Өнімнің өзіндік құнының және кәсіпорындардың қаржы нәтижелерінің статистикасы

1. ӨНІМНІҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫНЫҢ ЖӘНЕ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚАРЖЫ НӘТИЖЕЛЕРІНІҢ СТАТИСТИКАСЫ
1.1. Өнімнің өзіндік құнының ұғымы және статистиканың міндеттері
1.2. Өнімнің өзіндік құнының деңгейінің және динамикасының (жоспар орындалуының) көрсеткіштері.
1.3. Өзіндік құнның құрылымын зерттеудің негізгі бағыттары мен әдістері
1.4. Кәсіпорындардың қаржы нәтижелерінің статистикасы.
Өнімнің өзіндік құны деп белгілі көлемде және құрамды өнім шығаруга байланысты ақша түрінде көрсетілгей шыгынды айтады. Жалпы көлеміне шаққан шығынға қоса өнімнің бір дарасын өңдеуге кеткен шығын¬ды да есептейді, яғни өнімнің бір данасының (бірлігінің) өзіндік құнын табады.
Өзіндік құнның негізгі еқі түрі (категориясы) бар:
- өндірістік өзіндіқ құн басқаша айтқанда кәсіпорынның өзіндік құны;
- ақшалай өзіндік құн, басқаша айтқанда толық өзіндік құн.
Өндірістің өзіндік құны деп өнімнің өңделу процентіне байланысты алғашқы өндірістік операциядан бастап, өнім дайын боған кезге дейінгі кәсіпорын шығарған шығындардың көлемін айтады. Өндірістік өзіндік құнды өнімінің әр данасы бірілігі және жалпы өнімнің көлемі бойынша талбуға болады.
Өндірісітік процестен шыққан өнімді әдетте қоймаға немесе тапсырыс берушіге тікелей жібереді. Өнімді қоймада сақтау мен жүк түрінде жөнелтуге байланысты болатын шығындар өндірістен тыс шығындар деп аталады.
Егер өндіріске шыққан шығындарға өндірістен тыс шығындарды қосса, онда өнім шығаруға байланысты кеткен шығындардың толық көлемін табамыз. Осы толық шығындарды өнімнің толық өзіндік құны деп айтады.
Өнімнің толық өзіндік құнын өнімнің әр данасы (бірлігі) және барлық тауарлы өнімнің көлемі негізінде есептеуге болады. Өзіндік құнның мөлшерін, құрамын, динамикасын зерттеуге қажетті бастапқы мәліметтерді статистиканың бухгалтерлік есеп мәліметтерінен алады.
        
        1.  ӨНІМНІҢ ӨЗІНДІК ҚҰНЫНЫҢ ЖӘНЕ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚАРЖЫ НӘТИЖЕЛЕРІНІҢ
СТАТИСТИКАСЫ
1.1. Өнімнің өзіндік құнының ұғымы және ... ... құны деп ... көлемде және құрамды өнім ... ақша ... ... ... ... ... ... шаққан
шығынға қоса өнімнің бір дарасын өңдеуге кеткен шығынды да есептейді, ... бір ... ... ... ... табады.
Өзіндік құнның негізгі еқі түрі (категориясы) бар:
- өндірістік өзіндіқ құн ... ... ... ... ... ... өзіндік құн, басқаша айтқанда толық өзіндік құн.
Өндірістің ... құны деп ... ... ... байланысты
алғашқы өндірістік операциядан бастап, өнім дайын боған кезге дейінгі
кәсіпорын шығарған ... ... ... Өндірістік өзіндік құнды
өнімінің әр данасы ... және ... ... ... ... талбуға
болады.
Өндірісітік процестен шыққан өнімді әдетте ... ... ... ... жібереді. Өнімді қоймада сақтау мен жүк түрінде жөнелтуге
байланысты болатын шығындар өндірістен тыс шығындар деп ... ... ... ... ... тыс ... қосса, онда
өнім шығаруға байланысты кеткен шығындардың толық көлемін табамыз. ... ... ... толық өзіндік құны деп айтады.
Өнімнің толық өзіндік құнын өнімнің әр данасы (бірлігі) және барлық
тауарлы ... ... ... ... ... Өзіндік құнның мөлшерін,
құрамын, динамикасын зерттеуге қажетті бастапқы мәліметтерді статистиканың
бухгалтерлік есеп мәліметтерінен алады.
Өзіндік құнның мәліметтерін ... ... алып ... алдында мынадай міндеттер тұрады:
1. Өнім шығаруға шыққан шығындардың жалпы көлемін және өнімнің ... ... ... ... ... бір теңгесіне келетін шығынның
мөлшерін есептеу;
2. Өзіндік құнның көрсеткішінің жоспарлы орындалуын немесе динамикасын
зерттеу;
3. ... ... ... ... және ... ... ... өзіндік құннын динамикасын анықтау;
4. Динамикаға әсер ететін факторларды табу;
5. ... ... ... ... болған факторлардың әсерін
есептеу;
6. Өнімнің өзіндік құнын болашақта төмендету резервтерін іздеу.
Кәсіпорындар мемлекеттік статистика органдарына ... ... ... ... ... ... ... береді. (Өнеркәсіптің,
кәсіпорнының, өндірістік бірлестіктің өнімінің ... құны ... ... ... ... ... және динамикасының
(жоспар орындалуының) көрсеткіштері.
Өнімнің өзіндік құнын зерттеу әр бөлек өнімдердің бір ... ... құны ол егер әр ... өнім шығарылған және ... ... ... ... ... түрлері өзгеріп отырған
кезде тауарлы өнімдердің бір теңгесіне шайққандағы шығынның ... ... бір ... ... ... шығынның орташа мөлшері өнімнің
бір түрінің барлық ... ... ... өнімнің заттай өлшем
бірлігімен ... ... ... ... q – деп ... ... өлшеммен, өлшенген құралын:
z – деп өнімнің бір данасына (бірлігіне) шаққан шығынды;
qz – деп ... ... ... ... ... ... ... бір данасының өзіндік құнын былай табады:
Бұл көрсеткішті қолдана отырып ... ... ... құнның төмендеуінен болған үнемнің мөлшерін табуға болады.
Талдауға пайдаланылатын әдістердің біренеше түрі бар. Олардың ішінен
қайсысын таңдап алу кәсіпорындар ... ... ... ... ... бірнеше нұсқа (вариант) болуы мүмкін:
1. Бір кәсіпорында өнімнің бір түрі ғана өңделеді;
2. Бірнеше кәсіпорындар бір уақытта ... бір ... ғана ... Бір ... өнімнің бірнеше түрі шығарылады;
4. Бірнеше кәсіпорындарда өнімнің әр түрі шығарылады.
I. Егер бір кәсіпорында өнімнің бір түрі ғана шығарылса, сол ... ... ... ... ... құны және ... ... және негізгі өзіндік құны және ... ... ... ... ... ... мөлшері белгілі болса, сонда мынадай
көрсеткіштерді табуға болады:
1. Өнімнің өзіндік құнының жоспарланған динамикасы:
,
2. ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын төмендету жоспарынын орындалуы:
,
4. Жоспарланған үнемнің мөлшері (шығарылған ... ... ... тыс ... ... ... ... құны есептік мерзімде ... ... ... ... нәтижесінде болған үнемнің толық
мөлшері:
,
Осы үнемнің ... ... да ... ... ... ... бір түрі ... Есептік мерзімде оның
5000 данасы шығарылды. Осы өнімнің өзіндік кұны базис мерзімінде 200 теңге
болған, ... ... ... құны 192 ... болады деп жоспарланды, ал
шын мәнісінде есептік мерзімдегі осы өнімнің өзіндік құны 182,4 теңгеге ... ... ... ... ... ... құнның жоспарланған динамикасы
іz ж/о= 192:200 = 0,96 (96%), яғни базис мерзімге ... ... 4%- ке ... ... ... құнның негізгі динамикасы
іz 1/0= 182,4:200= 0,912 (91,2%). шын мәнінде есептік мерзімде өткен
мерзімге қарағанда өнімнің өзіндік құны 8,8%- ке ... ... ... ... ... орындалуы
іг 1/ж= 182,4:192 = 0,95 (95%) – ... ... ... ... деңгейі 5%- ке төмендеді;
4) Өзіндік құнның төмендеуіне байланысты болған үнем:
а) жоспарланған
∆Эжт = ... = - 40 000 ... ... ... ... = - 48 000 ... ... мөлшері
∆Этолык= (182,4-200)*5000 = - 88 000 теңге:
Тексеру: ∆Этолык= - 40 000+ (- 48 000) = - 88 000 ... ... бір түрі ... ... шығарылған кезде өнімнің
өзіндік құнының орташа деңгейін, дикамикасын және үнем ... ... ... ... ... ... ... құнының орташа деңгейі:
2) өзіндік құнның динамикасы:
Бұл жерде: Іz а.к. - өнімнің өзіндік құнының ... ... ... бір ... ... ... өнімнің барлық
кәсіпорындарда шығарылған өнімнің
ішіндегі үлес салмағы.
Барлық кәсіпорындардағы шығарылған өнімнің өзіндік құнының ... ... ... өнімнің өзіндік құнының және олардың үлес
салмағының өзгеруіне тәуелді. Әр ... ... ... тұрақты
құрамды индексі мен құрамында болған жылжымалық ... ... ... Іг т. к. - ... өзіндік құнының динамикасының тұрақты
құрамды индексі.
Бұл жерде: Ік.ж. - ... ... ... ... әр ... шығарып жатқан өнімдер ішіндегі өзгерістің әсерін көрсеткен индекс
(құрамында-жылжымалылық ... ... ... өнімнің өзіндік құнының өзгеруіне байланысты табылғанүнем жұмсалып
кеткен шығынның мөлшері):
а) кәсіпорын әдісінің арқасында есептелетіні:
б) халықшаруашылығы әдісінің арқасында есептелетіні:
Бірінші әдіспен ... ... ... ... кәсіпорындар шығысынан,
ал екінші әдіспен барлық халық шаруашылығы тұрғысынан алынған үнем болып
келеді.
Осы көрсеткіштер мен тәжірибеде, ... ... ... ... оны
мысалмен көрсетейік. Айталық, екі кәсіпорында өнімнің бір түрі ... Екі ... ... ... және оған ... ... ... (11.1- кестенің 1, 3.5.7- бағаналарын қараңыз).
Екініші, төртінші, алтыншы және сегізінші бағаналардағы әр ... ... үлес ... мен ... құнының бір тоннға шаққан
кезіндегі мөлшерін табайық:
Жеке және жалпы құрамы ауыспалы ... ... ... ... басқаша
(84%).
Бұл мәліметтерді 9- шы графаға жазамыз.
Осы жоғарыда ... ... ... бірнеше қорытынды жасауға
болады:
1. Бірінші зауытта екіншісіне қарағанда өнімнің өзіндік кұны ... Екі ... да ... ... ... ... ... соның ішіңде бірінші зауыттағы өзіндік құн екінші зауыттағыға
қарағанда біршама ... ... ... 0,3%-ке, ал екіншісінде-
6,7%-ке төмен түсті;
3. Әр ... ... ... ... ... қарағанда біраз
өзгеріс болғаны байқалады: бірінші зауытта шығарылған өнімнің өзіндік
салмағы 50%- тен 70%- ке ... ... ... зауытта керісінше, 50% тен 30%-
ке дейін төмендеді. Бұл жерде өнімнің құрамында ... ... екі ... ... ... өзіндік құнның төмендеуіне жақсы әсер етті. ... екі ... ... ... құнының өзгеруін есептегенде оңың
төмендеу көрсеткіші 16%, яғни әр зауыттардаға төмендеуден көп болды.
Енді ауыспалы ... ... ... әсер ... ... ... көрсетейік:
(88,4%)
басқаша
(88,4%)
(95%)
басқаша
(95%)
Тексеру: Іz a. қ. = Іz т. қ. * Іқ.ж = 0,884*0,95 = 0,84 ... ... ... ... ... ... ... есептейік:
1 зауыт: ∆zq2 = (z1-z0)*q1 = (300-350)* 1400 = -70 000 ... ... ∆zq2 = ... *600= -18 000 ... зауыт бірге: ∆zq2 = -70 000+ (-18 000)= -88 000 теңге:
Басқаша:
Өнімнің құрамында болған өзгерістің арқасында қосымша үнем екә зауыттың
бірлестігі ... ... ... ... жалпы табылған пайданың көлемі мынадай болады:
Осы үнемді халықшаруашылығы көзқарасьшан табылған пайда ... ... ... ... табуға болады:
(Әр зауытта өнімнің өзіндік құнының төмендеуі арқасында табылған
пайданы 10 және 11 ... ... ал ... ... ... ... ... 12 және 13 бағаналарға жазайық).
III. Бір мекемеде өнімнің бірнеше түрі шығарылган ... оның ... ... ... табады:
Өзіндік құнның төмендеуі негізінде - табылған пайданың көлемін былай
табады:
ІV. Бірнеше кәсіпорындарда өнімнің әр түрі шығарылса, ... ... ... және табылған пайданың көлемін екі ... ... ... әдістерімен есептеуге болалы.
Өндірістік зауыттық әдіс:
Халықшаруашылығы әдісі:
Кесте 11.1
Бір түрлі өнім шығаратын екі зауыттың әрекетінің мәліметтері
|Зауыт ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... | | ... |өзгеруіне ... ... ... | | ... ... болған |базис мерзімдегі |
|№ | | ... ... (-) ... ... ... |
| | | | ... жұмсал- |құнның өзгеруіне |
| | | | |ған ... (+), ... ... |
| | | | ... |үнем (-) немесе |
| | | | | ... ... (+) |
| ... ... ... ... |
| ... |нің |ның ... |
| ... мың ... салмағы |q0 z0 |
| ... q0 |dq0 | |
| | ... |бір ... ... |бір ... |
| | ... дана |өзіндік құны,|көлемі |өзіндік құны, |
| | | ... | ... ... | А |1000 |8 |1800 |6 |
| |Б |200 |40 |240 |36 |
| |В |- |- |60 |34 |
| |Д |500 |25 |- |- ... |А |600 |10 |800 |8 |
| |Б |- |- |120 |44 |
| |Г |100 |20 |160 |14 |
| |В |150 |40 |- |- ... ... құнының өзгеру индекстерін есептеген кезде Базистік
және есептік мерзімде шығарылған өнім ... ... ... ... ... түрі деп ... өнім екі әдіспен есептеледі:
- зауыттық әдіспен салыстырмалы түрлерін әр зауыттың ... ... де ... өнімді жатқызады. Біздің мысалымызда бірінші зауыт
бойынша салыстырмалы өнімнің түрлеріне өнімнің "А" және "Б", ал ... "А" және "Г" ... ... ... ... ... салыстырмалы өнімнің түрлеріне екі
мерзім бойында бір бірлестікке кіретін зауыттардың біреуінде ... ... ... ... ... ... мысалымызда салыстырмалы
өнімдерге "А", "Б", "В", "Г" түрлері енеді. Ал "Д" түрі ... ... ... ... ... не ... зауытта
өнімнің бұл түрі шығарылмауына байланысты кірмейді.
Енді әр зауыт және бірлестік ... ... әдіс пен ... құнының өзгеруін есептейік:
(81%)
(77,1%)
(79,7%)
Енді бірлестік бойынша өзіндік ... ... ... есептеп көрейік ол үшін ең бірініші өнімнің әр түрінің бірлестііс
бойынша орташа өзіндік ... табу ... ... ал ... ... ... мерзімде өнімнің
бұл түрі шығарылмайды.
40 теңге;
40 теңге; 34 ... ... 14 ... өзіндік құнын талдауға қолданылған, ... ... ... ... бір данасының өзіндік құнымен ғана байланысты.
Егер бір мерзімнен басқа бір мерзімге ... ... ... түрлері
аз болса, бір түрінің орнына ... ... өнім ... ... ... өзіндік құнының көрсеткішіне тұрақталған ... ... ... көптеген түрлері есептен шағып қалады.
Соған байланысты өзіндік құнның ... ... ... ... бір ... келетін шығын деген көрсеткіш қолданылады.
Бұл көрсеткішті былай есептейді:
Бұл жерде: - тауарлы ... ... ... ... ... шығын,
теңге;
- тауарлы өнімнің көлемі, теңге.
Бұл көрсеткіштің төрт түрі бар:
1) Жоспарланған тауарлы өнімнің бір теңгесіне қатысты ... ... ... ... ... ... бір теңгесіне шын мәнісінде шыққан
шығын:
3) Нақты шығарылған, жоспарлы көтерме ... ... ... бір теңгесіне кеткен, жоспарда белгіленген ... ... ... ... ... жоспарлы бағамен өлшенген тауарлы өнімнің теңгесіне
шаққанда шыққан шығын:
1.3. Өзіндік құнның құрылымын зерттеудің негізгі ... мен ... ... ... ... ... қорлардың тозуынан басқа
материалдық шығындар мен сырттан көрсетілген барлық (материалдық және
материалдық ... ... ... ... ... қолдану деп атайды.
Өзіндік құнның құрылымын зерттеу және әр ... ... ... оның ... бір ... табу – ... алда
тұрған басты міндеттердің бірі. Өзіндік құнның құрылымын ... ... ... ... ... ... емес.
Өзіндік құнның құрылымын екі бағытта зерттейді:
1) экономикалық ... ... ... ... (статьялары) кесімінде.
Бірінші бағыт өзіндік құнның құрамына қанша материалдық шығын ... тірі ... ... ... ... ... бағытта бір жерде (цехта,
кәсіпорын бойынша) және қандай шығындар ... ... ... кіргенін
қарастырады. Өзіндік құнның құрылымын екінші бағыт негізінде зерттегендегі
әрекет – ... ... ... ... ал ол статьяларда тірі
және өткен еңбектің шығынына ие ... ... ... ... бөлгенде ол әр статьяның кіруі
арқылы болған үнем ... ... ... ... ... берді, әр
статьяның жалпы үнемге немесе артық шығынға әсерін көрсетеді.
Өзіндік ... ... ... керекті мәліметтерді №1-С
статистикалық есептен (өзіндік құн ... ... ... Әр ... ... ... өзгергендігін және сол өзгерістің өзінде құнның жалпы
өзгеруіне ... әсер ... ... ... (3- кестені қараңыз).
Кесте 11.3
Тауарлы өнімнің өзіндік құнының құрамы
(Калькуляциялық ... ... ... ... ... ... мерзімде нақты |Өнімінің өзіндік құнының|Үнемі немесе артық |Негізделген |
|баптары (статьялары) ... ... өнім ... (%) ... |өзіндік құнның |
| |(мың ... | | ... |
| | | | ... ... ... ... |жоспардағы |негізделген |мың теңге |%-те (гр5:|гр5*100 |
| ... ... ... |өзіндік |гр 2- гр ... | |
| ... ... ... (гр |құнмен (гр | | | |
| ... ... ... |2:гр2) | | | |
| |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... мен ... |3240 |45,0 |41,5 |-360 |-10,0 |-4,5 ... ... |400 |420 |5,0 |5,4 |+20 |+5,0 |+0,25 ... отын мен ... | | | | | | ... Өндіріс жұмысшыларының |1600 |1680 |20,0 |21,5 |+80 |+5,0 |1,00 ... | | | | | | | ... ... ... ... |- |40 |- |0,5 |+40 |- |+0,50 ... Цех ... |1200 |1260 |15,0 |16,2 |+60 |+5,0 |+0,75 ... ... ... | | | | |-30 |-2,88 |-0,38 ... |1040 |1010 |13,0 |13,0 | | | ... ... ... |7840 |7650 |98,0 |98,0 |-190 |-2,42 |-2,38 ... құны (1+2+3+4+5+6) | | | | | | | ... ... тыс ... |160 |150 |2,0 |1,9 |-10 |-6,25 |-0,12 ... ... ... өзіндік |8000 |7800 |100,0 |100,0 |-200 |-2,5 |-2,5 ... (7+8) | | | | | | | ... ... 1.2 ... ... ... ... алынған. Осы кестенің 3 және 4 бағаналарында тауарлы өнім ... ... ... ... ... ... ең көп шығын
шикізат пен материалдарга қатысты болатынын көреміз. ... үлес ... ал одан ... көп ... ... ... ... әрі кешендік статьяларда керсетілген шығындармен байланысты.
Бесінші және алтыншы бағаналарда әр бөлек статьялар ... ... және ... ... ... түрде көрсетілген, яғни
есептелген. Ол төмендегі мәліметтерден анық көрінеді.
200 мың теңгеге тең ... ... ... ... ... шығынның
жоспарланған өзіндік құнның мөлшеріне қатысты табылған үнемі шикізат пен
материалдарды үнемді жұмсаудан ... Оған қоса ... ... ... мен ... тыс шығынды үнемді пайдалану толық
өзіндік құнын,.үнемдеуге дұрыс әсер ететінін көруге ... ... ... ... ... төлеумен, цех шығынымен, ақау
жіберілуімен тығыз байланысты. Егер осы ... ... ... ... деңгейде кеткен болса, онда өнімнің толық өзіндік
құны 200 мың ... ... 400 мың ... ... түсетін еді.
7- ші бағанада жеке баптардағы шығындардың толық өзіндік ... ... ... өлшенген) әсерінің мөлшерлері есептеп
көрсетілген.
Өнімнің өзіндік құнының құрамы мен құрылымын зерттегенде, ... ... ... ... артық жұмсалғанын) тапсақ
статистикалық терең талдау жүргізе ... ... ... және ... жеке ... шығындардың үнеміне немесе артык ... ... ... ... ... ... құрамына кіретін шығындардың арасында, әдетте
ең көп ... ие ... ... ... отын мен энергияны
пайдалануға және еңбекақыға ... ... ... Жоғарыда
қаралған мысалда олардың үлес ... 70%- ке ... ... ... енді сол ... ... ... әсер еткен
факторлардың накты әсерін табу үшін талдау әдістерін колдана отырып зерттеу
жүргізейік.
Шикізат материал, отын, бу, ... ... мен ... да ... ... бір бірлігіне (данасына) шыкқан шығын көлемі олардың
шыққан заттай мөлшеріне (меншікті шығынына) және ... ... ... бір ... ... ... меншікті шығынынға деп,
ал материалдың бір бірлігін дайындауға кеткен шығынды дайындау бағасын- ... ... онда ... ... шығынды mS деп, егер барлық
жасалған өнімнің көлемімен ... онда ... өнім ... ... ... деп ... ... мерзімде нақты шыққан материалдық ... ... ... ... ... өзгергендігін былай табады:
а) Салыстырмалы түрінде:
б) обсалютті ... ... ... әсер ... ... ... ... дайындау бағасының әсері былай табылады:
Мешікті шығынның ... ... ... абсалютті мөлшерде:
2. Дайындау
бағасының әсері:
а) Салыстырмалы түрінде;
;
б) абсалютті мөлшерде:
Бұл әдісті жоғарыда айтылғандай жалғыз ... ... ... сол ... ... отын, бу, электрэнергиясы басқа да материалдық
шығындар шығынының өзгеруін талдауға да пайдалануға ... ... ... мерзімде 5000 дана өнімнің бір түрі арылды,
оған материалдың екі түрі кетті. Материалдардың меншікті ... ... ... ... ... ... ... 11.4
|Материалдардың |Меншікті шығын кг данасы|Материалдың 1 кг дайындау ... | ... мың ... |
| ... ... ... мерзімде |есептік |
| ... ... | ... ... |0,40 |1,28 |0,56 |0,53 ... |0,16 |0,15 |0,80 |0,78 ... 5000 данасынынан шыққан меншікті шығыны мен ... ... ... ... ... меншікті шығыны және дайындау бағасының ... ... ... 24,6% ... ... мөлшермен ол 433
мың теңге болды.
Меншікті шығынның азаюына байланысты материалдық шығынның ... ... ... ... ... ... ... – 1384= - 57 мың теңге.
Тексеру: ImS = Im * ІS = 0,786*0,959 = ... ... ... ... төмендеуі көбінесе материалды
үнемдеп жұмсаудың арқасында іске асқан, ал ... ... емес ... ғана ... ... ... арқылы аздап үнем жасауға болады.
Енді өнімнің өзіндік ... ... ... ақы ... ... шығындардың өзгеруіне әсер ететін факторлардың ... ... ... ... ... шығынның мөлшерін еңбекақы деңгейінің
өнімнің бір бірлігін ... ... ... ... еңбек сыйымдылығына
көбейту түрінде көрсетуге болады. Егер ... ... бір ... ... деңгейін 3 деп, ал еңбек сыйымдылығын t- ... онда ... ... байланысты өзіндік құнға кіретін шығынды
деп, ал шығарылған ... ... ... ... онда оны деп ... болады. Осыдан көрініп тұрғандай,
еңбекақы төлеуге қатысты шығын көлемінін өзгеруі ... ... ... ... ... өнімділігінің) өзгерісімен тікелей байланысты.
Еңбекақы төлеуге қатысты шығындар:
а) салыстырмалы түрде:
б) абсолютті мөлшері:
Жеке факторлардың әсерін былай табамыз:
1. Еңбек ақы деңгейінің өзгеруінің ... ... ... абсолютті мөлшері:
2. Еңбек сыйымдылығы (еңбек өнімділігі) өзгеруінің әсері:
а) салыстырмалы түрінде:
б) абсолютті мөлшері:
Мысалы, есептік мерзімде кәсіпорында өнімнің бір ... 5000 ... Сол және ... ... ... ... және еңбек ақы
деңгейінің мөлшерлерінің мәліметтері (11.5- ... ... ... ... ... ... шыңынның өзгеруі және оған әсер ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |5,0 |4,0 ... ... ... ... |30,0 |3,2 ... ақы төлеуге байланысты шығынның өзгеруін есептейік:
(85,3%);
∆3t = 640000 – 750000 = - 110000 ... ақы ... ... ... = 800000 – 750000 = + 50000 ... ... өзгеруінің әсері:
(80,0%)
∆3t1 = 640000 – 800000 = - 160000 ... І3t = ... ... = 50000 + (– 160000) = - 110000 ... сома (110000 ... ... ... өсуі нәтижесінде табылған
жалпы үнемді көрсетеді.
1.4. Кәсіпорындардың қаржы нәтижелерінің статистикасы.
Кәсіпорындардың ... және ... ... әрекеттерінің қаржы
нәтижелері негізгі абсолюттік және қатынастың көрсеткіштерімен сипатталады.
Бұл көрсеткіштерге пайда және ... ... ... ... ... қаржы нәтижелерінің абсолюттік көрсеткіштерін
есептегенде және талдағанда олар мынадай көрсеткіштерге бөлінелі:
- сатылған ... ... ... ... сатылған өнеркәсіп өнімінен түскен пайда;
- басқа ... ... ... ... ... ... пайда;
- кәсіпорынның барлық шаруашылық әрекетінің арқасында табылған пайда;
соның ішінде:
- баланстық пайда;
- ... ... ... тауарлы өнімнің пайдасын сол ... ... ... ... құнының айырмасы ретінде табады. Басқа ... ... ... ... ... коссақ, онда барлық сатылған
өнімнің пайдасын табамыз.
Баланстық пайданы сатылған өнімнен табылған пайдаға ... ... ... ... ... ... расчеттық (есеп айырысу) пайдасын ... ... ... кезек күттірмейтін төлемдерді шегеріп табады.
Баланстық пайданың негізгі бөлігін құрайтын тауардың ... ... ... ... бірнеше фактордың атап айтқанда көтерме ... ... ... ... ... және ... ... Әр фактордың өзгерісі сатудан түскен пайданың
көлемін өзгертеді. Әр фактордың өзгеруі нәтижесінде болған ... ... ... есептеу келесі шартты мысалда қарастырылған.
Кәсіпорын бойынша есепті кезеңде келесі ... ... мың ... ... қараңыз).
Кесте 11.6.
|Көрсеткіштер |Жоспар бойынша ... ... ... |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... | ... |1 |2 |3 ... тауарлық | | | ... ... | | | ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... | | | ... ... жоспардан ауытқуы:
мың теңге.
Көтерме бағалардың өзгеруінің пайданың жалпы өзгерісіне әсері:
мың теңге.
Өзіндік құнның өзгеруінің әсері:
мың ... баға ... ... сату көлемінің жоспардан
ауытқуының әсері:
Шығарылған өнімнің ассортиментінің өзгеруінін әсері:
немесе:
Тауарлы өнімді сатқаннан түскен ... ... ... ... = ∆П1 +∆П2 + ∆П3 +∆П4 = - 92,4 + 90,0 + 41,952 + 4,448 = 44,0 ... пайдалылығына қатысты ... ... ... Бұл ... ... ... ... рентабельділігінің көрсеткіштері ажыратылады. Өз кезегінде
кәсіпорынның рентабельділігінің деңгейі жалпы және ... ... ... тауарлы өнімнің рентабельділік деңгейін сатқаннан түскен
пайданың сатылған тауарлы өнімнің толық өзіндік құнына бөліп табады:
(%)
Кәсіпорынның ... ... ... баланстық пайданың
өндірістік негізгі қорлар мен айналым қорларының орташа калдығының орташа
құнына, соның ішінде тауарлы-материалдық ... ... ... ... ... ... ... қатынасы ретінде табады:
(%)
Өнеркәсіптің есеп айырысу рентабельділігінің деңгейін есеп айырысу
пайдасының көлемін барлық өндірістік ... ... орта ... бөліп
табады. Егер біраз өндірістік қорларға ... ... ... сол
қорлардың құнын есепке алмайды.
Пайданың және рентабельділіктің көрсеткіштерін ... жоын ... Бұл ... ... 11.6- ... ... мысалдың жалғасы
болып табылады. Бастапқы және есептелген мәліметтер 11.7- ... ... ... ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... |1 |2 |3 |4 ... ... ... сатудан түскен| | | | ... мың тг. |736,0 |780,0 |44,0 |106,0 ... ... емес ... | | | | ... ... ... мың тг. |16,0 |15,6 |-0,4 |97,5 ... ... басқа нәтиже, мың тг.|-2,0 |0 |+2,0 |- ... ... ... | | | | ... |750,0 |795,6 |45,6 |106,1 ... ... ... ... | | | | ... төлемдер, мың тг. |300,0 |305,6 |5,6 |101,9 ... Есеп ... ... мың тг |450,0 |490,0 |40,0 |108,0 ... Негізгі өндірістік қорлардың | | | | ... құны және | | | | ... ... | | | | ... ... қалдығы, мың | | | | ... |5000,0 |5200,0 |200,0 |104,0 ... Есеп ... ... | | | ... ... | | | | ... барлық қорлардың | | | | ... ... тыс ... | | | ... ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... өнімнің |4800,0 |4900,0 |100,0 |102,0 ... ... құны мың тг. | | | | ... ... ... өнімнің |7360,0 |7500,0 |140,0 |101,0 ... ... % | | | | |
| | | | | ... ... ... |10,0 |10,4 |0,4 |104,0 ... ... % | | | | |
| | | | | ... ... есеп ... | | | | ... ... % |15,0 |15,3 |0,3 |102,0 |
| | | | | |
| | | | | |
| |9,375 |10,0 |0,625 |106,7 |
| | | | | ... ... және ... ... ... ... қатысты:
Кәсіпорынның жалпы рентабельділігінің өзгеруіне жоғарыда көрсетілген
факторлардың өзгеруі әсер ... Егер КП бал – ды "а" деп, rсат. ... ды "в" деп, ... қор ... – ды деп ... ... ... әсерін былай табуға болады:
1. Фактор "а" өзгеруінің ... ... ... Фактор "в" өзгеруінің әсері:
Қатынасты түрде:
Абсолюттік мөлшері:
3. Фактор "с" өзгеруінің әсері:
Қатынасты түрде:
Абсолюттік мөлшері:
r баланстың жалпы өзгерісі:
Қатынастты түрде:
Абсолютті түрде:

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақ тіліндегі терминдік атаулар мен ұғымдарды білдіретін лингвостатистикалық сөздер мен сөз тіркестері»29 бет
«Құқықтық статистика»11 бет
Ықтималдық теориясы9 бет
Қауіп-қатерді бағалау нәтижелерінің статистикалық өңдеу3 бет
Әлемдегі алты туристік аймақтың халықаралық туризмнің даму деңгейі бойынша анализі4 бет
"Өнімнің өзіндік құнын талдау."4 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Азық–түлік өндіруші кәсіпорындардың маркетингтік іс-әрекетін талдау79 бет
Акционерлік кәсіпорындардың дамуы және экономикалық тиімділігі58 бет
Ауылшаруашылық өнімнің дамуы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь