ХІV-XVIIғғ Қазақ хандығы


І бөлім: Кіріспе
ХІV.XVIIғғ Қазақ хандығы

ІІ бөлім: Негізгі
Қасым, Хақназар, Есім хандарының саяси қызметтері

ІІІ бөлім:қортынды
Хандардың басым көпшілігі жеке жүздерге ғана хан
Болды.
Қазақ хандығының бірінші жылдары (1465-1466жж) Алғашқы жүз жыл ішінде Қазақ хандығының жер көлемі едәуір кеңейіп, хандығы да өсті. Мәселен, XVI – ғасырдың аяғына таман оның жерінде бір милион екі жүз мың адам болды. Ұлыстарды басқаратын сұлтандар саны 18-24-ке жетті. Ханмен бірлесе отырып, бүкіл хандықты осылар басқарды.
Қазақ хандары Сырдария қалалары және бүкіл Түркістан үшін күресті. Парсы деректері бойынша (ХІV-XVIIғғ) бүкіл Түркістан дегеніміз, ол-Шығыс Дешті-Қыпшақ, Жетісу оңтүстік қазақстан болатын. Осы жерге сұлтандар бірінші кезекте құқықтарын орнатуға тырысты, өйткені бұл орындарды мұралық жерлеріміз деп есептеді және сырдария бойындағы қалалардың экономикалық, әскери стратегиялық рөлі өте биік болды.
Мемлекетіміздің қалыптасу және орнығу уақытында елді Бұрындық (1480-1511) басқарды. XVI-XVII ғ-да хандар бір ғана әлеуметтік топтан – сұлтандардан сайланатын.
XVI-XVII ғ-ң межесінде Қазақ хандығына мынадай қалалардың аймақтары кірді, олар: Созақ, Сығанақ, Сауран.
Қазақ хандығын күшті мемлекетке айналдырған әйгілі Қасым хан (1511-1523) тарихта «Қасым ханның қасқа жолы» деген ат қалдырды. Ол ақсүйектердің қарсылығын әлсіретті, әскерді күшейтті, хандықтың жер көлемін кеңейтті. Оның шекарасы батыста Жайыққа, оңтүстік – батыста Сырдарияның оң жағалауына дейін жетіп , Сыр бойындағы қалаларды қосып алды. Солтүстікте Қасым ханға бағынышты қазақтардың жайлаулары Ұлытау мен Балқаштан әрі асып кетті. Оңтүстік – шығыста Жетісу жерінің көбі – Шу, Талас, Іле, Қаратал өзендерінің алабы Қасым хандығына қарады.
Сырдария бойындағы қалалар үшін ол сұлтан кезінде күрескен. Мысалы, 1510ж Мұхамед Шайбани Сығанақты жаңадан жаулап алғысы келгенде, Қасым оған тойтарыс берді, өзбектер самарқандқа қашып кетті. XVI ғ-ң бірінші ширегінде Қазақ хандығы нағыз құдреттілікке жетті.
Қасым хан хан өзінің үстемдігін өте үлкен далалық кеңістікке, әсіресе Жетісуда орнатты. Батыста оның қарамағында дағдарысқа ұшыраған Ноғай ордасынан ру және тайпалар көшіп келді. Хандықтың шекарасы Жайыққа, ал оңтүстік Сырдарияға дейін кеңейді. Солтүстік және Солтүстік Шығыста қазақтардың иелігі Ұлытаудың және Балқаш көлінің арғы жағына созылды.
1. Берденова.К.А «Қазақстан тарихы»
2. Т. Тұрлығұлов «Қазақ елінің қысқаша тарихы»
3. Жолдасбаев. С, Бабаев.Д «Орта ғасырлардағы қазақстан тарихы»

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар

І бөлім: Кіріспе
ХІV-XVIIғғ Қазақ хандығы

ІІ бөлім: Негізгі
Қасым, Хақназар, Есім хандарының саяси қызметтері

ІІІ бөлім:қортынды
Хандардың басым көпшілігі жеке жүздерге ғана хан
Болды.

Қазақ хандығының нығаюы
(ХІV-XVIIғғ)

Қазақ хандығының бірінші жылдары (1465-1466жж) Алғашқы жүз жыл ішінде
Қазақ хандығының жер көлемі едәуір кеңейіп, хандығы да өсті. Мәселен,
XVI – ғасырдың аяғына таман оның жерінде бір милион екі жүз мың адам
болды. Ұлыстарды басқаратын сұлтандар саны 18-24-ке жетті. Ханмен бірлесе
отырып, бүкіл хандықты осылар басқарды.
Қазақ хандары Сырдария қалалары және бүкіл Түркістан үшін күресті.
Парсы деректері бойынша (ХІV-XVIIғғ) бүкіл Түркістан дегеніміз, ол-Шығыс
Дешті-Қыпшақ, Жетісу оңтүстік қазақстан болатын. Осы жерге сұлтандар
бірінші кезекте құқықтарын орнатуға тырысты, өйткені бұл орындарды мұралық
жерлеріміз деп есептеді және сырдария бойындағы қалалардың экономикалық,
әскери стратегиялық рөлі өте биік болды.
Мемлекетіміздің қалыптасу және орнығу уақытында елді Бұрындық (1480-
1511) басқарды. XVI-XVII ғ-да хандар бір ғана әлеуметтік топтан –
сұлтандардан сайланатын.
XVI-XVII ғ-ң межесінде Қазақ хандығына мынадай қалалардың аймақтары
кірді, олар: Созақ, Сығанақ, Сауран.
Қазақ хандығын күшті мемлекетке айналдырған әйгілі Қасым хан (1511-
1523) тарихта Қасым ханның қасқа жолы деген ат қалдырды. Ол
ақсүйектердің қарсылығын әлсіретті, әскерді күшейтті, хандықтың жер
көлемін кеңейтті. Оның шекарасы батыста Жайыққа, оңтүстік – батыста
Сырдарияның оң жағалауына дейін жетіп , Сыр бойындағы қалаларды қосып
алды. Солтүстікте Қасым ханға бағынышты қазақтардың жайлаулары Ұлытау мен
Балқаштан әрі асып кетті. Оңтүстік – шығыста Жетісу жерінің көбі – Шу,
Талас, Іле, Қаратал өзендерінің алабы Қасым хандығына қарады.
Сырдария бойындағы қалалар үшін ол сұлтан кезінде күрескен. Мысалы,
1510ж Мұхамед Шайбани Сығанақты жаңадан жаулап алғысы келгенде, Қасым оған
тойтарыс берді, өзбектер самарқандқа қашып кетті. XVI ғ-ң бірінші
ширегінде Қазақ хандығы нағыз құдреттілікке жетті.
Қасым хан хан өзінің үстемдігін өте үлкен далалық кеңістікке,
әсіресе Жетісуда орнатты. Батыста оның қарамағында дағдарысқа ұшыраған
Ноғай ордасынан ру және тайпалар көшіп келді. Хандықтың шекарасы
Жайыққа, ал оңтүстік Сырдарияға дейін кеңейді. Солтүстік және Солтүстік
Шығыста қазақтардың иелігі Ұлытаудың және Балқаш көлінің арғы жағына
созылды.
Ең маңызды жағдай: бірінші рет қазақ териториясын моңғолдың жаулап
алудан кейін көптеген қазақ рулары мен тайпалары оның санында Жетісуда
бар, бірігіп өзінің автохтондық, титулдық мемлекетін дүниеге келтірді.
Қасым хан кезінде қазақ хандығын Батыс елдері таныды, Мәскеу
мемлекеті елшілік арасында қарым – қатынас басталды.
Қасым ханы Турция сұлтанына жазған хатында қазақтар батысқа қарай
иелігін соза ма деп қорыққанын білдірді.
Қасым хан Мұхамед Хайдардың деректеріне қарағанда, 1518 жылы қайтыс
болған. Қасым хан тұсында қазақтар өз алдына тәуелсіз, дербес мемлекет
есебінде Орта Азия мен Шығыс Еуропаға белілі болған. ХІV ғасыр Қазақ
хандығының дәуірлеу кезеңі болды, жер көлемі ұлғайды, халқының саны артты,
халықаралық беделі өсті, хандықтағы талас тартыстар біршама азайды.
Қасым ханнан кейін ыдырай бастаған қазақ мемлекетін кайта қалпына
келтірген Хақназар (1538-1580). Ол хандықты нығайтты. Жайықтың сол
жағалаундағы толып жатқан көшпелі ұлыстарды бағындырды. Жетісу мен Тян-
Шаньға көз тіккен монғол ханына қарсы батыл күресті. Жетісудың
шығысындағы ойраттардың (қалмақтардың) қысымына мықтап тойтарыс берді.
Сыртқы қауіпке тойтарыс беру, ел ішіндегіалауыздықты бәсеңдету мал және
егін шаруашылығының, сауданың дамуына жағдай жасады. Орыс мемлекетімен,
Орта Азия халықтарымен байланыс, әсіресе сауда қатынасы жақсара түсті.
Сауран, Түркістан қалаларын өзіне қаратты.
Хақназар батыстағы Ноғай ордасымен, оңтүстігінде Орта Азия
халықтарымен, Солтүстігінде Сібір хандығымен, іргелес жатқан Шайбани
әулиетімен сенімге негізделген қарым қатынас орнатуға ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақ хандығы
Қазақ хандығы жайлы
Қазақ хандығы жөнінде
Қазақ хандығы құрылуының алғышарттары
Қазақ хандығы туралы
Қазақ хандығы құрылуының этникалық алғышарттары
Қазақ хандығы туралы мәлімет
Қазақ хандығы (хү-хүііі)
Қазақ халқы және хандығы
XVI-XVII ғасырлардағы Қазақ хандығы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь