Сатып алу - сату шарты мүлікті беру бойынша негізгі шарт ретінде түсінігі, оның мәні және элементтері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Сатып алу . сату шарты мүлікті беру бойынша негізгі
шарт ретінде түсінігі, мәні және элементтері
1.1. Сатып алу . сату шартының ұғымы, мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
1.2. Сатып алу . сату шарттық міндеттеменің негізгі элементтері ... ... ... 7
2. Сатып алу . сату шартының мазмұны және
тараптарының құқықтық мәртебесі
2.1. Сатып алу . сату шартының мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2. Сатушының және сатып алушының құқықтары мен міндеттері ... 16
2.3. Сатып алу . сату шарттары бойынша жауапкершілік ... ... ... ... ... .. 26
3. Мүлікті беру бойынша шарттардың түрлері және
оларды құқықтық талдау мәселелері
3.1. Бөлшек сауда саттық шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 30
3.2. Тауар жеткізілімі шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
3.3. Энергиямен жабдықтау шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 46
3.4. Кәсіпорынды сатып алу . сату шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 63
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін мүліктік қатынастардың аса тиімді реттеушісі ретінде қарастыру қажет. Оның нормаларының мазмұны барынша айқын болып табылады. Оған уақыт сынынан өткен көптеген заңдардың және заңға тәуелді нормативтік актілердің ережелері енген. Бұны оңды құбылыс ретінде бағалауға болады, дегенмен азаматтық кодексті тым толықтықта айыптайтын көзқарастар да кездеседі. Себебі, онда сатып алу-сату, мүлік жалдау және тағы басқа да шарттар көптеген түр-түрлерімен қарастырылған. Мысалы, тауарларды бөлшектеп сатып алу-сату шарты жеке көрсетілген, онда тұтынушылар құқығын бекітуге артықшылықтар берілген. Кәсіпкерлік шарттың ерекше сипаттары тауар жеткізілімі шартына арналған нормаларда көрініс тапқан. Кез келген қазіргі заманғы мемлекет жағдайы үшін сатып алу-сату шартының энергиямен жабдықтау сияқты түрі маңызды мәнді иемденеді, бұл да азаматтық кодексте және соған сәйкес қабылданған заңға тәуелді нормативтік актілерде ескерілген.
Сатып алу-сату шарты мүлікті ақылы беруді қамтамасыз ететін шарттардың бір түрі. Әрекет етуші азаматтық-құқықтық нормалар оның бірнеше түрін реттейді, олардың әркайсысында ерекшелігі, олар қолданылатын салалардың ерекшелігіне байланысты. Қазіргі кезде оның түрлі қолданыс табатынын айта кеткен жөн. Жеке кәсіпкерлер, жеке және мемлекеттік кәсіпкерлер арасындағы дәстүрлі тауар айырбастаумен қатар, олармен мемлекеттің мұқтажы үшін тауар сатып алу да қамтамасыз етіледі. Әрбір шарт арнайы субъект құрамымен, оны жасасу тәртібімен және өзге қырларымен ерекшеленеді. Тауар жеткізілімі шартында және сатып алу-сату шартының өзге де түрлерінде, егер біз оларды сатып алу-сату шартының жалпы ережелерімен салыстыратын болсақ ерекшеліктер байқалады. Дегенмен, ол өзінің алуан түрлілігіне қарамастан, азаматтық-құқықтық шарттардың ең тұрақты түрлерінің бірі болып табылады. Бұл шарттың жалпы ережелері ұзақ даму жолынан өткен және олардың тек өмірге сәйкес келетіндері ғана сұрыпталған. Жекешелендірілген, мемлекеттік, сонымен бірге жаңадан пайда болған жеке кәсіпорындар нарығының пайда болуына кәсіпорындарды сатып алу-сатуды құқықтық реттеу сәйкес келді. Сатып алу-сату шарты мүлікті беру бойынша барлық қатынастарды қамтиды. Ертеректе бөлек болған тауар жеткізілімі, келісімшарт, энергиямен жабдықтау шарттары қазір сатып алу-сату шартының түр түрлері болып бағаланады. Бұдан басқа, бөлшектеп сатып алу-сату шарты, кәсіпорынды сату шарты қарастырылған.
1. Басин Ю.Г. Ответственность за нарушение гражданско-правового обязательства. Алматы, 2007г.
2. Басин Ю.Г. Гражданское право. Учебник Алматы,2006г.
3. Гражданский кодекс Республики Казахстан - толкование и
комментирование. Общая частъ. Вып.1-10. Алматы, 1996-2006 г.
4. Гражданское законодательство Республики Казахстан - толкование и комментирование. Выпуск 5 /под ред. Диденко А.Г./ Алматы, 2006г.
5. Ғ. Төлеуғалиев ҚР Азаматтық құқығы. А., «Жеті жарғы» 2007ж.
6. Диденко А.Г., Басин Ю.Г., Иоффе О.С. Гражданское право. Оку құралы. Алматы, «КазГЮУ» 2008.
7. Жайлин Ғ.А. Азаматтық құқық /Ерекше бөлім/ 1 том А., 2007ж.
8. Идрышева С. Энергия жабдықтау шартының құқықтық сұрақтары. Заң газеті 19 шілде 2006.
9. ҚР азаматтық құқығы. Оқу құралы Алматы, «Жеті жарғы» 2007ж.
10. Марш П.Д. В Англия, Франция және Германияның салыстырмалы келісім шарт құқығы -Алматы: Дәнекер, 2006г.
11. Мауленов К.С., Сарсембаев М.А. Гражданское право.Учебное пособие (часть общая). Издание второе, дополненное и измененное Алматы, 2006г.
12. Осакве К. Сравнительный анализ Гражданских кодексов России и Казахстана 1994 г. : Биопсия экономических конституции двух постсоветских республик: Учеб. пособие. Алматы, 2003г.
13. Садиков О.Н. Гражданское право. /Особенная часть/ М., 2008г.
14. Сарсембаев М.А. Халықаралық сауда құқығы. Алматы, 2004г.
15. Сергеев А.П., Толстого Ю.К. Гражданское право т. 2 и 3. М.,1997-2007гг.
16. Суханов Е.А. Гражданское право в 2-х томах М., 2006г.
17. Сулейменов М.К. Гражданское право РК. Алматы, 2006г.
18. Т.И. Михайлов. Гражданское право. Учебник для вузов. Часть вторая М., 2005.
19. Фемида журналы А., 2004, 2006гг № 2,11,17.
20. Цибуленко З.И. Гражданское право России. ч.2 2006г.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
........................................... 3
1. Сатып алу - сату шарты мүлікті беру бойынша негізгі
шарт ретінде түсінігі, мәні және ... ... алу - сату ... ... ... Сатып алу - сату шарттық міндеттеменің негізгі
элементтері........... 7
2. ... алу - сату ... ... ... құқықтық мәртебесі
2.1. ... алу - сату ... ... және ... ... ... мен міндеттері.... 16
2.3. Сатып алу - сату ... ... ... ... беру ... ... ... және
оларды құқықтық талдау мәселелері
3.1. ... ... ... 30
3.2. ... ... ... ... 46
3.4. Кәсіпорынды ... алу - ... ... ... ... таңда Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін мүліктік
қатынастардың аса тиімді реттеушісі ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Оған уақыт сынынан өткен
көптеген заңдардың және ... ... ... ... ережелері
енген. Бұны оңды құбылыс ретінде бағалауға болады, дегенмен азаматтық
кодексті тым толықтықта айыптайтын ... да ... ... онда
сатып алу-сату, мүлік жалдау және тағы басқа да ... ... ... ... ... тауарларды бөлшектеп сатып алу-сату шарты
жеке көрсетілген, онда тұтынушылар құқығын бекітуге артықшылықтар берілген.
Кәсіпкерлік шарттың ерекше ... ... ... ... ... ... ... Кез келген қазіргі заманғы мемлекет жағдайы үшін
сатып алу-сату шартының энергиямен жабдықтау сияқты түрі ... ... бұл да ... ... және ... сәйкес қабылданған заңға
тәуелді нормативтік ... ... ... ... мүлікті ақылы беруді қамтамасыз ететін шарттардың
бір түрі. Әрекет етуші азаматтық-құқықтық нормалар оның ... ... ... ... ... олар қолданылатын салалардың
ерекшелігіне байланысты. Қазіргі кезде оның түрлі қолданыс ... ... жөн. Жеке ... жеке және ... кәсіпкерлер арасындағы
дәстүрлі тауар айырбастаумен қатар, олармен мемлекеттің мұқтажы үшін тауар
сатып алу да қамтамасыз ... ... шарт ... ... ... оны
жасасу тәртібімен және өзге қырларымен ерекшеленеді. Тауар жеткізілімі
шартында және сатып алу-сату шартының өзге де ... егер біз ... ... ... ... ... салыстыратын болсақ ерекшеліктер
байқалады. Дегенмен, ол өзінің алуан түрлілігіне қарамастан, азаматтық-
құқықтық шарттардың ең ... ... бірі ... табылады. Бұл шарттың
жалпы ережелері ұзақ даму жолынан өткен және ... тек ... ... ғана ... ... ... ... бірге
жаңадан пайда болған жеке ... ... ... болуына
кәсіпорындарды сатып алу-сатуды құқықтық реттеу сәйкес келді. Сатып алу-
сату шарты мүлікті беру ... ... ... ... Ертеректе
бөлек болған тауар жеткізілімі, келісімшарт, энергиямен жабдықтау шарттары
қазір сатып алу-сату шартының түр түрлері ... ... ... ... сатып алу-сату шарты, кәсіпорынды сату шарты қарастырылған.
Дипломдық жұмысымды жазу барысында сатып алу - сату шартының мазмұнын
түсіндіретін мынадай негізгі ... ... ... ... беру ... ... ... ұғымы;
2) Сатып алу - сату шартының жалпы сипаттамасы;
3) Сатып алу - сату шартының заңи мазмұны;
4) ... алу - сату ... ... және тараптары.
Менің диплом жұмысының мақсаты сатып алу - сату шарт түсінігін және
мәнін нақты ашып ... үшін ... ... ... ... ... пайдалану қажет, дәлірек айтқанда бұлар: мүлікті беру
негіздері, шарт ұғымы, міндеттемелердің ... ... ... ... оның ... мен ... шарт заты және мазмұны.
Диплом жұмысының қойылған мақсатына сәйкес бірнеше міндеттерді шешу
жүктеледі:
- сатып алу - сату ... ... ... ... ... алу - сату шарттық міндеттеменің негізгі элементтерін сипаттау;
- сатып алу - сату шартының мазмұны және тараптарының құқықтық мәртебесін
анықтау;сатып алу - сату ... ... ... ... және сатып алушының құқықтары мен міндеттерін көрсету;
- сатып алу - сату шарттары бойынша жауапкершілікті көрсету;
- мүлікті беру бойынша ... ... және ... құқықтық талдау
мәселелерін талқылау;
- бөлшек сауда саттық шартын талдау ... атап ... ... ... ... талқылау;
- энергиямен жабдықтау шарты ұғымын анықтау;
- кәсіпорынды сатып алу - сату ... ... ... ... ... және ... сонымен қатар логикалық - заңды,
тарихи - құқықтық, салыстырмалы талдау, ... ... ... ... ... ... Республикасы, Ресей
Федерациясы және ... шет ... ... ... (жалпы және ерекше
бөлім) теориясы саласында жазылған Ғ.А. ... ... ... А. ... ... беру шарттары», К.С. Мауленовтың «Гражданское право
Республики Казахстан», М.К. ... ... ... ... түсіндірме», А.Г. ... ... ... Казахстан- толкование и комментирование» т.б.
Сонымен қатар, Скрябин С. В., Баянов Е., ... Ю.К., ... ... З.И., ... К., ... А.Г., ... М., ... Л. А.,
Садиков О.Н. сияқты заңгер цивилист ғалымдардың еңбектері пайдаланылды.
1 . Сатып алу - сату шарты мүлікті беру ... ... ... ... оның мәні және ... ... алу - сату ... ұғымы, мәні
Сатып алу-сату шартына сатып алушы жағына мүлікті меншікке беру шартқа
сияқты көзқарас дәстүрлі болып табылады. Қазақстан ... ... ... зат үшінші тұлға меншігіне берілу мүмкіншілігі ... ... ... ҚСР Одағының және
республикалардың Азаматтық зандары ... 1991 жылы ... ... ... шарт ... ... алушы тарабының
меншігіне, толық шаруашылық жүргізуіне, оралымды басқаруына беретін болып
қарастырылады[2]. Мұндай шешімді екі тұрғыда ... ... ... ... ... қатысуымен сатып алу-сату
шартын онда мемлекет ... ... ... оның ... ... ... шарт ... бағалауға болады, осымен ... ... ... ... ... ... ... болуына қарсы емес деп
табу мүмкін. Екіншіден, ... ... ... ... ... ... тұлғалар меншік иелері ретінде мүлікті сатып ала алуы
үшін көлемі бойынша жеткілікті ... ... ... Осы ... онда осындай мүмкіншіліктер меншік иесінен басқа өзге де заттық
құқықтар ... ... ... сенімгерлікпен басқарушылар да бола
алатынын айта аламыз.
Осы екі көзқарастар сырттай тек теориялық ... ... ... ... одан әрі ... мемлекеттік және оның құрған заңды
тұлғаларының ... ... ... ... бере ... ... ... кодексіне сәйкес: Сатып алу шарты
бойынша бір тарап (сатушы) мүлікті (тауарды) ... ... ... ... ... ... немесе жедел басқаруына беруге
міндеттенеді, ал сатып алушы бұл мүлікті (тауарды) қабылдауға және ол ... бір ақша ... ... ... міндетті[3]. Мұндай анықтама
қатысушылардың қатарын толық қамтуға мүмкіндік ... Оған ... ... тұлғалардан басқа мемлекет және субъект ретінде әкімшілік аумақтық
бірлестіктер қатыса алады.
Мемлекеттік кәсіпорын, қазыналық кәсіпорын, мемлекеттік ... ... ... ... ... тиісінше олардың шаруашылық жүргізуіне, ... ... ... ... ... ... сатып алушы республикалық
немесе коммуналдық кәсіпорын болып келгеніне ... ... ... ... ... ... ... Бұл мемлекеттік меншік
нысанына негізделген занды тұлғалар тек ... ... ... ... ... ... ... бұл (занды тұлға құру) мүлікті бірнеше
мақсатта оқшаулау үшін ... ... осы жеке ... ... ... да қатысты. Мысалы, егер сатып алушы жеке мекеме болып табылса,
онда сатып алынған ... ... ... құқығы пайда болатыны анық.
Атап өтілгендей, сатып алу-сату ... ... беру ... ... қамтиды. Ертеректе бөлек болған тауар жеткізілімі,
келісімшарт, энергиямен ... ... ... сатып алу-сату шартының
түр түрлері болып бағаланады. Бұдан басқа, бөлшектеп ... ... ... сату ... ... ... ... Ресей Федерациясының
Азаматтық кодексінің екінші бөлімінде бекітілген қозғалмайтын мүлікті сатып
алу-сату ... ... ... жоқ. ... ... ... тауар
айналымының кеңеюіне байланысты біздің азаматтық заңнамада да айтылғандай
нормалар, қажет болады.[4] Ал, ... ... да ... ... ... ... ... 25-тарауда мазмұнданған жалпы нормалар тарайды.
Сатып алу-сату шартын меншікке жеке сипаттармен анықталатын заттарды
беретін шарт ретінде ... ... ... сату ... ... етеді[5].
Бағалы қағаздарды және валюталық құндылықтарды сатып алу-сатуда, егер
заңнама оларды сатып ... үшін ... ... ... ... ... Сонымен бірге бөлшектеп сатып алу-сатуға, ... ... ... ... ... ... ... жалпы ережелер мәнін төмендетпеуіміз керек, өйткені осылардың ... ... ... ... ... қарсы бағытталған екі тараптың субъективтік құқықтары мен
міндеттері сатып алу-сату шартын өзара шарт ... ... ... ... ... мәнін құратын құқықтары мен міндеттері ... ... мен ... ... ... екі ... ауытқу
болуы да мүмкін. Сатып алу-сату мүлік иесінің (басқа құқық иеленушінің)
өзгеруіне ... ... ... ... сонымен қатар бұл
шарттың ерекше мазмұны аталған шарттың мүлік жалдау (аренда), мердігерлік,
сыйға тарту және ... да ... ... ... ... ... жасауға мүмкіншілік береді. Дегенмен, сатып алу-сату шарты туралы
нормалар жалпы ... де ... ... олар мердігерлік катынастарды
реттеуде де есепке алынуы қажет. Өз ... ... ... оның ... ... ... ... да азаматтық құқықтық қатынастар
шеңберінде сатып алу-сату ... ... ... алу қажет жағдайлар
болуы мүмкін.
1.2. Сатып алу - сату ... ... ... ... да ... қатынастардағы сияқты, сатып алу-сату шартының
элементтері болып біздің көзқарасымыз ... ... ... және ... ... ... элементінде «оның тараптары, нысанасы, бағасы
өтеуді шарттар да, мерзімі, нысаны мен мазмұны, яғни екі ... ... ... жатады»[7] деген И.В. Елисеевтің пікіріне ... ... ... ... азаматтық құқықтың неғұрлым
тұрақты теориялық ережесіне теріс ықпал ... ... ... ... әкеледі.
Сатып алу-сату қатынасын үш мәнде белгілеуге болады.
Біріншіден, бұл - ... ... ... ... бұл - ... ой ... ... және құқық нормаларымен
бекітілген субъективтік идеологиялық қатынас. Сонымен, сатып алу-сату шарты
бұл - азаматтық құқықтық нормалардың жиынтығы. ... ... ... етіп ... материалдық қатынас ретінде аталған ... ... ... ... ... ие болады. Ол нысан
құқықтық қатынас нысаны[8].
Шарт жағдайы, нысаны тұлғалардың белгілі бір ... ... ... ... ... ... мен ... бекітуге
мүмкіндік беретін заң техниканың тәсілдері болып келеді.
Сатып алу-сату шартының нысаны оның ... ... ... ... ... ... ... Оған Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінің 152-бабында бекітілген мәміле нысаны
туралы жалпы ережелер ... ... ... ... ... ... жоғары сомаға, сонымен бірге
кәсіпкерлік қызметті қалыптастыру барысында ... ... ... ... ... ... ... да жасалуы қажет. Қазақстан
Республикасы Президентінің «Жылжымайтын ... ... және ... ... мемлекеттік тіркеу туралы» заң күші бар ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуге
жатады. Азаматтық кодексте кәсіпорынның ... ... ... ... құру ... екі жақтың қол қоюымен жазбаша түрде жасалуын, оған:
инвентаризация актісін, бухгалтерлік балансты, кәсіпорынның құны мен құрамы
туралы ... ... ... ... ... қарастырады.[9]
Олар басқа да қозғалмайтын мүлікті сату бойынша, шарттар сияқты мемлекеттік
тіркеуге жатады және ... ... ... ... деп ... ... ... субъектілері ретінде азаматтық құқық
субъектілері, яғни жеке ... ... ... ... ... ... әрекет ете алады. Сатып алу-сатудың қандай шарты
жасалатынына қарап кәсіпкерлік немесе кәсіпкерлік емес, бөлшек ... ... ... ... ... кәсіпорындар мүлкін жекешелендіру, олардың
қатысушылар құрамы да өзгереді. Басқа да ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша
қарастырылатын болады. Мұнда тек барынша маңызды ... ... ... ... ... ... ... занды тұлғалар сатып алу-
сату бойынша қатынасқа тек арнайы (жарғылық) ... ... ... ... яғни бұл ... ... ... да бір оның жалпы
шеңбері туралы жүрмейді, құқықтық ... ... ... ... ... ... кажет. Мысалы, шаруашылық жүргізу құқығында
мүлкі бар мемлекеттік кәсіпорын, оның негізгі ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Заңды түрде мемлекеттің құқық
қабілеттілігі шектелмеген, бірақ, олармен жасалатын шарттардың мінезі,
мазмұны ... ... ... және басқа да функциялармен
(қызметтермен) анықталады.[10]
Жеке тұлғалардың сатып ... ... ... ... құқық-әрекет қабілеттіктерінің көлемі әсер етеді. Мысалы, әрекет
қабілеттілігі шектелген тұлғалар тек ұсақ ... ... ... ал ... ... ... олар ... қамқоршысының келісімі
болғанда ғана құқылы[11]. Егер жүйелі түрде жүзеге асырылатын сауда-саттық
қызметі ... ... ... онда жеке ... тек жеке ... ... соң ғана оны ... алатынын ескерту керек немесе
бұл қызмет коммерциялық ... ... ... ... ... қатынас субъектілері болып, жеке басымен және ... ... ие ... және ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы басқа мемлекеттердің
азаматтық құқығы ... ... ... жеке ... (жай ... ... да қарастырады,
дегенмен бұл келтірілген ... ... ... ... қатынастың объектісін материалдық ... ... ... бөлу ... ... азаматтық-құқықтық шарттар үшін де
жарамды болып табылады.
Сатып алу-сату шарты өзінің ерекше нысанасына заңды және идеологиялық
объектілеріне ... ... ... ... мәні ... Дегенмен, қазіргі
өндірістің өсуі, тауарлардың алуан ... және ... ... ... сатып алынатын тауардың сатып алу-сату затына
талаптардың жоғарылауына әкеледі, ... егер ... ... ... ... ... ... олардың барынша анық
бекітілмеуі жаңылысуға немесе сатып алу-сату затындағы қателікке ... ... ... алу-сату шарттары жасалса, заң шығарушы сатылатын
өнімнің сапасы, қауіпсіздігі ... ... ... ... ... барынша күшейтуге әрекет етеді.
Заттар сатып алу-сату шарты нысанасының барынша кең тараған түрі ... Кез ... зат ... немесе жеке сипаттар арқылы анықталған,
жылжитын және ... ... ... ... ... ... олар ... тауарлық массадан жекеленуі қажет
екенін айта аламыз, сөйтіп олар жеке сипаттар арқылы анықталатын ... және ... ... сатып алу-сату шартының нысанасы бола
алады. Егер әңгіме жекеленбеген тектік тауарды сату ... ... ... ... ... ... ... зат емес, мүліктік құқық келеді.
Осындай жағдай сатып алу-сату ... ... ... ... ... де орын ... әлі ... немесе тауар табиғатта мүлдем жоқ. Батыс Еуропа
елдерінің сауда құқығы жүйесіндегі бұған қатысты үш ... ... ... ... ... сатушы шартта көрсетілген нысананы табыс
етуді қамтамасыз етуге міндетті (ол табиғатта бар болғанмен теңестіріледі),
егер шарттың орындалмауы ... ... ... ... ... ... шартты бұзушы болып саналады; екінші көзқарас бойынша, егер тауар
сатушынын ... ... ... бойынша өз қалыптасуына
иемденбесе, шарт нысананың болмауы салдарынан тоқтатылады, ең соңында, ... ... ... ... себептермен тауардың қалай болса да
жеткізілгеніне үміттенетін болса, онда шарт ... ... емес ... үміті болып табылады[12].
Жоғарыдағы мысалдар нысана ерекшеленуінің негізгі ... ... ... ... шарт ... ... ең алдымен, шарт
орындалмауының, ... ... ... ... ... ... екі жақтың құқықтары мен міндеттеріне әсер ... ... ... ... ... ... ... асыру тәртібіне де әсер
етеді, мысалы, шетелдік сатып ... ... ... Валюталық
реттеу туралы Заңына және оның орындалуы үшін қабылданған заңға тәуелді
нормативтік актгілерге сәйкес жүргізілетін ... ... ... ... ... бағалы қағаздар
рыногы туралы Қазақстан Республикасында ... ... мен ... ... Зандармен, сонымен бірге, заңға ... ... ... ... ... ... заттарды сатып алу-сату
жекелеген заң актілері бекіткен ережелерді сақтаумен жүргізіледі, мысалы,
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... туралы Заңымен т.б.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі 406-бабының 4 тармағында
мүліктік құқықтар сатып алу-сату шартының ... ... ... ... мәндегі норма бекітілген. Мүліктік құқықтарды ... ... кең ... ... ... тауар биржаларында жасалған,
жекелеп алғанда оларға биржалық ... ... ... ... тауарлар қатынасындағы міндеттер мен құқықтарды болашақта ... сату ... ... ... құқықтарды беруде нысанасы
мүліктік құқық болып келетін сатып алу-сату шарттары жасалуына әкеледі.
Шарт заты (нысанасы) туралы ... ... ... ... бір ... жағдайы болып табылады.
Егер шарт тауарлардың атауын және ... ... ... ... ... ... келісілген деп есептеледі[14]. ... ... ... дегеніміз, оны алуға сатып алушының ... ... ... ... құқығы бар, қарсылай ақша ... Ол ... ... Азаматтық кодексінің 383-
бабының 1-ші тармағында бекітілген шарт бойынша ... ... ... ... баға ... ставкалар және т.б.
зандық актілерде ... ... ... мемлекеттік органдармен
орнатылады. Орталықтандырылған ... ... баға ... ... ... ... өздері қойған бағаны,
тарифтерін ажырату қажет.
Монополистік ... ... ... ... ... ... қойылады. Мысалы: Қазақстан Республикасының
аумағында табиғи монополияны реттеу бойынша Қазақстан ... ... 1999 ... 25 ... ... ... монопольді қалыптасатын қызметтерге бағаны реттеу Ережесі»
сонымен бірге, 1998 ... 14 ... ... ... ... ... және табиғи монополия субъектілерінің
қызметтері мен жұмыстарына баға (тарифтер) енгізу, бекіту, қарастыру, ... ... ... ... ... ... Президентінің
«Мемлекеттік кәсіпорындар туралы» заң күші бар ... ... ... мен ... тауар бағалары өкілетті органмен қойылатынын
қарастырады[15].
Жарлықтың аталған бабының екінші бөлігі 1999 ... 4 ... ... ... ... кәсіпорын туралы» заң
күші бар Жарлығына толықтырулар енгізу туралы Қазақстан ... ... ... ... мен ... ... бағаны мемлекеттік реттеуді қарастырады.
1999 жылдың 23 қазанындағы Алкогольді өнімдерге минимальді ... ... ... ... ... ... алкогольді
өнімге ең төменгі шектегі баға қойылған.
Басым көпшілік жағдайларда баға шартпен қарастырылады. Егер шарттың
бағасы өзінде нақты ... және оның ... ... ... ... ... әсер ... Мұндай жағдайда тауар бағасы
бойынша әдетте қолданылатын талаптар есепке алынады, басқаша ... ... ... ... құны ... Баға тауар салмағына
байланысты қойылса, егер ... ... ... ол таза ... ... ... ... үшін қолайлы ереже, әсіресе ыдыстың салмағы үлкен
немесе тауар қымбат болса және ... ... ... ... ... қымбаттауына әкелсе.
Егер шарт тауар бағасы оны негіздейтін көрсеткішке байланысты
өзгертілуге жататынын ... ... ... ... ... ... баға ... жасасу кезеніндегі және тауарды беру бойынша
міндетті орындау уақытындағы көрсеткіштердің өзара қатысуымен ... ... оны ... ... өз құны ... ... төмендеуіне
қарай шарт бойынша оның бағасы тиісті дәрежеде көтерілуі немесе төмендеуі
қажет. ... ... ... осы, ... ... 438-бабының 3-
тармағында бекітілген ережелерде анықсыздық бар. ... ... ... ... көрсеткіштердің және шарт бойынша ұсынылатын тауарларды
сақтандыру, тиеу, буып-тыю, сатып алу, өндіру ... ... ... құны (шығындар) қатысуының негізінде анықталуы керек. Осымен бірге
Азаматтық кодексі сатушының мерзімді өткізіп алуынан ... ... ... ... ... да жетік емес деп табуға болады. Ол тек
тауар құнын (бағасын) төмендетуді қарастыруы қажет, ... ... ... ... ... шешілмеген. Сатып алу бағасын төлеудің мерзімін
сатып алушы өткізіп алса, онда ол үшін баға тек ... ... ... ... орай бұл да Азаматгық кодексте көрініс таппаған. ... ... ... ... Ол екі ... ... айтқан
жөн. Біріншіден, құқықтық қатынастар ... бұл - ... ... қатынас. Сонымен бірге ... деп екі ... ... ... ... мазмұнды) қарастырады.
В. А. Тархов мынадай мысал келтіреді: бір субъект екіншісіне қандай да
бір затты сатады және ... ... ... ... ... сатып алушы ақша төлеп қажетті затты алады, баламалы айырбас
жүреді. Айырбасқа қатысушылар шарттан ... ... мен ... ... ... Біз ... ... алмаймыз. Ақырында
зандық мазмұн меншік құқығына иемденудің ... ... ... ... қатысушылардың түсінігі меншікті иемденудің экономикалық
мақсатымен ғана шектеледі деп болжау артық ... еді, ... ... өзі де ... ... Теориялық тұрғыда болса, онда сатып алу-
сату шартының ... және ... ... ... ... ... мазмұн, ол құқықтар мен міндеттердің жеткілікті
үлкен жиынтық элементтерінен ... ... ... шарт ... ал ... қосымша (көмектесу) мәнге ие бола алады. Құқықтық
қатынастар ... оның ... ... ... дегенді
толығымен дұрыс деп тануға болмайды. Аталған жағдайда құқықтық қатынас ... ... ... ... ... ... араластырып алу орын
алады. Нысан (құқықтық қатынас) ... ... ... ... ... ал ... (реттелетін қатынас) өз қатысушыларының
әрекеттерінен, ... ... ... өз мазмұнын иемденеді.
Дегенмен, сатып алу-сату шарттарында экономикалық мазмұнмен ... ... ... ... ... ... ... мойындамасқа болмайды. Бұлардың қатарына оферта мен
акцепті, келіспеушілікті реттеуді, жедел шараларды қолдануды және басқа ... ... ... ... ... ... ... осындай.
Осыдан әрі, біз оны сатып алушы мен сатушының құқықтары мен міндеттері
күйінде ... ... ... ... алу - сату ... мазмұны және
тараптарының құқықтық мәртебесі
2.1. Сатып алу - сату шартының мазмұны
Сатып алу-сату ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ол, екі жақ барлық елеулі жағдайлар ... ... ... ... ... (сатып алу-сату шарты жасалған) болып
табылады. Шарттың жасалуы мен орындалуының бір ... ... ... ... ... ... ... бұл ережені өзгертпейді.
Сатып алу-сату шарты - ақылы шарт. ... беру оның сату ... ... ... ... жағдайларда сатып алу ... ... ... болып келмейді, бірақ шартта кіріптарлықпен ... ... ... ... сол сияқты бағаны қалыптастыру ... ... да ... керек. Оның ақылы мінезін (тепе-тең айырбас
ретіндегі) ескеру кәмелетке толмаған немесе әрекетке қабілетсіз ... ... ... ... ... Сонымен бірге, бұл ... ... неше ... ... ... үшін де ... сатып алу-сату шарттарын жасағанда ақылылық ережесінен ауытқу да
болуы мүмкін (сондықтан тек жартылай ақылылық туралы айтуға болатын ... ... ... зандық табиғаты бойынша шартты мәмілелер бола
алады. Мысалы, егер сауда ... ... ... ... ірі ... деп ... ... осы жөніндегі шартпен жасалса) [17].
Шарттың ғасырлар бойы пайдаланылуы құқықтың икемді түрі екендігін
көрсетеді, ол ... ... ... ... ... болатындығы
дәлелденген. Шарттың негізгі міндеті заң шеңберінде адамдардың ... Ал ... бұзу заң ... ... ... ... рим құқығы үш түрлі мағынада: кұқық қатынастарының
туындауы ретінде; құқықтық қатынастың өзі ретінде; ең ... ... ... ... ... ... ... мұндай көзкарастар нақты іс жүзінде ... ... ... және ... да ... ... ... жүзеге асуы кезінде оның субъектілерінің құрамында
өзгерістер болуы мүмкін. Яғни құқықтық ... ... ... ... жаңа қатысушы келе алады, сондай-ақ бұрынғы борышқордын орнын
кейінгісі ... Бұл ... ... ... ... ... ... асады. Мысалы, заңды тұлғаны қайта құрғанда, ... ... ... ... ... ... ... қабылдау кезінде бұрынғы
тұлғаның барлық құқықтары мен міндеттері кейінгісіне ауысады, сондықтан да
сондай құкықтарының біріне нақты міндеттемесі де ... шарт ... өз ... ... жақ ақысын алуға, не қарсы
талап қоюға құқылы (мысалы, тапсырылған затқа, атқарылған жұмысқа, ... ақша ... ... ... ... алады). Бір тарап екінші
тарапқа одан ақы алмай, немесе ешнәрсе бермей ұсынуды міндетіне алған шарт
акысыз шарт ... ... ... ... ... Шарт бойынша
тарап өз міндеттемелерін орындағаны үшін ақы алуы ... ... ... ... ... бұл ... шарт болып табылады. ... ... ... ... ... ... Бұл шарт олар келісімге
келген бойда күшіне енеді де әржақтың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... мердігерлік және т.б.) [18].
Сатып алу- сату ... ... - ... шарт ... ... ереже бойынша, тиісті шарттың мазмұны, заңдармен жазылған
жағдайлардан басқасында, шарт ережелері ... өз ... ... ... ... ... ... нормамен көзделген
реттерде, егер ... ... ... ... ... ... өздерінін келісімдерімен норманың қолданылуын жоя
алады немесе сол нормада көзделгеннен өзгеше жағдайды белгілей алады.
Егер шарттың ... ... ... ... ... белгілемеген
болса, тиісті жағдайлар тараптардың қатынастарында ... ... ... ... құқықтармен белгіленеді[20].
Азаматтық кодекстің 393-бабының 1-тармағына сәйкес, тараптар арасында
шарттың барлық елеулі ережелері бойынша тиісті жағдайларда ... ... ... қол жеткен кезде шарт жасалды деп есептеледі.
Елеулі шарттар болып табылатындар:
шарттың мәні туралы ережелер;
заң мен басқа нормативтік құжаттарда елеулі ретінде ... ... түрі үшін ... ... тараптын мәлімдеуі бойынша келісімге қол жеткізуге тиісті барлық
ережелер (АК-тің 393-бабы)[21].
Кәдімгі (дағдылы) ... ... ... ... яғни ... ... ... болып саналмайтын шарттарды
айтады, өйткені, бұлардың шартқа ену өз өзінен ... Егер нақ ... ... ... жөнінде айрықша ескертіліп айтылмаса, онда жалпы
белгіленген тәртіп қолданылады. Мысалы, ... ... ... ... некеде тұрған кезде жинаған мүлкі, егер бұл мүлік
ерлі-зайыптылардың арасындағы шартта ... ... ... ортақ
меншігі болып табылады.
Шарттың мазмұны шарттардың үлгі ережелерімен де айқындалуы мүмкін. АК-
тің 388-бабына сәйкес, шарттың мазмұнында үлгі ережелерге сілтеме ... ... үлгі ... егер ... ... тараптар немесе
диспозитивтік қалып белгілемеген болса, тараптардың қатынастарына іскерлік
кызмет өрісіндегі әдеттегі құқықтар ретінде қолданылады[22].
Үлгі ... үлгі шарт ... ... осы ... бар өзге ... жазылуы мүмкін.
2.2. Сатушының және сатып алушының құқықтары
мен ... ... ... ... ... тауарды беруге міндетті.
Мұнда негізгі талаптар болып мыналар саналады: ... ... ... ... Сапаға қатысты талаптар сатып алу-сату туралы нормалармен шарттың
елеулі жағдайларына жатқызылмағанына қарамастан осы үш ... да ... ... шарттары бойынша міндетті деп тануға болады. Әрбір жекелеген жағдайда
тауар атауына, сапасына, санына (көлеміне) ... ... ... Сапа ... ... ... өздерімен емес, тікелей
заңнама ... ... ... ... берілуге тиіс тауар саны шартта тиісті өлшем
бірліктеріне ... ... ... ... анықталады, яғни, шартта санды
анықтау үшін қажет алғашқы ... ... ... ... ... ... талап оны айқындау тәртібін шартта белгілеу жолымен келісілуі
мүмкін. ... ... ... ... саны шартты орындау кезінде сатып
алушы ыдысының (қоймасының) шекті сиымдылығымен бекітілсе.
Сатушы сатып алушыға сапасы ... ... ... ... ... Егер кәсіпкерлік сатып алу-сату шарттарын қарастырсақ, сатылатын
заттардың сапасына койылатын талаптар ... ... ... ... ... сапа туралы талап бірнеше жағдайларда шартты талқылау
(оның мәнісін ашу) негізінде ... ... ... ... үшінші
амалы-сапаға қатысты құқықтық болжам (презумпцияны) қолдану. Шартта сатып
алушыға, әдетте осы ... ... ... ... ... талапты тауарлардың сапасына азаматтық ... ... әсер етуі ... ... ... ... қатар,
осыған ұқсас жағдайларда объективтік құқық нормалары субъективтік шарттық
қатынастардың ... ... ... ... ... ... Егер тараптардың арасында тауардың сапасы келісілмесе де, ... ... ... алудың нақты мақсаттарын көрсетсе, сатушының тиісті
сапалы ... беру ... ... ... ... ... жағдайда сатушы
сатып алушыға белгілі болып келетін мақсатта ... ... ... міндетті.
Тұрақты нарықты экономикасы бар елдер соттарының тәжірибесі осындай
жағдайларда сатушының жеке басына және сатып алушының жеке ... ... Егер ... ... ... қызметпен айналысатын (белгілі бір
саладағы маман) ... ... ... сапасының талап етілетін мақсатқа
сәйкес болуын қамтамасыз ... ... Егер де ... ... ... ... ... болса, онда осы мәселе басқаша
шешіледі. Мысалы: өндірістік кәсіпорын (казіргі ... ... ... ... ... ... бар мұрагерден сатып
алғалы тұр. ... ... оның ... қасиеттерін мүлдем білмейді.
Осындай жағдайда сатып алушы ... ... алам деп ... ... онда ... ... ... бар деп есептелуі керек, бірақ тауарды
мақсатына сәйкес пайдалануға мүмкіншілік ... ... ... ... ... ... ... керек.
Тауарды үлгісі бойынша және (немесе) сипаттамасы бойынша сатқан
жағдайда, сатушы ... ... үлгі ... ... сәйкес келетін
тауарды беруге міндетті. ... ... ... (көрсеткіштері)
бейнелеумен қамтылмаса, онда ... ... ... көрсетілген
тәртіптерге сәйкес анықталуы қажет. ... ... ... өзі ... бір ... ... болуы керек. Тым жалпы
бейнелеуді қарастырып, сатушы іс ... өзін ... ... ... беру
бойынша міндетінен босата алады.
Егер сатылатын тауардың сапасына заң актілерінде белгіленген тәртіпке
сәйкес, міндетті талаптар көзделсе, кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... осы ... талаптарға сәйкес келетін тауар беруге
міндетті. ... ... ... ... ... ... қойылатын міндетті талаптар ... ... ... ... және Қазақстан Республикасы «Стандарттау
туралы» Заңымен және заңға тәуелді нормативтік актілермен анықталады.
Егер шарт пен тауардың сапасына көтеріңкі ... ... ... алушыға соларға сәйкес тауарды беруге міндетті. Алдын-ала соларды
айтып, сатушы ... ... бере ... ... ... ... ... тауарлар берген кезде айтылып кеткен талаптардың біріне
сәйкес ... ... ... ... ... ол, әдетте пайдаланылатын мақсаттарда
пайдалануға жарамды болуы керек.
Сатушы ... ... ... ... пайдалануға мүмкін
болатындай қылып беруі керек. Жарамдылық мерзімдері зандармен, мемлекеттік
стандарттардың міндетті талаптарымсн ... өзге ... ... өзімен орнатылады. Жарамдылық мерзімдері өтіп кеткен соң тауар
мақсаты бойынша пайдалануға жарамсыз деп ... ... ... ... ... деген түсінік қолданылады, оның тұтынылмайтын тауарларды ... ... ... ... бар, ал ... ... деген ұғым
тағамдарға, дәрілік заттарға және с.с. қолданылады.
Шартпен гарантиялық мерзімдер орындалуы мүмкін. Бұл мерзімдер ... ... өзге ... ... ... мүмкін уақыт кезеңдерін
белгілейді. Өзінің ... ... ... ... ... ... бар, ... кепілдік мерзімдер оларға толығынан тепе-
тең болып келмейді.
Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында кепілдік мерзімдерге
бұрынғы ... ... мән ... ... ... 425-бабына
сәйкес, қазір кепілдік мерзім шарттың өзімен анықталуы керек. Ал, егер де
ол шартпен ... онда ... ... ... ... ... егер ... заң актілерімен немесе шартпен бекітілмесе,
тауар сатып алушыға ұсынылған ... ... екі жыл ... ... ... ... алушының мүддесін корғайтын бірінші кезекте осы
норма, ал шартпен белгіленген кепілдік мерзім емес.
Тауар сапасына кепілдік, егер шартта өзгеше көзделмесе, оның ... ... де ... ... колданылады. Егер шартта
өзгеше көзделмесе, жинақтаушы бұйымға ... ... ... негізгі
бұйымға берілген кепілдік мерзімге тең болып есептеледі.
Сатушы тауарды қай кезде ... алса ... ол ... қай кезде
шығарылса, соған қарамастан кепілдік мерзімі тауар сатып алушыға берілген
кезден есептеле бастайды. Егер сатушыға ... ... ... себептер
бойынша сатып алушы тауарды пайдалану мүмкіншілігінен айырылса, онда
мерзімі ... ... ... ... дейін өз ағымын бастамайды.
Мысалы, сатушы шартқа сәйкес тауарды жинақтаған жоқ ... ... ... ... ... бұл жағдайда мердігерлік туралы нормалар да
қолданымды болып келеді). Тауар (жинақтаушы бұйым) ... ... өз ... жаңадан бастайды.
Сондай-ақ, тауарды берген ... ... ... және ... ... тұлғалардың құқықтарынан тыс
тауарды беру, ... ... ыдыс және оны ... сатушының міндеті
болып табылады.
Тауарлардың түр-түрі бөлшектеп ... ... ... ... жасасу шарттарында көзделген (энергиямен жабдықтау шартында да
теоретикалық көзқарастан оның ... ... ... ... түр-түрі дегеніміз (ассортимент)-бір түрлі тауардың
жиынтығының ... ... және бір ... ... ... ... түсіне, электр қуатының тиісті өлшемдеріне байланысты
бөлінуі. Егер тұлға бір ... ... ... ... және тағы ... ... ... алса, онда тауардың түр-түрі ... ... ... ... ... ... затты беруге қатысты
міндеттемеге қойылатын талаптардан ажырата білу ... ... ... ... ... жиынтығы туралы талаптарына
сәйкес тауар ... ... ... ... -шартта көзделген
немесе заттың функционалдық тағайындалуымен анықталатын барлық ... ... ... ... бұйымдардың стандарттық және қосымша
жиынтықтылығы көзделеді немесе жиынтылықтықтан кейбір жиынтықтаушы ... ... ... ... ... сатушы сатып алушыға
жиынтықтылығы іскерлік айналым әдет ... ... ... қойылатын
өзге де талаптармен анықталатын тауар беруге міндетті.
Жиынтықтылықтың ... ... ... ... ... кодектің
432-бабының мағынасына сәйкес жиынтық дегеніміз бірнеше сатып алу-сату
шартының пәні ... ... ... ... келетінін анықтай аламыз.
Осымен қатар біздің ... ... ... АҚ 121-бабымен анықталатын
күрделі зат ұғымына тең болып келмейді. Заттардың ... ... ... ... ... ... одан ... тиісті міндеті өз
көрінісін табады.
Заттардың жиынтығы болуы үшін (оған қатысты) ... ... үшін ... ... ... жоқ, ... ішінен ниеттенуі жеткілікті
болып келеді. Мысалы, альпинист тобы Эверестқа шығуға ... ... ... заттар сатып алады. Жиынтық талабы, ассортимент және сапа
талаптарымен тығыз ... ... ... ... ... ... кейбір заттарға тау биігінде пайдалану жарамдығына, ... ... ... ... талап қойылады.
Егер шартта өзгеше көзделмесе және ол ... ... ... ... ... жиынтыққа енетін барлық тауарды бір
мезгілде беруге міндетті.
Сатып алушы үшінші тұлғалардың құқықтары жүктелген тауарды қабылдауға
келіскен ... ... ... ... тұлғалардың кез-келген
құқықтарынан тыс тауарды сатып алушыға беруге ... Бұл ... ... ... ... ... иесі болып келгісі келетін, шарттарға
көбірек ... Ал ... ... сату ... өз ... ала ... жағдайларда аталған талап орындалымсыз болуы мүмкін. Мысалы,
сатып алушы үлестік ... ... ... сатып алады және оңашаланған
үлеске өзіндік пайдалану, ... ... ету ... ... ... ... ... байланысты, мүлік құрамына жүктемелер кіреді. Егер
сатудың пәні ... ... ... (сонымен қатар меншік құқығынан өзге
заттық құқық) жүктемелер ... ... ... ... ... шарт пәнінің ерекшеліктері кейбір ауыртпалықтарды болжауга
мүмкіншілік берді дей ... ... ... бұл ... ... ... ... құқықтың жүйесі (доктрина) үшін маңызды мәселе болып табылар
демекпіз.
Сатушының ... зат ... және ... алу бағасын төлеуді
талап ету құқықтары жатады. Әр міндеттемеге сәйкес келетін қарсы құқық бар.
Сатып алушының шартпен бекітілген ... ... ... да ... ... алушының негізгі міндеті тауарды қабылдап алу және ... ... ... ... ... тауарды қабылдауы, ол жағынан тауарды ... алу үшін ... ... ... Бірінші кезекте сатып алушы
тауарды қабылдап алу үшін алдын-ала ... ... ... ... ... болса, сатып алушы жүкті тиеп ... үшін ... ... ... ... ... ... сатушы жеткізетін
болса). Ал, кейбір жағдайда сатып алушы тауарды өндірістен ... ... алып ... ұйымдастыруы қажет. Бұл шара сатып алушы сатушының
тауарды сақтайтын жерін ... ... ... ... Осы ереже
халықаралық сауда саттықта кең ... және ... ... ... жылғы «Тауарды халықаралық сатып алу-сату шарттары туралы»
Конвенциясының ... «б» ... ... Ол ... ... ... ішкі ... да жиі қолданылып жүр. Сауда
терминдерін ... ... ... ... ... ... әдет ғұрыптары осыған «Е» байланысты «ЕХ» тобын ұсынған,
мысалы, works (зауыттан), бұл ретте сатушы тауарды ... ... ... табыс етеді. Егер «Ғ» жағдайлары қарастырылса (олардың қатарына
ҒSА, ҒАS және ҒОВ ... ... онда ... өнімді сатып алушы
ұсынған тасымалдаушыға өзі әкеліп беруге міндетті.[25]
Егер шарттағы тауарды беру ... оның ... ... ... алушы өз қоймасын жұмысқа ... ... ... ... күтуге міндетті. Бұдан басқа, сатып алушы өзіне ұсынылған
тауарды уақытында қабылдап алуға, жүк тасымалдау ... ... ... көлігін ұстамауға, өзінің тым баяу әрекеттерімен ... жол ... ... ... ... ол өнімді тексеріп алуы,
өнім құжатын ... және ... ... ... жөнінде сатушыға куәлік
беруі қажет.
Өнімді қабылдап алу шарттары заңнама бекіткен нормалармен анықталуы
мүмкін. ... ... ... Министрлер кабинетінің қаулысымен
1994 жылы 9 қарашада бекітілген «Өнімді саны мен сапасына қарай қабылдап
алу» ... Ол ... ... және ... ... ... қолданылады. Заңнамамен қатар қабылдау тәртібі ... ... де ... ... Ал егер де ... ... не заңнамалық не
шарттық талаптар болмаса, сатушы тауарды беру және алу үшін әдетте керек
болатын ... ... ... ... ... ... затты қабылдамаса, сатушыға оның затты
қабылдауын талап етуге, ... ... ... бас ... болады.
Сатушы сатып алушының іс-әрекеті ... ... ... ... ... ... 349-бабы 2-тармағы, 350-бабы бойынша
өндіріп алуға ... ... ... өнім (тауар) үшін ақы төлеуге міндетті. Қазақстан
Республикасының «Антидемпингтік іс-шаралар туралы» 1999 жылдың 13 шілдеде
шыққан Заңына ... ... ... ... ... демпингтік тауардың
импортына қолданылатын уақытша демпингке қарсы атаралар, демпингке қарсы
баж немесе баға бойынша міндеттемелер ... ... ... ... шараларының беріктігі болып қаралады. Шаралар ұқсас тауарларды
шығаратын отандық ... ... ... келтірілу қаупі болып
тұрған зиянды жою үшін қолданылады[26]. Шаралар (олардың ... ... ... ... ... уәкілді орган барлық мүдделі
тұлғаларға хабарланады. Бағаға міндеттемені қабылдап сатушы оны ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Жоғарыда айтылғаннан түсінуге болатын нәрсе аталмыш ... ... ... тәртібі тікелей әсер етеді. Олар көбінесе тұрақты
болады, бірақ шаруашылық ... ... жол ... бағалар да
қолданылады. Өз кезегінде соңғылар ығыстырылатын (жылжитын шартты тұрақты)
және ағымды өзгеретін болып жіктеледі (ажыратылады).
Шартты ... баға ... ... және ... ... ... ... орта нарықтық бағалардан елеулі ауытқыса (ерекшеленсе),
онда ол қайта ... ... ... өзгеретін бағалар негізінен, ең
алдымен ... ұзақ ... ... ... тауарлардың дайындалған
топтарына қолданылады. Мысалы, шикізатқа деген әлемдік баға тез ... ... ... болмайды, осының әсерінен шикізат әртүрлі
жағдайда сатып алынады., т.б.
Нақты ... үшін ақы ... ... ... Ол өзі ... ... ... алушы өз есебінен төлемді жүргізуі үшін дайындық әрекетін
жасауы керек. Әдетте ... ... ... алушының есеп шотты,
аккредитивті ашуы, шарт ... чек беру ... ... ... ... ... жағдайларымен, сол сияқты заңнама нормаларымен
анықталады. Қазақстанда 1998 ... 29 ... ... ... және төлеу
туралы» Қазақстан Республикасының Заңы Қазақстан Республикасының Халықтық
банкісінің 25 сәуір 2000 жылы № ... ... ... ... мен қолма-қол ақысыз есеп айырысу және Қазақстан Республикасының
территориясында ақша аудару Ережесі Қазақстан Республикасында 1998 жылғы ... № 266 - ... ... ... ... чек ... Ережесі және т.б. нормативті актілер бар.
Екіншіден, сатып ... ... ... керек. Төлемақы төлеу колма-қол
ақшамен есеп айырысу немесе оларды пайдаланусыз егер шарт және заң актілері
бағаны белгіленген мерзімде ... ... ... онда ... ... ... соң ... тауарды билеу құжаттарын алған соң төлемақыны
дереу ... ... ... ... ... ... бағасын алдын-ала төлеу
қарастырылуы мүмкін. Бұл жағдайда ол сатушыдан тауарды қабылдаған ... ... ... ... ... ... ... төлеу қажет. Егер
мерзім шартта көрсетілмесе, ақы ... ... ... ... ... ... төленуі керек.
Егер тауар үшін төлеу міндеттемесін орындау мерзімі ... ... ... ... ... ... Азаматтық кодексінің 277-
бабы бойынша сатып алушы 7 күн мерзім (жеңілдік мерзімі) ішінде ... ... ... ... ... несиеге алу шартпен бекітілуі
керек, ал бұл туралы арнайы белгіленген жағдай ... онда ... ... ... ... төлеуі қажет. Тауарды кредитке сату шарты бойынша сатып
алушы бағаны тауар берілгеннен кейін белгіленген мерзімде ... ... ... ... сату ... тікелей қарастырылмаса, онда төлем
ақылға сыйымды уақытта (мерзімде) болуы ... Сол ... ... ... несие берушінің (сатушының) төлеу туралы сұрау мерзіміне қарай
анықталуы ... ... сату ... жасасқан күнде болған бағаға ... ... ... ... ... де ол кайта есептелуге
жобалайды.
Тауарды кредитке сату шартының бөлек түрі - ... ... ... ... ... ... сатудың базалық шартынан айырмашылығы,
оның мазмұнында зат бағасы, төлемдердін тәртібі мөлшері, мерзімі айқын
керсетіледі. Егер ... ... ... ... ... ішінде бағаны
төлемесе (соның ішінде кезекті төлем мерзімін өткізіп алса) ... ... ... және сатылған мүлікті қайтарып алуға құқылы.
Ресей Федерациясының азаматтық заңнамасындағы (РФ АК 483-бабы) сияқты
Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында (ҚР АК ... ... ... ... ... оның ... ... туралы хабарлау міндеті
қарастырылды. Осы талап шарт бойынша ... және ... ... ... қамтамасыз етеді, сатып алушыға шаруашылық
ескерімділік (қамқоршылық) және шарттық ... ... ... ... ... ... ... тауар саны, сапасы, жиынтықтылығы және
басқа көрсеткіштеріне қатысты ... ... ... ... ... ... заңнама нормаларында қарастырылған мерзімде ... ... ... ... ... қабылдап алғаннан кейін 15 күн мерзім
ішінде оның түр-түріне қатысты талаптар бұзылғанын ... ... ... ол осыны жасамаса, онда тауар үшін сатушымен келісілген баға ... ... ... ... ... сатушыға бұзушылықтар туралы әрқашан (барлық
жағдайларда) хабарлауы керек. Бұл ... ... ... ... ... ... болса да, олар қанағаттандырылмауы мүмкін.
Талаптарға ... ... ... ... ... ... тәуелді
болады. Айтылғанға негізделіп, біз жұмыстың бұл бөлігінде осы өте ... ... ... ... алушының міндеті сатушының кінәсін
бағалауға тәжірибелік әсерін тигізетінін көрсете аламыз. Қазіргі ... ... ... ... немесе сатып алушының тауарды сақтандыру
міндеті қарастырылуы мүмкін. ... тек ... ... ... ... ғана ... Шарт ... өзге тәуекелдер
де сақтандырылуға жатады. Тауарды сақтандыруға міндетті тарап ... ... ... ... ... тарап тауарды сақтандыруға
құқылы және ... ... ... ... ... ... ... құқыкта кінә сыртқы керінісінің тапқан іс-әрекеттері арқылы
анықталады. Сатып алушы ... ... ... талап етуге құқылы.
Сатушының тауардың ... ... ... ... ... ... ... міндетіне сатып алушының сәйкес құқығы бар[28].
Азаматтық кодекстің ережелері сатып алушыға сапасыз зат ... оның ... ... Егер сатушы заттың кемшілігін алдын-ала
ескертпеген жағдайда, сатып алушы мынандай талап қоюға ... алу ... ... ... ... туралы;
қисынды мерзімде тауардың кемшіліктерін тегін жою жөнінде;
тауар кемшіліістерін жоюға жүмсалған өз ... өтеу ... ... жоқ ... ... ... ... тауармен
салыстыру туралы;
шартты орындаудан бас тартуға және тауар үшін төленген ақша сомасын қайтару
туралы талап қоя алады.
Сатып ... оған ... ... ... ... ... АК 433-бабымен қарастырылған. Олар сатып алушының
тауар сапасыз болып шыққан жағдайдағы құқықтарына ұқсас. Негізінен, ... ... ... ... ... ... ... құқықтар беріледі.
Солардың араларында тауар жөніндегі қандай да болсын өзге талаптарды бұзу
болып келеді. ... ... ... саны ... оның түр-түрі
бұзылғанына байланысты және басқа жағдайларда белгілі (тиісті) құқықтарын
жүзеге ... ... ... ... ... құқықтарының жүзеге асыру
белгілі бір бөлігіңде азаматтық құқықтық жауапкершілікті жүзеге асыру болып
келеді. Міндеттемені ... ... ... ... ... тиісті орындамау үшін туындайтын жауапкершілікті біз
кешірек қосымша талдаймыз.
Сатып алу-сату ... ... ... ... ... ... бүлінуінің тәуекелі (қаупі) белгілі дәрежеде ... ... ... Федерациясы және басқа да бірқатар
мемлекеттердің азаматтық құқығында тәуекелшілдіктің ... ... ... ... Рим ... көрсетілген ережеден ауытқу
болып табылады. Онда тауардың ақысы төленіп зат берілгеннен кейін меншік
құқығы ауысады деп ... ... ... аяқталғанда, яғни тауардың
атауы, бағасы және ... ... ... өзге ... көшеді[29].
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 411-бабына сәйкес, егер
сатып алу-сату шартымен өзгешелік ... онда ... ... ... ... ... ... (қаупі) сатушы заң
актілеріне, шартқа ... ... ... ... алушыға беру міндетін
атқарған болып есептелінетін сәттен өтеді (ауысады).
АК 410-бабы ... ... беру ... ... орындауының сәтін
анықтау тәртібін бекітеді. Жалпылама олар меншік иесі ... ... ... сәйкес болып келеді. Мүліктің кездейсоқ жойылуының
немесе бүлінуінің қаупі мүлікті шарт бойынша иеленушіге оған меншік ... ... ... ... ... 410-бап АК 238-бабы 1-тармағын
толықтыру болып келеді.
Сатып алу-сату шартымен өзгеше ... ... ... сатып
алушыға беру міндеті мынадай әрекеттер жасалса орындалды деп саналады:
Шартпен сатушының тауарды ... ... ... ... ... немесе ол көрсеткен тұлғаға табыс етілген соң;
Егер тауар сатып алушыға немесе керсетілген ... ... ... берілуі керек болса, онда тауар сол жерде ... ... ... ... ... ... тауардың жойылғаны немесе бүлінгені
туралы білсе немесе білуге ... ... және осы ... ... алушыға
хабарламаса, онда тәуекелдің сатып алушыға тауар бірінші тасымалдаушыға
тапсырылған сәттен бастап ауысуы туралы жағдай жарамсыз деп ... ... сот ... ... ... бойынша таниды.
Айтылғандай сатушы өзінің немқұрайлығы үшін де жауапты болады. Мысалы,
тауарды сатып алушыға жөнелту алдында сатушының қоймасында ұзақ ... ... ... ... ету үшін қажетті жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... негізді еді,
бірақ сатушы зиянды салдарды жою үшін ... ... ... ... олар ... ... куәландырудың немесе
мемлекеттік тіркеуді талап ететін шарттарды рәсімдеуді талап етсе, тауарға
меншік құқығы ... ... ... ... ... немесе мемлекеттік
тіркеумен анықталады.[30] Осымен бірге сатып алушыға тәуекелде ... ... болу ... ол ... ... ... немесе іскерлік айналым
әдет-ғұрыптармен өзгешелік қарастырылмаса, сол тауарға қатысты кездейсоқ
жойылу әлде кездейсоқ бүліну каупі (тәуекелі) ... ... ... алу-сату
шарты жасалған сәттен өтеді.
2.3. Сатып алу-сату шарттары бойынша жауапкершілік
Азаматтық құқықтық қатынастар субъектісіне ... ... үшін және ... ... ... ... мүліктік
шығындарын өтеуге байланысты қолданылатын заңмен немесе ... ... өтеу ... ... ... ... болып
анықталады[31].
Шығындарды өтеуге және айып төлеуге жататын жауапкершіліктің
санкцияларын (шараларын) бөліп ... ... ... ... ... ... шара және т.б. ... шараларын шарттық міндеттемені бұзушыға әсер етудің
ұйымдастыру шараларынан ... ... ... ... ... ... ... бұзушы және бұзушылықтан жәбір шеккен тұлғаның араларында құқықтық
байланыстарды өзгертуге немесе ... ... ... ... мен тәртібінің өзгеруі мұнда кіруі мүмкін. Мүліктік салдары бұл
кездерде ... ... ... ... Жедел шаралар шарт бойынша
құқықтарды қорғаудың басқа ... ... ... үлес ... ... олардың маңыздылығын азайтпайды.
Сатып алу-сату шарттары бойынша жауапкершілік туралы жалпы ережелерді
қарап шығайық. Сатушының негізгі ... ... ... тауарды беру.
Белгілі затты жеке ... ... ... орындалмағаны үшін
жауапкершілік ҚР АК 416-бабында көрсетілген, ол өз ... ҚР АК ... ... ... Сатушыны белгілі затты жеке беруіне мәжбүр еткеннен
басқа көрсетілген баптың 2-тармағына сәйкес, сатып алушы ... ... ала ... Тектік заттарды беруіне байланысты ... ... ... ... зиян ... ... ол ҚР АК ... сәйкес оларды өндіре алады.
Егер сатушы тауарға тиісті керек жарақтарды немесе құн ... ... беру ... ... онда ... алушы міндеттемелерге
байланысты жалпы ... сай оған ... ... ... ... ... ... бас тартуына болады. Бірақ та, ... ... ... ... ... тиісті мерзім белгілеуіне міндетті,
яғни жауапкершілік шараларын бірден қолданылуына ... ... ... ... ... бойынша талапты; сатушы бұзған жағдайда,
сатып алушы берілген тауардан оған ақы төлеуден бас ... ... ... шығын өтелуін талап етуге құқылы. ... ... ... ... ... құқықтан бос беру міндетін
орындамаған жағдайда болады. ... ... ... ... ... түр-түрге байланысты талаптарға сай келмейтін ... ... ... ... ... шараларын қолдануына болады[33].
ҚР АК 428-бабыңда тиісті сапалы тауарларды беру міндеттемелерін
сатушымен ... үшін ... ... ... ... ... сатып алушы сатушыдан мыналардың бірін талап етуге
құқылы:
сатып алу ... сол ... ... мерзімде тауардың кемшіліктерін тегін жоюды;
тауардың кемшіліктерін жоюға жұмсаған өз шығындарын өтеуді.
Жиынтығы бойынша талапты бұзған кезде сатып алушы талап ете ... алу ... сол ... кемітуді;
тауарларды қисынды мерзімде толық жиынтықтауды;
жиынтықталмаған тауарды жиынтықталған тауармен ... ... ... ... сатып алушыны азаматтық-
құқық жауапкершіліктің орын ... ... ... ... ... ... ... шығындарды өндіріп алу құқығынан айырмайды.
Егер сатып алушы занды талаптарды бұзумен ... ... ... ... бас тартқан, қабылданған тауарға ... ... ... ... ... алынбаған тауарға ақы төлеу
міндетін орындамаған жағдайларда, сатып ... ... ... АК ... сәйкес сатушы бұл жағдайда сатып алушыдан басқаның ақшасын
пайдаланғаны үшін тұрақсыздық айыпақыны өндіріп ... ... егер ... ... ... ... беру міндетін сатушы орындамағанда,
онда айып ақы оның өзінен ендіріледі.
Бөлшектеп сатып ... ... ... ... арнайы
шаралары қарастырылған. Сатып ... ... ... ... үшін
қабылдап алудың тұтынушылардың құқығын қорғау туралы Заңының 14-бабы 4-
тармағында көрсетілген ... ... ... ... ... әр ... ... ауыстырылған тауарды бергенмен бірге ол тауар
құнының 1 пайыз ... ... ... міндетті.
Егер сатып алынған заттың гарантиялық жөндеуі қажет болса, ... ... ... ... үлкен мөлшерлі 10 кг ... ... ... ... және ... ... ... немесе
шеберхананын есебімен жеткізілуін талап етуге құқылы. Техникалық ... ... ... ... ... шеберхана ... ... ... ... түрде керекті жеріне жеткізіп беруіне
міндетті. Жөндеу мерзімдерін немесе ... ... ... затты
беруін бұзғанда, сатушы тауардың сатылу бағасының бір ... ... өр күн ... сайын айып төлейді. Тұтынушының тұрған ... ... ... ... ... тұтынушы тауарды сатып алу ... ... ... мекен-жайына немесе оның өкіліне ... ... ... ... туралы актімен бірге жіберуге құқылы. Бұл
жағдайда, сатушы ... ... ... және ... оған
қайтарғанға байланысты шығындарды өтеуге міндетті. Өнімнің конструкциялық
өндірістік, рецептуралық кемшіліктерінің болғанына ... ... ... ... ... ... зиян толық көлемде өтелуге
тиісті. Қазіргі жағдайда, егер өмірге және денсаулыққа зиян келтірілсе,
азаматтық заңнама ... ... ... ... келісімдерге
жол береді.
Тауар жеткізілімі шартындағы жауапкершілік негізінен сатып ... ... ... Өнім тапсыру туралы ереже
бұзушылықтың жеке ... ... ... ... ... ... ... ескереді.
Сапасыз (жиынтықталмаған) өнім тапсыратын болса, тауар құнының жиырма
пайыз мөлшерімен айыппұл төлеуге ... ... ... шарт ... өзге
бұзушылықтарға да жол берсе, айыппұлды өндіріп алу ... ... ... ... жәбірленуші тарабы мүліктік жауаптылықты
қолданумен қатар келтірілген моральдық зиянды өтетіп ... да ... ... ... алу ... шектеу заңмен белгіленуі мүмкін.
3. Мүлікті беру бойынша ... ... ... ... талдау мәселелері
3.1. Бөлшек сауда саттық шарты
Тауар сату жөніндегі кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын ... ... ... шарты бойынша сатып алушыға кәсіпкерлік қызметке
байланысты емес, әдетте жеке өзіне, ... ... ... өзге ... ... тауарларды беруге міндеттенеді[34].
Біздің көзқарасымыз бойынша, бөлшектеп сатып ... ... ... ... ... ... ... пайдалануы (тағайындалуы) емес, бастысы
сатып ... ... ... ... алу ниеті және сатушының бұл
жайында хабардар болуы.
Бұл ескертуді жасаудың өз ... бар. ... ... тек ... ... әскери тағайындалуы бар, арнайы ... ж.б. ... ... ... ... жеке ... жеке емес пайдалануға
арналған ба, соны анықтау қиын.
Бөлшектеп сатып алу-сату шарты құқықтық реттелуінің ерекшеліктері бар.
Бұл ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
«Тұтынушылардың құқығын ... ... ... ... ... қолма-қол
шетелдік валютаны қолданып бөлшектеп сатып алу-сату шарттарын жасасу
тәртібін анықтайды. Бұл ... өзге де ... ... ... ... сатып алу-сату шарты жария шарт[35]. Оның осы қасиетіне
байланысты бөлшек саудамен ... ... ... ... ... ... кәсіпкер кезкелген шарт жасауға міндетті. Заңдарда (заңнамада)
қарастырылғанды қоспаған кәсіпкер бөлшек сатып ... ... ... ... өзге ... алдында артықшылық жасауға құқылы емес. Яғни шарттың
бағасы, өзге ... ... ... ... болуы керек, ал
заңнамамен қарастырылса тұтынушылардың бөлек ... үшін ... ... ... ... беру ... бола ... бөлшек сатып
алу-сату шартын жасасудан бас тартса, тұтынушы ... ... бас ... ... ... ала алады.
Бөлшектеп алу-сату шартының осы ерекшелігі оны жасасу тәртібіне де
әсер етеді. Көбінесе ұсынушы (оферент) бұл ... ал шарт ... ... ... жарналы. Бөлшектеп сатып алу-сату шарты тараптар шарттың
заты, бағасы және оның ... ... ... бір ... айтатын өзге
жағдайлар бойынша келісімге келген сәттен бастап ... ... ... ... ... ... ... оферта жасалмай (онымен қатар) жеке
офертасын да жасай алады. ... ... ... өз ... ... Сатып алушы жағынан оферта мүмкіншілігі шектелген, бұл тек ... ... жоқ ... ... қызығушылығын білдіргенде ғана болуы
мүмкін. Ұсынысында сатып алушы белгілі тауарды белгіленген баға ... ... ... Республикасының Азаматтық кодексінің 447-бабы ... ... ... ... ... негізінен бұл дегеніміз
тұлғалардың белгісіз қатары (санына) бөлшектеп сатып ... ... ... ... ... кейбір реттерде тұтынушыларға тауарды көтерме
баға бойынша алуды ұсынатыны офертаның осы мінезіне әсер ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату шарттары
(тұтынушылық) болып қала ... ... ... кездегі сатушының әрекеттеріне келейік. Сатушы
тауарды көрсетеді (көрмеге қояды), үлгілерін көрсетеді, сатылатын ... ... ... ... ... ... ... тауар сатылатын жерде беріледі.
Кәсіпорындар (дүкендердің) әйнектерінде тек саудада бар болып келетін
тауарлар ... ... ... ... болып келетін тауарлар
тұтынушылардың талабы бойынша олардың ... ... ... Тауардың
әрбір үлгісінде онда тауардың атауы, бағасы (бір келі, дана және ... ... ... ... ... ... ... керек. Қажетіне қарай
жыл кезеңіне, жаңа тауарлардың түсуіне және ... ... ... ... ... жаңартылады.
Инвентарь (құралдар) және көрме әрлеуші композиция элементтері ... ... ... ... ... ... әйнек ішінде тұруы оферта
болып есептелінбейді. Оферта жарамдылығын ... үшін ... ... ... т.б. ... ... жоқ. Оның ... оферта
сияқты бағаланбауы үшін сатушы тауарлар сатуға арналмаған екенін ... ... Егер ... ... ... ... оның сатылуының
орнынан тыс жарнама, каталогтар және өзге ... ... ... сатып алу-сату шартының елеулі жағдайлары көрсетілмесе, бұл жарна
оферта болып қарастырылмайды.
Ұсынысты қабылдау (акцепт) ... ... ... ... ... ... көпшілік жағдайларда тауардың бағасын төлеу арқылы ... ... ... алу-сату шарттарының нысаны ауызша болып келеді, осымен
қатар бұл шарттарды жазбаша нысанда ... ... де ... шығармайды.
Жазбаша нысан тараптардың құқықтары мен міндеттері болашақ уақытқа арналса
орынды болып келеді. ... ... ... ... ... ... жіберу жолымен сатылады, жеңіл автокөлік сатылады т.б.
Егер заң актілерінде немесе бөлшектеп сатып алу-сату шартында, соның
ішінде сатып ... ... ... немесе өзге де стандарттық
нысандарының талаптарында өзгеше белгіленбесе, сатушы сатып алушыға ... ... ... ... ... ақы ... растайтын өзге де құжатты
берген кезден бастап бөлшектеп сатып алу-сату шарты тиісті нысанда жасалған
болып есептеледі. Аталған құжаттардың ... ... ... оны шарттың
жасалғандығын және ... ... үшін ... айтақтарға сүйену
мүмкіндігінен айырмайды.
Тұтынушылардың ... ... ... заң төмендегілерді реттейді:
тұтынушылардың тауар туралы ақпарат алуы кезіндегі қарым-қатынасты, сапаға
сәйкес келетін ... ... ... тұтынушылардың оларға сапасы тиісті
болып келмейтін тауар сатылғанына, жұмыстар орындау, қызмет көрсету туралы
шарттардың бұзылуына байланысты ... ... ... өмірімен
денсаулыққа құқықтарын асырғанына ... ... ... мен оның элементтері бөлшек сатып алу-сату шарттарындағы
тараптар ... ... ... ... құрайды.
Шарт бойынша, сатушы болып тек қана кәсіпкер тауарларды сататын ... ... келе ... Және де, ... ... ... ... бұған қатысты аса шектеулер жоқ. Яғни, жалпы тәртіп бойынша
белшек сауда лицензиясыз жүзеге ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Мысалы, сырадан басқа алкогольдік ... ... ... осы талап шетел валютасына сауда жасауға,
шетел валютасын сатуға, қару жарақ т.б. ... ... ... жеке ... ... ... ... тұлғалар тауарды
бөлшек сауда кәсіпкершілік қызмет үшін емес, өзге мақсатта пайдалану ... ... ... ... ... осы сияқты келісімшарт қатынасына ұжымның
әлеуметтік мәселелерін шешу, жұмысшылардың дұрыс ... ... ... ... ... ету үшін ... Айналымда
шектелген тауарлары сатып алушының сол затты алуға арнайы ... ... ... ... ... ... ... айналымнан алынып
тасталмаған ... ... ... ... ... ... жеке
сипаттарымен де тектік сипаттарымен де анықталатын заттар жатады. Бір ғана
тауар бөлшек ... ... да ... ... шартының да нысанасы
бола алады (егер мысалы, жеңіл автокөлікті өз мұқтажында көлік ұйымы сатып
алса). Егер ... ... жеке ... болса, онда бұл Азаматтық
кодекстің жалпы нормаларымен реттелетін қарапайым сатып алу-сату ... ... ... бар ... сатумен қатар келешекте пайда болатын заттар
да сатылуы мүмкін. Келешекте пайда болатын ... ... ... ... болса өндірісте әлі де шығарылмауы мүмкін. Бөлшек сауда болашақ
(келешектегі) заттар ... ... ... ешқалайша
нашарлатпауы, оған тәуекелдерді жүктемеуі керек. Бұл шартты сипаттайтын
ерекшелік шарт ... ... ... барлық тәуекелдер сатушының
мойнында болып ... ... ... ... ... ... ерекше
міндеттері бар. Бөлшек сатып алу-сату шартын жасамақ алдында сатушы сатып
алушыға тауар ... ... және ... ақпарат беруі керек.
Кәсіпқой ретінде сатушы сатып алушыға берілетін ақпарат мазмұнын өзі
айқындайды. Дегенмен, ақпарат өзіне ... ... ... ... баға ... ... және ... хабар; алушының қызықтырған өнім
туралы тұтынушылық қасиеті жайлы мәлімет, затты тұтыну ... ... ... және ... ... ... тәртібі. Ал азық түлік өнімдеріне
қатысты ... ... ... ... зиянды заттар құрамы және
сақталу мерзімі туралы ақпарат берілуі тиіс. Бұл ақпарат ... ... ... ... ... ... ... техникалық құжаттамасында
көрсетіледі, тауарда өнімнің дайындалған және ... ... езге ... болуы керек. Олар тауарға сауданың бір немесе өзге саласында
қолданылатын тәсілдермен ... ... ... ... бұйымдарына (уақыт өте
келе бұзылатын өнімдер) пайдалануға берілген мерзімі, пайдаланудан шығатын
уақыты көрсетілуге міндетті. Кейбір тауарлар ... ... ... ерте ... ... Сатып алушыға бұл жағдай да ... ал ... ... ерте ... кезде оны сатуға шығаруды тоқтату
керек. Сатып алушы шартқа отырғанға ... ... ... оның ... ... алуға құқылы.
Сатушы сатуға шығарған бұйымның сатып алушының өзі мен ... ... мен ... зиян ... ... Осыған
сәйкес, тұтынушы өнімінің көрсетілген мерзім ішінде ... ... ... ... адам өмірі мен денсаулығына, қоршаған ... ... ... ... ... ... және ... сай анықталады. Мұндай өнім міндетті түрде сертификатталады, ал
өнімде оның стандарттар талаптарына сәйкес келетінін ... ... ... ... және ... тиым ... ... қауіпсіз пайдалану және оны сақтау мен тасымалдау үшін
арнайы ережелер сақталу керек болса, өнімді өндіруші сол ... ... ал ... ... ... ... салуы қажет. Өнімді тарату және
өндіріс ... ... ... ... ... арнайы
мемлекеттік органдарға (өнімді стандарттау жене сертификациялау, санитарлық
және эпидемиологиялық қызмет және т.б.), ... ... ... ... этикеткаларында тауар туралы мемлекеттік және орыс ... ... ету ... ... ... ... 1999 жылғы 31
тамызда № 1274-шешімі қабылданды. Мұның мақсаты - тұтынушылардың ... ... адам ... зиянсыздығын анықтау туралы мәлімет беру.
Бұған 2000 жылғы 11 ... ... ... ... № 44
қаулысымен өзгеріс енгізілді[36].
Барлық азық-түлік өнімдері, бояулар мен лактар, шампунь, тіс жуатын
ұнтақтар мен пасталарға екі ... де ... ... ... ... ... консерванттары мен бояулары, пайдалану мерзімі, өндіруші туралы
деректер берілуі қажет. Мұндай ... мен ... ... жуатын машиналарға, шаңсорғыштарға, теледидарға, ойыншықтарға берілуі
қажет. Бөлшектеп ... ... ... ... ... ... ... қарастыруы мүмкін. Азаматтық заңға сәйкес бұл екі жағдайда жүзеге
асады. Біріншіден, бөлшек сатып алу-сату шарты ... ... ... яғни ... алушының тауардың үлгісімен танысуы (тауардың суреттемесі
мен каталогы) арқылы жасалса. Егер заң актілерімен немесе шартпен ... ... ... ... ... ... ... мекен-
жайға мысалы азаматтық жұмыс орнына жеткізіп берсе, келісімшарт орындалған
болып есептелінеді. Тауарды беру орны ... ... онда ... ... ... ... ... тұлғаның тұрған жеріне (орналасқан
жеріне) жеткізілген соң тауар берілген болып ... Осы ... ... ... ... ... кезеңімен анықталады.
Екіншіден, бөлшектеп сатып алу-сату шарты арнайы тауарды сатып алушыға
жеткізіп беру талабымен (жағдайымен) жасалуы мүмкін.
Осындай шарт жасалса сатушының және ... ... ... ... туралы, сол сияқты сатып алушы сонда қабылдауды жүзеге асырғысы
келетін қандай да ... жер ... ... заң ... ... ... болмаса міндеттеме мәнісінен туындамаса сатушы
тауарды сатып алушыға ... ... ол жоқ ... ... ... шарт
жасалғанын растайтын өзге тұлғаға бергеннен кейін, шарт ... ... ... ... ... ... кезде ешқандай құжат
толтырылмайтын, ... ... беру ... ... ... сатып
алу-сату шарттары кең тарады. Мысалы, телефон арқылы дайын тағамдарға, өзге
тауарларға ... ... АК ... ... сатып алу-сату шартының ... ... ... сату ... ... түрі реттеледі. Автоматтарды
пайдаланып тауарды сату негізінен сатушының міндеттерін өзгертпейді.
Автоматты ... ... ... ... ... иесі (меншік иесі болу шарт
емес) сатып алушыға тауар туралы ... ... ... (аты, саны, әр
бірліктің бағасы т.б.). Сонымен қатар тауар ... ... ... ... жүйеге енгізілуі қажет, оған сатушының атауы (фирмалық атауы),
орналасқан ... оның ... ... туралы деректер жатады. Сол ... алуы үшін ... ... ... ... ... ... Ақпарат автоматқа енгізуден өзге жолмен де берілуі мүмкін.
Сатып алушының тауарды алу үшін ... ... ... ... шарт
жасалды деп есептелінеді.
Егер сатып алушыға ақысы ... ... ... ... тауардың
сатып алушыға дереу берілуі немесе ... үшін ... ... соманың
толық қайтарылуын қамтамасыз етуге міндетті.
Сатып алушы сатып алынған тауардың ақысын төлеуге міндетті. ... кезі мен ақы ... кезі ... ... жағдайда сатып алушының жалғыз
міндеті затты ... ... ... ... ... ... ... алушы затты
қабылдағанда, оның берілген тауардың сапасын тексеру мен оның жедел ... ... ... ... ... ... нақты қабылдау бойынша
әрекеттері (затты қолма қол алу, накладнойға қол қою ж.б.) ... ... ... ... ... алу-сату шарты бойынша тауардың сапасы үшін
сөзсіз жауап береді.
Тараптар ... ... ... ... ... ... алатынын
қарастыратын шартты жасай алады, сол ... ... ... өзге ... алушыға
сатылуы мүмкін. Егер шартпен өзгеше қарастырылмаса белгіленген мерзімде
сатып алушының тауарды қабылдамауы, әлде ... ... үшін ... өзге
әрекеттерді жасамауы сатып алушының шарттан бас ... ... ... ... белгіленген мерзімде беруді қамтамасыз еткен сатушының
қосымша шығындары тауар бағасына қосылады.
Бөлшектеп сатып алу-сату шарттары тауар ... ... ала ... ... немесе тауар кредитке, не ақысы бөлініп төленетін болып сатыла
алады. Бұл жағдайда сатып алушы ақы ... ... ... ... ... алушы тауар ақысын алдын ала төлемесе, бұл оның шарттан бас тартқаны
болып кана есептелінеді, яғни ... ... ... ... бойынша
сатып алушыға негізінен шарттың бір жақты бас тарту құқығы беріледі.
Егер тауар кредитке, оның ішінде тауар ... ... ... сатылса, онда Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің
353-бабы бойынша сатып алушы ... өтіп ... ... ... ... ... ... алушының сатып алынған сапасы тиісті болып келетін тауарды
айырбастап алу құқығы бар. Яғни ... тек ... ... ... оның тек ... ... т.б. ұнамаса, сатып алушының
тауарды айырбастап алуға құқы бар. Тауар қолданыста болмаса, ... ... ... ... ... растайтын чек немесе өзге айғақ
болса ғана жүргізіледі. Айырбас 14 күн ... ... ... ... ... түрлері заңмен бекітіледі.
Айырбасқа алтын, платин, күмістен жасалған бұйымдар, ... ... ... және ... ... ... болған делдалдық сауда дүкендерінен алынған заттар айырбасқа
жатпайды. Бұлардың ... ... ... ... ... қолдануда
болмаған, комиссияға қабылдаған кезде анықталмаған көзге білінбейтін
кемістіктері бар заттар жатпайды, ... олар ... ... 2 күн ... ... Алтын корпусты сағаттың тек ішкі механизмі ... ... ... ... да ... ... ... жағдайда оған
тауарды қайтарып төлеген ақшасын қайтып алады. Сонымен ... ол ақша ... ... ... ... ... ... құқығы бар. Бөлшектеп сатып ... ... ... ... алушының тағы бір ... ... ... ақша ... ... ... маңайында қалдыру (бақылауда). Сол
сияқты сатушымен келісе тұрып сатып ... олар үшін ақы ... ... ... сақтауда қалдыра алады.
3.2. Тауар жеткізілімі шарты
Тауар жеткізілімі шарты бойынша кәсіпкер болып табылатын сатушы (тауар
беруші) ... ... өзі ... ... сатып алатын тауарларды
кәсіпкерлік қызметке немесе жеке ... ... үй ... және сол сияқты
өзге де ... ... емес өзге ... ... ... ... ... мерзімдерде беруге міндеттенеді.
Тауар жеткізілімі шарты нарық субъектілеріне өндірілген, импортталған,
экспортталған өнімдерді кез-келген бағытта тарату мүмкіндігіне ие ... ... ... ... құралдары, өндіріске, қажет басқа тауар алынады,
тауарлардың жекелеген топтары өндірушіден бөлшектеп сатушыларға ... ... ... ... жеткізілімі шартының елеулі айырмашылықтарының бірі одан
туындайтын құқықтық қатынастар ұзаққа ... ... ... ... ұзақ мерзімдер бойы шарт тараптары өнімді тиеп жіберіп, алып
тұрады, тауар жеткізілімін жүзеге ... үшін ... ... ... ... қолданады.
Тауар жеткізілімі шартын құқықтық реттеудің қайнар ... ... ... нормалары жатады. Олармен қатар маусымдағы № 536-қаулысы,
Қазақстан Республикасының министрлер кабинетінің 1993 жылғы 8 шілдедегі ... және ... ... қаулысы жұмыс істейді.[37]
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің тасымалдау ... ... ... ... ... Ал, егер ... қажеті үшін тасымалданса, Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 16
мамырындағы «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы мен оны ... ... ... актілері бар.
Тауар жеткізілімі шартының жасау тәртібі өзгешелігі болып табылады.
Шарттың жобасын алған тарап 20 күннің ішінде оны қарап, ... бір ... ... ... ... ... ... жекелеген жағдайлары
бойынша келіспеушіліктер пайда болған жағдайда шарт ... ... ... тараптан осы жағдайлар бойынша келісу туралы ұсыныс (келіспеушіліктер
хаттамасын) алған ... осы ... ... ... ... отыз күн ... өзге мерзім тараптармен келіслмеген болса, шарттың ... ... ... шаралар қолдануға не басқа тарапты оны жасаудан бас ... ... ... ... тиіс.
Сонымен, акцентантпен қойылған ұсыныстарға жауап беру мерзімі көбею
жағынан қарастырылады. Өнім тапсыру ... ... ... ол 10 ... Алғашкы оферентті шарт жасауға еріксіз көндіруге жол берілмейді
өнім тапсыру ... ... ... ... ... шарт ... ... немесе келіспеген жағдайларға байланысты сұрақтарды және
келіспеушіліктерді шешу үшін сот тәртібі ... еді. ... ... де ... құқықтағы шарттың еркіндігі қағидатының ... ... деп айта ... ... ... нысаны - жазбаша. Шартты жасау, өзгерту,
бұзу немесе оның мерзімін ұзарту тараптары қол ... ... ... ... ... телетайпрограммалар, радиограммалар арқылы
жасалады.
Тауар жеткізілімі шартында шарттың заты мен ... ... ... ... ... ... ... (түр-түрін) бағасын анықтайтын, жеткізілетін өнімнің
сапасының жағдайлары да бекітілуі керек. Егер ... ... ... екі тараптын, біреуінің талабы бойынша шарт жасалмаған деп
есептелінуі мүмкін. Осыған байланысты осы ... ... ... тауар
жеткізілімі шартының міндетті жағдайларына жатқызылған.
Шарттың ... ... ... ... ... ... мен
мерзімдері, есеп айырысу тәртібі, шарттың қолданылу мерзімі, жыл сайынғы
спецификациялар туралы ... ... ... ... ... жасалған
кезде). Олар қосымша жағдай болып аталғанға қарамастан, олардың әні басқа
шарттардағы косымша жағдайларының өнінен шексіз ... ... жоқ ... ... ... ... береді, ал бұл шарттағы тараптардың
құқықтарының ... ... ... ... ... ... ... қосымша жағдайлар көзделуі мүмкін.
Тауар жеткізілімі шарты әрбір мерзімге жасалады: ай, тоқсан және басқа
да ұзақ мерзімге.
Тауар жеткізілімі шартының тараптары болып кәсіпкерлік ... ... ... келеді. Сатушы тауар беруші жағында тауар жеткізілімі
шартында ұйымдық-құқықтық нысанына ... ... ... ... және заңды тұлға құрамаған, жеке мен ұжымдық кәсіпкерлер қатысады.
Тауар ... ... емес ... ... да бола ... Ол өз
қызметін коммерциялық емес заңды тұлғаның бір немесе өзге түрі үшін ... ... ... ... ... ... алушы болып тауарды
өзіне (күнделікті) пайдалануға байланысты емес мақсатта алатын кез-келген
субъектілер табылады. ... ... ... ... ... ... ғана ... алады.
Азаматтық айналымнан алынбаған заттар тауар жеткізілімі шартының пәні
болады. Тауар жеткізілімі шарты кейбір ... ... ... ... ... ... ... көздейді. Қару-жарақ және
айналымнан алынған басқа ... ... ... емес ... ... ... реттеледі. Тауар жеткізілімінің
пәні болып табылатын заттар тектік белгілерімен айқындалуы мүмкін, бірақ
шарт орындалған ... олар ... ... ... бөлініп жеке сипаттар
арқылы анықталатын мүлікке ... Шарт пәні заты ... ... ... де жеке ... ... зат бола алады.
Азаматтық құқықтық нормалары ... ... ... кезінде, жалпы емес, ал ... ... ... ... ... ... айтуға болады, тауар жеткізілімі шартының пәні
заттан басқа, мүліктік ... және ... ... ... ... ... берумен бірге сатып алушыға оның керек-жарақтарын,
сондай-ақ соған қатысты қүжаттарды, келісілген көлемінде, ... ... ... ... ... сапасына, үшінші тұлғалардың
кез-келген құқықтарынан тыс ыдысқа ... және ... ... ... ... бекітілген өнімнің (тауардың) санын беруге міндетті,
яғни тауар ... ... ... ... ... ... толық
қолданылады. Жеткізілетін өнімнің саны жүк тиеу ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Жеткізілетін өнімнің (тауардың) саны белгіленгенде таразылаудың, өлшеудің
туралығымен ... ... ... бар ... ... ... аз емес ... ал кейбір ... ... ... ... ... санына сәйкес қабылдаған жағдайда, жүк
тасымалдау құжаттарында белгіленген тауардың саны және ... ... ... саны ... айырмашылық орын алады.
Сатушы шартпен келісілген өнім көлемін беруге байланысты ... ... ... ... табиғи азаюының, құрғал кетуінің
және ұқсас жоғалуларын есепке алу үшін бағытталған ... ... ... ... ... ... болатын өзгерістер
шарттың өзінде қарастырылуына болады. Басқа шешім, өткізілетін тауарлар
көлемін анықтаудың туралығын жоғарылатуда.
Тауар ... ... ... ... ... жол
берген тауар беруші жетіспейтін тауарлар санының, егер шартта ... ... ... ... ... ... ... (кезеңдерде)
орнын толтыруға міндетті. Ұзақ мерзімді шарт бойынша ... ... ... кем ... ... саны, егер шартта өзгеше
көзделмесе, тауарлардың жетіспеуіне жол берілген жыл ... ... ... ... ... берушімен) орны толтырылуға тиіс
(соған жол ... ... ... ... ... алушының тиеп жөнелтуте рұқсат
қағазында аталған ... ... ... тиеп ... ... біреуіне шартта немесе тиеп-жөнелтуге рұқсат қағазында көзделген
санынан артық жіберілген тауарлар, егер шартта өзгеше ... ... ... ... есептелмейді және тауар беруші оның
орнын толтыруға тиіс.
Жеткізілетін өнімнің сапасы стандарттарға, техникалық жағдайларға,
үлгілерге, техникалық ... ... ... ... ... ... Тараптар шартта жеткізілетін өнімнің сапасына ... ... ... Егер стандарттарда немесе техникалық жағдайларда кепілдік
мерзімдер бекітілмесе, олар ... ... ... ... ... жағдайлармен қамтылғанға қарағанда, тараптар, кепілдік мермізді
көп ұзақты етіп ... ... ... ... көлемі елеулі
болғандығын, сапасыз тауарды берген жағдайларда сатып алушының құқықтарына
байланысты Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бірақ, жағдайға байланысты олар тауар
жеткізілімінің қатынастарына қарай жеке ... ... ... ... ... ... Ереженің 13-тармағына сәйкес, сатып алушы шарттағы
жағдайларга сәйкес ... ... ... бас ... ... ... бұзылғаны жөнінде қарсылық болмаса және сатып алушы ... ... ... ... қабылдап оны тікелей мақсатында
пайдаланса, қабылданған өнім міндеттемені орындаудың есебіне ... ... ... ... ... ... бір тәулік мезгілде ... ... ... онда ... есеп жүргізілмейді. Осы орын
алса, сатушы сол мезгілде есепке жатпайтын ... ... ... ... ... ... өз ... жеткізуге бірқатар шарт жасады, бірнеше
кредиторлардың ... ... ... ... ... бар. ... ... үлкен талаптарға сай емес өнімді қайтарып, ол басқа сатып
алушының алдында жеткізілімге байланысты міндетін өз уақытында орындауына
болады, ... ол бір ... ... өзін жауапкершілік шарасы қолдануынан
құтқара алады. Тауарды алып кетпей-ақ жайылуы мүмкін, тауарды ... ... ... ... ... айқындалған өнім кемістіктері
сатып алушымен немесе атып алушының талабымен тауар ... ... ... ... ... ... бойынша сатып алушыға жойылатын
кемістіктері бар өнімді қабылдаудан бас тартуына құқық берілмейді. Сырттай,
бұл Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... ... ... ... шын мәнде қайшылық жоқ. Өнім ... ... ... нормасы, сатып алушыда оған сапасыз тауар берілгеніне
байланысты пайда болатын құқықтарын ... ... ... ... ... шартындағы бір-бірінің қатынасына байланысты
бірдей жағдайда ... ... ... ... алу ... екі тарап
кәсіпкерлік қауіп-қатерде болады, бір тараптың мүддесі екінші ... оған зиян ... асып ... ... Бұл ... ... емес тарапты бұрышқа тықпайтын өте ... және ... ... ... ... беруші сатып алушыдан талаптарды алған күннен ... ... күн ... жою ... осьі ... ... ... бар
өнімге ауыстыруға міндетті. Егер кемістіктер тауар ... ... ... ... ... ... ... жойылым кемістіктерінен бас тартуға
құқылы. Егер сатып ... ... өзі ... ... ... ... кеткен шығындарды өтейді. Сатып алушымен ... ... ... ... ... бастап, өнім жеткізілген болып
есептеледі. Жарамсыз өнім ... ... ... ... ... ... жеткізілімінің он күндік, тәуліктік, сағаттық және басқа да
кестелері ... ... ... ... ... күні ... тауар беруші көлік органына берген, немесе тауар ... ... ... ... сатып алушының тауарларды қабылдаған
қолхатында белгіленген күні есептеледі.
Тауар жеткізілімі мерзімінен ... ... ... ... ... жол беріледі.
Мерзімінен бұрын жеткізілген және оларды сатып алушы қабылдап алған
тауарлар ... ... ... ... ... ... ... шартында сатушы сатып алушыға тауарды беру тәртібі
өзгешелік болып ... Егер ... ... ... ... көзделмесе,
сатушы тауарды (өнімді) сатып алушыға, немесе шартта алушы ретінде
белгіленген өзге ... ... ... немесе өнімді автомобиль көлігімен
тиеп жіберуге міндетті. Яғни, жалпы тәртіп бойынша сатушы ... ... ... міндетті. Егер шартта жеткізіп беру ... ... және ... жағдайларда жүзеге асырылатыны белгіленбесе, онда заң
актілерінен, іскерлік ... ... ... ... ... ... ... таңдау құқығы немесе тауарларды жеткізу
жағдайларын белгілеуі тауар ... ... ... ... ... ... ... берушіге
тауарларды алушыларға тиеп-жөнелтуі туралы сатып алушының нұсқау (тиеп-
жөнелтуге рұқсат ... беру ... ... мүмкін болады. Немесе
шартта тікелей ... ала) ... ... ... ... ... ... рұқсат кағаздың мазмұны және оны сатып алушының тауар
берушіге жіберудің мерзімі ... ... Егер ... ... ... жіберу көзделмесе, ол жеткізілім кезеңі басталғанға дейін отыз
күннен кешіктірілмей тауар берушіге ... ... ... ... осы
(тиісті) мерзімде сатушыға (тауар берушіге тиеп-жөнелтуге рұқсат қағазын
бермеуі ... ... ... бас ... құқығын береді. Өзгешелік
шарттың өзінде ... ... ... ... ... ... ... тыс тауарды
беру міндеті сатып алу-сату шартының жалпы ережелерімен реттеледі.
Тауар жеткізілімінің шарты ыдыс жөне буып-түюге қойылатын талаптарымен
ерекшеленеді. Өнімнің ... ... ... және ... ... сәйкес болуы тиіс, тасымалдау кезінде тауарларды
сактауға мүмкіндік туғызу керек. ... ... ... көп ... стандарттардың немесе техникалық жағдайлардың нөмірлері ... ... ... Шарттармен күшінде болып келетін ережелермен
карастырылған жағдайларда өндірушілер (тауар ... көп ... ... ... және арнайы контейнерлерді қолдануға міндетті.
Сатушыда ұйымдастыру-техникалық сипаты (мәні) бар міндеттер де жатыр,
жалпы сатушының негізгі міндеттеріне олар қосалқы болып ... ... ... ... ... жөне ... оларды дұрыс, дер кезінде
қабылдау жағдайларын тудыру үшін тауар ... ... ... буып-түю, тиеу, бөлек жерлерге (орындарға) ... ... ... ... ... ... сақтауға;
ә) тиелген жүктің нақты санын анықтауға (салмағын, орын санын,
жәшіктерін, байламдарын, бумаларын, будаларын және ... ... ... тасыған кезде стандарттармен немесе
техникалық ... өзге ... ... ... ... ... ... буманың тізімін ж.б.) әрбір тиелетін орынға
қоюға (бұл құжаттар белгілі орында болып ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді);
в) стандарттармен, техникалық жағдайлармен, ... ... ... ... ... сай тауарларды тапсыруға;
г) тауардың сапасын және ... ... т.б. ... құжатты, сертификатты және тиеп жөнелтуге және
есептеуге байланысты ... ... ... осы құжаттарда көрсетілген
тауарлардың санын, сапасын және жиынтықтылығын білдіретін мәліметтердің
нақты берілетін тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... алушыға осы құжаттарды өз уақытында
жіберуі керек;
е) егер шартта ... ... ... ... ... және жиынтықтылығын растайтын құжаттарды жіберуге. Стандарттармен,
техникалық жағдайлармен, басқа да тараптарға ... ... ... ... ... ... ... тиелген жердегі тауарларды
тасыған кезде әрбір тиелген орнына сол тауардың түрі және ... ... қою ... ... ... құқықтары болып жіберілген тауарды қабылдау
және оның ақысын төлеуді талап ету ... ... ... ... ... шараларын сатып алушыға пайдалануына құқық беріледі.
Есептік тәртіпті бұзған кезде (сатып алушыны алынған ... ақы ... ... жартылай бас тартса) тауар беруші тәртіпсіз ... есеп ... ... үш ай ... ... ... алдын-ала
төлеуге, сатып алушыға осы жөнінде ... ... құқы бар. ... мезгілі уақытында, сатып алушы аккредетивті ... ... ... ақы ... ... оны өз қарауымен өткізуіне құқылы.
Жеткізілім жөнінде қатынастарды реттейтін нормалар тауарды қабылдауға
байланысты қосымша талаптардың қатарын алдына қояды. ... ... ... ... ... алушының міндеті жеткізілген тауарды сапа
және саны бойынша тексеруге байланысты қосымша әрекеттер қатарын ... ... ... ... ... тауарды жеткізу ... ... ... жүзеге асырылады:
а) алушының қоймасында - тауарды сатушы әкелгенде;
ә) сатушының (тауар жеткізушінің) ... - ... ... ... ... болса;
б) пломбаланған көлік құралдарынан және контейнерлерінен жүк
түсіру орындарында ... ... ашу ... ... ... коймасында тауарды теміржол, әуе ... су ... ... ... ... іске ... ... алушының немесе өніммен көрсетілген үшінші тұлғамен)
қоймасына ... ... ... ... орын саны және ... бірге салмағы (брутто) ... ... ... ... ... ... және тауардың ыдыссыз салмағын (нетто), әр орындағы
ыдыс саны көлемін, ... ... ... ... талап ете
алады. Практикада бұл өте сирек кездеседі, яғни жеткізілген тауардың анық
санын есептеу өте көп еңбекті, ол үшін ... ... алғы шарт болу ... ... ... ашық ... маркіленбеген ыдыста, бұзылған
пломбалы ыдыста жеткізілсе немесе бұзылу себептері бар болған ... ... ... тауарларды саны арқылы қабылдау әртүрлі мерзімде
өткізіледі, ыдыссыз, ашық немесе бұзылған ьздыспен келіп түскен тауарларды
саны бойынша қабылдау ... ... ... ... немесе олар алынған
сәтте көлік органдарының қоймасынан ия ... ... ... ... ... уақыттан және пломбалаған ... ... ... уақыттан, бірақ жүкті түсірген уақыт
аяқталған мерзімнен кешіктірілмей ... ... ... ... ... орын көлемінде бұзылмаған ыдыста келіп түскен тауарлар осы мерзімде де
қабылданады. Нетто салмағымен және әр ... ыдыс ... ... ... ... ... тауарлар (олар сатушымен жеткізілсе немесе
оның қоймасынан алынып кетілсе), ыдысты ашқан уақытпен ... ... 5 ... ... ал тез ... тауарлар тауарды алған уақыттан
24 сағаттан ... Егер ... ... тиеп ... ... онда ... жүк көлік органымен берілген уақыттан басталып есептеледі.
Сапасы және жиынтықтылығы жөнінде қабылдау бұл тауардың жасырын және
ашық ... ... ... жүргізілетін тексеру. Ашық
кемшіліктер бүлінуді айқындау жолымен ... ... ... ... ... белгілері, оның саны ... ... және ... ... ... стандарттарға,
сызуларға, үлгілерге немесе тауардың сапасын ... ... ... мәліметтерде керсетілген талаптарына сай ... ... ... ... ... акт ... және ... бойынша тауарды қабылдау заңмен орнатылған
мерзімде жасалады. Қабылдау басқа қалалық және бір қалалық жеткізуде ... ... ал тез ... ... ... ... органдары
оларды берген соң немесе тауарды сатушы ... ... ... ... өзі алып ... болса тауарлар сатып алушының (алушының) қоймасына
түскеннен кейін 24 ... ... ... ... ... стандарттарға (техникалық жағдайларға) сәйкес
болып, бірақ шарт жағдайларындағы сапаға сәйкес болмаса, онда сатып ... оны ... және ... ... ... ақы ... ... жеткізушімен тиісті сапасы бар тауарды жеткізу жөніндегі міндетін
бұзғанына сүйене отырып оны ... және ақы ... бас ... ... оған белгілер соғылмаған өнімді жеткізгенде сатып
алушы (қабылдаушы) ... ... ... оған ... ... немесе жеткізушіден белгілер соғылуын талап етуге, әлде
өнімді қабылдаудан бас тартуға құқылы.
Сатып алушы көп ... ... ... ... құрал
ыдыстарды, арнайы контейнерлерді және буып-түюдің өзге көп рет қолданылатын
түрлерін сатушыға, ... ... ... кәсіпорынға
қайтаруға міндетті. Барлық ... ... ыдыс ... ... да мүмкін болады. Көп айналымды буып-түю құралдарын ... ... ... ... ... шартпен немесе көп айналымды
буып-түю құралдарын ... ... ... және ... қайтару
ережелеріне көрсетіледі.
Жоғарыда көрсетілген жағдайларда өнімді ... бас ... ... ... бұзылуына әкеліп соқпау керек. ... ... ... ... ... саласында сақтауы керек. Шарт жағдайларын
бұзумен байланысты жеткізілген өнім ... ... ... ... қабылдаудан бас тартқан сатып алушының жауапты сақтауына қабылданады.
Жауапты сақтау осыған байланысты міндеттеме тікелей заң ... ... ... ... бірі. Сатып алушы сақтау шарты бойынша
сақтаушыға жүктелетін міндеттерді көтереді. Сатушы сатып алушы ... ... ... алып ... немесе жауапты сақтау мерзімі
шегінде тауарға өзге тәсілмен қисынды уақытта билік етуге міндетті. Егер ол
оны жасамаса, ... ... ... өзі ... құқылы. Сатудан түскен түсім
сақтауға, өткізуге кеткен шығындарды алып ... ... ... ... ... өзі ... ... алушы оны сатушыға
қайтарады және оның тауарды сатушыға берген кезде пайда ... ... ... ... ... ... ... бұзылатын өнім әр жағдайда алыну жерінде дереу өткізілуге жатады.
Қабылдаушы ... ... ... болдырмау шараларын қабылдауға міндетті.
Ақы төлеу қолма-қол ақшасыз есеппен ... ... ... ... шартта қарастырылған әдістің біреуімен ақы төлеуді жасау керек,
есептің мерзімдерін, ... ... ... ... ... жабдықтау шарты бұрынғы Азаматтық кодексте қарастырылмаған.
Энергетикалық кәсіпорындар өндіретін ... және жылу ... ... ... мазмұнда болды, үлкен қаражат (құндылықтар)
бақылаусыз шашылды, ешкім де бұл үшін ... ... ... энергияға зор шығын келтірілді. Қазіргі уақытта да жағдай
қалаулыдан алыс, ... ... ... ... түсті. Сондықтан
энергиямен жабдықтау шартының өзінің мәнділігі пайда ... ... ... ... ... ... ... (қауіптерден) құтқара
алады деп айтуға қиын. Бірақ энергияны өндіру және пайдаланумен байланысты
пайда болған қатынастардың мінезінде олар ... ... ... осы ... ... беру тұтынушыларда да, өндірушілерде де
оны ысырап етудің анық себептерінің болмауына әсер етуде.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... нысанға тарту. Бұрын бұл онда тұтынушы,
өндіруші алдында қорғансыз болған ... бірі еді, және ... ... үшін ... ... іс жүзінде болған жоқ дей аламыз.
Энергия ... және ... ... ... ... Заттарды жіктеудің осы негіздері оның сипаттамасын анықтайтын
болып келеді.
Энергиямен жабдықтау шарты көрсетілген ... ... және жылу ... ... өткізуді (сатып алу-сатуды)
реттейтін ... ... ол ... ... ... ... мысалы,
табиғи газды, мұнайды, мұнай өнімдерін жеткізу қатынастарына да қолданымды
болып келеді.
Бұдан басқа, ол сумен жабдықтау ... және ... өзге ... ... ... ... ... бойынша энергиямен жабдықтаушы ұйым
абонентте (тұтынушыға) жалғанған желі арқылы энергия ... ... ... алынған энергия үшін ақы төлеуге, сондай-ақ оны тұтынудың ... ... ... ... ... энергетика желілерін
пайдалану қауіпсіздігін және энергияны тұтынуға байланысты пайдаланылатын
аспаптар мен жабдықтардың ақаусыздығын қамтамасыз етуге ... ... ... ... екі ... ... энергия тек шектеулі уақытқа сақталынады. Осыған байланысты
энергияны өндіру, бөлу және тарату ... ... ... ... бұл
шарт бойынша екі тараптың міндеттері мен құқықтарын ... өз ... ... ... ... қазіргі жағдайда күрделі болып
табылатын жабдықтар көмегімен қалыптасады. Энергиямен жабдықтаушы
ұйымдарда инженерлік ... ... ... ... қамтамасыз ететін құралдардың болуы міндетті. Қазақстанда
электр энергаясын беру ... ... ... ... ... ... 1998 жылдың 12 қарашасындағы № 23-ші Қазақстан Республикасының
табиғи монополияны реттеу жене бәсекені қорғау
бойынша ... пен 1998 ... 20 ... № 239 ... және сауда министрлігінің бұйрығымен бекітілген электр энергиясын
аймақтық және жергілікті деңгейдегі электр желілері ... ... ... ... ... ... ... Осыған
байланысты энергияны тарату кезінде энергиямен ... ... ... ... компаниясының арасында қелісім-шарт қатынастары қосымша
қалыптасады.
Біз оны жасасу тәртібіне, ... ... ... ... ... ... ... жарналы болу керек екені түсінікгі, болмаса электр ... ... және ... ... сезімді бұзылуы
мүмкін. Энергиямен жабдықтайтын ... ... ... құқықтар
механизмі де қамтамасыз ете алады. Желілердің иесі белгіленген мерзім бойы
энергиямен ... ұйым үшін ... ... ... ... ... ... етіп) тұруға міндетті. Бұл желілер иесі
өзіне энергияны өткізу шарты ... ... ... ... ... (ол ... басқа иеге берген кезде күшін сақтап қалады) [41].
Қазақстан Республикасында Біртұтас энергетикалық жүйе қалыптасқан.
Тауар ... ... ... ... ... шарт ... жүрісін бақылайтын құрылымды құруды, оның ... ... ... талап етеді. Бұның бұрынғы жоспарлау құрылымдармен
ешқандай қатынасы жоқ. Республикада аймақаралық деңгейде жүйенің ... ... ету ... талаптар ескеріліп, шарттық
міндеттемелерді орындаудың барынша тиімді техникалық ... ... және ... ... ... басқару (нарықтық техникалық
операторы) құрылған.
Тұтынушыларды энергиямен жабдықтау энергиямен жабдықтау ... ғана ... Бұл ... ... мәміле нысанына қатысты
жалпы ережелерге бағынады. Кәсіпкерлік қызмет субъектілері арасындағы
энергиямен ... ... жай ... ... ... мүмкін. Тұрмыстық
тұтыну шарты ауызша нысанда бекітілуі мүмкін, тұтынушы электр энергиясын
пайдалану, және ... ... мен ... ... ... жағдайын сақтау ережелерімен танысуы қажет. Келісімшартты бекіту
айғағы ретінде ... ... ... келтірілген есеп кітапшасын алу
қажет.
Энергиямен ... ... ... 1997 ... 31 ...
1193-ші Қазақстан Республикасы Үкіметінің Жарлығымен бекітілген 1997-2000
жылдардағы электр энергиясы нарығын одан әрі дамыту бағдарламасына ... ... сату ... ... ... ... ... болды,
бұл тәжірибе қазір де сақталған. Шарттарды тұрақты қуат (форвардтар) беру
бойынша және бір рет қуат ... алу ... ... ... ... ... мен ... қуатының көтерме нарық ... ... ... ... және ... алушылар арасында кезкелген мерзімге
(жыл, ай, тәуліктер, сағат т.б.) екі жақты мерзімді шарттар жасалуы мүмкін.
Тәжірибеде энергиямен жабдықтау ... бір ... ... ... кейін энергиямен жабдықтау шартын ... ... ... ... ... ... ... жағдайда ол шартта көзделген
дәл сондай мерзімге және нақ сондай талаптар ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар болуы
мүмкін. Аталған саладағы құқықтық реттеу ерекшелігі оның субъективтік
қатарына, ... ... ... ... тарапынан елеулі әсер етеді.
Сатушыны анықтауға байланысты заң нормалары ... ... ... ... ... кейбір қарама-қайшылықты
иемденеді[42].
Жылу энергиясын жабдықтау ерекшелігі электр энергиясын ... ... ... жылу ... ... ... Бұдан басқа, тұрмыстық тұтыну үшін энергиямен жабдықтау бойынша
қатынастарды құқықтық реттеуші жанама кездеріне 1996 жылдың 12 ... және ... ... ... саясат бойынша Қазақстан
Республикасы Мемлекеттік комитеті алқасының каулысымен ... ... ... ... ... шарт жатады. Жоғарыда аталып кеткен
аймақтық және немесе жергілікті деңгейдегі электр желілері ... ... беру ... ... ... ... тұрушы - өзі өндірген
немесе сатып ... ... ... ... ... жүзеге асыратын
рынок субъектісі. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... мен энергиясының
көтерме нарығын қалыптастыру жөне ұйымдастыру ережелерімен анықталады. Онда
қайта сатушы (трейдер) ... ... ... ... әрекет етіп,
электр энергиясын сатып алатын және оны ... сату ... ... ... ... ... ... жөне оларды күтіп ұстамайтын көтерме
нарық субъектісі.
Сатып алушы - бұл электрмен жабдықтау шартына отырған, ... ... ... ... ... ... тұлға. Энергиямен
жабдықтау шарты сатып алушыларға осындай ерекше талаптары арқылы сатып алу-
сатудың басқа шарттарынан ажыратылады.
Қазақстан Республикасында баға ... ... ... және ... ... да ... ... реттеуге монополиялық қызмет
субъектілеріне баға ... ... ... ... ... ... ... және өндірушілерге Қазақстан Республикасының
Табиғи монополия ... Заңы ... ... Атап өткендей, электр
энергиясынан алынатын (тұтынылатын) қуатқа байланысты ... екі ... бір ... ... ... ... Екі ... тариф
энергиямен жабдықтаушы ұйым желісінің ең жоғары жүктемесіне қатысатын
шарттық ең ... ... ... 1 кВт үшін ... - ... тұтынушыға босатылған белсенді электр энергиясын 1 кВт сағаты
үшін төлем - яғни ... ... ... Шартта электр энергиясына
жеңілдіктер (үстеме) белгіленуі мүмкін. Көтерме тұтынушылар-қайта сатушылар
энергиямен жабдықтаушы ұйымдар және ... ... ... ... ... ... энергиясы ушін шартқа сәйкес кайта ... ... ... бір ... ... ... ... Электр энергиясын
пайдалану Ережелеріне сәйкес: Үйдің жалпы қажеттеріне шығындалатын электр
энергиясы үшін ... үй ... ... ... ... ... ... бойынша, электр тораптың баланстық тиесілілік
шекарасындағы есеп нүктесінде орналасқан санауыштар ... есеп ... ... ауыл ... ... жеке ... ... үй маңындағы бағбандық учаскелерінде, саяжайларда, гараждарда
ж.т.б. олар пайдаланылған электр энергиясына белгіленген бір ... ... ... Егер ... ... ... онда ... тарифы бойынша жүргізіледі.
Сатушы (энергиямен жабдықтаушы ұйым) абонентке энергия ... Бұл ... ... энергияның саны (қуаты), сапасы, сонымен
бірге оны тарату тәртібі бойынша сұраныс арқылы нақтыланады. ... саны ... ... ... ... үшін ... жағдайда
мәнді болады, мұндай жағдайда ол тікелей шартпен анықталады.
Энергиямен жабдықтаушы ұйыммен берілген және абонентпен қабылданған
энергия саны оның ... ... ... ... Анықтау есеп
аспаптарына сәйкес, ал ол болмағанда есептеу жолымен жүргізіледі.
Шарт бойынша берілетін электр энергаясын ... алу үшін ... ... сонымен бірге электр желісі компаниясының қатысуының
маңызы бар. Электр энергиясын аймақтық немесе жергілікті деңгейдегі желі
арқылы жеткізудің ... ... ... желісі компаниясының электр желісінің
тепе-теңдік тиістілігі ... ... ... ... ... ... Қосымша келісімсіз жіберілген ауытқу
тауар ... ... ... айлық тұтынудың нақты көлеміне ± 5%-
ке дейін есептеледі.
Энергия өндіруші ұйымның жоғалтуларының құны ... ... ... ... ... бойынша энергияны тұрмыстық тұтыну үшін
пайдаланатын азамат абонент болған жағдайларда ол энергияны өзіне ... ... ... ... ... ... ... өндірістік тұтынуды талап ... ... ... ... тек ... ұйымдастыру техникаларының
жұмысын жарақтандыру үшін пайдаланатын ұйымдар тұтынатын энергия саны
бойынша тұрмыстық тұтынушылар ... ... ... ... ұйымға кәсіпкерлік шарттың құқықтық тәртібінен
бірқатар ерекше болып табылатын құқық беріледі. Электр ... ... ... жағдайда, ол Қазақстан Республикасы Үкіметімен
бекітілген тұтынушыларға электр энергиясын жеткізу және электр энергетика
объектілерінің жұмысына ... ... ... Тәртібіне сәйкес электр
энергиясы мен қуатын тұтыну кестесін өзгерте ... ... ... ... және тарату тәртібі деген түсініктер
өзара тығыз байланысты екендігін атап ... жөн. Егер ... ... қажетті саны болмаса, онда ол оны тарату тәртібін ұстап тұра
алмайды. ... ... ... ... ... ... ... шарт жағдайының сапасы бойынша сәйкес келмейтін энергияны
таратуға ... ... ... ... ... ... тәуліктік
нормасының болуы оны таратудың тәртібіне әсер етеді т.б.
Кейбір жағдайларда энергиямен ... ... ... ... ... ... немесе толығымен бас тартуға құқылы. Бұл үшін
жазбаша ескерту талап етіледі, ... үшін ... ... қарастырылмаған.
Дегенмен, тұтынушыға оған қатысты шарттық міндеттемелерді орындауға кедергі
келтіретін себептерді өз уақытында жою үшін ... ... ... дей
есептеу ақылға (ойға) үйлесімді болып келеді.
Энергияны беру төмендегі жағдайлар бойынша тоқтатылуы мүмкін:
а) ... ... ... ... ... үшін төлемнің
болмауынан;
ә) электрді тұтынудың шарттық мөлшерінде ... ... ... ... ... электр тұтыну тәртібін бұзу;
б) электрмен жабдықтаушы ұйым желісіне тоқ қабылдағышты өз бетімен
жалғау немесе қуатты бекітілген ... ... ... тоқ ... есеп аспаптарынан қатыссыз жалғау немесе
электр энергиясы есебінің схемасын бұзу;
г) электрмен ... ... және ... ... ... ... ... бұзушы мәнге дейін тұтынушы кінәсінен
электр энергиясының сапа көрсеткіштерінің темендеуі;
д) ... ... ... ... электр энергия
есебі аспаптарына жібермеу.
Барлық аталған жағдайларда мемлекеттік энергетика кадағалау ... ... ... ... ... ... ... (немесе бөлшектеп) немесе толығымен беруді тоқтатуға ... ... ол ... жағдайларда орын алуы мүмкін:
1) авария - өрт сөндіретін және адам өміріне қауіп тудыратын ... ... ... ... тұтынушының электр қондырғысына қызмет көрсету барысында ... ... ... ... ... ... бұйрығының орындалмауы
немесе тұтынушының электр қондырғыларына ... ... ... өкілдерін жібермеуі.
Егер резервтік қорек болмаса, электрмен ... ұйым ... ... және жаңа ... қосу үшін ... ажыратуға құқы
бар. Ажыратудың саны мен ұзақтығы шартта ескертілуі қажет.
Энергиямен жабдықтаушы ұйым ... ... ... ... ... беруде үзіліс уақытын және мерзімін ... үшін үш ... ... ... Егер ... ... тұтынушы электр
энергиясын беруде үзіліс уакытын және күні жөнінде келіспесе, энергиямен
жабдықтаушы ұйым оны өз ... ... құқы бар. ... ... үзіліс мүмкіндігінше абоненттің жұмыстан тыс уақытында жүргізілуі
қажет, оған бұл туралы ажыратуға дейінгі 24 сағаттан кем ... ... ... жасалуы қажет.
Егер ажырату аварияны жою немесе ескерту үшін асығыстықты талап етсе,
онда энергиямен жабдықтаушы ұйым тұтынушының ... ... ... Мұндай жағдайда ажырату себебі абонентке 24 сағат ішінде жазбаша
түрде хабарланады.
Егер тұтынушы шарт ... ... ... ... ... ... жүктемесі максимумынан қуаты артса (арттырып жіберсе), энергиямен
жабдықтаушы ұйым тұтынушыдан шартта белгіленген көрсеткішке дейін ... ... ... ... ... талап тұтынушымен өз уақытында
орындалуы қажет. Энергиямен жабдықтаушы ұйымның ... он ... ... онда ол ... ... ... немесе толық ажыратуға
құқы бар[45]. Егер ... ... ... ... ... ... болса, онда ол авариялық ... және ... ... ... қажет.
Энергиямен жабдықтаушы ұйым олар үшін орнатылған жауапкершіліктің
электр шекарасына сәйкес электр қоңдырғыларын күтіп ұстауды жүзеге ... ... ... ұйым ... ... ... үшін ... болса, онда егер заңмен басқаша ... ... ... ... мен ... ... жағдайын
қамтамасыз ету міндеті жүктеледі. Сол сияқты энергиямен жабдықтайтын ұйым
энергияны тұтынуды есептейтін жабдықтардың ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, абонент
өз пайдалануындағы энергетикалық желілердің, ... мен ... ... жай-күйін және қауіпсіздігін қамтамасыз етуге міндетті.
Электр қондырғыларын пайдалану және ... ... ... бар ... ... электр қуаты кемегімен жылжыту жер асты, жарылыс қаупі бар және басқа
да ұқсас өндірістер, онда тұтынушылар бұл электр ... ... ... мен ... ... арнайы, тиісті тәртіпте бекітілген
нұсқауларды иемденуге міндетті. Абоненттің электр қондырғыларын ... және ... ... ... міндеттері электр энергиясын
пайдалану ережелерінің 1.4.6. тармағына сәйкес анықталады.
Тұтынушы энергияны пайдаланудың қалыптасқан ... ... ... және тиімді пайдалануды қамтамасыз ... ... ... ... ... Өздеріне жүктелген
міндеттерді орындау үшін өнеркәсіптік және оларға ... ... ... ... ... өнім, жұмыс, қызметтің бір ... ... ... ... үшін
қажетті электр энергияны жұмсаудың экономикалық негізделген нормативтерін
өндеуге және сақтауға ... ... ... технологаяны жетілдіруде
және жаңа техниканы енгізу кезінде қайта қарауға;
- кәсіпорын бойынша бүтіндей, ... ... ... энергияны көп
талап ететін агрегаттар, цехтар жөне ... ... ... ... ... энергиясындағы жоғалтуларды және өндірістік емес шығындарды
табуға, оларды төмендету және жою бойынша ... ... ... ... ... ... ... да шараларды
жүзеге асыруға;[47]
Абонент өзінің қабылдайтын ... ... ... ... егер ... ... және қосымша энергия санын беруді ... ... ... ... ... ... өтеу жағдайлары туралы
ескерту жасалса.
Абонент оған бөлінген электр энергиясын төлеуге міндетті. Электр
энергияға ... ... ... және тұрмыстық тұтынушылар үшін өз
ерекшелігіне ... ... ... жабдықтаушы ұйыммен жазылған
төлем құжаттары бойынша немесе өзіне-өзі қызмет ... ... Егер ... ... ... ... және ... барлық электр энергиясы үшін бір ... ... ... электр энергиясы (қуаты) үшін есептеулер нысаны мен жағдайы
тікелей энергиямен жабдықтау шартында ... ... ... ... есеп ... ... жүргізіледі. Абоненттің кінәсінсіз
есептің уақытша ... ... ... үшін ... ... есепті
кезеңдегі орта тәуліктік шығын бойынша есептеледі. Мұндай есептеу кезеңі 1
айдан аспауы керек. Содан ... ... ... ... ... ... Егер ... есепті бұзуға, ұрлауға жол ... онда ... ... ... ... ең ... жүктеме бойынша немесе абоненттің
жұмыс уақыты сонымен және оның ток ... ... ... ... ... ... ұйым ... сымдарын және
электр құралдарын пайдаланудың басында пәтер иелеріне олардың әрқайсысына
жеке есеп шоттарын ашады. ... ... есеп ... ... ... олардың ішінде тұтынған (пайдаланған) электр қуаты үшін төлеме
құжаттарын өз ... ... ... ... ... қағаздары (бланкілері) болып келеді. Бұрын электр желіге
қосылған пөтерге орналасқан ... жаңа ... иесі 5 күн ... өз ... ... ... ... керек. Абонент бұрын пайдаланылған электр
энергиясын төлеген жағдайда, электр энергиясын қабылдау шартынан бір жақты
бас ... ... бар. ... ... ... ұйым ... энергетикалық желі аспаптар мен құралдардың ... ... ... есеп ... ... үшін ... ... Бақылауды жүзеге асырудың нақты тәртібі заңмен анықталады.
3.4. Кәсіпорынды сатып алу - сату шарты
Кәсіпорынды сату тәртібі Қазақстан ... АК ... одан ... кәсіпорындарды сату қатынастарына жекешелендіру
туралы заңнама қолданылады. Қазақстанда Жекешелендіру туралы Қазақстан
Республикасы ... (заң күші бар) 23 ... 1995 ж. ... ... айналды)[48] және басқа да заңнама күшінде болып келеді.
Кәсіпорын түсінігі ... ... ... екі ... ... ... бұл мемлекет меншігі ... ... ... Екіншіден, кәсіпорын - кәсіпкерлік қызметті жүзеге
асыру үшін ... ... ... оның режимі ҚР АК 119-бабымен
және өзге де заңнама нормаларымен анықталады. ... ... ... ... ... ұйымдастыру -құқықтық нысанасынан байланыссыз
тұрмыс етуі мүмкін. Тіпті жеке кәсіпкердің (занды - ... ... ... ... ... үшін ... ... де кәсіпорын
(мүліктік кешен) болып табылуы мүмкін[49]. Ең бастысы - оны мүліктік кешен
ретінде кәсіпкерлік ... ... ... ... сату ... ... ұйымдастыру және
өткізу ережелеріндегі тәртіптеріне көз ... біз ... ... ... ... ... жекешелендіру объектісі болып бірдей мемлекеттік
кәсіпорын және мекеме (мүліктік кешендер) анықталған.
Біздің мақсатымызға азаматтық құқық ... ... ... бағалау кірмейді. Оларға байланысты жасалатын шарттардын мазмұндарына
әсерін тигізетін аспектілерін ғана ... ... ... ... ... ... кәсіпорын құрамының күрделілігіне назар
аударамыз. Сөзсіз, кәсіпорын бір күрделі зат есебінде ... ... Оған ... ... ... ... кешен -кәсіпорынның барлық
құрамдарының зандық тағдырының өзгеруіне әкеліп соғады.
Сонымен қатар, осындай кешенде бірлескен, мүліктің әр текті ... сату ... ... ... бар ... әсер етпеуі
мүмкін емес. Сұрақты қиындатпай ... ... ... және ... сату тәртібі оларға байланысты бірдей сатып ... ... ... ... келмеуі мүмкін. Кәсіпорын құрамына кіретін
әрбір ... ... ... ... ... мен ... ... Сондықтан кәсіпорынды сату шартының мазмұнына да күрделі
(полимерлік) ... ... Одан ... ... жылжымайтын мүлікке
теңеледі. Осы себептен, ... ... ... алу-сату шарттары
жылжымайтын мүліктің құқықтық тәртібі ескеріле отырып жасалады.[50] ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлікті
сатып алу-сатуды тікелей реттейтін ... жоқ ... ... ... ... осымен байланысты қиындықтар кездеседі. Талданылған
құқықтық материалдың жаңалығы кәсіпорынды сатып алу-сату ... ... ... өзге ... жан ... ... талап етеді.
Бұрын заңнамада кәсіпорынды сатып алушылар бір ... ... ... ... ... ... еді. Қазір бірқатар
жағдайларда ... ... ... (заң күші ... ... Жарлығының 2-бабы 4-тармағының әсерін еске ... ... ... ... ... заң ... немесе
құрылтай құжаттарының тікелей бұйыруына байланысты ... ... ... ... табылатын кызмет түрлерімен айналысуға құқығы жоқ заңды
тұлғалар ... ... бола ... ... мүлкіне айналдыру жағдайында, ... ... ... рөлінде болуы мүмкін. Осы ... ... мен ... ... ... құрамнан пайда болады. Теориялық
көзқарастан мемлекеттік кәсіпорынның оған қажетті ... ... ... ... алу ... жоққа шығарылмайды. Сол сияқты,
уәкілетті орган - мемлекеттің өкілі ... ... ... ... ... ... тең құқықтылыққа, тепе-
теңдікке негізделген құқықтық қатынастарға кірісе алады.
Кәсіпорынды сату шартының ... ... ... ... ... сату шартының нысанасы оның елеулі жағдайы болады. Олар
негізінде ... ... сату ... ... ... ерекшеліктері бар. Кәсіпорын күрделі зат ... ... зат ... ... ... қолданылады. Шарттың тараптары
қандай мүлік кәсіпорынның құрамына кіретіндігін өздері белгілеуге құқылы.
Бірақ ... ... ... ... ... заттар алынғанына
қарамастан кешен болып қала беруі керек. Кәсіпорын ... ... ... ... ... ол ... жөндеуден, жинақтаудан кейін және т.б.
жұмысқа қосылуы мүмкін болады. Егер тараптар жасалған сұрыптау ... ... ... ... ... кетсе, онда оған сатып алу-
сатудың жалпы нормаларын қолдануға болады.
Мүліктік кешен ретінде кәсіпорынның құрамына оның ... ... ... ... ... ... ішінде үйлер, ғимараттар,
жабдықтар, құрал-саймандар, шикізат, өнімдер, жер ... ... ... ... ... ... ... құрайды.
Мүліктік игіліктер болатын материалдық емес активтер ... ... ... тауарі белгілері қызмет көрсету белгілері және ... ... ... өзге де ... Осымен бірге оларға
сатушының лицензия негізінде пайда болған құқықтары да жатады. ... ... ... ... ... ... нәтижелеріне құқықтар (өнеркәсіптік меншік) және
басқа да айрықша құқықтар маңызды орын алуы мүмкін.
Тиісті қызметпен ... ... ... ... беру негізінде
алынған құқықтар, егер заң ... ... ... ... ... ... ... құрамына борыштар кіруі мүмкін. Сондықтан, кәсіпорынды
сатуда дәстүрлі сатып алу-сатумен бірге өзінде борыш ... ... ... Әрине, бүл айтылған шартты жасасу тәртібіне де әсерін тигізеді.[52]
Тараптар шарт арқылы міндеттерін орындау және ... ... ... кез ... мерзімдерін бекітуі мүмкін.
Кәсіпорыңды сату шарты жазбаша түрде жасалуы тиіс. Кәсіпорынды сату
шарты мемлекеттік тіркелуге тиіс, тіркелген кезінен ... ... ... ... тіркеудің талабын орындамау ... ... ... әкеп ... ... құрамына кіретін мүліктің барлығын, әрбір ... ... ... ... ... ... шартпен қойылатын
талаптарын сақтап беруге міндетті. ... ... ... талаптар бар болатынын айта аламыз. Тиісінше сапа ... ... ... ... ... өзгешелігі бар деп есептейміз,
себебі сапаны анықтаған кезде, оған ... ... ... тікелей
қолданымды болмақ (жекелеп алғанда ҚР АК-ның 119-бабы және сатылатын зат
сапасын анықтайтын баптардың нормалары).
Кәсіпорынды тұтасымен мүліктік ... ... ... кезде (мемлекеттік
тіркеу кезінде), сатып алушыға меншік құқығы ауысады. Сатушы ... ... ... ... ... мен міндеттер қосылмайды. Бұл
құқықтарда міндеттемелік сипаттама ... ... ... ... ... ... ... олардан заттармен бірге еруі келеді. Бірінші
кезекте оларға ... ... ... ... ... ... ... алынған құқықтар жатады[53].
Сатушы кәсіпорынды беруге дайындауға міндетті. Азаматтық ... ... ... іс-әрекеттері негізінен сатылатын кәсіпорынның
(мүліктің) құрамын жөне құнын бағалауына қатысты болып келеді. ... ҚР ... ... ... ... ... Олардың санына түгендеу
актісі, бухгалтерлік балансты, кәсіпорынның құрамы мен құны ... ... ... кәсіпорынның кұрамына енгізілетін барлық ... ... ... ... сатып алушыға беруі өткізу актісі бойынша жузеге
асырылады, онда кәсіпорынның құрамы жөніндегі және ... сату ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ
берілген мүліктен табылған кемшіліктер туралы мәліметтер және оны ... ... беру ... ... мүмкін болмайтын мүліктердің
тізбесі көрсетіледі. Өткізу актісін жасауды және оны қол қоюға табыс ету,
егер ... ... ... ... ... ... табылады, соның
есебінен жүзеге асырылады.
Дайындау іс-әрекеттері әртүрлі болады. Кәсіпорынды сату ... ... сату ... ... ... керекті
талаптарды шарттың өзіңде бекітілуін мүмкін қылады.
Мүлікті сатып алушыға беру тәртібі кәсіпорынның сату шартының тағы да
бір ерекшелігі болып ... Егер ... ... ... ... ... құқықтық маңызы заттың қолма қол (нақты) беруде болып келсе, ҚР АК
497-бабының ... ... ... ... екі тарап қол қойған
күннен бастап кәсіпорын сатып алушыға берілген деп есептеледі. Осымен қатар
сатушының кәсіпорынды ... ... ... ... беру бойынша міндеті
де сақтала береді. Осыдан көрінетін нәрсе - ... сату ... ... ... ... ... ... құқығын берумен (өткізумен)
байланысты емес, басқа сатып алу-сату шарттарындағылардан, өзгеше ... ... ... ... алу-сату шарты бойынша, кәсіпорынды берген
кезде меншік құқығы ауыспайды, бірақ сол ... ... ... ... ... ... ... немесе кездейсоқ бүліну қаупі сатып
алушыға ауысады.
Келтірілген норманың ... ... ... ... ... және ... ету мүмкіндігі болу керек, оның мүліктік мүдделері
жойылмау керек, ... ... ... ... ... ... (азаматтық құқық теориясында) меншік құқықтың ауысуынан
бұрын осы сатып алушының құқығы ... ... ... ... құқық
ретінде қаралады[54]. Заттық құқықтың ... ... ... ... ... ол қарастырылмаған.
Бізге байқауға мүмкін болып келетін нәрсе - объективтік ... осы ... ... ... ... ... заттық құқықтар
иелерінде болып келетін құқықтық мүмкіншіліктер ... ... ... Бірақ бұл құқықтың ... ... ... ол ... билеуді қамтамасыз ететін дербес құқықтық нысан
(шартқа) негізделмейді. Өз кезегінде осылар ғана бір ... өзге ... ... болу ... бола алатыны түсінікті.
Кәсіпорынды сатып алу-сату шартының айқын ерекшелігі мынадан көрініс
табады. Кейбір алып тастаулар болмаса ... ... ... тыс сатылмайды, себебі кәсіпорынның борыштары да беріледі.
Бірақ, сатушының үшінші тұлғалардың құқықтарына тыс ... беру ... ҚР АК ... ... ... сату ... ... деген дұрыс емес.
Біріншіден, сатып алушы сатушымен шарттың нысанасы туралы келісімге
келсе, ол борыштары бар екендігін ... егер ол ... ... ... ... ... жоқ деп есептеледі. Бірақ ... ... ... ақпарат (мәліметтер) болғаны күдікті болуы мүмкін. Осы жағдайда,
сатушы шарт жасалған ... ... ... кезде борыштар барлығы
туралы білгенін дәлелдемесе, сатып алушы борыштар ... ... ... (ҚР АК 499-6. ... ... ... ... әңгіме болса, онда
кәсіпорынға байланысты үшінші тұлғалардын, міндеттемелік ... ... Бұл бір ... өзге ... ... ... бұзылғанына
байланысты пайда болған нақты қатысты талаптанулары да бола алады. Бұдан
бүрын ... олар ... ... ... беріледі. Яғни,
кәсіпорынды үшінші ... ... ... ... ... ... кодексінің 413-бабы ... ... ... сатып алушы аванстық немесе соңғы төлемнін, мерзімін өткізіп алса
(ұзақтығына байланыссыз), онда сатушы шартты бір ... ... ... ... ... тапсырылмаған бөлігінде нақты нұқсан өтелуін, сол сияқты
шартта қарастырылған тұрақсыздық төлем төленуін талап ете ... ... ... ... ... сатып алу-сату шартында бұл
туралы белгі жасалады. Ол ... ... ... ... ... қызмет етеді. Кәсіпорынды қабылдау бойынша сатып ... ... ол ... қол қою ... ... ... осымен қатар ол
кәсіпорынды иелікке алу бойынша нақты іс-әрекеттерді де ... ... ... бұны ... жоғарыда айтылғандай мүліктің кездейсоқ бұзылу ... ... ... оған ... ... аяқтай келе, сатып алу - стау шарты бойынша
келесідей қорытынды жасаймыз: Сатып алу - сату ... ... беру ... ... ... ... ... болған тауар жеткізілімі,
келісімшарт, энергиямен жабдықтау шарттары қазір сатып алу-сату шартының
түр ... ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату
шарты, кәсіпорынды сату шарты қарастырылған.
Сатып алу-сату мүлік иесінің (басқа құқық иеленушінің) ... ... ... ... ... ... бұл ... ерекше
мазмұны аталған шарттың мүлік жалдау (аренда), мердігерлік, сыйға ... ... да ... ... ... ... туралы қорытынды
жасауға мүмкіншілік береді. Дегенмен, сатып алу-сату шарты туралы ... ... де ... ... ... ... субъект, объект және
мазмұннан құралады. ... ... ... ... элементтер деп
атайды. Сатып алу-сату қатынасын мынадай мәнде белгілеуге болады: сатып алу-
сатудың экономикалық қатынасы; адамдардың ой ... ... және ... ... ... ... ... сатып алу - сату шарты бұл - азаматтық құқықтық нормалардың
жиынтығы. Құқықтық реттеуден тәуелсіз тұрмыс етіп ... ... ... аталған құқықтық реттеудің көмегімен құқықтық нысанға ие
болады.
Шарт нысаны ... ... бір ... азаматтық-құқықтық шартқа
айналдыруға, олардың құқықтары мен міндеттерін бекітуге мүмкіндік беретін
заң техниканың тәсілдері болып келеді. Сатып алу-сату шартының ... ... ... және ... шарттық талаптарға сәйкес анықталады.
Сатып алу-сату келісімді шарт. Екі тарап барлық жағдайлар бойынша
келісімге келген ... ... ... (сатып алу-сату шарты жасалған)
болып табылады. Шарттың жасалуы мен орындалуының бір уақытпен сәйкес келуі,
яғни ... ... ... ... ... бұл ... ... беру оның сату бағасын алуды талап етеді. ... ... алу ... ... экономикалық тепе-тең болып келмейді, бірақ
шартта кіріптарлықпен жасалған мәміле көрініс таппауы ... сол ... ... ... міндетті нормалар да бұзылмауы керек. Оның
ақылы ... ... ... толмаған немесе әрекетке қабілетсіз
тұлғалардың құқықтарын қорғау негізінде болуы ... ... ... ... ... азаматтық құқық
субъектілері (жеке тұлға, занды тұлға, ... ... ... ... ете алады. Сатып алу-сатудың қандай шарты жасалатынына
қарап кәсіпкерлік немесе кәсіпкерлік ... ... ... ... шарты
немесе мемлекеттік кәсіпорындар мүлкін жекешелендіру, олардың ... да ... ... ... зат қабылдануын және сатып алу
бағасын төлеуді талап ету құқықтары жатады. Әр міндеттемеге сәйкес келетін
қарсы ... бар. ... ... шартпен бекітілген міндеттемелері сатушының
басқа да құқығы барын ескереді. Сатып алушының негізгі міндеті ... алу және ... ... ... ... Сатып алушының тауарды
қабылдауы, ол жағынан тауарды беру және алу үшін қажетті шараларды қамтиды.
Бірінші кезекте сатып алушы ... ... алу үшін ... ... ... да ... қатысушылар құрамының ерекшелігі сатып алу-сату
шарттарының ... ... ... қарастырылатын болады. Арнайы
құқықтық кабілетті иемденетін занды ... ... ... бойынша
қатынасқа тек арнайы (жарғылық) ... ... ... ... яғни бұл ... әңгіме қандай да бір оның жалпы ... ... ... ... ... ... жекелеген қүқықтық қатынаста
нақтылануы кажет.
Бөлшектеп сатып сату-алу шартында басты болып ... ... ... пайдалануы (тағайындалуы) емес, бастысы сатып алушының тауарды
көрсетілген мақсатта алу ниеті және сатушының бұл ... ... ... ... шартының бөлшектеп сатып алу-сату шарттарынан және
қарапайым тұрмыстық сатып алу-сату шарттарынан түбегейлі айырмашылығы бар.
Тауар ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншілік береді. Бұрын бұл
шартқа жасанды түрде әкімшілік-жоспарлау ... ... Жеке ... оны ... ... ... ... түрі ретінде қарастыруға әкелді.
Осының нәтижесінде тауар жеткізілімі шарты ... ... ... оның ... сол ... ... ... салаларын орталықтандыру күшеюіне байланысты оның басқа сатып алу-
сату шарттарынан ... өсе ... ... ... негізгі мақсаты - энергияны өндірушілер
мен тұтынушылардың қатынасын құқықтық нысанға ... ... бұл ... ... ... ... болған салалардың бірі еді, және
тұтынушының ... ... үшін ... ... іс ... болған жоқ дей
аламыз. Энергиямен жабдықтау шарты көрсетілген ерекшеліктерді иемденетін
заттарды өткізуді реттейтін шарт.
Кәсіпорынды сатып ... ... ... ... кәсіп- орынның
мүліктік кешен ретіндегі ерекшеліктеріне байланысты болып (оған негізделіп)
келеді. Кәсіпорынды сату ... ... ... ... ... ... ... оған басқа құқықтар бекітіледі. Кә- сіпорынды сату
шарты бойынша ... ... ... ... ... кешен регінде сатып
алушының меншігіне беруге міндеттенеді, ... ... шы ... ... құқығы болмайтын құқықтар мен міндеттер косылмайды. Кәсіпорынды
сатып ... ... ... ... ... шы және ... ... келеді,
оларға азаматтық-құқықтық қатынастардың ... ... ... ... ... жатады. Кәсіпорын кәсіп керлік мақсаттарда пайдаланатын
мүліктік кешен болатындығы осы құқық тық ... ... ... ... тигізу керек.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Нормативтік құқықтық актілер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 30 тамыз 1995жыл. (Өзгертулер
мен толықтырулар ... ... ... ... Азаматтық Кодексі: Жалпы бөлім /27 желтоқсан
1994ж. (Өзгертулер мен толықтырулар), Жеті Жарғы. – ... ... ... ... ... Кодексі: Ерекше бөлім / 1 шілде
1999ж. (Өзгертулер мен толықтырулар енгізілген), Жеті Жарғы. – ... ... ... ... ... халықаралық сатып алу-сату шарттары
туралы» Вена Конвенциясы 1980ж.
5. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы 16 мамыр
2002ж, ... мен ... ... Жеті ...... Қазақстан Республикасының «Жекешелендiру туралы» Заңы 23 желтоқсан 1995
№ 2721. ... мен ... ... Жеті Жарғы. – Алматы:
2008ж.
7. Қазақстан Республикасының «Тұтынушылардың құқығын қорғау» туралы Заңы 5
маусым 1991. (Өзгертулер мен ... ... Жеті ... ... ... ... ... «Ақша аудару және төлеу туралы» Заңы 29
шілде 1998. (Өзгертулер мен толықтырулар енгізілген), Жеті Жарғы. –
Алматы: ... ... ... ... ... ... туралы»
заң күші бар Жарлығы 19 маусым 1995ж. № 2335. ... ... ... ... 13 (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді).
10. ... ... ... ... тарату және
жекешелендіру туралы» Заңы 12 сәуір 1993ж. (Өзгертулер мен толықтырулар
енгізілген).
11. Қазақстан Республикасының ... ... ... Заңы ... ... ... ... Президентінің 1992 жылғы 28 сәуірдегі
«Материалдық өндіріс саласындағы меншікті мемлекет иелігінен алу және
жекешелендіру барысындағы жұмысты жандандыру шаралары туралы» ... және ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің «Заңды тұлғаларды мемлекеттік
тіркеу туралы» заң күші бар Жарлығы. 17 сәуір 1995ж. (Өзгертулер мен
толықтырулар енгізілген), 2008ж.
14. Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... мен ... ... ... қатынастарды реттеу туралы» Жарлығы 20
шілде 1995ж. (Өзгертулер мен толықтырулар енгізілген), 2008ж.
15. Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... ... ... ... туралы»
Жарлығы 19 желтоқсан 1995ж. (Өзгертулер мен толықтырулар енгізілген),
2008ж.
16. «Жылжымайтын мүлікке ... және ... ... ... тіркеу туралы» заң күші бар Жарлығы, 23.12.1997 ... ... ... ... ... ... туралы» заң күші
бар Жарлығы 2001.
18. Қазақстан Республикасының Халықтық банкісінің «Төлемақы құжатын
пайдалану мен ... ... есеп ... 25 ... 2000 № 179-қаулысы
19. Қазақстан Республикасының территориясында ақша аудару Ережесі № 266-
қаулысы. 5 желтоқсан 1998ж. ... мен ... ... Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік ережелері бойынша
Қазақстан Республикасының заң актілеріне кейбір ... мен ... ... 21 мамыр 2002ж.
21. Табиғи монополияны реттеу бойынша Қазақстан ... ... 1999 ... 25 ... бекітілген «Мемлекеттік
кәсіпорындармен монопольді қалыптасатын қызметтерге бағаны реттеу
Ережесі». (Өзгертулер мен толықтырулар енгізілген).
22. ... ... ... қорғау және табиғи монополия
субъектілерінің қызметтері мен жұмыстарына баға (тарифтер) енгізу,
бекіту, ... ... ... ... нұсқауы 14 тамыз 1998ж.
23. Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінің бекітілген «Өнімді саны
мен сапасына қарай қабылдап алу» Нұсқауы 9 ... 1994ж. ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің «Өнім тапсыру туралы» Ережесі 1999ж.
(Өзгертулер мен толықтырулар енгізілген), 2008ж.
25. Қазақстан Республикасы Энергетика және көмір өнеркәсібі министрлігінің
№169 бұйрығымен бекітілген ... ... ... ... ҚР-ның
Әділет Министрлігімен 1997 жылдың 28 сәуірінде тіркелген. ... ... ... мен ... ... 2008ж.
26. Қазақстан Республикасы Энергетика және ... ... ... 12 ... 2001ж, № ... ... ... Ю.Г. Ответственность за нарушение гражданско-правового
обязательства. Алматы, ... ... Ю.Г. ... право. Учебник Алматы,2006г.
3. Гражданский кодекс Республики Казахстан - толкование и
комментирование. Общая частъ. Вып.1-10. Алматы, 1996-2006 г.
4. Гражданское законодательство ... ... - ... ... Выпуск 5 /под ред. Диденко А.Г./ Алматы, ... Ғ. ... ҚР ... ... А., ... ... ... Диденко А.Г., Басин Ю.Г., Иоффе О.С. Гражданское право. Оку құралы.
Алматы, «КазГЮУ» 2008.
7. Жайлин Ғ.А. Азаматтық құқық ... ... 1 том А., ... ... С. ... жабдықтау шартының құқықтық сұрақтары. Заң газеті 19
шілде 2006.
9. ҚР азаматтық құқығы. Оқу құралы ... ... ... 2007ж.
10. Марш П.Д. В Англия, Франция және Германияның салыстырмалы келісім шарт
құқығы ... ... ... ... К.С., ... М.А. ... право.Учебное пособие (часть
общая). Издание второе, дополненное и измененное ... ... ... К. ... ... ... ... России и Казахстана
1994 г. : Биопсия экономических ... двух ... ... ... Алматы, 2003г.
13. Садиков О.Н. Гражданское право. /Особенная часть/ М., 2008г.
14. Сарсембаев М.А. Халықаралық сауда құқығы. Алматы, 2004г.
15. Сергеев А.П., ... Ю.К. ... ... т. 2 и 3. ... ... Е.А. ... право в 2-х томах М., 2006г.
17. Сулейменов М.К. Гражданское право РК. Алматы, 2006г.
18. Т.И. Михайлов. Гражданское право. Учебник для ... ... ... М.,
2005.
19. Фемида журналы А., 2004, 2006гг № 2,11,17.
20. Цибуленко З.И. Гражданское ... ... ч.2 ... ... ... ... кодексі. 270-бап, 3 тармақ.
[2] Мозолин В. П. Права государственной (общенародной) собственности в
условиях совершенствования рыночной экономики // ... и ... ... ... ... Республикасы Азаматтық кодексі. 406-бап.
[4] Осакве К. Сравнительный анализ ... ... ... и ... г. : ... экономических конституции двух постсоветских республик:
Учеб. пособие. Алматы, 2006.
[5] Себебі тек жеке ... ... ... ғана ... ... ... ... нысанасы бола алады. Жайлин Ғ.А. Сатып алу - сату
шартын құқықтық реттеу ... А., 2007. 12 ... ... В. А. ... ... (общая часть) Чебоксары: Чув. Кітап
баспасы, 2007. 99 ... ... ... ... ... II, А.П. ... ... М., Просп,2007. 86 бет.
[8] Төлеуғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы. А., ... 2005. 121 ... ... ... Азаматтық кодексі. 494 - бап.
[10] Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік ережелері бойынша
Қазақстан Республикасының заң актілеріне кейбір қосымшалар мен өзгерістер
енгізу туралы» 21 ... 2002. ... ... ... ... 2-ші тармағы.
[11] Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі 27-бап, І-тармақ.
[12] Марш П.Д. ... ... және ... ... ... ... ... Дәнекер, 2008. 107-108 беттер.
[13] Қазақстан Республикасы Президентінің «Тауар биржалары туралы» заң күші
бар Жарлығының 5-бабының 1 тармағы.
[14] Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... 3-ші ... ... Республикасы Президентінің «Мемлекеттік кәсіпорын туралы»
заң күші бар Жарлығы 19 маусым 1995. № 2335. Кейінірек Заңға ... ... 13. 40 бабы 1-ші ... ... В. А. ... ... ... часть) Чебоксары: Чув. Кітап
баспасы, 2007. 114, 115 бет.
[17] ... Ғ.А. ... ... ... бөлім. 1 том А., 2008. 11 бет.
[18] ... Ғ. ҚР ... ... Жалпы бөлім. Алматы, 2007. 164
бет.
[19] Қазақстан Республикасьның Азаматтық кодексі. 382-бабы 1-тармағы.
[20] Қазақстан Республикасьның Азаматтық кодексі. 382-бабы 2- және ... ... ... ... кодексі. Жалпы бөлім 27 желтоқсан
1994 ж. 2007.
[22] ҚР азаматтық құқығы. Оқу ... А., ... ... 2007. 167 ... ... Ю. Г. Общие положения нового Гражданского кодекса Республики
Казахстан // Актуальные вопросы коммерческого законодательства в Республики
Казахстан и ... его ... Т. 2. ... 2006. 238 ... ... ... Азаматтық кодексі. 413 бабы, 1-тармағы.
[25] Сарсембаев М.А. Халықаралық сауда құқығы. А., 2007. 45 ... ... ... «Антидемпингтік іс-шаралар туралы» Заңы 13
шілде 1999. 1-бап 3-тармақ.
[27] Осакве К. Сравнительный анализ Гражданских кодексов России и
Казахстана 2004 г. : ... ... ... двух ... ... ... ... 2007. 145 бет.
[28]Диденко А.Г., Басин Ю.Г., Иоффе О.С. Гражданское право. Оқу құралы.
Алматы, ... 126 ... Марш П.Д. В ... ... және ... салыстырмалы келісім шарт
құқығы.Алматы, «Дәнекер», 2007.277 бет.
[30] Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексі. 238 бап. 2-тармақ.
[31] Басин Ю.Г. Отвественность за ... ... ... ... «Әділет Пресс». 2008. 49 бет.
[32] Диденко А.Г., Басин Ю.Г., Иоффе О.С. и др. ... ... ... ... ИПЦ ... 2006. 326 ... Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексі. 421-бап 1,2,3-тармақтары.
[34] Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексі. 445-бап.
[35] ... ... ... ... ... ... Мауленова К.С., Сарсембаева М.А. Гражданское право.Учебн пособие
(часть особ). Алматы, 2002. 27 бет.
[37] Қазақстан ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Өнім тапсыру туралы» Ережесі. 14
тармақ.
[39] Жайлин Ғ.А. Азаматтық құқық ... ... 1 том А., 2006. 45 ... ... ... Азаматтық кодексі. 482-бап.
[41] Сулейменов М. Договор в гражданском праве ... ... ... и ... Мир ... №6, 17 бет.
[42] ҚР Энергетика және көмір өнеркәсібі министрлігінің №169 бұйрығымен
бекітілген. ҚР-ң Әділет Министрлігімен 1997 жылдың 28 сәуірінде тіркелген.
Тіркеу ... ... ҚР ... және ... ... министрлігінің №169 бұйрығымен
бекітілген «Электр энергиясын пайдалану» Ережесі. 4.4.1., ... ... ... ... кодексі. 484 -бап 3-тармақ.
[45] Идрышева С. Энергия жабдықтау шартының құқықтық сұрақтары. Заң газеті
19 шілде 2006.
[46] Электр энергиясын пайдалану Ережелерінің 1.5. ... ... ... ... ... 1.4.6 ... Қазақстан Республикасының «Жекешелендiру туралы» Заңы 23 желтоқсан
1995 № 2721. 2007.
[49] «Мемлекеттік кәсіпорын туралы» Заңның 1,2-баптары.
[50] ... ... ... бойынша Қазақстан Республикасының кейбір
заң актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы 2002 жыл ... ... ... Заңы.
[51] Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. 115-бабы, 2-тармағы
[52] Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. ... ... ... ... ... ... ... Гражданское право. Учебник. Часть ІІ /Под ред. А.П.Сергеева,
Ю.К.Толстого. М., Проспект, 2007. 409 бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ардағым –ата жұрт4 бет
Жаңашыл 12-жылдық мектептің дене шынықтыру мұғалімін даярлау – заман талабы7 бет
Мектепке дейінгі ұйымдарда білім беру мазмұнының жаңартудың өзекті мәселелері10 бет
Сатып алу-сату шарттарының жекелеген түрлері32 бет
Cпектрдің жақын ИҚ аймағындағы сатурынның бұлытты жамылғысының сенімді спектрлік бақылау мәлметтерін алу38 бет
«АлматықалжерҒӨО» МЕК ұйымдық құрылымы, мемлекеттік сатып алулары мен стратегиялық бағдарламалары31 бет
«қазақ әдет-ғұрып құқығы бойынша мүліктік қатынастарды құқықтық реттеудің ерекшеліктері»103 бет
Автордың мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтары71 бет
Биржаларда сатып алу – сату шарттары10 бет
Бөлшектеп сатып алу-сату шарты10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь