шьілығына
ұшырады.
1. 1989 жылғы парламенттік сайлау
және демократиялық күштердің жеңісі
Партиялық-әкімшілік ... ... қиын ... ... уақыт
түсінушілікупен қарады. В.Ярузельский екі жолды нұсқады. Біріншісі ... ... ... ... ... күш ... арқылы шешу деп ... ... ... ... ... ... қарап, ал
уақытында Армияның көмегіне сүйеніп, қоғамдық тыныштықты қайтадан ... ... ... ... мен ... Министрі осы уақытта
Халыққа сенімсіздікпен қарады. Сонымен, қоғамда орын алған жағдайдан аз
хабардар ... ... ... ... ... бірі Мечислав
Раковский естелігінде генерал Ярузельскиймен ... ... ... өте ... оның қара ... ... ... жақын
көрмеуі, адамдарға, қоғамға көп нәрседен мағұлмат беретін еді» деп жазды.
Сонымен, Раковский айтуынша «Қорғаныс ... мен Ішкі ... ... ... Бюроның болашақ мүшелері Орталық ... ... ... ... ... ... мағлмат беріп, көн ... ... 1981 жылы Сеим ... ... ... Төрағасы
етіп бекітті. Ол өзінің Қорғаныс Министрі ... ... ... ... ... ... ... шеруін 90 күнге тоқтата тұруға
ұсыныс жасады. Осы уақытта Қоғамда орын алған дағдарысты ... ... ... ... ... мен Ішкі ... ... келісімін
берді. 10 наурызда Ярузельский «Ынтымақ» көшбасшысы Л.Валенсамен кездесті.
Генерал естелігінде: «Бұл кездесуімізде әңгімемізге ... ... ... ... ортақ жолын іздестірдік. ... өте ... ... дос ... қалдық. Лех Валенса маған өте ... ... Өте ... турашыл адам және тез әсерге берілгіш, әзілқой адам
», - деп мағұлмат берді.
Уақыт өткен сайын, экономикалық ... ... ... ... берді.
Қоғамдағы жағдай қиындаған сайын, Кеңестік танк дивизиясы мен мото ... ... ... ... ... ... осы ... халық арасындағы
антикеңестік жағдай ушыға түсті. 1980 жылы тамыз айының басында Бережнев
телефон ... ... ... ... ... ... қолдан шығып бара
жатса, хабарлас, көмектесеміз» деді. Алайда мұндай көмектен Үкімет басшысы
В.Ярузельский бас ... ОК- нде ... ... ... күш қолдану арқылы
басуға кеңес берді. Шілде айының ... ... ... Жұмысшы Партиясының
кезектен тыс IV съезінде Варшаваға КСРО Сыртқы Істер Министрі А.А.Громыко
келді. Ол В.Ярузельскийге орын алған ... ... деп ... ... деп ... Оның ... алу үшін ... Әскери
Күштерді енгізуге кеңес берді. Алайда Поляк Басшысы жағдайды ... күші ... ... мәлімдеді. КСРО-ның ойынша Польша басына
түскен қауіп Азия мен ... ... ... төнген қиын жағдай деп
бағалады. /7,35/
1981 жылдың күзінде Польшадағы шиеленістер өзінің ... ... ... ... шақырылған Поляк Біріккен Жұмысшы Партиясының Орталық
Комитетінің IV Пленумында ... ... «Біз ... күш
қолдауға бармадық, керісінше ортақ тіл табысуға тырыстық. Бірақ та ... ... ... ... ... деп ... ... күшейе берді. Бір күннен ... ... ... 7 желтоқсанда Варшава Келсім ... ... ... Маршал
Куликов келді. Ал келесі күні КСРО ... ... ... ... Ол 1982 жылы ... территориясы арқылы өтетін мұнай
көлемін үш есеге көбейтіп, оны жылдың үш ... ... ... ... ... ... тоқтатып, күйреуден сақтап
қаламыз деп мәлімдеді. В.Ярузельский жағдайды ... ... ... 4 ... ... Шіркеу Басы архиепископ Юзеф ... ... ... ... ... ... ... Оларға Ұлттық
Келісім Майданын құруға ұсыныс жасады. ... бұл ... ... ... ... 1990 жылы берген естелігінде В.Ярузельский ... ... ... ... Генерал бұл сәтсіздікке жасымады. Ол ендігі
жерде өзін-өзі ұстай алмай күш қолдану арқылы мәжбүрлеу әдісіне көшті.
Жылдың соңында өнім ... ... ... ... ... Дүкен
сөрелерінде тауар тапшылығы, ақшаның құнсыздануы орын алды. Ярузельскийдің
ел алдында берген ... мен ... ... және ... ... ... ... үйлесім таппады және
шындыққа жанаспады. Бірнеше жылдан ... ... ... ... ... ... ... елдің қазіргі қоғамдық жүйемен
болашаққа ... ... мен ... ... ... ... ұмтылыс
үкіметтік бағытта емес, кері бағытта болды. ... ... ... ... ... өзі ... айналды. Халықтың басым
бөлігі Ресми билікті емес «Ынтымақты» жақтап саяси ... ... ... ... ... өз ... ... желтоқсан күні Польша аспанында Кеңестік әуе күштері ұшақтары
көрініс берді. Генерал Войцех ... ... ... ... ... өтуіне келсім бермеді. 12 нен 13 не қараған желтоқсан
түні «Ынтымақ» қайраткерлерін тұтқындау операциясы басталды. 13 желтоқсанда
Варшава ... ... ... болды. Теледидардан сөйлеген
Войщех Ярузельский ... ... ... ... және Ұлтты
Құтқару Кеңесінің құрылғанын» мәлімдеді. ... ... мен ... ... құқықтарды шектеді. Әуелі «Ынтымақтың» жұмысы тоқтатылды,
ал артынан заңсыз деп жариялады. Соғыс жағдайының тәртібін бұзғандарға ұзақ
уақыт түрмеде отыру қаупі ... ... ... ... жылдардың бірінші жартысында оппозиция құрамында жергілікті халықтың
20-25%-ы ... ... ... ... ... ... ұстанымы АҚШ бастаған Батыс елдерінің қолдауына ие болды.
Әскери соғыс жағдайы енгізілгеннен кейін, опоозиция өкілдерінің Шет
елге ... ... ... ... ... ... екі жол ... саяси
режимді қалдыру немесе қоғамдық жүйені өзгертіп демократиялық мемлекет құру
болды. Тәуелсіз Польша жолындағы конференция ... ... ... ... ... ... ... ұсынған «Тұғырнамасы» әлсіз болды да,
«Ынтымақ» ұйымының «Ұзақ қадам» жобасы ... ... ... ... ... ғылым және мәдениет қайраткерлерінің қолдауына ие болды. ... ... ... ... Адам ... «Қарсыластар» текстінде «Үлкен
Қадам стратегиясы үлкен шыдамдылықты қажет етеді» деп жазды. Бұл жай сөз
емес. Бұл ... ... және ... ... ... үшін
ауадай қажет, сондай-ақ «Реформаторлық Польша үшін» ... ... әсер ... жылдар аралығындағы 1,7 мың газет пен журнал апта ... ... 1,8 мың ... пен ... 5-6 мың дана ... таратылады. Ішкі
Істер Министрлігінің мағлұматтары бойынша 1 млн дана үгіт-насихат ... ... ... деректер мен нұсқаулар негізінен
азаматтық ... ... Осы ... ... ... мен ... ... байкот жариялап жатты. Оппозиция
қайраткерлері үкіметпен әріптестік орнатудан, бірлескен ... бас ... 22 ... 1982 жылы ... ... ... ... құрылды. Сонымен қатар, он шақты ұйымдар өз жұмысын
бастады. 1980 ... ... ... ... ... қызмет орындары
қаншалықты бақылауды күшейткенімен, заңға қайшы комитеттер мен ... ... ... ... жолында «Ынтымақ» жетекшілерінің басты
бақталасы - үкімет болғаны белгілі. Ол өзінің істерінде ... ... өз ... ... ... Полковник Р.Куклинский бұрынғы
өздерінің сәтсіздіктерін АҚШ-қа қарсы «Ынтымақтың» қоғамдағы ... ... ... ... ... 1981 ... ... яғни әскери-
соғыс жағдайы қарсаңында Ынтымақ лидерлері, поляк қоғамы психологиялық
жағынан дайын ... ... ... ... ... бұл жағдайды соғыс
(Поляк халқы мен Ярузельский соғысы) деп ... ... ... жағдайы
енгізілгеннен кейін, «Ынтымақ» лидерлері мен ... ... ... мен ... беделін қайта қалпына келтіріп көтеру деп бағалады.
Поляк Біріккен Жұмысшы Партиясының ... ... ... Бюро ... ... ... Гомулкадағы өзінің саяжайында үй тұтқынында ұсталды.
Осы ... ол ... ... деп ... ... себебі «Ынтымақ»
белседілері Үкімет отырысында кеңесшілік етуден бас тартқан еді. ... ... ... ұстап, қаншалықты дәрежеде үрейлендіргенімен,
олар саяси билікті әжуалап өз лидерлеріне деген адалдықтарынан айнымады.
Үкіметтің ... ... ... бірнеше айға созылды. Ол
Үкіметке С.Чесек арқылы епископ ... ... ... Л.Валенсаны
жаңа орынға ауыстырды. Арломбедегі виллаға Кеңес шекарасымен шектескен
жерде (Карпатта). Оның ... ... ... Қорғау Ұйымының белсенді
мүшесі оның әйелі мен баласы да бірге болды. Үкімет ... ... ... ... ... жағдайлармен қыспаққа алып, Л.Валенсаға
үлкен мемлекеттік қызметке шақырып та көрді. Алайда бұл ... ... ... жылы ... ... ... «Ынтымақты» жабу үшін арнайы шешім
шығарып ... жаңа ... құру ... ... Оған Л.Валенса В.
Ярузельскийге хат арқылы ... ... ... ... талқылап
келсімге келу жолдары қарастыруды ұсынды. Л.Валенсаның бастандыққа шыққан
күні - 12 ... 1982 жыл ... Ол өзі 1988 ... ... жеке бақылауда
жүрді.
Бостандықта жүрген «Ынтымақ» қайраткерлері 1982 жылы сәуірде ... ... ... (ВКК) оның ... ... аймақтық
бөлімшелерінің басшылары кірді: З.Буряк, В.Фрасынюк, Б.Лис, В.Хардек болды.
Олардың бірлескен жиындағы пікірталасқа арқау болған.
Жоғарыда аталған «төртеу» қалыс қалып, қалған ... ... ... ... 1989 жылы ... ... ... барлық мәселелері
талқыланды. Мемлекетке саяси реформа жүргізу мәселелері қаралды. «Дөңгелек
стол» 6 ... 1989 жылы өз ... бас ... еді. Кищак және Валенса
шерулетіп бастады. Бірінші ... ... ... ... бағалауы қажет,
«Конституциялық құрылысты» құрметтеу, Поляк социализмі ... ... ... ... ... ... талқылап талқыға салу. Кищак
ұсынысы ПХР-да Сеймге еркін сайлау ... ... жаңа ... ... ... ... ... қабылдауда бүкіл мәселені
талқылау, халықтың кепілдігі 1981 жылы ... ... ... Петр ... ... Иоан Павл ... қастандық жасалды. Ол ауыр жараланып,
бірнеше ... соң әрең ... ... ... құрамындағы елдер Польшада
Папаға ... ... ... ... ... ... сендіруге тырысты. Осы жағдаймен қатар халықтың үлкен құрметіне ие
болған Примас ... ... ... болды. /17,32/
Соңғы отырысында «Ынтымақтың» жоғарғы органы – Бүкілполяктық комиссия
11-12 желтоқсан 1981 жылы ауыр ... ... ... ... ... ... ... туралы мағлұматтар түсе бастады. 12-нен
13-не қараған желтоқсан күні түнде «Ынтымақ» ... ... ... мен радиолар өз хабарларын шектеп, өзгертіп жатты,
телефон байланысына тиым ... 13 ... 1981 жылы ... мен ... ... ... ... халық алдына шыққан
генерал Ярузельский елде әскери жағдайдың енгізілгенін және ... ... ... құрылғанын мәлімдеді. Әскери соғыс жағдайының енгізілуі
елде конституцияға сай емес ... ... ... ... ... енді ... социализм негізінде құру қағидасы өрескел бұрмаланды.
Коммунистер халықтың билікті ... ... ... ... ... ... жағдайының енгізілгеннен кейін, сөз бостандығы, еркін ой
құқығы аяққа тапталып, билікке қарсы шыққан ... мен ... ұзақ ... ... отыру қаупі туды. 14 желтоқсан 1981
жылдан ... ... ... ... ... ... жасақталған әскер
күшімен, милицияның арнайы отряды (милиция арнаулы отряд құрлымымен - ЗАМО)
күшімен қуып таратылды. Силезиядағы ... ... ... ... ... 9 шахтер қаза тапты.
«Ынтымақтың» бостандықта жүрген қайраткерлері Ішкі Істер Министрлігі
агенттері ... ... ... ... ... (Брюсселде құрылған
«Ынтымақтың» арнайы координациялық бюросы) барлық ... үн ... ... таратумен айналысты. Соның ішінде «Тыгодник ... ... ... ... ... Әскери соғыс жағдайы орын
алған 15 ай мерзімде қауіпсіздік қызметі 700 ... ... ... ... жкабдықтарын, 12 радиохабар тарату орталықтарын әшкерлеп
тұтқындады. Қозғалыс қайраткерлерін тұтқындап ... ... ... ... жаңа күрескерлер басатын.
1982-1988 жж. билік пен ВРО-ның ұстанған саясатына ... ... бір ... ... ... жоқ. ... құрамда авторлардың поляк
қауымының идеясы «Ынтымақпен» ... ... ... ... ... арасында жасырын түрде Биліктің әрекеттерін әшкерлеп
отырды. Поляк театры әртістері, жазушылар, зиялы ... ... ... ... ... жариялады. Әрбір айдың 13-і күндері жұртышылық өз
аулаларына бір уақыт (ірі қалаларда) ... ... ... ... мен ... ... қолдады. Сонымен қатар олар қуғынға
ұшыраған азаматтарға бостандық беру мәселесін қатаң түрде талап етті. ... ... ... ретінде билік өз қуғынын одан әрі ... ... ... ... ... ... қызметінен шеттетілді, яғни
бұл жұртшылыққа психологиялық соққы беру болып саналады.
1982-1988 жылдарда Католик ... ... адам ... ... өмір ... ... сол үшін қорлыққа да тіпті соғысқа да ... ... ... - деп жазды поляк епископы. Әскери соғыс жағдайы
енгізілгеннен кейін бір ... соң, ... ... ... 1980 ... ... шіркеуі халықтың жоғары және төменгі
бөлігіне де басты ... ... ... қайраткерлері шығармашы,
зиялылар, оқытушылар т.б. болды. Халық лекция ... ... ... ... көмек ұйымдастырды. Қажетті көмекті шет елдік
жанашырлары ... ... ... ... ... ... ... әрдайым егемендікті ... ... ... тәуелсіздігін береді». Өздерінің қолдарының сыртқы бетіне V
белгісін соқты, «Victorio» сөзінің ...... ... діни ... ай ... Отан үшін Құдайға жалбарынуда «Ынтымаққа»
Пастыр Ксендз Енси Поспелушко Варшавалық ... ... ... ... 19 ... 1984 жылы Ксендз Поспелушко ІІМ қызметкерлерін жазым етті.
Миллиондаған поляк бұл істі ... ... ... ... ... ел ... ... түсіп,
егемендік жолындағы ұранға айналды. Иоан Павл ... ... ... ... ... Лех Валенса мен оның жанұясына үлкен қолдау
көрсетті. Біршама ұйымдар өздерінің ... ... ... ... «Жаңа Социалистік Демократияны» құруды көздеді. Ұйым
ішінде Л. Валенса «Қозғалыстың ірі Көшбасшысы» деп бағаланды. Әмбе ... ... ... ... және өнер қайраткерлері. Ресми
деректер бойынша осы уақытта оппозициялық баспа ... ... 2 млн ... ... жылы маусым айындағы Иоан Павл ІІ-нің кезекті іс-сапары саяси-
діни жағынан ... ... ... ... ... ... қадамға барудың арты
жақсылыққа бармайтынын қадап айтты, бұл жағдай елде үлкен қоғамдық ... ... орта ... КСРО ... ... дағдарыс жағдайында
болды. КОКП Басшылығы тығырықтан шығудың жаңа саяси-экономикалық жолдарын
іздестірді. Құрама штаттарымен техникалық жағынан бәсекелестігі жыл ... дами ... Бұл ... КОКП ... Жас ... ... ... кейін бәсеңдеп, тоқтады. Ол озінің жаңа мемлекеттік
бағдарламасында ... ... ... тиым ... ... ... ... мақсатында Батыс елдерінен жаңа несие
алды. Мемлекетте бүкілқоғамдық цензураға тиым салу мен өркениетті елдердің
өмірімен жете ... ... бір ... ... ... ... одағы
өз өмірінде үлкен саяси-экономикалық өзгерістер жасау жолына ... ... ... ... ... Республикасында саяси шиеленістер сәл
бәсеңдеп, ... ... ... 1986 ... ... ... ... Партиясы ішкі өзгерістер жасауға, мемлекеттік басқару жүйесінің
жаңа әдісіне көшуге мәжбүр ... Атап ... 1986 жылы ... ... ... Біріккен жұмысшы Партиясының Х съезінде ... ... ... ... Осы ... шақта антикоммунистік топтарға
қарсы келіссөзге келуге билік әлі дайын емес еді. ... ... ... ақырындап жүру басталды. Осы уақыттағы КСРО-дағы
Жаңа басшылықтың жасаған мәлімдемелері ... ... ... ... 1987 ... Рим папасы Иоан Павл ІІ-шінің сапарлары өз ... ... ... ... ... мен биліктегі арадағы
қарсылығы 1987 жылдардың орта шенінде үлкен қызығушылықтарды туғызған еді.
Өйткені ... ... ... ... жағдайынан кейінгі
Коммунистік режимнің барлық ... ... бас ... ... ... бірі емес еді. «Қазіргі уақыт нағыз сын сағаты соққан
сәт, тамаша мүмкіндікті құр жібермеуіміз қажет, жаңғыруға ... ... ... ... ... ... /21,112/
Осы уақыттарда Үкімет әкімшілігі келісімге келуге әзір деген ... ... өз ... жаңа ... жасауға мәжбүр болды. 1985 жылы
А. Михник өзінің «Осы уақыттағы Речь ... ... ... ... болашақ келісім мәселесі кеңінен сөз ... ... ... ... ... ... ... құқығы, Сеймдегі оппозияцияның алатын ... ... ... ... ... қоғамдық топтармен өзара
келісім» мәселесі. Келесі жүйеде Я.Куронь, Я.Латынский, З.Буяк ... ... аз ... ... ... ... ... белсенділік,
қайраткерлерді әрекет ету мүмкіндігі (қоғамдық ... ... ... және ... ... басқару саласында). Қозғалыс
ауқымы мен қарапайым халық белсенділігі өте жоғары ... ... ... мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық жағдайы төмендей түсті. Партия
реформалары хабарлауынша «экономикалық ... ... ... деп ... 1987 ... нәтижеге сүйеніп, бірінші ... ... ... ... жүйесін құру қажет деп тапты. Негізгі
мақсат бастамаларға барынша қолдау көрсету, басқару жүйесін қайта құру ... ... деп ... Ендігі мақсат барлық жағдайды
туғызу. Экономиканы ... ... ... ... әрбір
азаматтардың пікірмен санасу және оны ... ... ... ... ... мен ... үшін жауапкершілікті сезіне алатын еді. Бұл
қадам ... ... ... ... ... ... эволюциялық даму кезеңі болды.
1987 жылдың күзі мен қысы 1988 жылдың бірінші жартысындағы Польшадағы
басты ... баға ... ... ... ... мен ... ... асырған басты бүкілполяктық референдум өткізу шешімі үлкен
жетістік болды. Ол 1987 ... ... орын ... еді. ... ... ... ... салынды. 1) 2-3 жылда экономиканы сауықтыру мен
шапшаң өзгерістер бағдарламасын ... ... ат ... ба? 2) ... ... ... ... өзін-өзі басқару мен
азаматтық құқық пен бостандық, мемлекетті ... ... ... ... ... көпшіліктің талқысына ұсынылған еді. Л.Валенсаның референдумға
байкот жариялағанына ... ... ... ... ... 66%-і ,
екінші сауалға 69%-і жақтады. Барлық референдумға қатысушы халық көлемі 44
- 46% болды./20,135/
Үкімет оппозициямен ... ... ... алмай, экономикалық
реформалардың мүмкін еместігін түсінді. ... ... ... жүйесі Поляк
саясаткерлері мен зиялыларына қоғамды либерализацияламай, мемлекетте
экономикалық жүйеде нәтижесіз ... анық ... ... Олар ... пен ... ... күш ... КСРО мен қарым-қатынас
стилі өзгеріске ұшырады. Польшада 1986 жылы 17 ... Ішкі ... ... өтінішімен саяси себептермен қуғындалған азаматтарды
бостандыққа ... ... ... 225 ... еркіндікке шықты. Польша
Варшава Шарты Ұйымы құрамындағы «саяси тұтқыны» жоқ ... ел ... ... Л.Валенса «Ынтымақтың» Уақытша ... ... ... ... ... «Ынтымақтың» Аймақтық Атқару
Комитеті құрылды. Оған қарсы 6 ... 1986 жылы ... ... ... В. ... ... кеңесті құрды. Оған 56
адам мүшелікке еніп, 4 бөлігі Партия қатарында жоқ тұлғалар ... ... Сила ... ... қорғаушы, Оппозиция қайраткері,
«Республика» журналының Бас Редакторы М.Круль т.б. ... ... де бұл ... ат ... ... кеңесте мемлекеттің
маңызды мәселелері еркін талқыланды. Стенограммалардағы басылымдар
цензурасыз жарыққа ... 1987 жыл ... ... өз ... ... жыл
болып есептелінді. «Ынтымақ» қозғалысының қоғам алдындағы рейтингісі ... ... ... ... ... ... ... айында саяси
мәселелерді көтеретін «Дзекания» шығармашылық клубы құрылды. Олар Л.Валенса
мен оппозициялық ... ... 62 ... ... Олар ... рет
жиналғанда Мемлекет өміріндегі реформалады бірнеше рет талқылады.
1987 жылы Қарашада «Ынтымақтың» ұйытқы болуымен Бүкіл ... ... ... Оның ... заңды түрде бекітіліп отырылды.
Қозғалыс толқулары нәтижесінде 1987 ... ... ... ... ... мәселелер сөз бола бастады. 1987 жылы қарашадағы ... ... бұл ... ... ... ... ... Біріккен Жұмысшысы Партиясының ... ... ... ... уақытта әр адам өзіне есеп беруі қажет, ... ... ... ... жоқ және нарықтық экономикаға көшудің
де қажеті шамалы, себебі осы басқару әдісін сақтап, қоғамдағы бір партиялық
басқару ... ... тұра ... ... деді. 1987 жылы қарашада
«Ынтымақтың» ... ... ... Бүкіл Поляктық атқарушы комиссияға
айналды. 1 қаңтар 1988 жылдан бастап ел ... шет ... ... ... ... ... ... журналына берген интервюнде
оппозиция қайраткерлерінің бірі ... ... ... ... пен ... ... ... келу қажеттігін
мәлімдеді./8,56/
Ақпан мен ... ... ... ... ... 36%-ға дейін көтеріп
жіберді. Елде үлкен әлеуметтік ауыр жағдай қалыптасты. Кіріс-шығыс мәселесі
бақылаудан шығып ... ... ... орын ... ... ... ... қалды. Сәуір-мамыр айларында наразылық шерулері орын алады.
Мамыр ... ... ... баға мен ... ... бақылауға алды.
Инфляцияның қатты қарқын алуы нарықтық жағдайға көшуге итермеледі. ... ... және ... ... ... өндіріс орындарында наразылық
шерулері басталды. ... ... ... ... естелігінде
«Шерулерінде ақыр аяғында Генерал Ярузельский, Краков және ... ... ... бағалып, еңбек ұйымдарымен кездесіп, қаладағы шерушілермен
шіркеу қайраткерлерімен кездесіп жағдайдың өте ... ... бір ... көзі ... 1988 жылы ... өте көп ... ... Одан күткендей нәтижеге шықпай, ... ... ... ... ... жылы ... ... күштердің өзара бақталасы, биліктің орын алған
қоғамдағы жағдайды шешуге дәрменсіздігі амалсыздан өзара келісімге ... ... ... ... ... ... пен демократия атты
материалында осы уақыттағы мемлекеттегі орын алған жағдайдан хабар беретін.
Ақпан ... ай ... ... ... және тағы басқа басылымдарда
Оппозиция мүшесі Б.Геремек арнайы Антикризистік Пактінің ... ... іске ... ... ... ... Оның көзқарасы
бойынша, 1988 жыл өзара келісімге ... ... ... толы жыл ... ... ... уақыттағы оқиғалардан жинаған екі ... ... ... ... ... үкімет қоғамдық пікірге
құлақ аспай, қоғамдық күштермен өзара келісімге келмей, ешқандай нәтиже
шығара ... Ол орын ... ... ... екі ... ... ұсынды.
Ол Еркін Тәуелсіз Кәіподақ қайраткерлерін көтеру, Поляк Біріккен Жұмысшы
Партиясының ... ... ... деп ... ... ... ... оң нәтижесін бермеді. Поляк
Бірікке Жұмысшы Партиясының «Реформаторлық қанаты» екі ... ... ... ... не ... ... саяси-экономикалық жүйені
бақылауға алу деп жариялады. Екінші нұсқа оппозицияның Билікпен күресуіне
жол ашатын еді. Бір ғана факт ... өз ... ... ... ... ... еді. ... жылдары Үкіметтің Реформа мәселесі жөніндегі
Комиссиясы ... ... ... ... ... Ол ... саяси
плюрализмге, оппозицияның билік механизміне, парламенттік ... ... ... ... мен мамыр айларында шерулер Польшада саяси өзгерістер
қажеттілігі уақытының туындағанын көрсетіп берді, сонымен бірге кеңестік
жүйенің қажетсіздігін ... ... ... ... ... Орталық
Комитетінің Хатшысы Ю.Чирек «Халық Трибунасы» газетіне берген сұхбатында
орын алып ... ... ... ... ... ... дайын екенін мәлімдеді. Келісімге келер алдында
Ю.Чирек өзара пікір алмасуға, Польшалық көппікірліліктің модельін ... ... ... ... ... тезистерінен белгілі)
«буржуазиялық демократияның ережесі» ПБЖП өзінің жетекшілік ... ... ... ... келе ... ... заңды билігін
жүргізу, көппікірлілік модельін қоғамда дамыту./17,302/
1988 жылы тамыз айында Комунистер өздері кездесіп «дөңгелек столға»
дайындық жасады. Оған ... ... мен ... ... ... ... 1988 жылы ... айында КОКП ОК Бас Хатшысы М.С.Горбачевтың іс
сапарында ПБЖП реформаторлық курсында нашар баға ... ... ... берді. Осы іс сапарында КСРО тарапы ІІ ... ... ... ... ... ... беруге арнайы Комиссия
құрылды. Бұл жағдайда демократиялық қозғалысқа біртабан жақындай түсті. 26
тамызда «дөңгелек стол» ... ПБЖП ... ... ... жан ... Ол ... ... бір табан жақындата түсті. ... ... ... мүшелерімен осы мәселе жөнінде кездесуге шақырды.
Бұл мүлдем күтпеген жағдай ... ... адам ашық ... ... Бір ... сөз алып, қанша жерден қарсыласып тырысқанымен, социализм жауларымен
келісімге келудің ... ... ... ... 10 ... ... «1988 жылы бірнеше Партия басшылары көргендей оппозициямен арадағы
қарым-қатынас, реформаторлар тобы Польшадағы ... ... ... кете ... ... ... ... еді. Партия Консерваторларының
мәлімдеуінше газ мәселесі де, кез келген мәселе болашақта өз ... ... Ішкі ... ... Кищак «Дөңгелек стол» мәселесі бойынша
ПБЖП-ның және ... ... ... ... ... ... ... вилласында ол Валенсамен кездесті. «Ынтымақтың» алғыр
басшысы бұл ... ... ... алып ... ... ... ара қашықтықты сақтап отырды. Л.Валенса уақытта мәлімдегендей
сақтану үшін, құрлымды өзгерту үшін ... іс ... ... ... өзара сенімділік орнау үшін пікірталасқа Ксенднсы, епископтарды
шақыруға мәжбүр ... 31 ... ... ... ... ... ... мен биліктің арасындағы ірі нәтиже болды. 16 қыркүйекте
Варшавадағы ... ... ПБЖП мен ... ... ... партиясы және Демократиялық партия болды. Бұл кездесуде шіркеу
басшылары төрағалық ... ... ... ... ... алдындағы кездесуге қатысып, «дөңгелек столда» үшінші күш
бақталас болмайтын болды. Олар өздерінің өз білім деңгейлерімен ... ... ... ... қолдады./18,118/
М.Раковский Үкіметі Премьер-Министр ставкасында 1988 жылы қыркүйекте
жаңа жүйе бойынша бір шешім қабылдады. Оның ... ... ... ... «поляктар Дөңгелек Столда» шешімін табады деп
үміттенді. Ондағы мақсат барлық күш жігерді экономиканы либерализациялауға
жұмылдыру ... ... ... және ... ... шет ел
капиталына жаңа жеке меншік өндіріс орындарын, жаңа еркін экономикалық
қалыптасу мен ... ... ... Вице ... ... ... ... шынайы социализм өзінің ... ... ... Тағы ... қолындағы мүмкіндік ПБЖП жетекшілігі басталмай жатып ... жылы ... ... М.С.Горбачев пен кездесуінде «Қайта Құру» да
саяси ... ... ... Сеимнің екінші палатасы, ... ... ... ... ... Басқарушы органға Демократизацияның
ұзақ қалыптасу жолының негізін қалады, Кеңестік лидермен кездесуде поляк
коммунисттерінің істеріне баға ... ... ... ... ... ... кейінгі кезде қатты көбейтті. Осы уақытта
«Ынтымақ» үлкен нәтижесін көрсетті. Бұл ... ... ... жол ... топ ... столға» болашақ үлкен стратегия жасады.
1988 жылдың күзінде ... ... ... ... ұшырады. Қоғамдық ахуал мен жағдай үлкен сәтсіздікке ұшырады.
1988 жылы желтоқсанда ... ... ... ... ... ... ... А.Медович Л.Валенсаны телеарна арқылы халық
алдында ашық ... ... Осы ... ... ... ... жеңіске жетті. Бұл жағдайдан кейін, ... тез ... еді. ... ... ... ... комитетіне 135 адам кірді. Қозғалыс «Дөңгелек столға» қызу
дайындала бастады. ПБЖП-ның ... 10 ... ... және кәсіподақтық
пікір алмасуға шешім қабылданды.
Осы кезеңдегі ... және ... ... ... ... болсақ
Кеңес одағы басқа мемлекеттердің саяси және ұлттық іс-әрекеттеріне кірісіп,
араласатын ... ... бас ... еді. ... ... ... ... тарты. Венгрияда еркіндік лебі жүргізіліп,
демократиялық партияның ролі жоғарылай түсті. 1989 жылы ... ... Эрик ... ... шеру ... ... шегіне жетті. Берлин
қабырғасының құлатылуы екі мемлекеттің ... ... әсер ... ... ... ... ... диктатор» Тодор Живкев биліктен түсті.
Чехославакияда демократияландыру үрдісі жедел жүргізіліп «бархыт» төңкерісі
жүзеге асты, ал ... ... ... Чаушеску биліктен кетті./14,55/
Желтоқсаннан кейін нәтиже бола ма әлде ... ма? ... ... жан-жақты толқулығына алып келген еді. Мемлекеттің
бүкіл жүйесін жаңартуда оппозиция мен ... ... ... өте
тығыз жағдайда болған еді. Жаңару жолындағы қарсыласу ... ... ... ... еді. Ол ... ... ... баса
назар аударған еді. Сонымен қатар «Жаңа қоғамдық келісім» ол үш пактіні
үкіметпен бірлесіп жасаған еді. ... пакт ... ... ... ... алу, және ... ... тұруға рұқсат ету. Екіншісі экономикалық
реформаның жаңа бағыты. Үшінші Реформа құрылымы жөнінде ... ... ... ... ... ... бейімдеу деп жарияланды.
Р.Бургайдың қоғамды қайта орнықтырудағы болжауы, Б.Геремек көзқарасы ... ... ... қоғамда айтылған еді. Кикілжіңді шешу үшін ... және ... ... шешімдер қарау институты құрылған еді.
Куронь осы істі ... ... ... ... ірі іс-шаралар
негізін қаласа, Геремек кіші Әріптестік кеңесінің авторы болған еді. 1988
жылдың ... үш ... ... ... деген дайындық ыңғайланып қалған
еді. Саяси жүйені ... ... ... ... ... етіп саяси
құрылым негізін қалыптастыру болды. Экономикалық мәселелерде аралық
либеральдық-нарықтық концепция, ... ... ... басқару идеясы және
мемлекеттің қамқорлық функциясы, экономикадағы лозгундық ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық талқылаудың
екі туры өткен еді. Ол ... ... ... ... ... ... 1989 жылдың қаңтар айы аралығында орын алды.
Премьер «Дөңгелек ... ... ... ... ... айналды. Польша өз дамуында дербес идеялы елге ... ... ... ... ... мәнін, өркендеудегі алатын
жауапкершілікті оппозициямен ... ... үшін ... ... сенім болу керк
деп мәлімдеді. Шиеленіс тоқтағанда экономикалық және партиялық ... ... ... ... ... ... қоғамдық келісімнен кейін біз
қандай жолмен жүреміз?» - деп сұрапты ... өз ... ... ... үзеңгілестерінің бірі «Польша өз дамуында 2-ші дүниежүзілік
соғыстың ... ... ... ары ... жалғастырады» - деп жауап қатқан
екен./7,9/
ПБЖП-ның ішкі негізгі мәжілісінде «Дөңгелек столға» жол ұстанымы мен
1988 ... ... ... ... 10-шы пленумында саяси ... ... ... мәселесі, оның екінші бөлімі В.Ярузельский
негізін ... жол ... ... ... ... ... , Кищак, Сивицкий және Раковский Саяси Бюроға өз еркімен
демалысқа кету мәселесін ... ... ... ... ... ... «төртеудің» шешімін жариялады. Ярузельский мәлімдемесі Партияның
дағдарыс жағдайын көрсетіп берді. Пленумның ұзақ жұмысы аяғы ... ... ... ... Оған жол ... «Социалисттік мемлекет құқығын
бұзды». Жаңа парламент үкіметте де ... ... ... құрды.. 1)
Келісім негізінде парламентте оппозицияның үлес ... 35% ... 2) ... сайлау еркін әрі бәсекелестік түрінде жүргізілетін
болды. 3) Үкіметке ... ету ПБЖП мен ... ... ... 4) Президент өкілеттілігі саяси тұрақтылық кепілі болып ... ... ... ... ПБЖП біртіндепт капитуляцияға
түсетін болды. «Ынтымақ» 4 жыл ішінде Парламенттік мемлекетке ... ... ... Осы ... ... ... 4 маусым 1989
жылы Сеим мен Сенатқа үлкен сайлау ... ... ... ... құрған коммунистер жеңіліске ұшырап, демократиялық күштер жеңіске
жетті. Бүкіл мандат боынша «Лех ... ... ... ... ... пен ... ... –қайшылықтарды он жылдан кейін 1999 жылы ... ... 1989 жылы ... ... 39% ... 19% ... ... 27% ортақ пікірде қалған болатын.
31 желтоқсан 1989 жылы Сеим қарауына Конституцияны өзгертетін Жаңа Заң
келіп түсті. Оның негізгі ... ... ... атауы – Польша
Республикасы Демократиялы, құқықты мемлекет болып ... ... ... ... ... бап ... ... ол ендігі уақытта қатардағы
қоғамдық күш есебінде қалды. 2-ші бөлімінде әлеуметтік қорғау ендігі ... ... және оны ... ... табылды. Мемлекеттік елтаңба екінші
Республикадан мұра болып қалған Қыран бейнесі болды. Қуанышты жәйт Әміршіл
- ... ... жүйе ... ... ... ... экономикалық-саяси
жағынан өзгеру процесін бастан кешірген еді.
Саяси жүйе эволюциялық жолмен шапшаң өзгерісті бастан кешірді. ПБЖП-
ның 11 съезі көшбасшы ... бас ... ... ... бойы елде жеке ... ... ... өзінің өкілеттілігін тоқтатты. Жазда Л.Валенса өзінің
мемлекет билігін ... ... даяр ... ... Жаңа саяси күрес кезеңі
басталды. 19 қыркүйекте В.Ярузельский ... ... ... ... сұрады. Оның қызмет атқарғандағы уақыттағы басты
ерлігі - елге КСРО мен ... ... ... Ұйымы күштерін енгізбей,
халыққа қорған бола білгені ... ... ... 25 ... мен ... 2 турдан тұрды нәтижесінде «Ынтымақ» басшысы Л.Валенса ... ... ... ... реформалар
мен демократиялық қоғамның қалыптасуы
2.1. 1990-2008 жылдардағы Польшаның саяси дамуы
1990 жылы желтоқсанда ... ... Лех ... ... ... ... ... өтті. 20 ғасырдың соңғы 10 жылдығына
Польша ... ... ... ... ... қадам басты. Ел
тарихында 3-ші Реч ... ... ... ... ... жеңісінен
кейін, бірнеше апта өткен соң, Л.Валенса Жұмысшылар қауымымен алғашқы
кездесулерін ... ... ... осы істе ... ... жақтастарымен
бақталастары мен жақтастарының басын ... іске ... жаңа ... жаңа ... жинақтап, оның ішінде бұрынғы
бақталастарында тартты. «Сайлаушылар Газеті» Бас редакторы ... ... мен ... барынша қарсыласып бақты./16,178/
Л.Валенса мен А.Михник арасындағы шиеленіскен жағдайды «Сайлаушылар
Газеті» барынша ... ... бере ... ... еді. «Мен өзім
табиғатымнан центристпін» - деп мәлімдеді Л.Валенса. ол ... ... ... ... ... іс барысында ұстанған
еді./26,23/
1989 жылы маусым айында өткен Парламент сайлауы ... ... ... рет ашық әрі әділ ... ... ... еді. Онда негізгі күшті
«Ынтымақ» ядролық тобы ұстанған болатын. ... ... жүйе ... үлкен лагеріне айналған еді. «Дөңгелек столдағы»
келісілген мәселелер жыл ... ... ... қолдау тапқан еді.
Коммунистік үкіметтің құлауы, «Социалисттік блоктың» ыдырауы және ... ... ... әлем ... жаңа ... әкеліп, «Ынтымақтың»
жаңа тынысын ашқан еді. «Ынтымақтың» жеңісі саяси жүйені шапшаң ... ... ... 1991 жылы ... ... Кезектен тыс өткен
Парламент Сайлуы елдегі үлкен Саяси Реформаның барысы болды.
Польшаның саяси климаты әлдеқашан ... ... ... ... мән ... болатын. 1993 жылы қаңтарда Сеим ... салу ... заң ... Оны ... ... католик
басшыларының ықпалы орасан боды. Оған ... ... ... пен ... орасан зор насихат пен жүргізілді. Сонымен қатар ұлттық қайғы ... ... мен бас ... балтыр сыздатар мәселе болған еді. Сонымен
қатар, уақытында «Қызыл террордан» барынша сақтанып, ұлтқа үлкен ... ... ... ... ... ... ... қолдауға ие
болған қайраткер еді/24,255/.
Сайлау нәтижесі көрсеткендей, солшыл ... ... өте ауыр ... ... ... екі одақтас партия Поляк Біріккен Жұмысшы партиясы
(Халықтық Біріккен партиясы және Демократиялық ... ... ... орнын «Ынтымақ» бір өзі басқан еді. Бұл меже ... ... ... ... ... еді. Ол ... дода саяси соңғы мәресіне
жеткен болатын. ЗАТО ОНП өзінің ішкі құрылымын қайтадан өзгерткеннен кейін
(Поляк Халық ... жаңа жас ... ... ... (1959 ... оппозиция қатарына өтіп, өзінің жаңа саяси ... ... жылы ... ... ... Поляк Біріккен Жұмысшы партиясы
қатарында үлкен сәтсіздіктер орын ... еді. ... ... үлкен
саясаткерлердің Алыс бағытты көздейтін саясаты жоққа тән болып, ... ... ... ... ... мен ... ... қағидасын толық түзете алмай, коммунизм мен бірге құрдымға ... ... ... ... мен Социалисттік солшыл күштер
келешекте үлкен радикалды бағытты ... ... ... ... 1989 ... ... болған жас қайраткерлердің қатары селдіреп қалған болатын.
Поляк Біріккен Жұмысшы ... 1990 ... ... ... (11 съезі)
шақырылған еді./11,159/
Съезд шешімі бойынша Поляк ... ... ... ... ... ... болып қайтадан құрылған еді.
ПБЖП-ның соңғы съезіне жиналған делегаттар жаңа партия құру идеясына ... ... ... ... болатын. Партия көсбасшылары болып жас
саясаткерлер 1954 жылы туған Үкімет мүшесі Министр Мечислав ... ... ... ... ... ... ... Бағдарламасында
Еуропалық Социал-Демократиялық Партиялар Ынтымақтасу тұғырнамасын қабылдап,
өткен «пролетариат диктатурасы» концепциясына және әміршіл ... бас ... ... ... ... ... ... жағдайда болды. Оның құрамында не бары 60 мың ғана мүшесі бар ... ... ... мүлкін тәркілеп, жалпы ішкі және сыртқы кірістері
мен шығыстары туралы мағлұматтар бергенде жұмыстары сол ... ... ... Сонымен қатар, бірнеше жаңа партиялар біртіндеп өздерінің
қоғамдық пікірлерін қалыптастыра ... еді. 1990 ... ... ... ... ... ПРСДП-нан әлдеқайда жоғары болған
еді. Негізгі ұрандары ауылдық жерлерде өзін-өзі ... ... құру ... 1990 жылы қарашада Польша Республикасы Социял – Демократиялық
Партиясы ... ПБЖП – ның ... ... сол кезеңдегі
Парламенттегі демократиялық солшыл ... ... ... ... ... ... шешім қабылдады. Социал ... ... ... ... қолдады. Сайлау нәтижесі бойынша
Цимошевич (9,21% ... ... 4-ші ... ... болатын. 1991 жылы қазан
айында Демократиялық солшыл күштердің одағы Социал – ... ... ... ... ... ... партиясы халықтың 12%
ие болды. 1991 жылы ... ... ... клубы жетекшісі Александр
Красневский Ян Олшевский үкіметіне оппозицияға айналды. 1991 жылы желтоқсан
– 1992 жылы ... ... және осы ... Хан Сухоцкий 1992 жылы
шілде, 1993 ... ... ... ... ... Повляк щентристік
позициясын қорғаумен болды.
1993 жылы қыркүйектегі Сеим Сайлауы жаңа ... ... ... ... Және де ... келісіммен Сенатқа да қалаулылар сайланған.
Сайлау тәртібіне сәйкес, Сенатқа Сеимге де ... 5% ... ... партиялар өз кандидаттарын сайлай алады. Сайлау қорытындысы бойынша
Демократиялық ... ... 37% ... ... ... жеңіске жетті.
Екінші орынды Поляк Халық Партиясы иеленді./27,54/.
19 қыркүйек 1993 ... ... пен Сейм ... ... ... коалиция | | ... ... |
| ... саны ... ... | ... ... солшыл | |37,17 |37 ... |171 | | ... ... Партиясы |132 |28,69 |36 ... ... |74 |16,8 |4 ... ... |41 |8,91 |2 ... ... ... |22 |4,78 |2 ... ... блогы |16 |3,74 |2 ... |1 |- |1 ...... ... ... |- |- |1 ... ... ... |- |- |1 ... | | | ... - жеке ... |- |- |1 ... Біріккен Орталық келісімі |- |- |1 ...... ... |- |- |1 ... |460 |100 |100 ... көрсеткіштің екі жағы бар. Біріншіден, Сеимге ... ... ... ... ... ... ... халық партиясы,
Демократиялық қозғалыс, Еңбек қозғалысы бұл өтпелі уақытта өздерінің үлкен
белсенділіктерімен ... ... ... ... ... ... одағы Сеймнің 20,41% даусын иеленген болатын. ... 37% ... ... халық партиясы 15,45% дауыс жинап, мандаттың 29% -иеленді.
Сенат сайлауында ... ... ... ... қол ... ... орынның 34,52%-ін өзін-өзі ұсынған кандидаттар иемденген
болатын./11,19/
Өткен сайлау үрдістері ... жаңа ... ... ... ... ... оңшыл күштер соның ішінде ... ... ... ... аса ... ... ... болатын. Сайлаушылар
негізінде нарықтық экономикаға ... ... ... пен ... болатын.
Вальдемер Павляк Үкіметінің ірі жақтаушысына айналған Демократиялық
Солшыл Күштердің Одағы ... ... ... ... Сеим ... ... болса, орынбасары Социал-Днмократтар сапынан болды. 1994 жылы 5
наурызда ... ... ... да ... нұсқаны депутаттар құрамының
көпшілік бөлігі қолдап дауыс берді. Қарсы жақтан «Ынтымақ» қарсыласатын
болса, оның арты ... ... ... еді. Оған ... ... ... ... «Ельциндік нұсқада» атқарылуын қадағалаған болатын.
1994 жылдың басында Президент әлеуметтік сұраулар бойынша ... ... ... және ... сыртқы істер министірі ... ... 4 ... ... болатын.
Үкіметтік емес ұйымдардың құқтық қызметінің негізі, сондай-ақ олардың
мемлекеттік органдармен жүйелі байланысы Польшаның 1984 ... 6 ... ... 1989 ... 7 ... ... сот ... туралы және
2003 жылы 1 қаңтардағы «қайырымдылық ... және ... ... ... ... 2500 ... емес ... 550-ге жуығы Халықаралық
ынтымақтастық ісімен ... 90 ұйым үшін бұл ... ... ... ... ... Польшада мемлекеттік емес ұйымдардың саны 46 мыңға
жуықтайды. Олардың арасында ... ... ... діни ... ... неғұрлым белсенді іс-әрекет жасайды.
«Бірлестіктер туралы» заңға сәйкес халықаралық және ... ... ... үшін ... жарғы, съездің не жиналыстың шешімі және
үкіметтік емес ұйымның басқармасы. Басқармаға кіретіндер қатарында ... жасы 15 ... ... ... ... ... нақты мақсаттары
мен міндеттері қаржыландыруладың түрлері (жарналар, гранттар) ... ... Егер ... көзі тек қана мүшелік жарналан ... сот ... ... хабарлама жасау арқылы тіркелудің оңайлатылған
түрлері де бар.
Польша Республикасының «Қорлар ... ... ... ... тіркелуі үшін қаржыландыру көздері мен меқсаттарын басқарма мен
құрылтайшылар кеңесін дәлме-дәл көрсететін ... ... 10000 ... (2700 ... ... жарнасы болуы тиіс. Мұндай басқарма
мүшелері тек қана ... ... ... ... ... елдің азаматтары
құрылтайшылар кеңесінің құрамына ғана кіргізілуі ... ... ... ... сәйкес, барлық Халықаралық және Үкіметтік емес ұйымдар,
Серіктестіктер мен қоғамдық ұйымдар, воеводства деңгейіндегі Үкіметтік емес
ұйымдар штаб ... ... ... ... сот ... ... ... емес ұйымдар туралы мәлемет Польша Республикасының
Әділет министірлігіне жинақталып, жеке және ... ... ... ... болды, әрбір үкіметтік емес ұйым туралы ақпарат еркін беріле
береді. ... ... ... ... ... атап ... ... барлық мүшелерінің қолы міндетті түрде болуы керек деген
біраз ... ... ... ... ... ... ақша көлемі де
біраз ұлғайды. Сондай-ақ жеке тұлғалар мен заңды тұлғалардың ара-жігі
барынша ... ... ... ... ... емес ... толық құқылы. Олардың белгілі бір Үкіметтік емес ... ... ... ... тиым ... ... емес ... әрекеті Польша
Республикасының заңдарын бұзған жағдайда ғана шектелуі мүмкін. Мемлекеттік
емес Ұйымдардың арасында мемлекеттік ... ... ... арқылы
қолдау көрсетеді. Үкіметтік емес ұйымдар шет ел гранттарын немесе қаржылай
көмекті ... ала ... ... бұл ... ... ... ... алынған қаржылардың пайдалануы туралы есеп беруі ... ... ... емес ... ... гранттар мен мүшелік
жарналар тиісінше 13,5 және 19,6%, ал шетелдік көмек 5,7% құрайды.
1990 жылы ... Лех ... ... ... кейін, елде
жаппай Еуропалық Өзара Көмек аясында ел экономикасында Түбегейлі өзгерістер
мен жаңару дәуірі басталды. «Поляк Реформасының» Бас ... ... ... ... ... Ол ... Үкіметі сапында
экономика мәселесі жөнінде Вице-Премьер міндетін ... 1989 – ... ... экономика саласында «Шокпен емдеу» әдісін қолданып,
жекешенлендіру және ... ... ... жүзеге асырған еді. Оның
авторларының бірі Е.Бузек болды.
Л.Бальцерсвичтің «шоковая терапия» оң нәтижесін беріп, Үкіметтің халық
алдындағы беделін көтеруге көп ... ... 1995 жылы ... бұрынғы коммунист А,Красневский жеңіске жетті. Жаңа Үкімет
Реформаның ... ... ... ... қабілетті Поляк өнімін даярлау,
барлық мемлекеттерде бірге орын алып отырған әлеуметтік ... ... ... ... ... Польшада аграрлық мәселеге мемлекеттік деңгейде
қарады. Аграрлық реформа, отандық өндірушілерді қорғау және өнімді шет елге
шығаруға ... ... ... еді. ... ... ... көптеген
шаруаларды қолдауға шақырды, себебі бұл уақытта шаруалардың хәлі банкроттық
жағдайда болатын. Осы уақытта Еуро Одақ ... ... ... ... сол қалпында қалдырмауға тырысты. Еуро Одақ мемлекеттерінің
Делегациясын Польшадағы 3 млн 700 мың ... мен ... ... ... алаңдатты. 1999 жылдың соңындағы Польшадағы жаңа наразылық
шерулерінің басты мүддес болды. Оның ... ... мен ... аяқталды. Оппозиция лидерлері шерушілерді Ежи Бузек үкіметіне
қарсы пайдалануға ... Осы ... ... көрші Ресеймен, Шығыс
Еуропа елдерімен ... ... 60%-ке ... 1999 жылы ... ... ... НАТО-ға қатысуға бағытталды және Еуро Одаққа қосылуға дайындала
бастады./31,35/
2000 жылғы Президент сайлауы ... мен ... ... арасында жүргізілді. «Ынтымақ» жетекшісі 4 жыл арадағы үзілістен
кейін, өзінің бағын ... ... бел ... ... Партия Бельдевер Сарайындағы Президенттік тақ үшін
күресті. Лех Валенса Сайлауда ... жету үшін ... ... ... ... ... А.Красневский сайлауда үлкен жеңіске
жетіп сайлаушылардың 55% дауысын бастады. Ол өзінің бастаған ... ... ... мүмкіндік алды. Ендігі президент А.Красневскийдің
мақсаты ... ... өту үшін ... ... ... ең ... ... түрі - ауыл шаруашылығына
үлкен мән берілді. Сонымен қатар, өндіріс орындарындағы өнім шығару сапасын
арттыру және жұмысшы мен ... ... ... ... ... еді. ... жаз мезгілінде 5 жыл бойы жұмыс істеген ... ... ... белең алды. «Поляк Реформасының әкесі» Л.Бальцерович ... ... ... ... ... алғы шарттарын жасай бастады. 2004
жылға дейін Польша Республикасы Еуро Одаққа өту ... ... ... 80-ге жуық ... мен ... ... өзінің
өзгерістерін енгізді. Бостандық Одағы лидері ... бұл ... ... «Поляк дертімен» күресіп, бір нәтижеге жетуді межелегент
болатын./32,19/
2001 жылғы Парламент ... ... ... ... ... ең ... үкіметтегі дағдарысқа өзінің ықпалын тигізді.
Үкімет төрағасы Е.Бузекқа да Парламент сайлауының маңызы ... ... ... президенті А.Квасневскийдің 1990 жылдардың орта шенінде Поляк
Коммунисттік Партиясының қолдауымен билікке келгені белгілі. Оны қолдайтын
демократиялық солшыл ... ... ... да ... мәз емес. Бұл
партия жетекшілерінің арасында белең алған ... ... ... оған деген жеккөрушілік сезімін туғызды. Ал мұның өзі партияның
алдымен Сеим ... ... одан ... ... ... ... ... әкеліп соғуы мүмкін./26,53/
Бұған қоса Поляк Консерваторларының Сеимде көпшілік дауысқа ие
болуының ... ... ... үшін де ... ... ... болатыны анық. Президент А.Квасневсий билік дәуірінде Шығыс
Еуропандағы ірі мемлекет Польша Республикасы ТМД ... ... ... ... ... ТМД ... елдермен қазіргі Польшаның
арасындағы салмақты, өзара сыйластық саясатының қалыптасуына А.Квасневский
шешуші ... ... ... бұл ... ... ... келуіне
байланысты бұрыннан қалыптасқан қарым-қатынас шеңберінде айтарлықтай
өзгеруі мүмкін./33,45/
Мәселен, Польгшадағы ... ... ... ... ... ... ... қазіргі Ресей Федерациясының бағытын
Гитлердің ... ... ... Мұны енді ... ... қарым-қатынасын тек алғашқы қадамдары деп түсіну
керек. Польшадағы жаңа консерваторлық Үкімет өзімен көршілес Белоруссиядағы
оппозицияны қолдап, А.Лукашенконың режимінің сынға ... да жол ... ... талай жылдан бері Польшадағы секілді ... ... ... ... ... жағдай, саяси күштердің ... ... АҚШ ... ... ... ... Шығыс Еуропадағы
Демократияландыру процессін жеделдету жөніндегі жаңа идеяларды ұсынуына
мүмкіндік жасайды. Бұл идеяны АҚШ ... 2005 жылы ... ... ... ... ... ... сапары тұсында мәлемдеген
болатын.
Сонымен қоса, Парламент сайлауында Лешек Миллер бастаған ... ... ... А.Квасневский бастаған Орталық бағыттағы
күштеріне басымдық берген еді. Президент сайлауында А.Квасневскийдің ... ... ... қанша тырысқанымен көздеген межеге қол жеткізе
алмады. Парламенттік ... ... ... ... ... ... ... А.Олеховский Орталық бағытты ұстанып қарсылас
аттанды/26,112/.
Парламент ... ... ... ... Күштердің
Солшыл Одағына Оңшыл қанатта Сайлаушылар Акциясы, Ынтымақ және ... ... ... ... 13 %, ... ... ... 10 % дауыс жинады. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... (ЛПС 7 % ... бағындырды).
Президент А.Квасневскийға праламент сайлауы онша жайлы ... ... ... жаңа ... ... ... жұмыс жасауға тура
келді. Үкімет қабылдаған бірінші бағдарлама мемлекеттік шығындарды қысқарту
болды. Е.Бузек бастамасымен ауылшаруашылығын модернизациялау 2004 ... Одақ ... кіру ... ... ... ... біріккен жұқмысшы
партиясының бұрынғы мүшесі коммунист Лещек Миллер жаңа ... жуық ... ... Ол көп ұзамай орнын босатуға мәжбүр болды. Жаңа Премьер –
Министр өз ... ... мен ... ... баса назар
аударып, жаңа жағдайға бейімделіп, ұлттық экономика құруға талпыныс жасады.
Ол 1993-1997 жылдар арасында ... және ... ... ... министр
қызметін атқарды. Жаңа әлеуметтік экономикалық реформалар жүргізу барысында
ол оңшыл қанатты күштермен жақтасты. Сонымен ... осы ... ... ... ... НАТО ... ... бағытында біршама
іс-шараларды жүзеге асырған болатын. Армия қатарында ескі кеңесті үлгідегі
қару жарақтарды НАТО-лық қару-жарақтармен ... ... ... ... үлкен өзгерістер болды. /34,101/
«Дөңгелек столдағы» келісілген мәселелер жыл бойында қоғамнан үлкен
қолдау тапқан еді. Коммунистік үкіметтің ... ... ... және Кеңес Одағы елдерінің ыдырауы, әлем тарихына жаңа өзгерістер
әкеліп, «Ынтымақтың» жаңа тынысын ашқан еді. ... ... ... ... ... жаңа ... ... 1991 жылы Қазан айында
Кезектен тыс өткен Парламент Сайлуы елдегі үлкен ... ... ... ... климаты әлдеқашан өзгеріске түскен. Әкімшілік
өзгерістерге үлкен мән берілген болатын. 1993 жылы ... Сеим ... салу ... заң ... Оны ... барысында католик
басшыларының ықпалы орасан боды. Оған алдын-ала ақпараттар ... пен ... ... зор ... пен ... ... ... ұлттық қайғы ең
басты мұңдары мен бас ауыртып, балтыр сыздатар ... ... еді. ... ... «Қызыл террордан» барынша сақтанып, ұлтқа үлкен қамқоршы
болған В.Ярузельский ... ... ... ... үлкен қолдауға ие
болған қайраткер еді/24,255/.
Сайлау ... ... ... ... жағдайы өте ауыр болды.
Оладың ішінде әсіресе екі одақтас партия Поляк Біріккен Жұмысшы партиясы
(Халықтық Біріккен партиясы және ... ... ... ... ... «Ынтымақ» бір өзі басқан еді. Бұл меже ... ... ... ... ... еді. Ол кезекті дода саяси соңғы мәресіне
жеткен болатын. ЗАТО ОНП өзінің ішкі ... ... ... ... ... ... жаңа жас ... Волдемара), Павляк (1959 жылы
туған) оппозиция ... ... ... жаңа ... белестерін бастаған
еді./25,9/
1989 жылы үлкен сәтсіздіктен кейін, Поляк Біріккен Жұмысшы партиясы
қатарында ... ... орын ... еді. ... ... үлкен
саясаткерлердің Алыс бағытты көздейтін саясаты жоққа тән болып, ... ... ... ... ... мен ... ... қағидасын толық түзете алмай, коммунизм мен бірге құрдымға кеткені
белгілі болатын. Партия реформалары мен ... ... ... үлкен радикалды бағытты ұстануға бағыт алған болатын. 1989 ... ... ... жас ... ... ... қалған болатын.
Поляк Біріккен Жұмысшы Партиясының 1990 жылғы қаңтарда соңғы (11 съезі)
шақырылған ... ... ... ... ... ... Партисы Польша
Республикасының Социал-Демократиялық партиясы болып қайтадан ... ... ... ... ... ... жаңа партия құру идеясына ... ... ... ... ... ... ... болып жас
саясаткерлер 1954 жылы туған Үкімет мүшесі Министр Мечислав Раковский ... ... ... ... ... ... ... Социал-Демократиялық Партиялар Ынтымақтасу тұғырнамасын қабылдап,
өткен «пролетариат ... ... және ... ... бас тарты.
Алғашында Польша Республикасының Социал-Демократиялық партиясы ... ... ... Оның ... не бары 60 мың ғана мүшесі бар еді.
Олардың бұрынғы үкеметтік ... ... ... ішкі және ... ... ... ... мағлұматтар бергенде жұмыстары сол ... ... ... Сонымен қатар, бірнеше жаңа партиялар біртіндеп өздерінің
қоғамдық пікірлерін қалыптастыра ... еді. 1990 ... ... ... ... беделі ПРСДП-нан әлдеқайда жоғары болған
еді. Негізгі ұрандары ауылдық жерлерде өзін-өзі басқаратын орган құру ... 1990 жылы ... ... ... ...... кандидаты, ПБЖП – ның бұрынғы қайраткері, сол ... ... ... ... қанатының жетекшісі Владимир
Цимошевич Президенттік сайлауға шешім қабылдады. Социал ... ... ... қатынасуын қолдады. Сайлау нәтижесі ... (9,21% ... ... 4-ші орынды иеленген болатын. 1991 жылы қазан
айында Демократиялық солшыл күштердің ... ...... ... ... бастады. Тадуш Мазевецкий партиясы халықтың ... ... 1991 жылы ... Солшыл Күштер клубы жетекшісі Александр
Красневский Ян Олшевский үкіметіне оппозицияға айналды. 1991 жылы желтоқсан
– 1992 жылы ... ... және осы ... Хан ... 1992 ... 1993 ... ... қысқа уақытта Вальдемер Повляк щентристік
позициясын қорғаумен ... ... ... ... шығыс шекараны
қауіпсіздендіру үшін қорғаныс күштерін ... ... АҚШ пен ... ... ... ... ... әзір екендіктерін
аңғартып, ЕРЛС жүйесіне қосылуға шақырды. ... ... ... ... ... НАТО мен ... жөніндегі орынбасарымен келісімінде
бұл ұсыныс тағы қайталанды. Алайда польяк ... ... ... ... ... ... ықылас білдірмеді. Польша
Республикасы АҚШ-тың Иракка соғысында алғаш қолдағандардың ... Бұл ... ... Польша территорясында азық – түлік сақтайтын базасының
бірі болды.
Қорыта айтқанда, 1991 жылғы ... ... бір ... ... ... ... Біріккен Жұмысшы Партиясының әрекетін тоқтатқаннан кейін,
оның орнына пайда болған ... ... ... ... ... ... ... 1989 жылы басталған
конститутциялық реформалар кезеңі 1997 жылы Жаңа Конституция ... Ол ... ... ... ... ... шектеді
және үкімет позициясына қуат берді. Министрлер кеңесі атқарушы биліктің
басты элементіне айналды. Оның ... ... пен ... ие ... 1997 ... ... ... кейін, солшыл күштер
Парлаемнттік және Президенттік сайлауа қайтадан жеңіске ... ... ... ... Батыстық бағыт ұстанды. Ол Орталық Еуропадағы АҚШ-
тың негізгі стратегиялық әріптесі болды. 1999 жылы ... ... ... ... ... ... ... /31,53/
НАТО кауіпсіздіктің ең жоғарғы жүйесі. Ол бүкіл Еуропаны біріктіріп
отыр. НАТО әлде кімге бағытталған ... ... ... ... ... өз халқының пікірімен санасады. Польяк азаматтарының 85 %
осы құрылымның маңыздылығын түсіне ... ... ... кіруді
жақтайды. Польша Республикасының Еуропалық Одаққа кіруге жасалған ... 31 ... 1998 жылы ... Оның ... 8 ... 1996 ... Осы ... Еуропалық ықпалдастық комитетінің негізі қаланған
болатын. Оның алға қойған мақсаты жуық ... ... ... ... ішкі саясатын жүргізуге көмектесу ... ... ... 1998 жылы 3 ... ... ... басталған
еді. Оның нәтижесі Польша құрылымын Еуропалық стандартқа сәкестендіру болып
табылады. Келісім ... ... 31 ... ... бір
обылыстың позицясы келесі обылыстың позицясымен ... ... ... ... ... ... ... бірден шешім қабылдауға ... ... 5 ... ... ... 2002 ... ... нәтижесінде шығарылды. Мемлекет осы жолда ... ... мен ... ... ... биылғы жылдың
маңызы ерекше. Бұл жыл ... ... ... ... тараудың –
этникалық поляктардың Украинадан Қазақстанға ... жер ... ... ... ... тарихы жүз жылдықтармен есептеледі және
тамырын тереңге жайып, өзіндік дәстүрін сақтаған. 1246 жылы ... ... ... ... ... ... ... бірге моңғол империясына
сапары кезінде Орталық Азияны басып, қазіргі Орталық Қазақстан жеріне
экспедиция ... ... ... ... ... айтуына
қарағанда, атақты Марко Поло Ұлы Далаға одан 25 жыл кейін келген. ... ... пен ... осы өлкеге аяғы алғаш тиген ... ... ... пен ... қазіргі заманғы қазақтардың арғы ата-
бабаларының – Орталық Азияның көшпенді халықтарының салт-дәстүрі мен ... ... ... ... ... ... қалдырған.
ХІХ ғасырдың 30-жылдарында Қазақстан аумағына патшалық Ресейден азаттық
жолында билік жүйесіне қарсы ... ... ... жер аударылды.
Олардың арасында поляктар да көп болған. Мысалы, Адольф Янушкевич, Густав
Зелинский және ... ... өз ... мен ... өткізіп, қазақ тарихы мен мәдениетінде айтарлықтай із қалдырды.
Мицкевичтің «Дзядов» ... ... ... ... ... ... Янушкевич қазақтың тілін және әдет-ғұрпын жақсы білген. Ол қазақтың
әндері мен ... ... он ... жыл ... жинап, оны
1861 жылы поляк тілінде Парижде шыққан «Қырғыз даласына сапар. Күнделіктер
мен естеліктер» деген кітабында жариялады.
Густав ... ... ... ... ... ... ... сипаттады:
«Сен даланы көрдің бе? Оны көктеменің таңында күнгейден ескен жанға жайлы
ақ самал ... Ал ... ... көк ... ... майда демін
қағып алып бірден жұтып, жер ... ... ... ... ... ... ... Егер де сен осыны көрген болсаң, өзіңді мынау таңғажайып
дүниеге әкелгендер үшін өр ... ... ... ій оған...».
ХХ ғасырдың басында ұлты поляк, өзі музыка сыншысы ... ... сол ... ... астанасы болған Орынборға келді. Сонда ол
алғаш рет қазақтың музыкалық ... ... дала ... қалған Затаевич оларды қағазға түсіріп қалуға тырысады. Ол далалық
ақындар мен аспапшылардың 2300-ден астам әндері мен ... ... ... Оған ... де, одан ... де ... аса қиын жұмыс, шын мәнінде,
алыптың ісін атқарған, біртұтас халықтың музыкалық игілігін ... ... ... ... ... ... жоқ. Сонда Затаевич тек өзіне ғана тән
ерекше тәсіл ... ол ... ... тек ... ғана ... ... шығарманың, оның орындаушысының көңіл күйін, ... ... ... ... қоса ... отырған. Оның қайталанбас
коллекциясына көпте-ген композиторлар тәнті ... әлі ... ... бұл
еңбектің қазақ музыкатану саласында теңдесі жоқ.
1936 жылы сталиндік қуғын-сүргіннің салдарынан ... ... ... ... ... ... КСРО-ның шекаралық облыстарындағы поляк
және неміс шаруашылықтарын Қазақстанға жер аудару туралы ... ... үшін ... ... ... ... поляктар неғұрлым көп
шоғырланған Винницкий және Киев ... 15 мың ... және ... жер аударылған. Тек қана Украинадан жер аударылғандардың
саны 10 мың адам болды. Оның екінші толқыны 1939 жылы ... ... ... ... ... ... даласына жер аударылғандардың
жалпы саны 190 мың адам болған.
Ерекше атап өтетін бір мәселе, Қазақстанға келген ... ... ... оларды қабылдаған жергілікті тұрғындарға байланысты болды. Билік
басындағылардың қатыгездік көзқарасына қарамастан, қарапайым қазақтар жер
ауып келгендерге ... ... ... пен ... ... соңғы
ішіп-жеміне дейін бөліп берді. ... ... ... ауыл шаруашылығы
бөлімі бастығының орынбасары Ицков ОК хатшысы Андреевке ... ... ... ... қазақтарға күдік келтіретін
мынадай хабар жолдаған: «жер ауып ... ... жая ... алғандары
соншалық, оларға ферманың бір күн бойы сауылған сүтін берген, сөйтіп, тіпті
колхозшылардың ... ... ... ... ... ... ... елді мекендер орнай бастады. Мысалы, 1936 жылы Солтүстік
Қазақстан облысының Тайынша ауданында «Озерное» ауылы пайда ... ... ... ... бар. ... басталған кезде ауылдың маңынан жауын мен
көтерілген судың әсерінен әжептәуір көл пайда болады және оның ... ... ... Ауыр ... ... ... ас ... сол балық мұндағы
қазақтар мен поляктарды аштықтан аман алып ... ... ... «бұл ... ... ... олармен бір түйір нандарына дейін
бөліскендерге азық болсын деп жоғарыдағы жаратқанның өзі жіберген» деген
аңыз ... ... ... Қазақстанға тұтас халықтар, майдан ... ... ... ... ал ... ... көптеген
әскери құрамалар жасақталып, майданға аттанып жатты. Атап айтқанда, Ұлы
Отан ... ... ... ... ұлттық батыры генерал
Владислав ... ... ... олар ... ... ... соң Бельгия мен Голландияны азат етті.
Соғыстың сұмдық аласапыранында поляктар ... рухы мен ... ... Белгілі поляк ақыны Алаксандр Ват «Алматының өрім ... ... ... өлеңін, тағы басқа да шығармаларын Қазақстанда жазды.
Ақын Ян Хуща Қазақстан туралы тамаша өлеңдер топтамасын ... ... ... пен ... ... «Твурчость» (шығармашылық) журналында
жариялады.
1989 жылға дейін Польшада поляктардың ... жер ... ... ... ... белгілі, бірақ Ян Хуща өз өлеңдерінде қазақ жерінің
табиғат суреттерін, ... ... ... екі ... ... ... ... ауыртпалықтарын, мұң-зарын жырлады....
Поляктардың соғыстан кейінгі жағдайы да арнайы жер ... ... ... ... КСРО Халық комиссарлар кеңесінің 1945 жылғы «Арнайы жер
аударылғандардың құқықтық жағдайы» деп ... ... ... Онда
еркін жүріп-тұру өз алдына, тіпті білім алу, қызметке орналасу ... ... ... тек 1956 жылы ғана ... жер ... тіркемеден сызылды. Бұған дейін олар ... ... ... жерлердегі қалыптасқан өндірістік-шаруашылық жүйесінде өз
орындарын айқындап алған болатын. Олар ХХ ғасырдың 50–60 ... ... ... ... роль ... ... ... облысының аудандық
басшылықтары арасында (колхоз төрағасы, жергілікті билік органдары, тағы
басқаларында) поляктардың үлесі әжептәуір ... ... ... ... ... ... болғандықтан, олар Қазақстан Республикасында
қазіргі поляк диаспорасының негізін құрады.
Санақ органдарының есебі бойынша, ... ... 50 мың ... ... өзінде, зерттеушілердің пікіріне қарағанда, Кеңес өкіметі ... ... орыс деп ... саны 100 ... ... деп есептеледі.
Тағдырдың өзі оларды кең ... ... сан қиыр ... ... ... ... көп ... жерлері – Солтүстік Қазақстан,
Көкшетау, Ақмола, Қарағанды және Алматы облыстары. Қазақ ... ... ... ... жер ... ... ... ұлттық езгінің ауыр
кезеңдерін бастарынан кешті. Өмірдің аса ... ... ... ... ... ... ... сақтап, әнге, тілге,
биге және мәдениетке ... ... ... жаңа ұрпаққа жеткізе білді.
Қазақстандық поляктар Қазақстан Республикасының қоғамдық-саяси өміріне
белсене атсалысып ... ... ... небір танымал заңгерлер,
ғалымдар, іскер ... бар. Олар ... ... ... ... және нығайта түсуде. Қазақстанда поляктардың ұлттық және мәдени
жаңғыру ... ... бес ... бар. ... Қазақстанда
бірнеше жылдан бері спутник арқылы хабар тарататын ... ... ... ... ... ... беру министрлігінің келісімімен
Қазақстанда Польшаның оқытушы ұстаздары ... ... ... ... белсенді
оқитын балалар мен студенттер жыл сайын Польшаға демалыс ... ... 600 ... ... ... ... ... оқу орындарында
білім алады.
2001 жылы Рим ... ... ... ... ... ... сапары
конфессияаралық және дінаралық диалогтың дамуына қуатты серпін берді.
Астанада және басқа да ... ... мен ... ... ... ... ... дұғамыздан қалдырмайтын қастерлілеріміз
– Польшадағы Кеңес әскерінің ... ... ... ... ... қаза ... қазақ сарбаздары бар, ал қазақ жерінде генерал Андерс
басқарған поляк ... ... ... ... көбі – ... ... Қазір Қазақстан басшылығы аз ұлттарға арнайы ашық
саясат жүргізуде, Онда ... ... ... ... ескеріліп,
халықаралық стандартқа сай құқықтары толық құрметтелген. Бұл ... мен ... ... екі ... қол ... ... ... Қазақстанда көп мыңдаған поляк диаспорасының болуы, біздің
халықтарымыздың тарихи тағдырларының ортақтығы, ... ... ... ... байланыстары қазақ-поляк қарым-қатынастарының түбегейлі
элементтері, олардың бұдан былайғы ... ... ... ... ... жақсы ынталылық, оған қоса аймақаралық ын
тымақтастықтағы, мүдделеріміздің ұқсас-тығы өзара ... ... ... мен Польша арасындағы, сон-
дай-ақ, ұзақ мерзімді болашақта Еуропа-лық одақпен ... ... ... соны серпін береді.16 сәуір 2003 жылы Афинада 25 мемлекет
біріктілген, оның ішінде 15 мемлекет мүше - 10 мүшелікке ... Осы ... ... ... ... ... Жоба ашық ... барлық
елдерде Референдум арқылы халыққа ұсынылды. Польшадағы ... 58,85 % ... 7-8 ... ... 77,45 % жақтап дауыс берді.
Заң жобасын Польша Республикасы Президенті бекітті. 1 мамыр 2004 ... ... ... толыққанды мүшесі болды.
2.2 Польшадағы экономикалық реформалыр және ... ... ... ... Еуропалық өзара көмек ұйымының бағдарламасы
аясында Польшаның экономикалық құрылымын өзгеру ... ... ... ... ... ... ... реформасының бас архитекторы
Лещек Валсеровищ болды. Ол үкіметте экономика ... ... ... ... ... ... жылдардағы Польшада-ғы және бүкіл Шығыс
Еуропадағы жағдайға Джон К. Гельбритон ... мен ... ... ... ... даму жолына түскен ... ... ... ... қатынас жүргізілді. 1991 жылдан бастап, Еуропалық
стандартқа сәйкес заңнамалар ... ... ... ... жол ... 2001 жылы ... ... және
экономиканы әртараптандыру туралы» заңы ... ... ... Бұл заң ... ... ... шектеулі
серіктестігі т.б болған еді. Осы заңнамалар ... ... ... Польша-да шетелдік фирмалардың өз бизнесін мейлінше жандадыруға
үлкен ... ... Олар елде ... қор ... ... ... 49 % әуе тасмалына, 33 % ... ... ... ... ... ... мемлекеттік заңмен, жылжымайтын
мүліктерді шет елдіктерге сату және жерді сатуға қатаң тиім ... ... ... ... 4000 ... жерді 49 жылға немесе 99 жылға
жалға алды. Шетелдік компаниялар ірі жер ... ... ... Ірі ... ... алу үшін Ішкі ... ... және ауылшаруа-
шылық министрліктерінен келісім алу қажет болды./37,43/
Президент Үшінші бөліністен ... ... ... Ресей, Германия,
Австро-Венгрия империяларының құрамына кіргізілген еді. ... ... ... ... ... жеңілуі, көпұлтты
империялардың ыдырай бастауы Польшаның дербес мемлекеттілігінің ... ... ... жылы Поляк Біріккен Жұмысшы партиясының (ПБЖП) ... ... ... ел ... шет ел ... ... отырып
жақсарту бағдарламасын жариялады. Бұл алғашқыда экономикаға ... ... ... бір ... ауыр ... ... ... алып және
экономикалық тұрғыдан қажет емес кәсіпорындар ... ал ауыл ... ... ... ... өндіруге назар аударылмады. Жалақының көбеюі
тұтыну заттарына сұранысты арттырып, дефицит пен инфляцияның пайда ... ... ... ... ... өте үлкен сыртқы қарыздарға
әкеліп, оның көлемі 1980 жылы 20 ... АҚШ ... ... ... ... қиындауына байланысты ел ішінде наразылықтар өсіп
қоғамда ауыр жағдай қалыптасты.
А.Квасневскийға праламент сайлауы онша ... ... жоқ. ... жаңа ... Үкіметімен бірігіп жұмыс жасауға тура келді.
Үкімет қабылдаған бірінші бағдарлама мемлекеттік шығындарды қысқарту болды.
Е.Бузек бастамасымен ауылшаруашылығын модернизациялау 2004 ... Еуро ... кіру ... ... аяқталды. Поляк біріккен жұқмысшы партиясының
бұрынғы мүшесі коммунист Лещек Миллер жаңа ... жуық ... ... Ол көп ұзамай орнын босатуға мәжбүр болды– Елші мырза, ... ... ... ... ... орны ... ... Орталық Еуропадағы ең ірі мемлекет Польша – Қазақстанның халықаралық
аренадағы маңызды серіктесі. Оны айтпағанда, ... ... ... поляк
диаспорасының саны 50 мыңдай адамды құрайды. Ал польшалық зерттеушілердің
есебінше, кеңестік кезеңде орыс ... ... ... жазылған қазақстандық
поляктарды қосқанда, бұдан да көп, жүз мыңдай. ...... 70 ... уақыт бұрын Қазақстанға күштеп жер аударылғандардың ұрпақтары. Міне,
осының ... екі ... ... ... ... ... айтқан жөн.
Оның үстіне біздің елдерімізді айрықша геостратегиялық жағдай – Польшаның
Батыс және ... ... ал ... ... мен Азияны түйістіріп
тұруы да жақындастыра түседі. Польша – Орталық Еуропадағы ең ірі ... ... ... ел, ... ... мен ... қуаты
жағынан Қазақстанның Орталық Азиядағы алатын орны да дәл ... ... мен ... ... елдер үшін экономика мен саясаттағы
Польшаның рөлін ... ... ... ... ... Сіз екі елдің серіктестігін экономиканың нақты қай саласында дамытудың
болашағы бар деп ойлайсыз?
– Құрылыс, энергетика, ... ... ... экспорттық «хитін», яғни
біздің нарықтың 25 пайыздайын құрап отырған поляк ... ... ... ... ауыл шаруашылығы, сондай-ақ туризм саласындағы
серіктестікке де ... ... ... ... ... ... ... фармацевтика саласында серіктестік ұлғайып келеді.
Польшаның мәдени астанасы – ... ... ... ... ... ... сапалық жағынан батыстық өнімдермен
бірдей, оның үстіне арзандау. ... ... ... ... 2007 ... 30 наурыздағы Астанаға жасаған арнайы сапарында қос
елдің Денсаулық сақтау мнистрліктері ... ... ... ... ... ... ... дайындау, Польшаның ғылыми-зерттеу
лабораториялары-ның және дәріхана ... ... ... ... өткізу жөніндегі хаттамаға қол ... ... ... ...... ... ... қорлар белсенді қаржыландырса, Қазақстан нарығының олар үшін
мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... ... польшалық дәрі-дәрмек көлемі жыл сайын артып келе жатқанын
айтқан жөн. ... ... ... ... ... ... екенін айттық. Ол елге Қазақстанның түсті металы, газы мен мұнайы,
асыл металдары, бидайы, сапалы ұны, тері өнімдері, мақта мен жүні ... ... ... ... ... ... азық-түлік өнімдері, киім-
кешек пен түрлі технологиялық құрал-жабдықтар, электр аспаптарын, ... ағаш пен ... ... ... Бүгінде 100 шақты поляк
компаниялары елімізде табысты жұмыс істеп жатыр. Жалпы, екі ел ... ... ... 700 ... АҚШ ... ... Бұл қолда бар
мүмкіндіктен, әрине, әлдеқайда төмен.
– Еліміз 2012-2014 жылдары әлемдік ... ... ... ... ... ... Соған байланысты қара алтынды Батыс елдеріне
Ресейсіз шығаратын жаңа ... ... тура ... Осы ... ... ... тасымалдау дәлізі ретінде Польшаның рөлі қандай?
– Еуропа елдері мұнай мен газға келгенде Ресейге тәуелді болғысы ... үшін ... ... ... ... аударып отыр. Ал Польша
Еуропалық одақтың ауласы іспетті. Қазақстанның мұнай нарығында 15 ... ... ... ... ... пан ... ... бастаған мұнай-
газ барлау компаниясы Қызылорда мен Ақтөбе облыстарында табысты жұмыс
жүргізіп келеді. Әлемнің көптеген ... ... ... айналысатын бұл
компания біздің экономикамызға барлау мен ... ... ... алып келумен бірге, мұнайшыларымызды қайыра дайындықтан
өткізуде тиісті жәрдемін ... ... ... ... ... ... ... Каспий арқылы Әзірбайжанға, одан әрі Грузия мен ... ......... құбыр желісі арқылы Балтық теңізіне дейін
жеткізу. Бұл біз үшін «іздегенге – сұраған». Дегенмен мұны ... әрі ... ... ... Әлі ... жайлар көп.– Қазақстандықтар Варшаваға
үшінші ел арқылы, Германияның ... ... ... ... ... екі елдің жолаушылары үшін жолдың қашықтығы мен оның ... ... ... емес пе? Осы ... ... мен ... не ... мен
Варшаваның арасына тікелей ұшақ қатынасын жолға қоюға болмас па еді? –
Астана мен ... ... 5,5 мың ... құрайтынына қарамастан, екі
мемлекеттің де азаматтарының бір-біріне жиі қатынасып, байланыстары артып
келе жатыр. Соған қарамастан, ... екі ... ... ... ... бұған кері әсер етіп отырғаны рас. Бұл қойып отырған сұрағыңыз
экономикалық серіктестік ... ... ... ... ... мәжілісі барысында егжей-тегжейлі талқыланған. Қос елдің де
азаматтық ... ... ... ... ...... ... жолға қою қажеттігін атап өткен болатын. Мұндай жағдайда
Астана Еуропа мен Оңтүстік-Шығыс Азия арасындағы ... ... ... еді. Екі ... ... іскерлік қатынастарының дамуы оңды ... бұл ... ... қос ... ... тарапынан
келісім бойынша шешілуі тиіс депүміттенемін.– Алексей Юрьевич, Елшіліктің
Қазақстанды ... ... ... ... ... да ... – Польшадағы Қазақстан елшілігі екі елдің саяси, экономикалық
және мәдени-гуманитарлық саладағы екіжақты байланыстарын дамытуға, ... ... және ... ... ... ... елімізді жан-жақты
танытуға өз мүмкіндігі шеңберінде атсалысып келе ... Осы ... ... ... ... ... және
Польшаның көпшілік қауымымен тұрақты түрде кездесулер ұйымдастырып тұрамыз.
Бұл орайда Варшавада ғана емес, Польшаның ... да ... ... Қазақстан жайындағы пошта маркалары мен ... ... ... ... ... ... айтуға болады. «Алтын
ғасыр» атты қазіргі қазақстандық қолданбалы өнер көрмесінің үлкен ... ... жөн. ... күшімізбен поляк жоғары оқу орындарында ... ... Жас ... ... ... ... ... Экономикалық университетте, Тау-кен металлургиялық
академиясында, сондай-ақ Гданьск қаласында ... ... ... студенттер мен профессорлар үшін тұрақты семинарлар өтіп тұрады.
Астананың 10 жылдық мерейтойы қарсаңында Польшадағы көне ... ... ... ұлы ... ... ... құрметіне халықаралық көрме
ашылды. Елшілік поляк қауымының Қазақстан ... ... біле ... осы ... ... ... да жүгіне бермек. Осы орайда баспа
жұмысының рөлін айрықша атап ... ... ... де, жас ... ... тартуға болатын әмбебап кітап бар, ол – ... Бір ... ... ... ... ... оның ертегісін оқы. Поляк тілінде шыққан «Қазақ
даласының ертегілері» ... ... ... тудырды. Ал поляк
әдебиетінің классигі Болеслав Лесьмяннің «Сиқырлы ... ... ... тілінде Польшада басылды. Бұл кітап әсем безендірілуі жөнінен жақында
Польшада өткен «Кітап – 2007» байқауында бірінші орынды ... ... ... ... 1936-1956 жылдардағы поляктар тарихынан» (ҚР ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстан – біздің ортақ үйіміз» атты кітаптардың
Елшілік тарапынан поляк тілінде ... ... және ... ... кетейін. Бұл кітаптардың бәрі оқимын деген адамдарға, соның ... ... да ... ... Енді ... ... ... – Баян Сұлу» жырын, Абай мен Олжастың өлеңдерін ... ... ... мені ... жүр. ... ең ... ауданы – Вильяновтың
тыныш та сәулетті көшелерінің бірі – «Қазақ көшесі» деп аталады. Қазақ және
поляк халықтары ... ... ... ... ... ... депутаттары мен басшылығы осындай тарихи шешім қабылдады.
Қазақстанда «Венжь» («Байланыс») және «Қазақстандық ... ... Бұл ... ... ...... ұлтының дәстүрлері мен әдет-
ғұрыптарын сақтап, одан әрі дамыту. Ал мұнда екі жақты ... ... ... ісі бойынша ...... ... және ... ... ... бірлесе отырып,
тығыз жұмыстар атқарылуда. Елшілік ауласында үнемі тігулі тұрған киіз ... ... ... екі киіз ... бар ... Біреуін Познань
қаласындағы Түркітану институтының қазақ ... ... ... ... ... ... тайқазанымыз бар. Тәуелсіздік күні мен
Наурыз мерекесінде арнайы киіз үй тігіп, қызыл күрең ... ... ... ... жасаймыз. Оған, әрине, осында оқып жатқан қазақстандық
студенттер, осы елдегі қазақ ... ... яғни ... ... ... ... ... қазақ қыздары отбасыларымен, бұрынғы поляк
отандастарымыз жиналады. ... ... ... олар ... ... ... өткені мен бүгінімен танысып, наурыз
көжеден дәм татады. Познань ... ... ... ... ... ... ... әндерін орындап, өлеңдер оқиды. Бұрын Қазақстанда
тұрған поляктарға мұнда ... кету ... ... ... ... ... Қазақстанға, дархан далаға деген ностальгия бар.
– Жаңа Астананың 10 ... ... ... ... ... ... халықаралық көрме ашылды ... ... ... ... ... осы ұлы ... ... даласымен
байланысы жөнінде тоқтала кетсеңіз...
– Заманында Бенедикт әйгілі ғалым, Ватиканның елшісі Плано Карпинимен
бірге қазақ даласын көктей ... Азия ... ... ... ... ... ... 750 жыл өткеннен кейін поляктар осы ... ... ... ... ... ... мағлұматтармен
қанығуға мүмкіндік алды. Себебі ... ... ... мен
бүгінінен терең сыр шертетін көптеген құнды жәдігерлер орын алды.
Олардың қатарында еліміздің бас қаласының ... ... да бар. ... ... фотосуреттер мен DVD-фильмдерді
тамашалай отырып, поляктар Астанадағы алып ... ... ... болды. Еліміздің әлеуметтік-саяси, экономикалық,
мәдени салалардағы өзге де ... ... ... Бенедикт
Поляктың арқасында жергілікті халық Қазақстанның жаңа елордасы —
Астананың ғажайып жетістіктерімен жан-жақты ... ... ... ... Астананың 10 жылдығына арналған басқа да ... ... жөн. ... ... ... 1246 жылы Рим ... Иннокентидің елшісі ретінде Сарай қаласында болып, қаһарлы Бату
ханмен жүздескен. ... ... ... оны ... ... 1249 жылы ... оралған соң Бенедикт Поляк осы ауыр
сапарында көріп-білгендерін «Татарлар туралы» атты еңбегінде ... ... ... ... мекендеген көшпелі халықтар мен
олардың тұрмыс-салты турасында ең алғаш рет осы еңбек арқылы хабардар
болды.
– Екі елдің білім-ғылым саласындағы серіктестігінің ... ... ... ... оқып ... ... көп. Оның басым бөлігі – өз
тарихи отандарында оқып жатқан қазақстандықтар. Нақты айтсақ, 600-дей
қазақстандық студенттер ... ... Олар – ... ... мен ... ... ... оқып жатқандар.
Польшада техникалық білім беру жағы қатты дамыған. Соған орай, осында
тау-кен ісі ... ... ... ... көп. ... бұл ... сапалы медициналық білім алып қайтуына
болады. Жалпы, ... ... ... ... өмір сүру ... ... да, арзан. Яғни кедей отбасыларынан шыққан студенттердің
білім алуына қолайлы. Қазақстандық студенттер үшін үш айлық тіл үйрену
курсы ұйымдастырылған. Поляк тілі ... ... ... ... орыс ... ... ... тілін үйреніп алуға болады. Әрі
мұнда орыс тілінде де ... беру ... ... 1989 жылға дейін
барлық поляктар ... орыс ... ... Яғни тіл ... ... ... ... Польшаның Қазақстанға деген саясаты соңғы кезде қаншалықты өзгерді
деп ойлайсыз?
– Поляк қауымдастығында Қазақстанның қалай ... ... ... ... пен
қызығушылықтың күннен-күнге артып келе жатқанын көзбен ... ... ... ... Мәселен, Елбасының халыққа арнаған биылғы Жолдауын
поляк ... өте жылы ... айта ... ... сыртқы істер
министрі Радослав Сикорскимен кездесуде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың
биылғы «Қазақстан халқының ... ...... саясаттың басты
мақсаты» Жолдауының басты қағидаларымен жан-жақты таныстырдым. ... ЕҚЫҰ ... ... ... «Еуропаға жол»
бағдарламасын жасауды тапсырған болатын. ... ... да ... ... осы ... ... ... тәжірибе алмасу үшін
Қазақстанға ... ... ... ... Н.Назарбаевтың Жолдауына
байланысты поляктің бірқатар ... ... ... ... ... ... Всходне» («Шығыс істері»)
журналындағы ... ... ... министрінің бұрынғы орынбасары,
«Польша – Шығыс» ынтымақтастық қоғамының ... Юзеф ... ... ... ... поляк жұрты Жолдаудағы мұғалімдер мен
дәрігерлердің әлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған қадамдарды ... ... ... ... ел ... ... ... бағытының дұрыстығына
деген шетелдіктердің қызығушылығы деп ... жөн. ... ... ... халықаралық мойындаудың жаңа сапалық деңгейіне көтерілгенін көріп
отыр. 2010 жылы Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі ... ... етуі ... ... ...... ... Орталық Азия нарығы – бұл 55 миллион адам, сондықтан ... елу мың ... ... ... ... Азия елдерімен
экономикалық, саяси байланыстарын арттыруға мүдделі. Осы ... ... ... ... ... ... тек ... арқылы ғана сала алатынын терең
ұққан ел. Біздің Елбасымыз да Қазақстанның Еуропаға Польша арқылы ... ... ... рақмет.
Жаңа Премьер – Министр өз әріптестерінің белсенділігі мен сапалық ... ... ... жаңа ... ... ... экономика құруға
талпыныс жасады. Ол 1993-1997 жылдар арасында Еңбек және Әлеуметтік ... ... ... ... Жаңа ... экономикалық реформалар
жүргізу барысында ол оңшыл қанатты ... ... жылы ... ... ... және ... ... банк
лицензяларын қатаң бақылауда ұстады. Бағала қағаздар комиссиясы брокерлік
байланыстар Байланыс министрлігі құрамына берілді. ... ... ... ... ... беріп, мемлекеттік инвестициялық
компания құрды. Ұлттық ... ... жол ... ... ... өнім ... 50 % асырмады. Польяк сот жүйесі шетел инвесторларына
қолдау көрсетті мұнда олар төрт халықаралық басшылыққа алда./46/
1. Дженева хаттамасы 1923 ... ... ... ... 1959 ... Халықаралық Орбитаж;
3. Дженва Еуропалық конвенциясы 1961 жылға Халықаралық Сауда
Орбитажы;
4. ... ... 1972 ... ... ... ... ... ынтымақтастық Орбитаждық соты.
Осы аталған құжаттардыи қоспағанда, Вашингтон конвенциясына Польша
қосылмады. Шетелдік сот шешімі ... ... ... іске асырылды.
Халықаралық құқық бойынша іс жүргізілді. Заң бойынша ... ... ... және орта ... жұмыс орынын көптеп ... ... ... шетелдік капиталды отандақ компанияларда салықтық түсімі
1999 жылы 34 %, 2000 жылы 30 %, 2001 жылы 28%, 2002 жылы 24 %, 2004 ... тең ... 1994 жылы ... ... ... ... туралы заң
капиталды аймаққа бөлу салықтық және кедендік жеңілдіктерді қарастыру және
валюталық операцияларды жүргізуді қадағалау ... ... ... ... 10 жыл ... ... төлеумеу мөлшерін 50 % азайтуға
рұқсат сұрады. 2002 жылы мамыр айында инвестицияны қаржылай көмек көрсетуді
жаңа инвестиция көлемі 10 млн. ... ... Жеке ... ... ... еуро бөлді, оған 5 жыл ішінде 5 жұмыс орны ашылды./38,15/
Инвестиция арқылы жаңа ... ... ... ... ... өнім ... ... реформалар қоғамда үлкен қызу
талқыланды. Қорытындысында мынандай нәтижелер болды:
1. Экономиканы ... ... ... ... ... ... ... 2001 – 2010 жылдардағы қайта жарақтандарудың ... ... ... ... ... он жыл ... польяк экономикасы түбегейлі
өзгерістерді бастан кешірді». Экономиканы тұрақтандыру, мемлкеттің қаржы
жүйесін реттеу, қаржы ... ... ... ... ... ... Бұл ... саясатында өте ... ... ... ... «шокпен емдеуге» емдеу нәтижесі ... тез ... өзін ... ... ... жылдары Польшада экономикалық жүйені алмастыру өте ауыр жағдайда
жүргізілді. 1992 ... ... ішкі ІЖӨ ... жалпы өнім) өте төмен болды.
Ақшаның құнсыздануы мен Батыс ... ... ... те ... ... 1992 жылдан бастап Польшаны Еуропалық Одақ экономикалық
жағынан үлкен көмек көрсетті. 1988 жылы ... ... ... ... ... ... әрекеттері жүргізілді. Еуропалық
Одақ мәлеметі бойынша Польшаның жағдайы ... ... ІЖӨ 40%-ке ... ... ... ... да ... жатпай үлкен тәуекелді істерге
бел байлады. Оған әлемдік банк ... ... ... ... де
көмектесті./46/
Польша экономикасы реформаларының бірнеше талаптары болды.
Біріншіден, үлкен саяси шешімділікпен Т.Мазовецкий мен ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикадағы тарихи жетістігі ... ... ... ... көтеру философиясы поляк қоғамына үлкен әсер етті.
Екіншіден, жеке шағын бизнес қарыштап дамуына жол ашылды. ... ... ... ... және орта бизнес орындары жұмыс жасады.
Үшіншіден, Польшаның НАТО мен Еуропалық Одақ пен ... шет ... ... ... Ол 1990-2000 жылдар аралығында 40 млрд
долларды құрады.
Төртіншіден, Мемлекеттік саясаттың 180 ... ... ... ... ... ... 1980 жылдары сыртқа босып кеткен 2 млн Поляк
азаматтардың, алғашқы 5 жылда 500 мыңы ... ... ... 1992 жылдан бастап Поляк экономикасының шапшаң дамуы ОЭСР-
дің назарына ілінген болатын.
Мемлекет тарапынан ... ... ... қарсы біршама іс-
шаралар жүргізілді.
Біріншіден, мемлекеттік жүйе күшті құқықты, капиталды экономика
либерализациялауды бастан ... ... ... ... өндірісті жандандырылып,
сауда саясатын жолға қойды.
Үшіншіден, Поляк экономикасының негізгі құрылымы ауыл шаруашылығы ... ... ... Поляк өндірушілері инновациялауда бәсекелестікті жолға
қойып, 1998 жылы ... ... ... 15 млрд АҚШ ... тең ... ... ауыл ... әлемдік стандартқа жету үшін түбірлі
өзгерістер қажет. Батыс Польшада ауыл шаруашылығының тұрақты ... ... ... сай, ... оңтүстік шығыс бөлікте
адамдардың көпшілігі кішкене жер телімдерімен ғана шектелген. 1990 жылдары
Польша ... ... ... ... өзіне таңдап алды.
Ол ұзақ уақытты қамтитын эволюциялық даму жолы болып саналды. Оның негізгі
элементтері кез-келген ... ... ... ... ... елдің
әлеуметтік-экономикалық жағдайына тікелей кепіл болып табылады. ... ауыл ... ... ... ... технологиялық қайта
жарақтандыру мен халық табысын бірқалыпты жағдайда ұстау.
А.Квасневскийға ... ... онша ... ... жоқ. ... жаңа ... Үкіметімен бірігіп жұмыс жасауға тура келді.
Үкімет қабылдаған бірінші бағдарлама мемлекеттік шығындарды қысқарту болды.
Е.Бузек бастамасымен ... ... 2004 ... Еуро ... кіру қадамы сәтті аяқталды. Поляк біріккен жұқмысшы партиясының
бұрынғы ... ... ... ... жаңа ... жуық ... ... Ол көп ұзамай орнын босатуға мәжбүр болды. Жаңа Премьер – ... ... ... мен ... құрамына баса назар аударып,
жаңа жағдайға бейімделіп, ұлттық экономика құруға талпыныс жасады. Ол ... ... ... ... және ... ... ... министр
қызметін атқарды. Жаңа әлеуметтік экономикалық реформалар жүргізу ... ... ... ... ... жылы ... Ұлттық Банкі және Қаржы министрлігінің банк
лицензяларын қатаң бақылауда ұстады. ... ... ... брокерлік
байланыстар Байланыс министрлігі құрамына берілді. ... ... ... ... ... ... мемлекеттік инвестициялық
компания құрды. Ұлттық өнімдерді ... жол ... ... ... өнім көлемін 50 % асырмады. Польяк сот жүйесі шетел инвесторларына
қолдау көрсетті мұнда олар төрт халықаралық басшылыққа алда./46/
5. ... ... 1923 ... ... Нью-Йорк конвенциясы 1959 жылға Халықаралық Орбитаж;
7. Дженва Еуропалық конвенциясы 1961 жылға Халықаралық Сауда
Орбитажы;
8. Мәскеу конвенциясы 1972 жылға Азаматтық мәселелерді ... ... ... ... ... аталған құжаттардыи қоспағанда, Вашингтон конвенциясына Польша
қосылмады. Шетелдік сот ... ... ... ... іске ... ... ... іс жүргізілді. Заң бойынша инвестормен жұмыс
беруші шағын және орта кәсіпкерлік ... ... ... ... ... иелері шетелдік капиталды отандақ компанияларда салықтық түсімі
1999 жылы 34 %, 2000 жылы 30 %, 2001 жылы 28%, 2002 жылы 24 %, 2004 ... тең ... 1994 жылы ... ... ... аймақ туралы заң
капиталды аймаққа бөлу салықтық және кедендік жеңілдіктерді қарастыру және
валюталық ... ... ... ... ... ... ... 10 жыл уақытқа салық төлеумеу мөлшерін 50 % ... ... 2002 жылы ... айында инвестицияны қаржылай көмек көрсетуді
жаңа инвестиция көлемі 10 млн. еуроға көбейді. Жеке биснесті ... ... еуро ... оған 5 жыл ... 5 ... орны ... ... жаңа технологиялар алынып, қазіргі заманғы бәсекеге
қабілетті өнім ... ... ... қоғамда үлкен қызу
талқыланды. Қорытындысында мынандай нәтижелер болды:
4. Экономиканы қайта жарақтандыру;
5. Экономиканың баламалық жолдарын қайта ... 2001 – 2010 ... ... жарақтандарудың прагматиалық ғылыми
болжамдары .
ОЭСР құжаттарында «Өткен он жыл ішінде польяк ... ... ... ... ... ... мемлкеттің қаржы
жүйесін реттеу, қаржы саясатын ... ... ... ... ... Бұл ... саясатында өте мұқият болуды.
Инфлияцияның төмендеуі экономиканы ... ... ... ... ... тез бейімделіп, өзін лайықты орнын тапты.
1990 жылдары Польшада экономикалық жүйені алмастыру өте ауыр жағдайда
жүргізілді. 1992 жылдың басында ішкі ІЖӨ ... ... ... өте ... болды.
Ақшаның құнсыздануы мен Батыс мемлекеттерінен алынған кредит те үлкен
жағдай туғызды. 1992 жылдан ... ... ... Одақ ... ... ... көрсетті. 1988 жылы Еуропалық Келісім ... ... ... ... әрекеттері жүргізілді.
Реформа жүргізу арқылы Поляк Коммунизімінің негіздемесін қалыптастыру
жүйелеу болашағының үлкен қадамы болып ... ... ... ... ... болашаққа бастайтын жол, қазіргі ... ... жол ... деп ... ... ... «Дөңгелек стол» келісімі қоғамдық ұйымдар
арасындағы үлкен мәселелердің басын қайырып, ... орын алып ... ... ... күн ... шығарған болатын. «Дөңгелек стол» бұл бір
күннің ғана жұмысы емес, ол қарапайым ... ... ... ... ... ... бәрін басын құрап, Польшадағы саяси партиялар ... ... ... ... ... ... 1989 жылғы Польашадағы
және Шығыс Еуропадағы орын алған ... ... ... ... ... менталитет және саяси мәдениетімен жоғары
деңгейінде көрінді. ... ... ... ... билік басындағы
азаматтардың халыққа бірде-бір оқ шығармай, уақытында орнын келесі ... ... ж.ж. ... ... әскери соғыс саясаты Польша
халқының мемлекеттің саяси-экономикалық жүйесін өзгертуге жасаған ... баса ... ... ... ... ымыраласқан Лех
Валенсаның іс-әрекеттеріне Рим Папасы өзі тікелей қолдау көрсетті.
1985 ... КСРО ... ... ... ... үлкен
өзгеріс әкелді. КСРО-ң бұрынғыдай Польшаға деген қатаң ұстанымы өзгерді.
1986 жылдан бастап, Поляк ... ... ... ... ... ... ... пікірімен санасуы «Дөңгелек столдың» үлкен
тарихи алғышарттарын қалыптастырды.
1989-1990 ж.ж. Польшадағы ... ... ... мен ... ... үшін ... ... болды. Әлемдік саясат тарихы жаңа парақтармен
толықты. 1989-1990 ж.ж. бастап, ... әділ ... ... ашық ... ... қадамдары Польша Республикасының жаңа ... ... он ... ... және ... ... ... сәйкестендірген НАТО мен ... Одақ ... ... ірі ... есігін ашқан Польша Республикасы өз дамуында «ұлы
қадамдар» жасады. Аз ғана ... ... ... ... түбірімен
өзгертіп, әлемдік экономикалық дамудың озық үлгілерінен сабақ алып, ұлттық
экономиканы қалыптастырған Польша ... ... ... ... ... ... 1981 ... күзінде Польшадағы шиеленістер
өзінің шырқау шегіне жетті. Қазан ... ... ... ... ... ... Комитетінің IV Пленумында В.Ярузельскийдің мәлімдеуінше
«Біз ешуақытта күш қолдауға бармадық, керісінше ... тіл ... ... та бұл ... ... ... ... шықты» деп
мәлімдеді. Ярузельскийдің екпіні күшейе берді. Бір ... ... ... ... 7 ... Варшава Келсім Шарты ұйымының басшысы
Маршал ... ... Ал ... күні КСРО ... ... Комитетінің
Төрағасы келді. Ол 1982 жылы Польша территориясы ... ... ... үш ... ... оны ... үш тоқсанында жүзеге асырамыз.
Сөйтіп, мемлекет экономикасындағы ... ... ... ... деп мәлімдеді. В.Ярузельский жағдайды соңына дейін төзімділікпен
қарады. 4 ... ... ... Басы архиепископ Юзеф Глемп және
«Ынтымақ» жетекшісі Л.Валенсамен келісімге келуге ... ... ... ... ... ұсыныс жасады. Бірақ бұл ... ... ... таппады. 1990 жылы берген естелігінде В.Ярузельский ... ... ... ... ... бұл ... ... Ол ендігі
жерде өзін-өзі ұстай алмай күш қолдану арқылы мәжбүрлеу әдісіне көшті.
Жылдың соңында өнім өндіру көлемі айтарлықтай дәрежеде ... ... ... ... ... ... орын ... Ярузельскийдің
ел алдында берген мәліметтері мен ... ... және ... ... ... бір-бірімен үйлесім таппады және
шындыққа жанаспады. Бірнеше ... ... ... ... естелігінде:
«Әскер жағдай енгізілудің қарсаңында елдің қазіргі қоғамдық ... ... ... мен ... ... ... Қоғамдық ұмтылыс
үкіметтік бағытта ... кері ... ... ... ... ... ... тауарларының өзі тапшылыққа айналды. Халықтың басым
бөлігі Ресми билікті емес ... ... ... ... қабылдауға дайын
болды. Әрбір азамат өз пікірінде қалды». 1989 жылы ... ... ... ... ... ... ... үлкен сәтсіздіктер орын
алған еді. ... ... ... ... Алыс ... ... ... тән болып, болашаққа деген сенімсіздік ұялады. Шағын топтары
мен жетекшілігі «Социализмге түзету» ... ... ... ... мен ... құрдымға кеткені белгілі болатын. Партия ... ... ... ... ... үлкен радикалды бағытты ұстануға
бағыт алған ... 1989 жылы ... ... ... жас ... ... қалған болатын. Поляк Біріккен Жұмысшы Партиясының ... ... ... (11 ... ... ... шешімі бойынша Поляк Біріккен жұмысшы Партисы ... ... ... ... ... ... ... соңғы съезіне жиналған делегаттар жаңа партия құру идеясына бір
кісідей жұмылып қолдап ... ... ... ... ... ... 1954 жылы ... Үкімет мүшесі Министр Мечислав Раковский пен
Александр Красневскийлар сайланған болатын. ... ... ... ... ... Ынтымақтасу тұғырнамасын қабылдап,
өткен «пролетариат диктатурасы» концепциясына және әміршіл ... бас ... ... Республикасының Социал-Демократиялық партиясы өте
әлсіз жағдайда болды. Оның құрамында не бары 60 мың ғана ... бар ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы кірістері
мен шығыстары туралы ... ... ... сол ... ... ... ... қатар, бірнеше жаңа партиялар біртіндеп өздерінің
қоғамдық ... ... ... еді. 1990 ... ... ... «Ынтымақтың» беделі ПРСДП-нан әлдеқайда жоғары болған
еді. Негізгі ұрандары ... ... ... ... ... құру ... 1990 жылы қарашада Польша Республикасы Социял – ... ... ПБЖП – ның ... қайраткері, сол кезеңдегі
Парламенттегі ... ... ... ... жетекшісі Владимир
Цимошевич Президенттік сайлауға шешім қабылдады. ... ... ... ... ... ... Сайлау нәтижесі бойынша
Цимошевич (9,21% дауыс жинап) 4-ші орынды иеленген болатын. 1991 жылы қазан
айында ... ... ... ... Социал – Демократиялық
партияның ядросына ... ... ... ... ... ... ... болды. 1991 жылы Демократиялық Солшыл Күштер клубы жетекшісі Александр
Красневский Ян Олшевский үкіметіне оппозицияға ... 1991 жылы ... 1992 жылы ... ... және осы ... Хан ... 1992 жылы
шілде, 1993 мамыр айындағы қысқа уақытта ... ... ... ... ... жылы қыркүйектегі Сеим Сайлауы жаңа нормативтік жағдайлар бойынша
өткен болатын. Және де өзара келісіммен ... да ... ... ... ... Сенатқа Сеимге де сайлаушылардығң 5% даусын жинай
алған партиялар өз ... ... ... ... қорытындысы бойынша
Демократиялық Күштер Одағының 37% ... ... ... ... жетті.
Екінші орынды Поляк Халық Партиясы иеленді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ДЕРЕКТЕР
1. Лыкошина Л.С. Польский ... 80-х ... и его ... ... ... М., ... ... Происки контрреволюций и защита революционных завоеваний.
Издательство Казанского университета 1989
3. Политический портрет Леха Валенсы М., 1992
4. Дыбковскса А, Жарын М, ... Я. ... ... (с древнейших времен
до наших дней) Варшава 1995ъ
5. Краткая история Польша (с древнейших времен до наших дней)
6. Сәрсенғазы Қ ... ... ... ... ... құрылуы
ІІ ҚазҰУ Хабаршы №1 2003
7. 100 великих Правитель ХХ века М., 2001 ... ... ... ... 38,8 млн человек) новейшая история стран
Европы и Северной Америкии (конец ХХ, начало ХХІ века) АСТ ... ... ... Ежи, ... Георгии Николаевич «Польский диалог»
Тбилиси, 1990
10. Советский Союз – Народная Польша 1974-1987 (Документ и ... ... 1989, 485 ... 1989 ... и ... М., ... ... Польша М., Политиздат 1991
13. Польша (Актуальные проблемы общественного развития) М., 1989
14. Большие ... на трех ... М., ... ... ... ... изучения истории Польшии, россиско-польских и
советско-польских отношений ІІ Экспресс информация о все ... ж. ... ... Университет, Калининг 1989, 36 с
16. Е.Биятр – Польша пять лет после перелома ІІ Свободная мысль №12-18 ІІ
(1994)
17. Көкебаева Г.К. ... ... в ... Восточной
Европы в освещени журнала «Osteuropa» стр 54-60 ... и ... ... ... отношений в Новое
и новейшая время» А., 1997
18. Апарин С. «Новые лидеры страого мира» //Новые ... 2007 ... ... ... С.М. «Еуропа және Америка елдерінің қазіргі заман» тарихы
(1945-2000 жж) А., 2007
20. Акулов А. ВМС Польшии морскоц об-1998 №10 с. ... ... ... на новом пути. Хроника событий ... ... – М., 1994, 237 ... ... П. Все чада ... //Эхо ... – 1995// №16 (367)-с 23 ... Польшии Л.Валенса
23. Василевский Андджей Восток Запад и Польша М., ... ... ... на прочность о-во польско-советской дружбы становление
развиты Минск ... ... ... ... партиялардың көқарасы қандай?» //
Астана Хабары 26 ... 2005 ж.// ... ... ... А. ... ... ... даму жолы // Егеменді
Қазақстан// 27 қараша 1997//
27. Әлімханұлы Д. «Төрт түстікке есік ашқан Европа»// Түркістан 1997 ... ... ... ... и Юго-Восточной Европы» М., 1997
29. Ежи Дж Виатр «Констутиционная ... в ... ... ... ... восточно-европ обозрение //№2 1996 с 12-15
30. Кравчик Рафал «Распад и возрождение польской экономики» М., 1991
31. Государство и ... ... ... ... А.Ж. ... ... и ... // Учебно-методические пособие – А., 1999
с 54-57
32. Жақып М НАТО кеңейді. Ол жақсылық па ... па? // ... ... 19.03.1999
33. Восточная Европы на новом пути: Хроника ... док ... М., 1994/ ... ... ... ... ... //Сов юстиция
1992// №13-14 28-29
35. Ершов А.П. Малютина Н.Н. ... ... и ... // Труд за ... №2 с ... Белов А, Кришков Истоки кризиса государственных финансов; опыт Чехин,
Венгрии, Польии// Рынок ценных бумаг// 1998 №17-18 с 66-67
37. Бобрик М.Н. ... ее пути во ... и ... ... ... ... в ... и Америке ХІХ-ХХ вв// М., 1996 с
118-123
38. Верховная Контрольная Палата в Польше // ... ... ... № 6 с ... ... М ... Еуропаға оралуда // Жас Алаш// 14 маусым 1997
40. Машимбаев С.М. Социально-экономическое реформы в Польше (1989-2000)
стр 71-76 //Қаз ҰУ ... ... ... № 3 (22) ... ... и ... союз //Саясат №12, 2004// стр 17-36
42. Вержибскии социально-экономическая трансформация в ... ... ... сериясы)// 2005 №1 с 187-190
43. Десятилетие экономических реформ в Польше //Экономика и управления в
зарубежных старанх// 2001 № с 23-42
44. ... ... ... в Польша: опыт и выводы //Международный
жизнь// 1992 № 5 стр 71-82
45. Бхадури и дру ... к., ... A ... от ... и ... что не получилось и что теперь делать// Общество и экономика
-1993 -9-10 с 75-103
46. Антоний ... д.э.н ... ... ... ... в ... Опыт и ... (1990-
2010)// Проблемы теорий практики управления №1 2001
47. Аграрный сектор России // 2000 № с ... ... в ... секторе Польшии //АПК; экономика упр// 1999 №9
стр 61-68
49. Ермакович В., ... Е. ... ... ... ... //
Проблемы теории и практики управление// 1993 № 4 стр 13-19
50. Афонин Г. Из Европы с признанием// Лит газета ... 2007 ... № 25 с -8

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 87 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX ғасырдың 60-жылдарындағы қоғамдық педагогикалық қозғалыс49 бет
Орыс жылнамаларындағы түркі текті есімдердің әлеуметтік мәні мен тарихи-этимологиялық сипаты3 бет
Жасөспірімдердегі өтпелі кезеңдегі психикалық процестердің даму сатылары27 бет
Жаңа дәуірдегі психология сипаттама4 бет
Кеңестік дәуірдегі дамуына орыс тілінің тигізген әсері16 бет
Корпорацияның айналым капиталы11 бет
Корпорацияның меншікті капиталы6 бет
Кәсіпорынның айналым капиталы туралы44 бет
Кәсіпорынның айналым қаражаттары (айналым капиталы)3 бет
Кәсіпорынның рентабельділігі мен іскерлік белсенділігі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь