ХІV-XVIIғғ Қазақ хандығы

І бөлім: Кіріспе
ХІV.XVIIғғ Қазақ хандығы

ІІ бөлім: Негізгі
Қасым, Хақназар, Есім хандарының саяси қызметтері

ІІІ бөлім:қортынды
Хандардың басым көпшілігі жеке жүздерге ғана хан
Болды.
Қазақ хандығының бірінші жылдары (1465-1466жж) Алғашқы жүз жыл ішінде Қазақ хандығының жер көлемі едәуір кеңейіп, хандығы да өсті. Мәселен, XVI – ғасырдың аяғына таман оның жерінде бір милион екі жүз мың адам болды. Ұлыстарды басқаратын сұлтандар саны 18-24-ке жетті. Ханмен бірлесе отырып, бүкіл хандықты осылар басқарды.
Қазақ хандары Сырдария қалалары және бүкіл Түркістан үшін күресті. Парсы деректері бойынша (ХІV-XVIIғғ) бүкіл Түркістан дегеніміз, ол-Шығыс Дешті-Қыпшақ, Жетісу оңтүстік қазақстан болатын. Осы жерге сұлтандар бірінші кезекте құқықтарын орнатуға тырысты, өйткені бұл орындарды мұралық жерлеріміз деп есептеді және сырдария бойындағы қалалардың экономикалық, әскери стратегиялық рөлі өте биік болды.
Мемлекетіміздің қалыптасу және орнығу уақытында елді Бұрындық (1480-1511) басқарды. XVI-XVII ғ-да хандар бір ғана әлеуметтік топтан – сұлтандардан сайланатын.
XVI-XVII ғ-ң межесінде Қазақ хандығына мынадай қалалардың аймақтары кірді, олар: Созақ, Сығанақ, Сауран.
Қазақ хандығын күшті мемлекетке айналдырған әйгілі Қасым хан (1511-1523) тарихта «Қасым ханның қасқа жолы» деген ат қалдырды. Ол ақсүйектердің қарсылығын әлсіретті, әскерді күшейтті, хандықтың жер көлемін кеңейтті. Оның шекарасы батыста Жайыққа, оңтүстік – батыста Сырдарияның оң жағалауына дейін жетіп , Сыр бойындағы қалаларды қосып алды. Солтүстікте Қасым ханға бағынышты қазақтардың жайлаулары Ұлытау мен Балқаштан әрі асып кетті. Оңтүстік – шығыста Жетісу жерінің көбі – Шу, Талас, Іле, Қаратал өзендерінің алабы Қасым хандығына қарады.
Сырдария бойындағы қалалар үшін ол сұлтан кезінде күрескен. Мысалы, 1510ж Мұхамед Шайбани Сығанақты жаңадан жаулап алғысы келгенде, Қасым оған тойтарыс берді, өзбектер самарқандқа қашып кетті. XVI ғ-ң бірінші ширегінде Қазақ хандығы нағыз құдреттілікке жетті.
Қасым хан хан өзінің үстемдігін өте үлкен далалық кеңістікке, әсіресе Жетісуда орнатты. Батыста оның қарамағында дағдарысқа ұшыраған Ноғай ордасынан ру және тайпалар көшіп келді. Хандықтың шекарасы Жайыққа, ал оңтүстік Сырдарияға дейін кеңейді. Солтүстік және Солтүстік Шығыста қазақтардың иелігі Ұлытаудың және Балқаш көлінің арғы жағына созылды.
1. Берденова.К.А «Қазақстан тарихы»
2. Т. Тұрлығұлов «Қазақ елінің қысқаша тарихы»
3. Жолдасбаев. С, Бабаев.Д «Орта ғасырлардағы қазақстан тарихы»
        
        Жоспар
І бөлім: Кіріспе
ХІV-XVIIғғ Қазақ хандығы
ІІ бөлім: Негізгі
Қасым, Хақназар, Есім хандарының ... ... ... ... ... жеке ... ғана ... хандығының нығаюы
(ХІV-XVIIғғ)
Қазақ хандығының бірінші жылдары (1465-1466жж) Алғашқы жүз жыл ішінде
Қазақ хандығының жер көлемі ... ... ... да өсті. Мәселен,
XVI – ғасырдың аяғына ... оның ... бір ... екі жүз мың ... Ұлыстарды басқаратын сұлтандар саны 18-24-ке жетті. Ханмен бірлесе
отырып, бүкіл хандықты осылар басқарды.
Қазақ хандары Сырдария ... және ... ... үшін ... ... ... (ХІV-XVIIғғ) бүкіл Түркістан дегеніміз, ол-Шығыс
Дешті-Қыпшақ, Жетісу оңтүстік ... ... Осы ... сұлтандар
бірінші кезекте құқықтарын орнатуға тырысты, өйткені бұл орындарды мұралық
жерлеріміз деп есептеді және сырдария бойындағы қалалардың экономикалық,
әскери ... рөлі өте биік ... ... және ... ... елді ... ... басқарды. XVI-XVII ғ-да хандар бір ғана әлеуметтік топтан ... ... ғ-ң ... ... ... ... ... аймақтары
кірді, олар: Созақ, Сығанақ, Сауран.
Қазақ хандығын күшті мемлекетке айналдырған әйгілі ... хан ... ... ... ... ... жолы» деген ат қалдырды. Ол
ақсүйектердің қарсылығын әлсіретті, әскерді ... ... ... ... Оның шекарасы батыста Жайыққа, оңтүстік – батыста
Сырдарияның оң жағалауына дейін жетіп , Сыр бойындағы ... ... ... ... ханға бағынышты қазақтардың жайлаулары Ұлытау мен
Балқаштан әрі асып кетті. Оңтүстік – шығыста Жетісу жерінің көбі – ... Іле, ... ... ... ... ... ... бойындағы қалалар үшін ол сұлтан кезінде күрескен. Мысалы,
1510ж Мұхамед ... ... ... ... алғысы келгенде, Қасым оған
тойтарыс берді, өзбектер самарқандқа қашып кетті. XVI ғ-ң бірінші
ширегінде Қазақ ... ... ... ... хан хан ... үстемдігін өте үлкен далалық кеңістікке,
әсіресе Жетісуда орнатты. Батыста оның қарамағында ... ... ... ру және тайпалар көшіп келді. Хандықтың шекарасы
Жайыққа, ал оңтүстік ... ... ... Солтүстік және Солтүстік
Шығыста қазақтардың иелігі Ұлытаудың және Балқаш көлінің арғы жағына
созылды.
Ең маңызды жағдай: бірінші рет ... ... ... ... ... ... ... рулары мен тайпалары оның санында Жетісуда
бар, бірігіп өзінің автохтондық, титулдық мемлекетін дүниеге келтірді.
Қасым хан кезінде ... ... ... ... таныды, Мәскеу
мемлекеті елшілік арасында қарым – қатынас ... ханы ... ... ... хатында қазақтар батысқа қарай
иелігін соза ма деп қорыққанын білдірді.
Қасым хан Мұхамед Хайдардың ... ... 1518 жылы ... ... хан ... ... өз ... тәуелсіз, дербес мемлекет
есебінде Орта Азия мен Шығыс Еуропаға белілі болған. ХІV ғасыр Қазақ
хандығының дәуірлеу кезеңі болды, жер көлемі ұлғайды, ... саны ... ... ... ... ... тартыстар біршама азайды.
Қасым ханнан кейін ыдырай бастаған қазақ мемлекетін кайта қалпына
келтірген Хақназар (1538-1580). Ол хандықты нығайтты. Жайықтың сол
жағалаундағы ... ... ... ... ... Жетісу мен Тян-
Шаньға көз тіккен монғол ханына қарсы батыл күресті. Жетісудың
шығысындағы ойраттардың (қалмақтардың) ... ... ... ... ... тойтарыс беру, ел ішіндегіалауыздықты бәсеңдету мал және
егін шаруашылығының, сауданың ... ... ... Орыс ... Азия ... байланыс, әсіресе сауда қатынасы жақсара түсті.
Сауран, Түркістан қалаларын өзіне қаратты.
Хақназар батыстағы Ноғай ордасымен, ... Орта ... ... ... ... ... ... Шайбани
әулиетімен сенімге негізделген қарым қатынас орнатуға қол жеткізді. Қазақ
хандығына қарайтын ру – тайпалардың Еділ мен ... ... ... мен Сыр ... ... қыстауы да осы кезде басталды.
Хақназар хан тұсында Қазақ хандығының сыртқы жағдайында аса ірі
тарихи оқиғалар болды. ... ... ... қарай іргесін кеңейтті.
Ресей патшасы 1512 жылы Қазақ хандығын, 1556 жылы Астрахан хандығын, Қырым
хандығын өзіне бағындырды. Бұл ... ... ... Еділ мен Жайық
арасында ұлан-байтақ өңірді мекендеген Ноғай ордасын ыдырата бастады.
1579 жылы ... ханы ... хан көп ... жинап, Баба сұлтанға
қарсы екінші жорығын бастады. Қазақ ханы Хақназар Абдаллах ... ... ... бағытталған күресін қолдады. Қолдау жасап, көмек бергені
үшін Абдаллах хан Түркістан аймағындағы бірнеше қаланы Қазақ ханына сыйға
берді. Бұдан ... ... Баба ... да ... хандығына Түркістан,
Сауран қалаларын сыйға беріп, қазақ сұлтандарының бетін өзіне қаратқандай
болды. ... 1579 ... ... ... қазақ сұлтандарының Абдаллах
ханды жақтамақ болған әрекетін Баба сұлтан сезіп қалып, қазақ сұлтаны
Жалымды, оның екі ұлын, ... ... екі ұлын ... Ал, 1580 ... ... жіберген адамдары Хақназар ханның аулына келіп, Хақназар
ханды, оның туыстарын тегіс өлтірді.
Қазақ ... ... ... байлы Ер Есім», « Есім салған ескі
жол» аты ... Есім хан ... ... ... ... үшін үздіксіз
күресті. Шайқастарда жеке өзі асқан ерліктің үлгісін көрсетті. Сондықтанда
халық оны «Еңсегей ... Ер ... деп ... Оның тұсында Түркістаннан
Самарқанға дейін жер Қазақ ... ... ... ... (1599ж)
шарт негізінде Ташкент қаласы атырабымен екі жүз жыл бойы ... ... ... Есім хан ... ... ... ... Ойрат-қалмақтарға қарсы күрес жүргізді. Есім хан ел билегенде
бұрыннан келе жатқан әдет-ғұрыптарды қолданды. Сондықтан ол « Есім салған
ескі жол» деп ... ... ... ... ... ішкі ... ... тұрақты деп
айтуға болмайды: ыдырау, ұрыс-талас, бақталастық. Оңтүстікте екі ... ... Есім хан ... етсе, Тұрсын хан өзін тәуелсіз хан
жариялап Ташкент қаласының астана жасады. Бірте бірте ... ... дара ... көрініс тапты.
Бұл кезде Ташкентте –Келді—Мұхамет сұлтан, Әндіжанда – Абылай
сұлтан, Тұрфанда-Әбд-ар-Рахым хан, Жаркентте – Абақ хан, т.б дара ... ... ... ... ... қан ... ... болды.
Бірінші қазақ-бұхар соғысы Бұхар 1603 жылы Айғыржар деген жерде болды. Бұл
шайқаста Бұхар хандығының әскері жеңіліс тауып, ... ... ... ... ... ... Бірақ қоршауға түскен Самарқан
қамалы берік еді. Қазақ хандығының жасақтары жаудың сағын сындырып, мол
олжамен Ташкентке қайтып оралады.
Есім хан ішкі ... ... ... ... Есім ... ... деген сөздің мәні Есім ханның тұсында жасалған ... ... ... ... ... ... арасындағы қарым
қатынасқа қатысты туындайтын дау-шардың ... осы ... ... жаугершілік заманда елдің қорғаныс қабілетін нығайтуға
бағытталған заңдары Есім ханның шын мәнінде мемлекет ... ... ... ... 15-ғасырдың 60-жылдарында құрылған Қазақ хандығы 18-ғасырдың
ортасына дейін өмір ... Үш жүз ... ... ... ... басына
көптеген хандар келді. Олардың өте ақылдылары, ... ... ... қазақ еліне, яғни үш жүзге де билігін жүргізе алды. Хандардың
басым ... жеке ... ғана хан ... ... сол өз жүзіне ғана
жүргізді.
Қолданылған әдебиеттер
1. Берденова.К.А «Қазақстан ... Т. ... ... ... ... тарихы»
3. Жолдасбаев. С, Бабаев.Д «Орта ғасырлардағы қазақстан тарихы»

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы."14 бет
16-17 ғасырлардағы Қазақ хандығы37 бет
VI – VIII Қазақ Хандығы20 бет
XV ғасырдың соңы мен XVI ғасырдың басындағы Қазақ хандығының сыртқы саяси қатынастары76 бет
XV – XVI ғасырлардағы қазақ хандығының құрылуындағы керей – Жәнібектің, Хақназар және Тәуекел хандардың тарихи рөлі және оны нығайту жолындағы ішкі және сыртқы саясаты78 бет
XVI ғ. Мухаммед Шайбани ханның Қазақ хандығына қарсы жорықтары56 бет
XVI-XVII ғасырлардағы Қазақ хандығы9 бет
XVI-XVII ғасырлардағы қазақ хандығы туралы4 бет
XVI-XVII ғғ Қазақ хандығы6 бет
XVII-XVIII ғасырлардағы Қазақ хандығы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь