Жүйке жүйе физиологиясы

Кіріспе:

1.Қозу физиологиясы
2.Нерв клеткасы
3. Рефлекс және түрлері
4.Шеткі және орталық жүике жүйелері

Негізгі бөлім :
1. Жүйке жүйесінің құрлысы, қызметі, дамуы


Қорытынды:
Тірі организмдер екі түрлі қалыпты жағдайда болады: физиологиялық тыныштық және физиологиялық белсенділік.
Физиологиялық тыныштық деп организмнің көзін жұмып, тыныш, ештеңенің ойламай, тыңдамай, денесін босатып, демалып,ояу жатқан қалпын айтады. Бұл кезде организмнің өзінің тіршілігіне қажетті құрылымдары(жүрек-қан тамырлар, тыныс алу, зәр шығару т.с.с) белгілі шамада қызмет атқарады. Бұл кезде ұлпалардың клеткаларында белгілі мөлшерде зат алмасуы жүріп жатады. Осындай қалыпта жатқанда сыртқы ортаның қандай да болмасын бір жағдайлары әсер етсе, организм физиологиялық тыныштықтан физиологиялық белсенділік ауысады. Организмніңқандай да болмасын жеке мүшесі немесе мүшелер жүйесі, тіпті бүкіл организмнің қызметі атқаратын ажғдайын физиологиялық белсенділік дейді. Физиологиялық белсенділік кезінде зат алмасуы артады, бірнеше мүшелер, мүшелер жүйелері қызметін күшейтеді. Мысалы, тамақ ішкеннен кейінас қорыту мүшелері қызмет атқаруына байланысты оларға қоса жүрек-қан тамырлар, тыныс, зәр шығару жүйелерінің қызметі күшейеді. Мұндай жағдайда сыртқы ортаның әсері денедегі ұлпаларды, клеткаларды тітіркендіреді.
Адам денесіндегі көпшілік тірі клеткалардың тітіркену қасиеті болады. Тітіркену деп сыртқы және ішкі орталардың түрлі әсерлеріне жауап беру қабілетін айтады. Сыртқы және ішкі орталардың әсерлерін тітіркендіргіш деп атайды.Олардың әсерінен организм, оның жеке ұлпалары физиологиялық тыныштықтан белсенділікке ауысады. Тітіркендіргіштерді тегіне қарай төртке бөледі: физикалық, химиялық, физико- химиялық және биологиялық тітіркендіргіштер.
Физикалық тітіркедірніштер деп түрлі механикалық және электірлік әсерлерді айтады.
Химиялық тітіркедірніштерге тамақтың құрамындағы органикалық және бейорганикалық заттар, дәрілер, улы заттар т.б жатады.
Физико-химиялық тітіркедірніштерге ерітінділердегі заттардың парциалдық қысымды, осмостық қысымды, иондардың және түрлі заттардың концентрация айырмашылықтарыны әсері жатады.
Биологиялық тітіркендіргіштерге түрлі макро және микроорганизмдердің әсерін жатқызуға болады.
1 Дүйсенбин.Қ, З. Алиакбарова. «Жасқа сай физиология және мектеп гигиенасы» Алматы, 2003

2 Қ.С. Рымжанов, И.М. Төленбек. «Адам мен жануарлар физиологиясы». Алматы, 2000

3 А.Г.Хрипкова «Жас өспірім физиологиясы» 1978
        
        Тақырыбы: Жүйке жүйе физиологиясы.
Тірі организмдер екі түрлі ... ... ... ... ... ... белсенділік.
Физиологиялық тыныштық деп организмнің көзін жұмып, тыныш, ... ... ... ... демалып,ояу жатқан қалпын айтады. Бұл
кезде организмнің өзінің ... ... ... ... алу, зәр ... ... ... шамада қызмет атқарады. Бұл
кезде ұлпалардың клеткаларында белгілі ... зат ... ... ... ... ... ... ортаның қандай да болмасын бір жағдайлары
әсер етсе, организм физиологиялық тыныштықтан физиологиялық ... ... да ... жеке ... ... ... жүйесі,
тіпті бүкіл организмнің ... ... ... ... ... Физиологиялық белсенділік кезінде зат алмасуы артады,
бірнеше мүшелер, мүшелер жүйелері ... ... ... тамақ
ішкеннен кейінас қорыту мүшелері қызмет атқаруына ... ... ... ... ... зәр ... ... қызметі күшейеді. Мұндай
жағдайда сыртқы ортаның әсері денедегі ... ... ... ... тірі ... тітіркену қасиеті болады.
Тітіркену деп сыртқы және ішкі ... ... ... жауап беру
қабілетін айтады. Сыртқы және ішкі орталардың әсерлерін тітіркендіргіш ... ... ... оның жеке ... физиологиялық
тыныштықтан белсенділікке ауысады. Тітіркендіргіштерді тегіне қарай төртке
бөледі: ... ... ... химиялық және биологиялық
тітіркендіргіштер.
Физикалық тітіркедірніштер деп түрлі ... және ... ... ... ... ... ... және
бейорганикалық заттар, дәрілер, улы заттар т.б жатады.
Физико-химиялық тітіркедірніштерге ерітінділердегі ... ... ... ... иондардың және түрлі заттардың концентрация
айырмашылықтарыны әсері жатады.
Биологиялық ... ... ... және микроорганизмдердің
әсерін жатқызуға болады.
Тітіркендіргіштердің әсерінен тітіркене алатын ұлпаларды ... ... ... нерв, ет, без ұлпалары жатады.Олар ... ... ... ... Қозу ... бұл ... ... және
биохимиялық қасиеттері өзгереді, ұлпалар қызметі күшейеді.
Сыртқы ортаның кейбір тітіркендіргіштері әсер ... ... ... ... немесе мүлде тоқтап қалады. Мұна ... деп ... де қозу ... тірі ұлпалардың белсенді қызмет атқару күйі. ... ... жеке ... ... организмде бұрын басталған қызмет
баялайды, я болмаса мүлде тоқталады.
Тірі ... ... ... ... ... дейді. Көп
клеткалы организмдерде сыртқы және ішкі орталардың мәліметтерін қабылдвп,
сақтап, талдап, бір ... ... ... ... ... ... қайтадан
жаңғырту тарихи даму барысында қалыптасқан электр сигналдары арқылыіске
асады.
Жүйке жүйесінің құрылысы мен функциялық ... нерв ... ... Орталық жүйке жүйесінде нейрондарды қосымша клеткалар- глиялар
қоршаған. Нейрондар мен ... нерв ... ... ... ... тірегі болып, оны қоректендіреді және ... ... ... Жаңа ... ... нейрондарының саны глиялардан
анағұрлым көп болады. 20-30 жаста ... саны ... ... ... ... жасы ... сайын нейрондардың үлесі азайып глиялардың
үлесі көбейеді.
Нейронның денесін сома деп атайды. Оның ... ... ... ұршық
тәрізді, дөңгелек, домалақ, үш бұрышты, төрт бұрышты, ... ... ... ұзынды –қысқалы өсінділері- нерв талшықтары шығады. Ұзын талшық
аксон ... ... ... ... ... қысқа талшықтардын дендрит деп
атайды( дендрон- ағаш). Аксонның сыртын қоршаған миелин қабығы бар. Миелин-
ақ май тәрізді ( липид) ... ... Ол ... 1,5-2 см ... үзіліп,
Ранвье белдеуіне айналады. Аксон арқылы нерв клеткасының денесінен басқа
нейрондарға, жұмысшы мүшеге нерв ... ... ... ... ұшы ... нерв ұштарына айналады. Нерв ұштары қызметіне
байланысты екі түрлі болып келеді: ... ... ... және ... эффект орлар. Рецепторлар сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... нерв импульстеріне- қозуға айналдырады.
Ал эффектор орталық жүйке жүйесінен келген қозуды жұмысшы мүшеге жеткізеді.
Дендриттер- тармақталған ... ... ... ... сәл ... Бұл- нейрондардың басқа клеткаларының ұштасу ауданын
үлкейтеді. Нерв ... ... ... ... ақ ... ... ғана екі ... кездеседі. Олар ұзын болады: бірнеше сантиметрден
1-1,5 метрге дейін. Дендриттер көп болады. Олар- нейронның кірер есігі , ... ... ... ... бала ... ... ... бір-бірімен байланысы синапс деп ... ... ... ... іске ... құрлысы мен қызметі. ... ... ... ... ... және ... (синапстың
соңындағы) бөлімдері . Пресинапстық мембрана ... ... ұшы- ... ... қабығы. Синапс түймешесінің іші
синапстық көбікке толы ... Бұл ... ... деп аталатын
белсенді химиалық заттан ... ... ... ... бөлімімен жалғасатын жерінің қабығын
постсинапстық мембранадеп атайды.Пресинапстық және ... ... ... ... болады. Ол-клетка аралық сұйыққа
толы кеңістік.
Нервтер мен нерв талшықтары. Сырты қабықпен қапталған нерв ... нерв ... деп ... Нерв ... екі ... болады:
миелин және миелинсіз . Миелинді нерв талшығының ... ... ... ал миелинсіз талшықтың сыртын тек қана эндотелий қабығы қоршаған,
миелині болмайды.
Нерв талшықтарын олардың диаметріне ... 3 ... ... ... 22мк, ... ... қабығы болады. Бұл
талшықтар арқылы қозудың өту жылдамдығы секундына 120м. В тобының нерв
талшықтарының да ... ... ... ... диаметрі 3мк-ға дейін,
қозуды өткізу жылдамдығы секундына 5м. С тобының талшықтарының диаметірі
өте жіңішке: 1мк-ға ... ... ... ... болмайды, қозуды өткізу
жылдамдығы секундна 2м.Балалардың денесі С тобының талшықтары ... ... бала ... сайын нерв талшықтары жуандап, орталық жүйке
жүйесінде де, шеткі жүйке жүйесінде де ... ... ... ... талшықтары организмде топтасып дәнекер ұлпадан ... ... ... ... Бір ... ... ... орталық жүйке
жүйесіне өткізетін және орталықтан жұмысы мүшеге әкелетін талшықтар болады.
Қозуды орталыққа өткізетін нервтің орталыққа ... ... ... деп ... Ал қозуды орталықтан жұмысшы мүшеге таситын ... ... ... ... нерв ... Нервтердің көпшілігі
аралас нервтер. Олардың құрамында афференттік және эфференттік нервдер
болады.
Нерв жүйесінің ... ... ... ... деп ... ортаның
тітіркендіргіш терінің ... нерв ... ... ... ... Рефлекістің пайда ... ... ... ... ... ... кезеңі деп
атайды.
Жүйке жүйесінің ... ... ... ... және
сыртқы және ішкі ортаның әсерлеріне тез ... ... ... ... бір ... ... аймағына- тітіркендіргіш әсер
еткенде пайда ... ... ... ... ... сезгіш рецепторлар орналасады. ... ... ... ... ас ... тамақтану,зәр шығару, жыныс,
тыныс,жүрек-қан тамырлар ... т.б. ... ... орталық жүйке жүйесі арқылы өтетін жолына ... ... ... ми, ... гипоталамустық болып бөлінеді.
И.П. Павлов барлық рефлекстерді шартты және ... ... ... ... оның ... Рефлекс кезінде қозудың жүретін жолын
рефлекторлы доға деп ... ... ... санына қарай
рефлекторлы доға қос нейронды, үш ... және көп ... ... Рефлекторлы доға бірнеше бөлімнен тұрады.
1. Сезгіш бөлім.Мұнда орналасқан ... ... ... ... қозу ... болды.
2. Афференттік жол Рецепторларда пайда болған қозуды орталық жүйке
жүйесіне тасиды.
3. Нерв ... ... ... ... ... белгілі бір
қызмет атқаруға тиімделген нейрондар тобы орталыққа келген қозуды
талдап орталық жүйке жүйесінің жауабын ... ... жол ... ... ... ... ... жауап қозуды
эффекторға( жұмысшы мүшеге) әкеледі.
5. Эффектор орталықтан келген қозуға байланысты қызмет атқарады.
6. Эффектордың рецепторлық ... ... мүше ... ... ... ... және электірлік өзгерістері пайда болады. Осы
өзгерістерді мүшеде орналасқан сезгіш рецепторлар ... ... ... қозу ... ... ... ... жолы. Эффектордың рецепторында пайда болған
қозуды сол мүшенің афференттік нерв талшығы қайтадан ... ... , оның нерв ... жеткізеді.Мұндағы нерв орталығы
келген қозуды талдап ... ... ... ... ... ... жалғастыратын жауап қозу пайда болады.
Орталық жүйке жүйесіндегі сенапстар арқылы қозудың жүруі ерекше
болды:
- орталық ... ... қозу бір ... ғана ... ... тек қана постсинапстық бөлімге қарай.
Себебі пресинапстық бөлімнің мембранасы ... ... ... Оны тек қана ... ... ... қозу ... қозудың ырғағы мен күші өзгереді ... ... ... ... ... ... ... пайда болған қозудың ырғағынан өзгеше және оның
күші мен ... ... Ал ... ... ... ... түрлі болады.
- Медиатор синапс арлығына бірінен сон бірі құйылғандықтан оның
концентрациясы, көбейіп, Постсинапстық менбрананың бір ... ... яғни ... қозу ... Синапстан қозу сәл кешігіп өтеді, ... ... ... диффузды жайылып, пост синапстық мембранаға әсер
еткенше, 0,5 секунттай уақыт қажет
- Синапста қозу ... ... да ... ... ... ... ... тоқталғанымен кілеткалық мембранада ол
жинақталып қозуын күшейтеді
- Синапс арқылы қозу ... ... ... соң бірі ... ... ... да, шаршау пайда болады.
Орталық жүйке жүйесіндегі нерв орталықтарының ... ... ... ... ... ... байланысқа нерв клеткаларының жинағына
құралған. Дегенімен мұндай нейрондар жинағына белгілі бір ... ... ... ... тобын байқауға болады. Ондай
нейрондар тобы нерв орталықтары деп ... ... бір ... орындауға қатысатын нейрондар тобын нерв орталықтары дейді.
Нерв орталықтары –функциялды ұғым. ... нерв ... ... бір
қызметті орындауға қатысатын негізгі нейронға қоса, соларға көмекші болатын
нейрондар да бар.
Жүйке жүйесінің маңызы. Адамның ... ... ... оның қызметіне
қарай анықтауға болады.
- мүшелердің бір-бірімен байланыстырып, организімнің бір тұтастығын
іске асырады.
- Денедегі барлық ... және ... ... ... ... ... ортамен байланыстырады;
- Сыртқы ортаның өзгермелі жағдайларына организімді бейімдейді;
- Денедегі барлық клеткалардың, ұлпалардың, мүшелердің, бүкіл
организімнің ... ... ... ... ... Адамның жүйке жүйесі орталық және ... ... ... ... ... ... ... жүйесі ми мен жұлыннан тұрады.
Жұлын омыртқа өзегінде орналасқан, ұзындығы ересес адамда жарты метірге
жуық, салмағы 37-38г. ... ... жағы ... ми мен жалғасады ... ұшы ... І және ІІ бел ... ... ... Жұлын арасы
қосылып кеткен симметриялды оң және сол жақ екі ... ... ... ... 31-33 ... тұрады: 8 мойын, 12 кеуде, 5 бел, 5
сегізкөз және 1-3 құймышақ ... ... ... қос-қостан шыққан нерв
түйіндері екі жұлын нервтеріне айналады.
Адамның миы орталық жүйке жүйесінің ең негізгі маңызды бөлігі. Одан ... ... ... миды ... ішкі ... беттің, мойынның
еттерімен, тілмен, көзбен байланыстырады және сезім мүшелерімен келетін
мәлімметтерді жеткізеді. Бұларға І иіс, ІІ ... ІІІ көз ... ... V ... ... VІІ дыбыс, VІІІ бет, ІХ тіл- ... ... ХІ ... ХІІ ... ... ... миы ми сауытында орналасқан. Ми сопақша ми, көпі, мишық, ... ... ми және екі екі ми ... тұрады.
Сопақша ми- жұлынның үстіңгі жағында орналасқан. Оның ұзындығы 2,5-3 см,
салмағы 7г. Ол екі түрлі қызмет ... ... және ... мида ... қан ... ... шайнау, жұтыну, жөтел, түшкіру,
сілекей шығау, қарын және ... ... ... шығаратын нерв
орталықтары орналасқан және ІХ-ХІІ ми ... ... ... ... ... ... ... орналасқан. Оның ұзындығы 2,5 см.
Ол ... ... ... ... ... жақтарында мишықпен шектеседі.
Сопақша ми мен вароли ... ... ми деп те ... ... ... ... ми тәрізді: рефлекторлық және өткізгіштік қызметтерін атқарады.
Көпірден V, VI ми нервтері шығады және көпір мен ... ... ... VIII ми ... шығады. Жаңа туған нәрестенің сопақша миы мен
көпірдің жалпы салмағы 8г. 7 ... ... ... ... ... аяқталуға
жақындайды.
Сопақша мидың арт жағында мишық орналасқан. Мишық 3 ... ... ... деп ... ... ... және мишықтың екі жарты шарлары.
Мишықтың жарты шарларының үстіңгі ... ... сұр ... ... ... оның ... 1-2,5 мм. ... қыртысы 3 қабат болып
орналасқан нейрондардан ( нерв ... ... І- ... ІІ- ... нанлиялық; ІІІ- ішкі, түйіршік қабаттары.
Мишықтың жарты шарларының ... жері ақ ... ... Ақ ... ... ... ... тығын пішінді және шар тәрізді ядролар орналасқан.
Ортаңғы ми ... ... ... жағында орналасқан. Мұндағы сұр
заттар 4 төбешік түрінде щоғырланған: көзді ... және ... ... және қара ... ... бар.4 ... алғашқы көру орталығы, артқы төмпешіктерінде – алғашқы ... ... ... ... бағдарлау реакциялары
орындалады. Қара субстанция үлестірілген жұтыну, шайнау, саусақтардың нәзік
қимылдарын реттеуге қатысады. Қызыл ядрода ... ... ... ми мен ми ... ... аралық ми орналасқан. Ол екі
төмпешіктен және төмпешік асты аймағынан тұрады. Төмпешіктерді таламус, ... асты ... ... деп атайды. Таламус арқылы мидың барлық
сезгіш жолдары өтеді. Гипоталамус дененің ... ... ... ... ... ... зат ... дененің температурасын,
ашыттық және шөл сезімдерін, барлық ішкі ... ... ... бар. ... ... түзіліп ол нейросекреттер гипофиз
безінде ... ... ... пен ... реттейтін
біріккен орталық болып есептеледі. Гипоталамуста барлық ішкі секрециялық
қызметін реттеуге қатысатын ... бар. ... ... ол ... ... ... реттеуге қатысады. Аралық мидың дамуы 13-15 жаста
аяқталады.
Үлкен ми сыңарлары мидың ең ... ең ... ... Алам ... ... 80процентінің ми сыңарлары алып жатыр. Онда 17 миллиарды ... бар, яғни ... ... жүйесінің нейрондарыынң тең жартысы осы
ми сыңарларына орналасқан. Ми сыңарлары ... ... ... ... ... ... ... отырады. Бұған қоса, біздің санымыз,
ойла қабілетіміз осы ми сыңарларыынң қызметіне ... ... ... ... ... жүйесі ми мен ... ... ... олардың ұлпаларына, клеткаларына тараған нерв клеткалары мен
нерв талшықтарынан тұрады. Шеткі жүйке жүйесі ... ( лат. ... ... деп те ... ) және ... ішкі ... жүйке жүйелеріне бөлінеді.
Жоспары:
Кіріспе:
1.Қозу физиологиясы
2.Нерв клеткасы
3. Рефлекс және түрлері
4.Шеткі және ... ... ... бөлім :
1. Жүйке жүйесінің құрлысы, қызметі, дамуы
Қорытынды:
Пайдаланған әдебиеттер:
1 Дүйсенбин.Қ, З. Алиакбарова. «Жасқа сай физиология және мектеп гигиенасы»
Алматы, 2003
2 Қ.С. ... И.М. ... ... мен ... физиологиясы». Алматы,
2000
3 А.Г.Хрипкова «Жас өспірім физиологиясы» 1978

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Орталық жүйке жүйесінің физиологиясы6 бет
Бауыраяқтылар – gastropoda11 бет
Діни психология40 бет
Жас ерекшелік физиологиясы6 бет
Жас физиологиясы және мектеп гигиенасы пәнiнен дәрістер20 бет
Жұлын ми сұйықтығының циркуляциясы7 бет
Ой еңбегі19 бет
Психологияның дербес ғылым ретінде қалыптасуы мен дамуы3 бет
Таспа құрттар класы – cestoda6 бет
Үй қояны15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь