Экология ғылымы жайлы мәлімет

Кіріспе
Экологияның шығу тарихы
Экожүйенің дамуы
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Экология терминін 1866 жылы неміс зоолыгы биолог-дарвинист Эрнст Геккель ұсынған. Термин гректің «ойкос» – үй, мекен, және «логос» – ғылым, зерттеу мағынасын білдіретін екі сөзінен құрылған. Экология тіршілік етужәне шаруашылықпенайналысу туралы ғылым. Қазіргі адамдар үшін тіршілік мекені барша Жер планетасы мен Жер маңындағы ғарыш кеңістігі. Осыған байланысты экология өте ауқымды, жан-жақты және әлеуметтік-экономикалық ғылым ретінде танылып, бұл ғылыммен барлық елдің және барлық саланың адамдары өздері мекендеген ортаның жағдайын білу үшін және оны жақсарту мақсатында айналысады.
Қазіргі кезде бізді қоршаған табиғи орта адамдар әрекеттілігінен айтарлықтай өзгеріске ұшырады. Бұлөзгерістің ішінде биосфераға зиян келтіріп, адамдар өміріне қауіп төндіретін жақтары да арта түсуде. Осыған байланысты табиғи ортаны қорғау өзекті проблемаға айналды.

Экологияның шығу тарихы
Адамдар тіршілік етіп, шаруашылық әрекеттілігі дамыған табиғи ортаның басты бөлігі-геологиялық орта. Геологиялық ортада пайдалы қазбалардың барлық түрлері ортаны игерумен, одан алынған минералдық шикізат пен байланыссыз жалпы тіршілікті жалғастыру мүмкін емес. Тіршілік әлемінің табиғи ортамен қарым-қатынасын зерттеу –экологиялық мәселе. Ал,Жер планетасын тіршіліктің мекені етіп қарастырып, табиғи ортаның адам өміріне байланысын зерттеумен экологияның арнайы саласы-геоэкология айналысады.
1. Интернет жүйесіндегі баяндалған статья: Вертьянов С.Ю. «Экожүйе қасиеттері», 2005ж.
2. Маргвелани Г.А. «Роль лесного покрова», үзінділер. 2003ж.
3. Экология негіздері Ж.Ж.Жатқанбаев
4. Экология Г.С.Оспанова, Г.Т.Бозшатова
5. Экология. Жоғарғы оқу орындарына арналған оқу құралы
А.Жақбасова, Г.Саинова
6. Алматы ақшамы. №8. 20.01.07
7. Алматы ақшамы. №9. 23.01.07
        
        Жоспар
Кіріспе
Экологияның шығу тарихы
Экожүйенің дамуы
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Экология терминін 1866 жылы неміс зоолыгы биолог-дарвинист ... ... ... гректің «ойкос» – үй, мекен, және «логос» – ғылым,
зерттеу мағынасын білдіретін екі ... ... ... ... ... туралы ғылым. Қазіргі адамдар үшін тіршілік
мекені барша Жер планетасы мен Жер маңындағы ... ... ... экология өте ауқымды, жан-жақты және әлеуметтік-экономикалық
ғылым ретінде танылып, бұл ғылыммен барлық ... және ... ... ... мекендеген ортаның жағдайын білу үшін және оны жақсарту
мақсатында айналысады.
Қазіргі кезде бізді қоршаған ... орта ... ... ... ... ... ... биосфераға зиян
келтіріп, адамдар өміріне қауіп төндіретін жақтары да арта ... ... ... ... ... ... проблемаға айналды.
Экологияның шығу тарихы
Адамдар тіршілік етіп, шаруашылық әрекеттілігі дамыған ... ... ... ... ... ... пайдалы қазбалардың
барлық түрлері ортаны игерумен, одан алынған минералдық шикізат ... ... ... ... ... ... ... ортамен қарым-қатынасын зерттеу –экологиялық мәселе. Ал,Жер
планетасын тіршіліктің мекені етіп қарастырып, табиғи ортаның адам өміріне
байланысын зерттеумен ... ... ... айналысады.
Геоэкология мамандығы стандарттауға кәсіби ... ... ... ... жаңа ... ... саласындағы кәсіби
білімнің негіздерін меңгеру болып табылады. Геоэкология жер ... ) ... ... ... болады .Абиотиқалық, яғни ... ... ... биоценоз бен биотиканың ... 1. ... ... ... ... деңгейлерін зерттейтін экологияның практикалық тарауы. ... ... ... аймақтық және жалпы өзгеруін зерттеумен
шұғылданады. Нақты практикада ... ... ... ... ... ... ... топырақтар жер беті және жер
асты суы, жер ... және тау ... ... Бұл ... ... ... ... биогеоценология.
2.Экология (грек тілінен аударғанда «oikos» - ... және ... ... ) – ... ... ету ... және организмдер мен
олардың ... ету ... ... ... байланыстарды зерттейтін
ғылым.
3.Ландшафт (неміс тілінен аударғанда «landschaft» - жердің ...... ... ... ... табиғи жүйесі;
белдемдік және белдемсіздік белгілері бойынша бөлінбейтін, геологиялық
қалыптасу тегі, ... жер ... ... ... жағдайлары,
даму тарихи, биоценоз құрылымдары бірегей, бір – бірімен тығыз ... ... ... ... . «noos» – ... ес, ... «sphaira» - шар) -
биосфераның дамуының ең жоғарғы сатысы – «сана ... ... ... ... ...... адам ... Геожүйе (геосистема) – бүтіннің бір бөлігі ретінде ... ... бір - ... байланысты, бір - біріне қажетті табиғат
бөлшектерінен тұратын ерекше материалдық жүйе.
6.Экожүйе (экосистема) –тірі ... ... ... өсу
және ұрпақ беру мақсатында белгілі бір тіршілік ету ... ... ... ... жүйесі. Функциялы тұрақтылығы аз уақытқа
созылса да ... ... ... құрауыштары бар кез келген бірлікті
экожүйе деп атауға болады.
7.Қоршаған орта (окружающая ... ... ... ... байланысты болатын сыртқы ортамен бірдей орта.
8.Табиғи орта (природная среда) – адамдарды ... ... ... ... адамдармен тікелей қарым – қатынасқа ... ... Жан ... мен ... т.б. ... қарастылуы мүмкін.
9. Техносфера (грек. «techne» - өнер, шеберлік ... – шар ) ... ... - ... ... ... ... адамдардың технологиялық құралдардың тікелей және ... ... ... биосфера бөлігі. Кейде бұл терминнің мынадай анықтамасы
кездеседі: шаруашылық - өндірістік айналымдарды ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық айналымына
таратылатын табиғи ресурстарды пайдаланудың және қайта ... ... ... аймақтық – ғалымдық келешек технологиалық жүйесі. (Дедю 1989)
.
10. Социосфера -тірі оранизмдердің (амдарды қоса ... ... ... ... ... айналысатын
ғылым.
11. Абиотикалық фактор биосфера экожүйесінің сыртқы ортасы. Грек. а-
қарама-қарсы, biotikos- тірі ... ...... ... күн ... радиациясының тірі организмге тигізетін әсері.
Абиотикалық фактор – ... және ... ... болып екіге бөлінеді.
Біріншісінде – ... ... әр ... ... судың түбіндегі
қалдықтар ,жердің ,судың құрамы жатады. Ал екіншісіне – ауаның, ... ... ... ... жел, ... ... күн ... неше түрлі радиоактивті элементтер және олардың ... ... тірі ... саны және ... ... абиотикалық факторымен реттеліп отырады. Тірі организмдер өздерінің
пайда болужәне даму ... ... ... абиотикалық факторы мен
ерекшеліктеріне үйлесім тауып, сол аймақта ғана тіршілік етуге қалыптасады.
12.Биотикалық ...... ... тірі ... ... ... болып табылатын фактор. Биотикалық ... ... ... ... т.б.) организмдердің жойылуы ( көмір, теңіз
карбонаттарының түзілуі), олардың ... ... ... ... және т.б. ... 2.Биогенді фактордың синонимі басқаша айтқанда
биотикалық фактор дегеніміз – бір органиканың тіршілік әрекетінің ... ... ... ... – ақ өлі ... ету ... әсер
ықпалына жиынтығы.
13.Фитоценоз (өсімдік қауымдастығы грек. «phyton»- өсімдік, «koinos») –
жалпы – жер бетінің біртекті үлескісінде ... ... және ... тығыз әрекетте болатын өсімдіктер жиынтығы. Ұқсас барлық ... ... ... таксонға (қауымдастыққа, түзіліске,өсімдік
типтеріне) біріктіріледі. Фитоценоз зооценоз бен ... ... ... ... ... ... болып табылады.
14.Зооценоз (грек. «zoon» - жануар, тірі организм, «koinos» - ... )
- ... ... ... және ... ... ... қалыптасқан қарым –
қатынастарымен сипатталатын жануарлар жиынтығы, биоценоздың бөлігі.
15. Микробиоценоз (грек. ... - ... «bios» - ... ... ерекше орта құрауыштар (ыдыратушылар) ретінде ... ... ... орта ... ... ) - организмдер, тіршілік
ететін геморфологиялық, ... және ... ... кешені. Бұл
адам мен оның шаруашылығына да қатысты. ... ... ... ... ғана ... Динамикалық экология (динамическая экология) – ... ... ... динамикасы дарақтар мен олардың
топтарының мекендеу орталарымен эволюция қатынастарын және ... ... ... (общая экология ) – тірі организмдер мен (адамды
биологиялық түр ... ... ... оны ... ... қарым –
қатынастарының жалпы заңдылықтары туралы ғылым саласы.
19.Ғарыштық экология ... ...... ... ұзағырақ өмір сүруін жазық, тар кеңістік жүйесінде ... ... ... экология (экология приклодная) - ... ... ... ... ... кепілдемелерін өндіріс орындарына, ауыл
шаруашылық мекемелеріне қолдануға қызмет етеді.
21.Географиялық экология (географическая ... - ... ... ... қолдануға негізделген экологияның
тарауы; негізінен жоғарғы ... ... ... Бұны ... және ... ... деп те атайды.
22.Медициналық экология (медицинская экология) – адам экологиясының бір
бөлімі және ... ден ... ... мен ... және оның
қоршаған табиғат, әлеуметтік және технологиялық орта факторларынан
бұзұлуына талдау ... ... ... ... ... ... ... геология) - геология ғылымы
бағыттарының бірі. Оның зерттейтін объектілеріне геологиялық орта ... ... ... ... жоғарғы қабаттары
кіреді.Экологиялық геология литосфераның экологиялық қасиетінің кеңістік –
мезгелдік өзгеруінің және ... ... ... ... ... гидрогеологиялық факторлардың
биологиялық объектілер мен ғимараттарға тигізетін әсерін зерттейді.
24.Қышқылдық жаңбыр (кислотные дожди) – атмосфераның ... ... ... ... ... қышқылды жаңбыр деп аталатын жаңбыр
жауатын болды. Оның химилық құрамы өте ... Оның ... ... және ... ... элементтердің қосындылары бар. Қышқыл жаңбыр
өсімдіктер әлеміне биоценоздық әсер ... ... ... ... ... «Aer» – ауа, ... «sol» – ерітінді ) – газдардың
жүйесі және онда жүзіп жүретін қатты және ... ... ... ... шаң – ... мен әр ... улы газдар, қаныққан ауа жатады. Техникалық
аэрозолдарға адам организміне, жан - жануарларға өте ... әсер ... ... ... ... қорғасын тозандарымен
қаныққан ауа тіршілік дүниесіне қауіпті келеді.
26.Тұмша (ағылшынша «smoke» - түтін және «fog» - ... ) – ... ... мен ... ... ... ... ауаның қауіпті ластануы. Қарқынды тұмша өсімдікке теріс әсерін
тигізеді, ғимараттардың, сәулет ескерткіштерінің бұзылуына себепші ... әр ... ... ... ... : 1) ... өзін қоршаған ортаға тікелей
болмағанымен жасайтын ықпалы; 2) адамзаттың өзін қоршаған ортаға ... ... ... - әсерінің жиынтығы ; 3) адамның биоәлеуметтік тіршілік
иесі болып қалыптасуына себепші болған фактор.
28.Көшетхана ... ... ...... ... (СО2, СН4, О3, азот ... ... артуы
салдарынан біздің планетада климаттың біртіндеп жылынуы. ... ... ... өткізіп, жер бетінен ұзын толқынды
жылулық сәуле шығаруына кедергі келтіреді. Бұл ... ... бір ... ... жер бетіне шағылысып, көшетхана эффектісін
туғызады. Зардаптары – ең алдымен әлемдік мұхит деңгейінің ... ... ... жағы – ... ... ... ... табиғи орман
түзілістерінің өнімділігін арттырады.
29.Озон қабаты (озоновый слой) – озон көп ... ... (10 – 50 км ... ... 20 – 25 км ... ... жер бетіне қарағанда 10 есе көп болады. Озон ... ... ... әсер ететін ғарыштық сәулеленудің (оның ішінде
ультракүлгін радиация да бар) ... ... ... ... ... ... ... бұзылуы (озон «тесігінің» пайда болуы) биосферада елеулі
өзгерістер туғызуы мүмкін. Озон қабатының күйі жер ... ... ... өлшеніп (Добсон өлшем бірлігімен өлшенеді), тіркеліп
отырады.
30.Ластану көздері (источники загрязнения) – олар әр ... ... ... ... ... бір ... көлік құралдары болып келеді).
Экожүйенің дамуы
«Экологиялық жүйе» немесе «экожүйе» термині ағылшын ғалымы А.Тенслимен
ұсынылған болатын. Бұл 30-шы ... аяғы 40-шы ... ... ... Бірақ қазіргі күнге дейін көптеген ғалымдар арасында бұл ұғымның басқа
да экологиялық ұғымдармен ... мен ... ... ... ... қарастырылуы туралы айтыстар жүріп жатыр. Жүйенің
заңдылықтарын оқудағы негізгі маңыздылығы ... - өлі ... ... ... тірі ... ... Мысалы, орман экожүйесіне
барлық ағаштар, бұтақтар, шөптер, қыналар, саңырауқұлақтар, ... ... ... және оның мекендеушілері, қоршаған атмосферадағы
газдар мен топырақты суларда еріген тұздар жатады.
Экология пәні бойынша ... ... ... ... экожүйесі
қарастырылады. Оның қалпына келу қабілеті, бүтінділігі талданады. Және
экожүйенің тұрақтылығы, өзіндік ... ... ... ... ... қолданылады.
Нақты экожүйелерде заттар айналымы әдетте тұйықталмаған болып келеді,
яғни заттардың бір бөлігі экржүйенің шекарасынан тыс кетеді, бір ... ... ... ... ... заттар айналымының принципі табиғатта
жоғары орын алады. Ал, егер ... ... ... экожүйелерге
топтасуын, және соңына келгенде, биосфера деп аталатын жалпы планетарлық
экожүйеге топтасуын ескерсек, онда бұл жерде ... ... ... көлемде көруге болады. Басқаша болуы мүмкін де емес. Өйткені жердегі
өмір 3млрд. жыл бұрын пайда болды, және де егер осы ... ... ... ... ағым болмаса, олардың қорлары баяғыда таусылып және
өмір өзінің тіршілігін ... еді. Ал бұл ... ... ... ... ... ... экожүйенің энергия көзі күн болып табылады. Бірақ ... ... күн ... тек 1% шамасында ... ... яғни ... ... құрылуы үшін. Осы
энергияның кішкентай көлемінің маңызды бөлігі ... ... ... ... кетеді және маңызсыз таралып кетеді. Басқа
бөлігі, үлкен шығындармен ... ... ... ... ететін
тұтынушы орланизмдермен қолданылады. Сондықтан да, экожүйе арқылы
энергияның ... ... ... ол ... ... ... ... келмейді.
Экожүйе түбінде бізді қоршаған табиғат екенін түсінеміз. Әртүрлі
экожүйе бір-бірінен ... ... ... ... мысалы, орман
экожүйесі және көл экожүйесі. Сондықтан экожүйені оқу – экологияның ... ал ... ... – оның ... ... деп түсінуге болады.
Жердің барлық экожүйелерінің жиыны, үш геосфера шегінде ... және ... ... тірі ... ... ... ең ірі ... жүйесін құрайды.
Экожүйені құрайтын популяциялардың өмір сүруі мен тіршілігі көптеген
биотикалық және ... ... ... Өмірлік маңызды
органикалық қосылыстар және химиялық элементтер ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар тыныс алу үшін
оттегі және ... үшін ... ... ... сол ... және ... көлемде көмірқышқыл газын және оттегі ... ... және ... емес ... ... ... организмдерді қоректендіреді. Бұл қосылыстардың химиялық
элементтері ... ... ... ... ... олар
редуценттерге дейін жетіп, ... ... ... және ... ... оралады. Жасыл өсімдіктерді қоректендіретін күн
энергиясы биоценоздың барлық организмдерінің тіршілігін ... ... ... ... мен ... ... ... қамтамасыз
етеді – яғни оның организмдерінің бір-бірімен және табиғат ортасымен
байланысын. ... ... ... ... ... ... болып
келесілер табылады:
– ортада қоректің және энергияның бар болуы (автотроф үшін – күн
энергиясы, хемотроф үшін – ... ... ... көбеюге деген қабілеттілігі;
– организмдердің табиғат ортасының химиялық құрылымы мен физикалық
қасиеттерін құруға ... ... ... судың
мөлдірлігін).
Табиғат экожүйесі ұзақ уақыт тіршілік ете алады. Сыртқы факторлардың
үлкен ауытқулары кезінде де ішкі ... ... ... ... ... ... ... көлемі 30%-ға төмендесе, онда ... ... 15%-ға ... ... ал ... консументтер
саны тек 5%-ға азаюы мүмкін. Экожүйенің ішкі параметрлерін ... ... деп ... ... ... төтеп беру ... ... ... кең ... ... ... ... және байланысқан ортада қорек көздерін ауыстыру
мүмкінділігмен күшейе түседі.
Түрлер құрамының ... ... ... ... ... - ... байланысқан тропикалық ормандар (8000-нан астам
өсімдіктер түрі), жеткілікті тұрақты ... ... ... (2000 ... ... ... биоценоздар (500түр), аз тұрақты мұхиттық
аралдар экожүйесі. Одан да аз тұрақтылар – ... ... ал ... адам ... мүлдем тіршілік ете алмайды, олар тез ... ... ... және ... ... ... ... өйткені уақыт ағымымен байланысты
сырттқы шарттар өзгереді, сонымен ... ... ... да ... ... өзгеруінің циклдық
және ілгерілемелі түрлері ажыратылады.
Циклдық ауысулар табиғаттағы периодтық өзгерістермен байланысты ... ... және ... ... жылдар ылғалдымен ауысады, соған
байланысты шөлге төзімді немесе ... ... ... де ... Ілгерілемелі өзгерістер көбірек созылады, көбінесе бір
биоценоздың басқасымен ауысуымен көрсетіледі. Олар ... ... ... ... организмдерінің тіршілігінің ықпалы арқасында табиғат
ортасының ауысуымен;
– бұзылғаннан кейінгі түрлердің ... ... ... орнатылуымен;
Орман – ең тұрақты экожүйе, өйткені онда ... ... ... Кейбір ағаштар тұрақты экожүйені көрсетпейді. Қардан, желден
қорғауыш ретінде отырғызылған ағаштардан күтпеген жерден ... ...... ... жойылады. Олармен күресу үшін аса
тұрақты биоценоз ... ... екен – ... ұялануы менқоректенуі үшін
керекті бұтақтарды отырғызу, өз ретінде бұл құстар құрт-құмырсқалар санын
орманда 40-70%-ға азайтады.
Экожүйенің ... ... ... ... ықпалының арқасында
абиотикалық ортадан басқа, түрлер ... ... ... орнату
болып табылады. Бұл фактордың өте мәнді жағдайлары бірқалыпты ... ... ... ... Ол ... ... ... өртімен
туындауы мүмкін.
Қорытынды
Қорытындылай келгенде мен бұл жұмыста жалпы экологияның шығу тарихын
және ... ... ... Оның ... ... ... тағы ... сипаттамаларын талдадым. Және де өз тақырыбыма байланысты
орман ... ... атап ... Бұл ... зая
кетпеуіне, яғни болашақта анықтамалық ретінде қолданылуына өз үлесімді
қостым.
Қолданылған әдебиеттер
1. Интернет жүйесіндегі баяндалған ... ... С.Ю. ... ... ... Г.А. ... ... покрова», үзінділер. 2003ж.
3. Экология негіздері ... ... ... Г.Т.Бозшатова
5. Экология. Жоғарғы оқу орындарына арналған оқу ... ... ... ақшамы. №8. 20.01.07
7. Алматы ақшамы. №9. 23.01.07

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономика ғылымы туралы жалпы мәлімет4 бет
Әдебиеттану ғылымының ғылым салаларындағы орны мен даму тарихы туралы мәлімет3 бет
"Кинопарк 7 Ақтөбе" деректер қорына навигациялық тәсілдерді қолдану20 бет
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет
Delphi ортасында10 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь