Қостанай облысы Восточный ауылының ірі масштабты топырақ картасын құрастыру қағидалары


КІРІСПЕ

1 ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫ ВОСТОЧНЫЙ АУЫЛЫНЫҢ ТОПЫРАҚ ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ӨЗГЕРУІНЕ ФАКТОРЛАРДЫҢ ӘСЕРІ

1.1 Жер бедері
1.2 Климаты
1.3 Гидрография
1.4 Өсімдіктер жамылғысы


ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Топырақ картасы белгілі бір ауданның топырақ жамылғысының бейнесін көрсететін арнайы карта. Онда топырақтардың жер бетінде орналасу ерекшеліктерін көруге болады.
Барлық карталар сияқты, топырақ картасын құрастыру математикалық заңдылыққа негізделген. Оларға карта масштабы, геодезиялық проекция, тірек нүктелері және карта ернеулері жатады.
Жер бетіндегі әртүрлі денелер мен құбылыстарды бейнелеу үшін ерекше графиктік әдістер мен генерализациялау тәсілдері қолданылады.
Топырақ картографиясы тектік топырақтанудың өзінше дербес бір бөлімі болып саналады. Онда ол топырақ карталарын зерттеу, оларды жасау және қолдану әдісін жан жақты қарастырады. Топырақ картографиясы топырақтардың жіктелінумен өте тығыз байланысқан. Топырақ картографиясы топырақтардың географиясының дамуы мен олардың кеңістікте таралу заңдылықтарын анықтаудағы маңызы өте зор. Топырақтардың жіктелінуі мен географиясы топырақ картографиясының ғылыми негізі болып саналады.
Қазіргі кездегі агрономиялық ғылым топырақтағы химиялық, физикалық процесстерді толық зерттеп, оның нәтижелері ауылшаруашылық дақылдарынан мол өнім алу үшін пайдаланылуда. Өндіріс талабына сай қазіргі кезде топырақты зерттеу ғылымы өз алдына агрономияның жеке саласы болып қалыптасып келеді.
Топырақ картографиясы топырақтану ғылым саласының барлық бөлімдер жетістіктеріне сүйенеді. Сондықтан оның даму деңгейі, осы ғылым саласындағы қазіргі кезеңдегі жетістіктер нәтижесіне сүйенеді және олармен бірге дамиды.
Жерді тиімді пайдаланып , оның құнарлығын сақтау үшін топырақтың құрамы мен қасиетін білу керек. Сондықтан бұл жұмыстың негізгі міндеті топырақтың кейбір ерекшеліктеріне қысқаша тоқталып, олардың титері жөнінде, масштабына қарай карталарды топтастыру және топырақ картографиясы туралы қысқаша мағлұматтар беру. Сонымен қатар Қостанай облысы Восточный ауылдық аймағының географиялық орналасуына сипаттама берілген.
Восточный ауылдық аймағының топырағын картографиялаудың негізгі мақсаты – жер бетінің топырақ жамылғыларын, ондағы топырақтар мен олардың жаралуына қатысты факторлар арасындағы қарым – қатынастар заңдылықтарын анықтай отырып, солардың нәтижелеріне сүйене отырып Восточный ауылының топырақ картасын жасау.
1. Қазақ Ұлттық Энциклопедия - Алматы, 2005. – 4 том.

2. Болатханова З.А. Агроклиматические ресурсы Кустанайской области.-
Кустанай : Гидрометеоиздательство, 1998. – 115б.

3. Почвы Казакстана , вып.6 Кустанайской область – Алматы: Наука Каз,
1995. – 772б.

4. Инструкция по проведению крупномасштабных почвенных изысканиий
земель РК. – Алматы: Госкомзем МСХ РК, 1995.- 552б.

5. Елешов Р.Е., Елемесов Ж.Е., Мұхамедкәрім Х.М. Көбенқұлов К.К.,
Топырақ картографиясы. – Алматы: «Агроуниверситет», 2004. – 140б.

6. Николаевская Е.М. Полевое картографирование географических
Исследованиях. – М: Издательства Московского Университета, 2001. – 415б.

7. Тазабеков Т.Т. Қазақстан топырағы. – Алматы: «Қайнар», 2002. – 140б.

8. Тазабекұлы Т.Т. Топырақтану түсіндірме сөздігі. – Алматы: «Рауан», 1999. –
210б.

9. Рысбеков Қ.Б. Геоақпараттық жүйе негіздері. - Алматы: КазҰТУ, 2007. –
165б.

10. Евтеев О. А. Проектирование и составление социально-
экономических карт. – М: Изд. Московского университета, 2000. – 450б.

11. Салищев К. А. Картоведение.- М: Изд. Московсковского университета,
1999. – 320б.

12. Дополнения к систематическому списку почв равнинной территории
Республики Казахстан. – Алматы: Госкомзем РК, ГосНПЦзем, 1997. – 300б.

13. Почвенная карта территории Восточненского сельского округа земель г.
Аркалык Костанайской области, М 1:25000. - Алматы Фонды ДГП
КИОНПЦзем, 2008. – 520б.

14. Почвы территории Восточненского сельского округа земель г. Аркалык
Костанайской области и рекомендации по их использованию (отчет). –
Алматы: Фонды ДГП КИОНПЦзем, 2008. – 450б.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

География факультеті

Геоморфология және картография кафедрасы

Бітіру жұмысы

Қостанай облысы восточный ауылының ірі масштабты топырақ картасын құрастыру
қағидалары

Орындаған 4 курс студенті _____________

Ғылыми жетекшісі ______________

Норма бақылаушы ______________

Кафедра меңгерушісінің ______________
рұқсатымен қорғауға жіберілді

Алматы, 2009

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1. ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫ ВОСТОЧНЫЙ АУЫЛЫНЫҢ ТОПЫРАҚ
ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ӨЗГЕРУІНЕ ФАКТОРЛАРДЫҢ ӘСЕРІ

. 1.1 Жер бедері
1.2 Климаты
1.3 Гидрография
1.4 Өсімдіктер жамылғысы

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

КІРІСПЕ

Топырақ картасы белгілі бір ауданның топырақ жамылғысының бейнесін
көрсететін арнайы карта. Онда топырақтардың жер бетінде орналасу
ерекшеліктерін көруге болады.
Барлық карталар сияқты, топырақ картасын құрастыру математикалық
заңдылыққа негізделген. Оларға карта масштабы, геодезиялық проекция, тірек
нүктелері және карта ернеулері жатады.
Жер бетіндегі әртүрлі денелер мен құбылыстарды бейнелеу үшін ерекше
графиктік әдістер мен генерализациялау тәсілдері қолданылады.
Топырақ картографиясы тектік топырақтанудың өзінше дербес бір бөлімі
болып саналады. Онда ол топырақ карталарын зерттеу, оларды жасау және
қолдану әдісін жан жақты қарастырады. Топырақ картографиясы топырақтардың
жіктелінумен өте тығыз байланысқан. Топырақ картографиясы топырақтардың
географиясының дамуы мен олардың кеңістікте таралу заңдылықтарын
анықтаудағы маңызы өте зор. Топырақтардың жіктелінуі мен географиясы
топырақ картографиясының ғылыми негізі болып саналады.
Қазіргі кездегі агрономиялық ғылым топырақтағы химиялық, физикалық
процесстерді толық зерттеп, оның нәтижелері ауылшаруашылық дақылдарынан мол
өнім алу үшін пайдаланылуда. Өндіріс талабына сай қазіргі кезде топырақты
зерттеу ғылымы өз алдына агрономияның жеке саласы болып қалыптасып келеді.
Топырақ картографиясы топырақтану ғылым саласының барлық бөлімдер
жетістіктеріне сүйенеді. Сондықтан оның даму деңгейі, осы ғылым саласындағы
қазіргі кезеңдегі жетістіктер нәтижесіне сүйенеді және олармен бірге
дамиды.
Жерді тиімді пайдаланып , оның құнарлығын сақтау үшін топырақтың
құрамы мен қасиетін білу керек. Сондықтан бұл жұмыстың негізгі міндеті
топырақтың кейбір ерекшеліктеріне қысқаша тоқталып, олардың титері жөнінде,
масштабына қарай карталарды топтастыру және топырақ картографиясы туралы
қысқаша мағлұматтар беру. Сонымен қатар Қостанай облысы Восточный ауылдық
аймағының географиялық орналасуына сипаттама берілген.
Восточный ауылдық аймағының топырағын картографиялаудың негізгі
мақсаты – жер бетінің топырақ жамылғыларын, ондағы топырақтар мен олардың
жаралуына қатысты факторлар арасындағы қарым – қатынастар заңдылықтарын
анықтай отырып, солардың нәтижелеріне сүйене отырып Восточный ауылының
топырақ картасын жасау.

1 ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫ ВОСТОЧНЫЙ АУЫЛЫНЫҢ ТОПЫРАҚ ЖАМЫЛҒЫСЫНЫҢ ӨЗГЕРУІНЕ
ФАКТОРЛАРДЫҢ ӘСЕРІ

1.1 Жер бедері

Бедер топырақтың материалдық негізі болмасада оның түзілуіндегі орны
зор. Ол топырақ түзілу процесінде пайда болған өнімдерді, яғни энергияның
қайта бөлінуіне тікелей әсер етеді.
Жер бедері топырақтың пайда болуында үлкен роль атқарады, жердің
жоғарғы бөлігінде нақты таралатын жылу және ылғалдар, өсімдіктер, жер
үстіндегі және жер астындағы сулармен қамтылған.
Зерттелу территориясы Орталық Қазақстан зонасына кіреді.
Территорияның шаруашылық көп бөлігі жыртылған және күшті делювиальды –
пролювиальды жамылғылы жазық болып көрінеді. Территорияның солтүстік шығыс
бөлігінің жоғары беті тегістелген. Жер бедері элювильды – делювиальды
бөлінген карбон саз балшығының жабылуымен, срнымен бірге орташа қалыңдықты
карбонатты , аз шайылған карбонатты сортаң, каштан топырағының сортаң
түрі, күшті екі үш компонентті тұзды саз балшықпен құралған. Бөктер
баурайында қара қоңыр қабықты кебірлер , толық дамымаған қара қоңыр
топырақтың түрі кездеседі. Үшқарасу өзенінің бойын карбонатты сазды
топырақтар, орташа қалыңдықты қара қоңыр топырақтар, аз қалыңдықты
карбонатты, карбонатты сортаң топырақтар кездеседі [1].
Шаруашылықтың ортаңғы бөлігі күшті, терең жыралармен және Тасты
өзенінің арнасындағы шұңқырлармен бөлшектенген. Тасты өзенінің бойында қара
қоңыр топырақтың ішінен – шабынды қара қоңыр карбонатты , сортаң шабынды
карбонатты топырақтың түрлері кездеседі.
Шаруашылықтың солтүстік батыс бөлігіндегі бөктер баурайында
шөлденген үштік балшықтың кебірлі қара қоңыр топырақтары бар.
Топырақтың пайда болуына элювиальды – делювиальды процесстер, сонымен
қатар шөлденген үштік балшықтың кең таралуы жатады, олар карбонаттылығымен
сипатталады.
Заңдылықпен белгілі бір кеңістікте орналасқан генетикалық жағынан бір
бірімен тығыз байланысты бедер мүсіндері бедер типтерін құрады. Олар алып
жатқан аудан көлеміне байланысты үш топқа макро, мезо және микробедерлерге
бөлінеді.
Макробедер – жер бетінде едәуір аумақты қамтитын ірі мүсіндер
(жазықтар, тау жүйелері, қыраттар, үстірттер, ойыстар және т.б). Өздерінің
жаратылуы жағынан олар геологиялық үрдістерге тәуелді. Олардың
биіктіктерінің ауытқуы жазықтықтарда бірнеше ондаған метрден таулы
аудандарда жүздеген және мыңдаған метрге жетеді.
Мезобедер – жер бетінің орташа аумақты мүсіндері (суайрықтар,
беткейлер, төбелер, жоталар,сайлар,орлар және т.б) жатады. Олардың ауданы
жүздеген немесе мыңдаған шаршы метрлік, ал салыстырмалық биіктігінің
ауытқуы 1-100 м және одан да астам.
Микробедер – жер бетінің ұсақ аудандарында бірнеше шаршы метрден
ондаған жүздеген шаршы метр аумағын алып жатқан, салыстырмалы биіктігінің
ауытқу шамасы 1см. Олар сазды топырақтар аудандарында жиі кездеседі [2].
Қостанай – облысы Қазақстан Республикасының әкімшілік аумақтық
бөлігі. 1936 жылы 29 шілдеде бұрынғы Қостанай мен Торғай губернияларының
негізінде құралған. Құрамында 5 қала, 13 кент, 16 аудан, 808 ауылдық елді
мекен бар. Орталығы Қостанай қаласы. Жер аумағы 196,0 мың км, тұрғыны
913,3 мың адам. Облыстың географиялық орналасуы өте қолайлы. Ол солтүстік
батысы мен солтүстігінде Ресейдің Орынбор, Челябинск Қорған облыстарымен,
шығысында және оңтүстік шығысында Қазақстанның Солтүстік Қазақстан, Ақмола
және Қарағанды облыстарымен, оңтүстік батысында Ақтөбе облысымен шектеседі.

1- сурет. Қостанай облысы Восточный ауылының шолу картасы

Облыс аумағы негізінен жазық дала. Солтүстіктен оңтүстікке қарай тым
созылып жатуына байланысты әртүүрлі физика географиялық белдеулерден
тұрады: батыс жағында Орал маңы үстіртін (250-400м) , солтүстігінде Батыс
Сібір ойпатының (150-200м) оңтүстік бөлігін, оңтүстігінде Торғай Үстіртінің
басым бөлігін (250-300м), қиыр оңтүстік шығысныда Сарыарқаның батыс бөлігін
(450-500м) қамтиды. Облыстың оңтүстігіндегі Торғай үстіртінің солтүстік
бөлігін көл қазан шұңқырлары мол солтүстік Торғай жазығы, орта бөлігін
сыпсың ағаш және Өлкек, Қабырға, Теке, Сарысу өзендерімен тілімденген
Торғай үстіртінің орта бөлігі алып жатыр. Мұндағы су айрықтарды Қарғалы
(310м), Теке (262м), Қызбел (219м) және Сарыадыр (360м) деп аталатын тау
жұрнақтары, иыр солтүстігінде Қоңыртау орналасқан. Облыс аумағының бір
ерекшелігі оның қиыр оңтүстік батысынан солтүстігіне қарай Торғай ,Сарыөзен
және Обаған өзендерінің аңғарларын қамти отырып, Тобыл өзеніне жететін
ұзындығы 700км Торғай қолаты жатыр. Облыстың ең биік бөлігі шоқылы келген
Сарыарқа бөлігі. Мұнда қарақұс (397м ), Көкшетау (478м), Қайыңдышоқы (569м)
көптеген тау шоқылары кездеседі. Ұлыжыланшық пен Қараторғай өзендерінің су
айрығын Жыланшықтүрме қыраты алып жатыр. Қостанай облысының жер қойнауы
кен байлықтарына өте бай [1].
Восточный ауылының территориясы Арқалық қаласының солтүстік шығыс
бөлігінде орналасқан және солтүстік шығысында Ақмола облысының жерлерімен
оңтүстігінде Фурманов ауылдық аймағының жерлерімен батысында темір жол
өтетін жерлермен шектеседі.
Орталығы Восточный ауылында орналасқан. Қостанай облысының орталығынан
орталық мекені 425км, Арқалық қаласынан 40км жайылған. Облыстық және
аудандық орталықтар асфальтты жолдармен байланысқан. Территорияның көп
бөлігі қолдан суарылмайтын жер шаруашылығын қолданады, шаруашылықтың
орталық бөлігі – тасты өзен арнасына күшті бөлінген, яғни терең жыралармен,
шұңқырлармен жайылым ретінде мал шаруашылығында қолданылады [2].

1.2 Климаты

Топырақтың жер шарында таралуының жалпылама заңдылығы климаттық
жағдайларға байланысты. Климат топырақтың түзілуіне тікелей және жанама
әсер ету арқылы ондағы жүріп жатқан процестердің бағыты мен қарқындылығын
өзгертіп отырады.
Климаттық топырақ түзілуіне тигізетін негізгі көрсеткіштеріне жылдық
ауа және топырақ температуралары мен олардың жылдық амплитудалары, 0;
5; 10С температуралардың жылдық жиынтығы, аязсыз кезеңнің ұзақтылығы,
радиациялық тепе-теңдік мен жауын шашын мөлшерлері (орташа айлық, орташа
жылдық, жылдың жылы және суық кезеңдерінде) континентальдық дәрежесі,
буланулығы, ылғалдану коэфициенті, радиациялық құрақтық индексі жатады. Бұл
көрсеткіштерден басқа да климаттық шама көрсеткіштері (жауын – шашын
сипаты, желдің жылдамдығы және т.б) топырақтың су және жел эрозияларының
дамуына әсер етеді.
Восточный ауылының территориясы құрғақ дала зонасында орналасқан,
климаттың құрғақтылығымен және континенталдылығымен сипатталады. Ылғал және
жылу қамтылу шарттары бойынша өте құрғақ жылы агроклиматтық ауданға жатады.
Ылғал қамтылуы 0,5 : 0,7 құрайтын ылғалдану көрсеткішінің шартымен
бағаланады. Жылу қамтылу көрсеткіші ретінде өсімдіктердің өсіп өну және
даму кезеңінің температурасы 10°С жоғары 2300-2600°С тең сумма алынады.
Жылы кезеңдегі жауын – шашын 125-170мм. Жылдық жауыш – шашынның орташа
мөлшері 300мм. Ауаның орташа жылдық температурасы 2,7 °С. Ауаның
ылғалдылығы жылына 69% құрайды.
Тәуліктік ауа температурасының тұрақты ауысуы 0°С жоғары әдетте сәуір
айының бірінші декадасында басталады және қазан айының соңғы декадасына
дейін жалғасады. Жалғасу мезгілі 196 – 200 күн.
Вегетация периоды күніне орташа тәуліктік ауаның температурасы 10°С
жоғары. Оның орташа жалғасу мезгілі 139 – 149 күн. Бұның басталу мезгілі
сәуірдің басы – қазан айының соңғы декадасында бітеді. Бұл мезгіл үшін
қалыпты температураның тез өсуімен сипатталады. Температураның жоғарлауы
секірмелі түрде болады, температураның төмендеуі де болады. Аязсыз
мезгілінің жалғасуы орташа 118 күн. Вегетациялық және аязсыз мезгілдердің
жалғасуының үзілуі 30 күндей уақытты құрайды. Көктемде аяз жиі емес, мамыр
айының ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Аң аулау шаруашылығының ірі масштабты карталарын құрастыру
Қазақстанның алтын қоры картасын құрастыру
Алматы облысының ауыл шаруашылық картасын құрастыру
Қазақстан өсімдік жамылғысының картасын құрастыру
Франция Республикасының қабырғалық физикалық картасын құрастыру және жобалау
Қазақстанның түсті металлургиясының картасын құрастыру (қара және түсті)
Алакөл аумағының геоэкологиялық картасын құру
Биiктiктiк инженерлiк-геодезиялық торлар.Iрi масштабты инженерлiк-топографиялық түсiрулер
Қостанай облысы аумағының топонимдеріндегі табиғат жағдайларының бейнелеу заңдылықтары
Морфометриялық карталарды құрастыру принципі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь