Жалақы және жұмысбастылық: монопсония және еңбек одақтары

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I ЕҢБЕК РЫНОГЫ ЭКОНОМИКАСЫ: ЖАЛАҚЫ ЖӘНЕ ЖҰМЫСБАСТЫЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ...5

1.1 Еңбек рыногы экономикасының жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... .5

1.2 Жалақының экономикалық мәнi мен қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ...9

1.3 Жалақы мен жұмысбастылықтың деңгейi және оның Қазақстандағы жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15


II ЕҢБЕК РЫНОГЫНДАҒЫ МОНОПСОНИЯ МЕН ЕҢБЕК
ОДАҚТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

2.1 Монопсония және оның табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . .20

2.2 Кәсiподақтар . еңбек ұйымдары ретiндегi қызметi ... ... ... ... ... ... ... ...23


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Әрбiр елдiң экономикасы халықтың әлеуметтiк жағдайын көтеру үшiн тұрақты экономикалық өсудi қажет етедi. Елiмiздiң нарықтық экономикаға өтуiне байланысты еңбек рыногының қатынастары күрделене түсуде.
Еңбек рыногы экономикасы еңбек рыногы қалай ұйымдастырылғанын, қызметiн және оның нәтижесiн зерттейтiн, жұмыс берушiлер мен жұмыс алушылар арасындағы қатынпастардың әр түрлi факторлардың әсет етуiне байланысты өзгеруi, жалақы, баға, пайда және мемлекет саясатының әлеуметтiк-еңбек қатынастарына тиетiн ықпалын зерттейтiн ңылыми сала.
Бәрiмiзге белгiлi, елiмiз экономикасының егемендiк алғаннан берi жекешелендiру саясатының жаппай жүруi, яғни еңбек рыногында еңбек сұранысын мемлекеттiк салалармен қатар, рыноктың қызмет етуiнiң басты көрiнiсi болып табылатын жек кәсiпорындар мен фирмалар қалыптастыратын болады.
Кәсiпорын пайда табу мақсатында әр түрлi өндiрiс факторларын қолданады. Солардың iшiнде еңбек - өндiрiстiң негiзгi факторы, яғни жұмысшы күшi жалпы өнiмнiң көп бөлiгiн құрайды. Еңбек, сондай-ақ адамға байланысты болғандықтан, еңбек рыногы күрделi әлеуметтiк-экономикалық рынок деп аталады. Өйткенi қазiргi заманда адмзат өзiнiң өмiр сүруi үшiн белгiлi бiр қызметтер iстейдi. Бiреулерiнiң жалақысы көп болса, бiреулерiнiкi аз. Ал кейбiреулерi мүлдем жұмыссыз.
Осындай жағдайларды реттеп, әлеуметтiк мәселелердi шешiп отыратын еңбек рыногы болып табылады. Еңбек рыногы – бұл тауар болып табылатын еңбек ресурстарының нарығы, бұлардың тепе-теңдiк бағасымен саны, оларға сұраныс пен ұсыныстың бiр-бiрiне әсер етуiмен сипатталады. Кәсiпкерлер мен еңбекке қабiлеттi адамдар рыноктың агенттерi, олар еңбек рыногында өзара қатынаста болады.
1. Әубәкiров Я. Ә. Экономикалық теория негiздерi. Оқулық. – Алматы, “Санат”, 1998. – 479б.
2. Жұмамбаев С.К. Еңбек рыногы экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003 – 171 б.
3. Рынок труда. Учебник / под. ред. проф. В.С. Буланова и проф. Н.А. Волгина. – М.: МГУ, 1996 г.
4. Мейiрбеков А. Қ., Әлiмбетов Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2003. – 252 бет.
5. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
6. С.Әкiмбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2002. – 446 б.
7. Джумамбаев С.К. Рынок труда в казахстанской экономике. – Алматы: Ғылым, 2002 г.
8. Берешев С. Регулирование заработной платы в республике Казахстан. – Алматы: ТОО “Баспа”, 2001 г.
9. “Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы”: Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 10 желтоқсанындағы заңы // Егемен Қазақстан, 1999 ж., 24 желтоқсан.
10. “Ең төменгi күнкөрiс деңгейi туралы” Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 16 қарашадағы заңы // Егемен Қазақстан, 1999 ж. 19 қараша.
11. “Халықты жұмыспен қамту туралы” Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтарындағы заңы // Егемен Қазақстан, 2001 ж, 30 қаңтар.
12. Журнал // Экономика и права Казахстана, 2004 г. № 13.
13. Статистический ежегодник. Алматы. – 2004г. №5
14. Қазақстан Республикасының статистика жөнiндегi агенттiгiнiң бюллетенi. 2004 жылғы Қазақстан Республикасының өңiрлерi бойынша. – Алматы. 2004 жыл. – 6 бет.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТI
Экономика және бизнес факультетi
Экономикалық теория кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
ЖАЛАҚЫ ЖӘНЕ ЖҰМЫСБАСТЫЛЫҚ: МОНОПСОНИЯ ЖӘНЕ ЕҢБЕК ОДАҚТАРЫ
Орындаған
1 курс студентi:
Тобы:
Ғылыми жетекшi
э.ғ.к ., ... ... күнi ... ... ... РЫНОГЫ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... рыногы экономикасының жалпы ... ... ... мәнi мен ... ... мен ... деңгейi және оның Қазақстандағы жағдайы
.........................................................................
..............................15
II ЕҢБЕК РЫНОГЫНДАҒЫ МОНОПСОНИЯ МЕН ЕҢБЕК
ОДАҚТАРЫ
............................................................................
.........................20
2.1 ... және оның ... ... ...... ... ... қызметi
...............................23
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
.....................26
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... ... ... үшiн
тұрақты экономикалық өсудi қажет етедi. Елiмiздiң нарықтық экономикаға
өтуiне байланысты еңбек рыногының ... ... ... ... ... еңбек рыногы қалай ұйымдастырылғанын,
қызметiн және оның нәтижесiн зерттейтiн, ... ... мен ... ... ... әр түрлi факторлардың әсет етуiне ... ... ... пайда және мемлекет саясатының ... ... ... ... ... ... белгiлi, елiмiз экономикасының егемендiк алғаннан берi
жекешелендiру саясатының жаппай жүруi, яғни ... ... ... ... ... ... рыноктың қызмет етуiнiң басты көрiнiсi болып
табылатын жек ... мен ... ... ... ... табу ... әр түрлi өндiрiс ... ... ... ... - ... ... ... яғни жұмысшы
күшi жалпы өнiмнiң көп бөлiгiн құрайды. Еңбек, сондай-ақ адамға байланысты
болғандықтан, еңбек ... ... ... ... деп
аталады. Өйткенi қазiргi заманда адмзат өзiнiң өмiр сүруi үшiн белгiлi бiр
қызметтер iстейдi. Бiреулерiнiң жалақысы көп ... ... аз. ... ... ... жағдайларды реттеп, әлеуметтiк мәселелердi ... ... ... ... ... Еңбек рыногы – бұл тауар болып табылатын еңбек
ресурстарының нарығы, бұлардың тепе-теңдiк бағасымен саны, ... ... ... ... әсер ... ... Кәсiпкерлер мен еңбекке
қабiлеттi адамдар рыноктың агенттерi, олар еңбек рыногында өзара қатынаста
болады. Яғни, шешудi ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етiлуi, жұмысбастылық, жалақы, ... ... осы ... ... құрылымары болып табылады.
Сондықтан мен курстық жұмысымның тақырыбын “Жалақы және жұмысбастылық:
монопсония және еңбек одақтары ” деп ... Бұл ... ... ... ... ... ... сол елдiң даму нәтижесiнiң көрсеткiшi
болып табылады. Ал халықтың тұрмыс жағдайы тiкелей елдегi еңбекке қабiлеттi
адамдар ... ... ... ... етiлу деңгейiне, сонымен қатар
жалақы және осыларды реттеп отыратын еңбек ... мен ... ... байланысты.
Мен бұл тақырыпты жазудағы мақсатым мен мiндеттерiм келесiдей:
• Еңбек және еңбек рыногының экономикалық мәнiн ашу, ... ... ... ... ... және ... және олардың өзара байланысын қарастыру,
сонымен қатар елiмiздегi жұмысбастылық пен ... ... ... Еңбек рыногындағы монопсония және оның ерекшелiгiн көрсету;
• Еңбек ... және ... ... ... ... ... ... жұмысбастылық, кәсiподақтар және жұмыссыздық, олардың өзара
байланыстары, мәселелерiн және шешу жолдарын ұсыну болып табылады.
I ЕҢБЕК РЫНОГЫ ЭКОНОМИКАСЫ: ЖАЛАҚЫ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ... – бұл тауар болып табылатын еңбек ресурстарының нарығы,
бұлардың тепе-теңдiк бағасымен саны, ... ... пен ... ... әсер етуiмен сипатталады. Кәсiпкерлер мен еңбекке қабiлеттi адамдар
рыноктың ... олар ... ... өзара қатынаста болады. Сондықтан
еңбек рыногы сұраныс пен ұсыныс механизмi арқылы экономикалық ... ... ... ... ... белгiлi көлемi
және еңбек төлемi дәрежесi ... ... орта ... ... ... ... ... еңбек рыногы қалай ұйымдастырылғанын,
қызметiн және оның нәтижесiн зерттейтiн, жұмыс ... мен ... ... ... әр ... ... әсер етуiне
байланысты өзгеруi, жалақы, баға, пайда және мемлекет саясатының әлеуметтiк
еңбек ... ... ... ... ... сала. Мұнда еңбек
ұсынысы жалпы еңбекке қабiлеттi адамдар болса, ал еңбек ... ... ... мен ... ... Осы фирмалардың
қызмет етуi негiзiнен микроэкономика деңгейiнде болғандықтан жалпы ... ... ... ... тура ... - ... ... факторы, яғни жұмысшы күшi жалпы өнiмнiң
көп ... ... ... ... ... күшi бiр ... ... ал
екiншi жағы оны сатып алады. Сондықтан ... күшi ... ... ... күшi ... ... физикалық және ой қабiлетi, осы қабiлетiн ол
материалды қжәне рухани игiлiктердi өндiруге пайдаланады. ... ... ұғым тек ... жалданып жұмыс iстеп жүргендердiң ... ... ... ... күшiнiң еңбекке деген қабiлетi әр
түрлi болады, алайда еңбк кезiнде оның ... ... ... жұмыс күшiнiң нақтылы еңбекке ... ... ... ... жасауға жұмсалынған жұмыс iстеу қабiлеттерi ... ... ... ... ... ... рыногы дегенiмiз
“жұмыс iстеп жүрген” жұмыс күшi рыногы / 2, 5 бет ... ... ... ... және iск кiрiсуi үшiн ең кем дегенде ... мына ... ... ... ... ... ... (жалданған еңбеккерлер және олардың
кәсiподағы, жұмыс ... яғни ... ... және оның
органдары);
• Рынок механизмi (жұмыс ... ... ... пен ... оның ... Субъектiлер қабылдаған экономикалық бағдарламалар, шешiмдер мен заң
нормалары;
... және оған ... ... ... Рынок инфрақұрылымы.
Еңбек рыногының жоғарыда аталған бөлiктерi бiрлесiп жұмыс күшiне деген
сұраныс пен оның ... ... ... ... және ... ... ... құқығын iс жүзiнде асыруға, белгiлi әлеуметтiк қорғау жүйесiн
құруға бағытталады.
Еңбек рыногының екi түрiн көрсетуге болады:
• Бiрiншiсi ... ... ... ... ... бейiмделген, яғни
жұмыс орындарын еңбеккерлермен фирма арасында ... ... ... ... ... ... деп атайды.
• Екiншiсi еңбеккерлердiң фирма iшiнде жылжуына бейiмделген. Бұл рынокты
кейде iшкi рынок деп атайды.
Еңбек рыногының қызметтерi ... ... ... ... ... табыстың және жақсы хал-жағдайдың өте маңызды көзi.
Экономикалық бағыттан еңбек дегенiмiз өте маңызды өндiрiстiк ... ... ... ... ... төрт ... өндiрiстiк факторлардың бiрi
және ол адаммен ... ... ... және ... ... Осыған сәйкес еңбек рыногы басты екi ... ... ... ... ... ... ... және осының негiзiнде еңбек ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орны мен кәсiптi
таңдауға, өмiр салтын қалыптастыруға, адамның экономикалық ... ... жол ... Еңбек рыногы асқан жауапкершiлiктi, тәртiптi,
жинақылықты қажет етедi.
Оның әлеуметтiк ... ... ... мен ... ... ... ... қамтамасыз етiлуi және жұмыскерлердiң
өндiрiстiк қабiлетiнiң тиiстi дәрежеде ұдайы өндiруiнiң ... ... ... ... ... ... ... рационалды тарту,
оны бөлу, реттеу және пайдалану жатады. Еңбек рыногы көптеген ынталандыру
функцияларын атқарады. Олар ... ... ... ... еңбектiң өсуiне, маманданудың жоғарлауына себеп болады.
Әдетте, еңбек рыногының үш моделiн атайды: американдық, ... ... ... ... бәсекелестiк жағдайы қолдау
саясаты, оның аса орталықтануына жол бермеу, кәсiпкерлер белсендiлiкке және
қызметкерлердi жеке табысқа, ақша ... ... ... ... ... ... ... жиi алмасады, оқу орындарында кәсiптiк
даяорлау толық болады, кәсiпорындар өндiрiстiк ... ... ... ... ... ... нәтижесiнде қызметкерлердiң
территориялық және кәсiптiк жылжымалдылығы, ... ... ... ... ... ... ... Мұның барлығы бұл елде сыртқы
рынок басым екенiн көрсетедi.
Шведтiк моделдiң ерекшелiгi мемлекеттiң ... ... ... ету саясаты жүргiзуi. Мемлекет органдары қызметкерлердi кәсiптiк
дайындау, жұмыс орнын жасау, жұмыс iздеп жүргендердi бос ... ... ... кәсiптiк бейiмдеу және мәлiмет беру, жаңа ... ... жету ... ақша беру ... ... ... бәсекелестiк қабiлетiн арттыруға көп
көңiл бөледi. Мемлекет әлеуметтiк қызметтердi қажет ететiн секторларда
жұмыспен қамту ... ... ... ... ... елде жұмыс
күшiне деген сұраныс және жұмыспен қамту мәслелерiнiң ... ... ... ... ... ... бiр сипаты – “өмiр бойына жалдану жүйесiнiң”
орын тебуi, яғни қызметкерлер осы жүйе бойынша еңбекпен ... ... ... ... ... ... қолдап, фирмаға түзу ниетпен
қарайды. Жапонияда кәсiподақтар кәсiпорындар iшiнде ... және ... ... ... ... дайындау мен бiлiктiлiгiн
жоғарлатумен шұғылданады, олардың еңбекке, жұмыс сапасына дұрыс көзқарасын
тәрбиелейдi. Өз ... ... бiр ... ... ... бiр
бөлiмнен басқасына ауыстырып тұрады. Мұндай еңбек рыногын жабық iшкi рынок
деп сипаттайды. Жапондық моделде фирма ... ... ... ... ... ... тыс ... көңiл бөлуi және де
фирманың жан-жақты қызметiне ... ... ... ... ... ... ... экономикалық дағдарыстар болуына ... ... ... жұмыспен қамтылатын адамда рсаны азаюда.
1.2 Жалақының экономикалық мәнi мен қағидалары
Жалақы тұтынушылар табысының басым көпшiлiгiн ... ... ... сұраныс көлемiне және олардың бағасына елеулi ... ... ... жалақының екi мағынасы бар. Бiрiншiсiнде, жалақы
еңбек бағасы, оның дәрежесi мен ... ... ...... ... анықталады. Екiншi мәнi жалақы жұмыс күшi – тауардың құнының
ақшалай көрiнiсi, еңбектiң бағасы емес, өйткенi еңбек тауар бола ... ... ... де, сұраныс және ұсыныспен де анықталады, олардың
ауытқуы жалақының ұмыс күшi құнынан ... ... ... ... болатындығын
көрсетедi.
Жалпы жалақының экономикалық мәнi мен қызметтерi өте көп ... ... ... ... ... сол елдiң халқының тұрмыс деңгейiн,
кәсiпоырндардың жағдайын, халықтың менталитетiн, ... ... және ... ... ... ... ... жалақы
ынталандыру, жұмыссыздықты азайту, экономикалық активтi ... ... ... ... өсуi ... қызметтер атқарады.
Жалақы жөнiндегi саясат кәсiпорында басқарудың құрамды бөлiгi болып
табылады және оның ... ... оған ... ... етедi. Себебi,
еңбек ақы жұмыс күшiн тиiмдi пайдаланудағы ынталандырудың маңыздысының
бiрi.
Жалақы бұл – ... оның ... үшiн ... , ... ... қажеттiөнiм көлемiне сәйкес берiлетiн төлем. Қалыпты жағдайда
еңбекақы қажеттi ... ... тең және оның ... түрi ... ... күшi құны ... өмiрiне қажет және оның еңбек қабiлетiн
қалпына келтiруге жәрдемдесетiн заттардың жинақ құны. Бұларға ... ... ... ... мүлiк құны;
• оны мамандыққа оқытуға кеткен шығындар;
• оның отбасының өмiр сүруiне қажеттi заттардың құны.
Нақтылы жұмыс күшiнiң құны ... өнiм ... ... ... ... ... құны әр елде әр түрлi және ол уақыт өтуiмен
байланысты өзгерiп отырады. ... ... ... ... ... ... ... мүмкiндiк жасайды.
Елiмiздегi қоғамда қажеттi өнiмнiң барлығы жұмыскерге жеке еңбекақы
түрiнде берiлмейдi. Қажеттi өнiмнiң бiр ... ... және әр ... ... беру ... ... ... тұтыну қорына кетедi.
Кәсiпорында жалақы саясатын әзiрлеуде және оны ... ... ... ... еске алу керек:
• әдiлдiгi, яғни тек еңбекке тен жалақы;
• iстелмеген ... ... ... және ... ... еңбек сапасына және еңбекке қатыстылығының адалдығы үшiн ынталандыру;
• зиянды еңбек жағдайының және ауыр дене ... ... ... ... ... ... орта жалақының өрлеу қарқынына
қарағанда озық жүруi;
• инфляцияның деңгейiне сай ... ... және ... емес ... ... келесiлерден көруге болады:
1) Мемлекеттiк иелiгiндегi кәсiпорындарда жалақы үкiмет актiлерiмен
реттеледi, ал жеке ... ... ... ... ... ол ... ... деңгейiнен кем болмауы керек.
2) Мемлекеттiк кәсiпорындарда жалақы тiркеледi, яғни тұрақты болады;
3) Мемлекеттiк кәсiпорындарда ... орны мен ... ... ... емес кәсiпорындарда олар оның экономикалық жағдайына
қарай анықталады.
Экономикада жалақы – атаулы және ... ... ... ... ... ... – бұл қызметкердiң белгiлi кезеңдегi ... үшiн ... және ... ... ... – бұл тауарлар мен қызмет көрсетуге ие ... ... ... ... ... жалақы – бұл атаулы табыс жалақының сатып алу
қабiлеттiлiгi. Елiмiздегi осы аталған ... және ... ... ... ... және оның өткен 2003 жылмен салыстырғандағы индекстерiн
келесi 1-шi кестеден көре аламыз.
Сондай-ақ жалақының берiлуiне және оның ... ... ... ... ... мен нысандары болады. Оны келесi 4-шi суреттен
көруге болады.
Сурет-1 – Жалақының жүйелерi мен нысандары
Кесте ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |индексi ... | ... | | | | ... |23221 |114,5 |107,6 |5818 ... |15431 |122,2 |114,5 |5514 ... |23856 |112,5 |106,2 |5617 ... |16057 |110,7 |103,9 |5381 ... |48272 |115,6 |111,1 |5648 ... ... |20075 |106,8 |100,9 |6427 ... |14653 |112,8 |104,1 |5298 ... ... |29706 |116,4 |110,7 |5425 ... |19942 |110,8 |105,2 |6154 ... |17090 |117,4 |112,3 |5556 ... |19967 |116,7 |108,5 |5917 ... |44841 |117,5 |109,9 |6664 ... |21729 |110,4 |104,4 |5887 ... ... |15327 |111,4 |104,5 |5428 ... ... |15367 |110,2 |102,7 |5234 ... ... |33014 |121,2 |113,5 |6296 ... ... |32714 |116,4 |107,4 |6498 ... ... көретiнiмiз, елiмiзде жалақыны ең көп алатын облыстарға
Атырау (48272), Маңғыстау (44841), Астана қаласы (33014), ... ... ... ... (29706) ... болса, ал ең төмен жалақы алатын
аймақтарға Жамбыл (14653), Оңтүстiк Қазақстан (15367), ... ... ... ... (15327) ... құрап отыр. Әрине бұл
көрсеткiштердiң арасындағы айырмашылық алшақ ... ... ... ... шарушылығына және ондағы тұрмыс деңгейiне байланысты.
Жалданған қызметкерлердiң жалақысы екi бөлiктен тұрады:
• Тарифтiк, ол жұмыс ... мен ... ... ... нәтижесi
болып келедi;
• Мерзiмнен тыс, түнгi сағаттар, ... және ... ... жұмыс
iстегенi үшiн әр түрлi төлемдер.
Жалақының кесiмдi нысаны ... ... ... ... ... Ол ... учаскелерiнде қол еңбегiнiң немесе
машиналы-қол ... ... ... ... дәл осы ... ... ... және оның сапасын арттыру және еңбек мөлшерiн
белгiлеудiң негiздiлiгiн ескеру қажет.
Еңбекақының кесiмдi нысаны ... ... ... ... ... ... олардың бригадасының жұмыстарының сандық
көрсеткiштерiнiң бар болуы;
• Орындалатын жұмыс көлемiнiң дәлме-дәл есептеу мүмкiншiлiгi;
... ... ... орындалған жұмыстың көлемiн арттыру
мүмкiншiлiгi;
• Осы ... ... өнiм ... немесе орындалған жұмыстың
көлемiн онан әрi ынталандыру.
• Техникалық негiзделген еңбек мөлшерiн қолдану.
Еңбекақының мерзiмдiк нысаны жұмыс iстеушiлердiң бiлiктiлiгiн ... ... ... ... ... Еңбек мерзiмдiк ақы төлеу
нысанын қолдану ... ... Егер де ... машиналар немесе агрегаттардың өнiмдiлiгiн арттыру
есебiнен өнiм шығаруды молайтуға ықпалын тигiзе алмаса;
• Егер де қажеттi келiсiмдi бағалауды ... үшiн ... ... жоқ ... Ақы ... ... ... қолданылған жағдайда.
Еңбекақының мерзiмдiк нысаны үшiн негiзгi екi жалақы жүйесi тән: жай
мерзiмдiк және ... ... ... ... жүйесiнде уақыттың бiр бөлiгiнде
анықталуы мүмкiн. Ол келесiдей сипатта болады:
ЕАЖМ = M * T
Мұндағы, М – ... ... ... ... тарифтiк
мөлшерлемесi;
Т - өндiрiсте нақты орындалған жұмыстың ... ... ... ... ... жүйесiнде мына формула
арқылы анықталуы мүмкiн:
ЕАМС = М*Т (1+М+К+П / 100)
Мұндағы, М – ... ... ... мөлшерлеуге және
сыйлықақы шартына сай орындаоған сыйлық мөлшерi (%);
К - белгiленген көрсеткiштердiң ... ... және ... сай ... ... ... (%);
П - белгiленген көрсеткiштердiң артығымен орындалғаны ... ... ... ... ( жұмыс iстеу, уақыт, қызмет көрсету нормалары) еңбек
шығынының өлшемi болып табылады және ... үшiн ... ... өндiрiсiн ұйымдастырудың қол жеткен деңгейiне сәйкес
белгiленедi.
Еңбек нормаларын ауыстыруды, енгiзудi және қайта қарауды ... ... ... ... ... iстеу нормаларын орындауы үшiн
жұмыс берушi қалыпты ... ... ... ... ... ең төменгi жалақы деген ұғым еңбек рыногында жиi кездеседi.
Ол меншiк нысанына қарамастан ... ... ... мен ... ... ... болып есептелiнедi. Бұл көрсеткiш бiздiң
елiмiзде де ... Оның ... ... ... 5500 ... ... 6200 ... болып отыр. Ал осы жылдың 1-шi шiлдесiнен бастап
минималды жалақы деңгейi 9200 теңгеге өспек.
1.3 ... мен ... ... және оның ... ... ... ... жағдайына келетiн болсақ, әрине бұл
әлеуметтiк-экономикалық сала ... ... ... басынан кешiрген жылдары бұл еңбек рыногы да күрт ... Оның ... ... атап өтуге болады:
1. Елiмiз егемендiгiн алғаннан кейiн Қазақстаннның еңбек рыногына ... ... ... мен эмиграциясы ең күштi әсер ... елге ... ... ... ... саны көп ... елден кетiп жатқандардың көпшiлiгi бiлiктi, бiлiмдi және
бәсекелестiк қабiлетi жоғары, еңбекке қабiлеттi ... ... ... ... ... еңбек потенциялына орны толмайтын
шығын әкелгенiн айтуымыз керек.
2. Елдегi экономиканың дағдарысқа ұшырауы, өндiрiс орындарыныңқысқарып,
халықтың жұмыссыз қалуына әкелiп соқтырды;
3. ... ... ... байланысты әлеуметтiк сала да
нашарлап, халқымыздың өсiмi ... оған бiр ... ... ... әсер етiп ... ... мен кәсiпорындар өнiмiнiң бәсеке қабiлеттiлiгiнiң нашар болуына
байланысты, олардың сатуға шығарған ... ... аз ... ... әкелдi. Осының салдары экономикалық активтi
халықтың санының азаюына ... ... ... ... ... саны ... ... келеңсiз жағдайлар орын алғанымен, ... ... ... ... қарқынмен дамуы, стратегиялар мен
реформалардың оң ... ... ... ... ... ... шағын
бизнес саласының дамуы, бiлiм саласына реформаның жасауы еңбек рыногында
келесiдей оң нәтижелер көрiне бастады:
1. Елiмiздегi жұмыс ... ... ... ... ... рыногын қалыптастыру алда. Кадрлар дайындауда жеке меншiктi оқу
орындары кәдiмгiдей үлкен роль атқарады.
2. Соңғы ... жыл ... ... ... ... ... мен кәсiпорындардың санының өсуi, ауыл ... ... ... немесе қызмет көрсету салаларының
дамуына байланысты жұмыссыздық азайып, экономикалық активтi халықтың
саны өсуде;
3. Бәсеке қабiлеттi экономика құру және ... ... ... ... жетiлдiруге, еңбек ... ... Бұл ... ... ... өсуiне әкеледi.
Елiмiздегi жалақының нақты өсiмi 2004 жылдың алғашқы алты айында 13,2%
құрап ... ... ... өсуi де ... ... Елде ... экономиканың тұрақты өсуi, несие және ... ... ... жеке ... ... ... еңбекке сұранысы өсiп, онда жалпы жұмыс iстейтiн адамдар
үлесi 70-80% болып отыр.
Сонымен экономикамыздың өсуiмен қатар, еңбек ... да ... ... ... ... ... ... мәселелердi шешу үшiн келесi
мәселелердi шешуi керек:
1. Жекешелендiрудi одан әрi дамытып, жеке меншiк ... ... ... дамыту, оларға қолдау көрсету;
2. Елдегi еңбек күшi ... мен ... ... оралман
қандастарымыздың келуiне жағдай жасау, ... ... ... кетуiн азайту, олардың отандық өндiрiсте қалуына
ынтасын арттыру;
3. Өндiрiс және қызмет көрсету салаларының дамуы үшiн ... ... ... ... iске ... ... ахуалды түзеу, әлеуметтiк саланы жақсарту шараларын iске
асыру;
5. Бiлiм беру ... ... ... ... ... ... ... қорытындылай келе, елiмiздiң еңбек рыногы соңғы бiрнеше жыл
iшiнде оң ... ... ... ... ... дамуы
экономикада еңбек ұсынысы мен еңбек сұранысын өз күшiмен реттеуге бет ... ... ... ... ... мәселе елiмiздiң тұрақты дамуын
қамтамасыз ету үшiн жоғары ... ... ... ... өнiмдер өндiру.
Еңбек рыногындағы басты статистикалық ... ... ... ... ... экономикалық активтi немесе
активтi емес халық, жұмыссыздық, ... және жеке ... ... ... ... ... ... соңғы бiрнее жылдағы
мәлiметтерi бойынша көрiнiсiн келесi ... көре ... ... ... ... ... бойынша орташа
жалақының айырмашылығын 2-шi кестеден көруге болады.
Кесте 2 ... сала ... ... жалақы, теңгемен
| |1993 |1995 |2000 |2001 |2002 ... ... |127,5 |4786 |9683 |14374 |17303 ... |170,5 |7792 |13465 |20647 |23812 ... ... |100,5 |2392 |3896 |5657 |6851 ... |170,4 |7850 |12375 |21017 |26805 ... ... |288,1 |10967 |19324 |36140 |41686 ... ... ... елiмiз экономикасында жалпы жалақының өсуi
көрiнгенiмен, оның сала бойынша бөлiнуiнiң арасындағы айырмашылық ... ... ... ... ... ең көп ... қаржы саласында
қызмет ететiндер, құрылыс салаларынның қызметкерлерi алуда. Ал ... ... ... әлi күнге дейiн өте төмен ... ... ... 2002 жылы ... қызметiнде орташа жалақы ауыл
шаруашылығындағымен салыстырсақ 6-7 есе артық болып табылады.
Жалақының айырмашылығы болуы себептерi ... ... ... ... ... ... ... шеберлiгi, тәжiрибесi,
адам капиталына иелiгi әр түрлi, ... орай ... ... ... орындары бiртектi болмайды;
• Жетiлген бәсекелестiк шарттары орындалмайды: жұмыс күшiнiң жылжымалы
болуына шектеулер болады, еңбек рыногында ... ... ... ... ... мен алған бiлiмi және тәжiрибесi әр түрлi болады. Осы
себептi әр уақытта жұмыс күшi бiрнеше белгiлi мамандық пен бiлiктiлiкке ... ... ... Еңбек рыногында бұл топтар арасыда тиiмдi
бәсекелестiк болмайды, өйткенi олар ... ... ... баса ... ... еңбек рыногында экономикалық активтi халық
деген негiзi ұғым ... Ол ... ... ... ... ... және еңбекке қабiлеттi, жұмыс iстегiсi келетiн адамдар саны.
Мысалы, елiмiзде 2000 ... ... ... ... халықтың
саны күннен-күнге өсуде, оған себепшi болып отырған ... ... ... ... ... ... оның тұрақты
болуы, халықтың бiлiм және мамандану деңгейiнiң өсуi, демографиялық өсуге
бет алғанымыз және т.б. ... ... ... ... активтi халықтың өсу динамикасын келесi 2-шi ... ... 2004 жылы ... активтi халық 7,9 млн. адамға ... ... ... 13,4% өстi, ... ... жұмыспен
қамтылғандары 7,2 млн. адам.
Суреттен көрiп отырғанымыздай, елiмiзде соңғы жылдары жыл ... ... және ... ... саны ... активтi халық өсуде, ал оның есесiне елiмiзде ... ... - ... ... | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| ... – Экономикалық активтi халық
Ұлттық экономикада соңғы ... ... өсуi ... ... ... өсуi, ... ... елiмiзде қызмет
көрсету және өндiрiс салаларының дамуы, жалақының өсуi басты себепшi болып,
экономикалық жұмысқа ынталы адамдар саны ... ... ... 4-шi ... көре аламыз. Онда 1999 жылдан бастап жалпы жұмыссыздық
деңгейiнiң 13,5%-дан бастап, 2002 жылы 9.3%-ға дейiн төмендегенiн ... күнi, 2004 жылы ... ... саны 653,7 мың ... 8,3% ... ... бұл ... оң нәтижелi болып отыр. Оған
бағанағы жоғарыдағы ... ... ... ... ... ... ... елiмiздегi 1994-2004 жылдар
аралығындағы деңгейiнiң өзгерiсiн көрсек. Оны 3-шi кестеден көре ... 3 ... ... %
| |1994 |1995 |1998 |2000 |2001 |2002 |2004 ... ... | | | | | | |
| |1,1 |2,1 |3,7 |3,7 |2,9 |2,7 |--- ... ... | | | | | | |
| |7,5 |11,0 |13,1 |12,8 |10,4 |9,3 |8,3 |
II ... ... ... МЕН ЕҢБЕК
ОДАҚТАРЫ
2.1 Монопсония және оның табиғаты
Еңбек рыногы да басқа рыноктар сияқты жетiлген және ... ... ... ... ... ... байланысты еңбек рыногында
жалақыны белгiлеуде кiмнiң ... ... ... ... әрекеттерi, жоғары маманданған жұмысшылардың үлесiн көрсетедi.
Ал бұның өзi еңбектiң өнiмдiлiгiне, шығарылған ... ... ... ... әсер ... ... рыногының классикалық үлгiсiнiң негiзiн ... ... ... ... бейнелейтiн және еңбекке сұраныс
жасайтын жұмыс берушiлердiң көп болуы; ... ... ... ... және
оның ұсынысын жасайтын жұмыскерлердiң көп болуы.
Икемдi рыноктық ... баға ... ... ... ... ... ол ... бәсекелi рынок болып саналады. Бұл ... ... ... және ... ... ... рыноктық жағдайға әсер ете
алмайды: жалақының тепе-теңдiк ... ... ... ... ... әрекеттерiне тәуелдi болмайды, олар жалпы
конъюктурамен, рыноктың барлық ... ... ... ... ... ... ... дамуында еңбекке деген
сұраныс және еңбек ұсынысы арқылы еңбек рыногында тепе-теңдiк жағдай орын
алады деп есептелiнедi. ... шын ... ... еңбек рыногының тепе-
теңдiгiнiң орын алуы сирек кездеседi. ... ... ... ... қызмет етiп отырған кәсiпорындар қанша жұмыс ... етсе ... ... ... жұмысқа ынталы экономикалық активтi
халықтың саны ... ... ... ... ... ... сұранысы еңбек ұсынысынан артық болып
отырады. Яғни, экономика ... ... ... ... ... алады дегендi бiлдiредi. Егер де осы ... ... асып ... ... ... ... заңы ... 3%) , онда экономикада
тұрақсыздық ... ... ... орын алады.
Бұл жағдайды келесi еңбек рыногының тепе-теңдiк графигiнен көруге
болады. Сурет-3.
Жұмыссыздық ... A ... NE Nb ...... ... ... ... көретiнiмiз еңбек сұранысы қисығы Nd мен еңбек ұсынысы
қисығы NS ... Е ... ... ... ол ... ... рыногындағы
тепе-теңдiктi сипаттайды. Осы тепе-теңдiк нүктеге сәйкес WE нақты
жалақының және NE ... ... ... шығады. Егер
жалақы W1 деңгейде жоғары болатын ... онда ... ... ... ... ... еңбекке сұраныстан В-А мөлшерде өседi,
осының нәтижесiнде Nb- Na ... ... ... ... ... жетiлмеген бәсекелi еңбек рыногында монопсония, яғни ... ... ... бiрнеше фирмалар ғана ұсынатын жағдай. Мұнда ... осы ...... шешiмiне негiзiнен тәуелдi болады. Бұл
жағдайда жмыспен қамтушы кәсiподақтардың маңызды ... ... ... ... ... ... ... мүмкiн.
Бiзге белгiлi монопсонист рынокта баға белгiлей алу қабiлетi
болғандықтан ол баға ... ... ... ... жоғары етiп
белгiлейдi. Осы жағдайда кәсiподақтар болып ұйымдасқан жұмыскерлердiң
жекелеген топтары ... ... ... оның тепе-теңдiк дәреесiнен
арттыра алады. ... ... ... ... ... ... ... төмендетедi. Сондай-ақ елдегi жұмыс күшiнiң
құны ... ... ... елге ... ... инвестицияларда
төмендейдi.
Бұл өз кезегiнде ұлттық экономиканың ... ... ... ... дамушы елдерде көрiiнс табады. Ал дамыған елдерде
экономика салаларының күштiлiгiне және ... ... ... елде өмiр сүру ... жоғары болуына байланысты жалақы
мөлшерлерi жоғары болып табылады. Ал дамушы ... үшiн ... ... ... ... Мысалы, соғыстан кейiн Оңтүстiк Шығыс Азия елдерiнiң
экономикасына шетел инвестицияларының ... ... және ... өсуiне ең басты себеп болған елдегi жұмыс күшiнiң арзандығы және
мамандану деңгейiнiң жоғары болуынан болды.
Ал ... ... ... ... ... болуын тудыратын монопсониялы
рыноктың қызметi. Бұл рынокта кәсiподақтар жалақының өсуiмен бiрге ... ... ... ... Кәсiподақтар – еңбек ұйымдары ретiндегi қызметi
Еңбек рыногында кәсiподақтар ... ... және ... ... ... ... ... отыратын еңбек рыногы ұйымы болып табылады.
Кәсiподақтар жұмыс алушылардың мүддесiн қорғайды және ... ... ... ... ... Англияда XVIII ғасырдың ортасынан
басталып, кеiн бiрте-бiрте басқа елдерде тарай бастады.
Ұзақ уақыттар бойы кәсiподақ қызметi негiзiнен жалақы деңгейiн сақтау,
сирек ... оны ... үшiн ... ... ... ... жергiлiктi болды, сан жағынан шағын және олардың
арасында бiр-бiрiмен байланыстары әлсiз ... Ал ... ... ... ... қатынастар, кәсiпкерлер әрекеттерi ... ... ... ... ... ... күшеюiне тура
келдi. Қазiр кәсiподақтар жалақы деңгейiн өзгерту үшiн түрлi әдiстер дi
пайдаланылады. Солардың iшiнен негiзгi ... атап ... ... ... еңбектi ұсынуды шектей аалды. Мысалы, олар ... ... ... қою, жұмыс күнiн зарту ... ... ... ... ... ... кәсiподақ жарнасын
көтеру, кәсiподаққа мүше ... ... ... ... ... ... көрсетiлген жалақы ставкасын көтерудi, оның
рыноктың ... ... ... ... ... ... ... кәсiподақтар еңбеккке сұранысқа әсер теуi мүмкiн. Ол үшiн сұранысты
көтеретiн кез ... ... ... ... рыногында кәсiподақ қызметiнiң оң және ... ... ... ... ... еi жақты көзқарастар туындайды. Бiрi ... ... ... ... ... ... ... көтеретiн және теңдiк принципiн бекiтетiн механизм ретiнде
қарастырады. Шынында жұмысшылар еңбек өнiмдiлiгiн көтеретiн өз ... ... ... Еге ... өз ... ... ... қызметкерлердiң пайдасына қолданады деп ойласа, онда кәсiподақ
қызметi еңбек өнiмдiлiгiiнң ... көп ... ... ...... ... келiссөз жүргiзерде
жақсы позицияда болуы, өйткенi ереуiлдiң әр ... ... шын ... ... Ал ... кемшiлiгi жоғарыда атап өткендей
олар арқылы жалақының жоғары ... ... ... ұлттық
экономикаға инвестицияларың тартылуы азаяды. Ал бұл өз ... ... ... керi ... тигiзедi.
Жалпы экономикада кәсiпкерлердi жақтаушылар ... ... ... ағымдылығы қысқарады, осыған сәйкес шығындары
төмендейдi;
• қызмет бойынша өсу ережелерi бекiтiледi, ал бұл iшкi ... ... ... соның салдарынан жасы үлкен тәжiрибесi бар
қызметкерлер жас қызметкерлерге өз тәжiрибесiн таныстыруға ... ... ... түзеп, нығайтып отырады;
• трансакциялық шығынды қысқартады;
Осы айтылғандардың барлығы еңбек ... ... ... ... көтередi.
Қазақстан жағдайына келсек ұжыьдық келiсiм жасау жүйесi әлi де жетiле
қоймаған. Еңбек рыногында ... ... ... ... кiру тәжiрибесi
бiздiң елде мұра болып қалған. Ең таңғаларлық жағдай Кеңес ... ... ... ... мүше ... ... ... кезде
кәсiподақтар жаңа рынок жағдайына бейiмделiп, жұмыс ... ... өз ... ... Қазақстанда кәсiподақ
мүшелерi әлi де көп, ... ... ... ... ... реттеудегi
ролi әлi де болса өте төмен. ... ... ... бар: бiрiншiден,
кәсiподақтардың көпшiлiгi рыноктық қатынастарға бейiмделе алмай ... ... ... қызметкерлердiң көпшiлiгi кәсiподақтар
пайдалылығына қарамай бұрынғысынша ... ... ... Екiншiден,
Қазақстанда 1990-1997 жылдары өндiрiс күрт құлдырап, жұмыс күшi ұсынысы
щған деге нсұраныстан елеулi ... ... Осы ... ... ... ... ... алмады. О кездерде күрес кезiнде жұмыс ... да ... ... ... ... ... ... осы уақытқа
дейiн рынок экономикасы жағдайында өздерiнiң мiндетi мен атқаруға тиiс
қызметтерiн ... көре ... ... ... жөнiндегi мемлекеттiк органдардың рөлi мен құрылымы
бiрнеше рет өзгердi. Еңбек рыногында саясат ... ... ... ... шара ... ... ... Ал батыс елдерiнде жұмыспен
қамтуда негiзгi саясат белсендi саясаттарға жүктеледi. ... ... ... жәрдем ақша төлеумен тынады. Мұндай саясат экономика
құрылымын ... ... ... тежейдi.
Жалпы жоғарыдағы айтылғандарды қорытындылай келе, экономиканың тиiмдi
дамуы сол елдiң ... ... ... және ... ... ... байланысты. Жалақы өз кезегiнде барлық еңбек рыногын
реттеп отырушы және ынталандырушы қызмет ... ... ... мәселесi, еңбекке жарамды адамдардың экономикалық белсендiлiгi,
олардың еңбек өнiмдiлiгi көрiнiс табады. Ал ... ... ... ... еткiсi келетiн және еңбек етiп жүрген адамдарды айтамыз.
Бұл ұғым өз ... ... ... ... ұғым ... ... елде ... адамдардың саныныңғ өсуi әлеуметтiк
мәселелердi шешiп, халықтың тұрмыс деңгейiнiң жоғарылауына әкеледi.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгене, ... ... ... ... ... ... ... олардың экономикасының негiзгi бағытының бiрi әлеуметтiк
салаға бағытталған болып ... ... ... сала сол елдегi
халықтың тұрмыс жағдайын, халықтың өмiр сүру деңгейiн және сол елдiң жалпы
экономикасының жағдайын ... ... ... ... ... ... жағдайын көтеру
үшiн тұрақты экономикалық өсудi қажет етедi. Елiмiздiң нарықтық экономикаға
өтуiне байланысты еңбек рыногының ... ... ... ... саланың жағдайын жақсарту ең бiрiншi сол елдiң еңбек рыногына,
халықтың ... ... ... ... ... халық пен
жұмыссыздық деңгейiне байланысты ... ... ... еңбек рыногы қалай ұйымдастырылғанын,
қызметiн және оның нәтижесiн зерттейтiн, жұмыс ... мен ... ... ... әр ... факторлардың әсет етуiне байланысты
өзгеруi, жалақы, баға, ... және ... ... ... ... ... зерттейтiн ғылыми сала.
Ал осы еңбек рыногының құрамдас бөлiктерi жалақың экономикалық активтi
халық, жұмысбастылық, жұмыссыздық, ... өз ... осы ... ... ... келе олар ... тығыз байланыста болады. Жалпы
жалақының экономикалық мәнi мен қызметтерi өте көп болып табылады. ... ... ... сол ... халқының тұрмыс деңгейiн, кәсiпоырндардың
жағдайын, халықтың менталитетiн, тұтынушылардың талғамын, жұмыссыздық және
жұмысбастыхалық ... ... ... ... жалақы ынталандыру,
жұмыссыздықты азайту, экономикалық активтi халықты ... ... ... өсуi ... қызметтер атқарады.
Бүгiнгi таңда Қазақстандағы еңбек рыногы ... ... ... бұл ... сала ... ... ... кешiрген жылдары бұл рынок та дағдарысқа ұшырады, жұмыссыздық өстi,
еңбек өнiмдiлiгi азайды, экономикалық активтi ... ... ... ... және тұрақты эконоикалық өсуге қол жеткiзуi үшiн елiмiз
әр түрлi реформалар ... ... ... ол реформалар өз жемiсiн берiп,
елде экономикалық өсу, ... ... ... көбеюi, сонымен қатар
еңбек рыногының жағдайыда ... келе ... ... ... ... ... өсуде, әлеуметтiк жағдайымыз жақсару үстiнде.
Осыларды қорытындылай келе, елiмiздiң еңбек рыногы соңғы бiрнеше жыл
iшiнде оң бетбұрыс алды. ... ... ... ... ... ... мен еңбек сұранысын өз күшiмен реттеуге бет алды.
Ендiгi жерде еңбек рыногындағы басты мәселе ... ... ... ету үшiн ... ... ... ... дайындап,
бәсекеқабiлеттi өнiмдер өндiру.
Сондықтан мен жұмысымды аяқтай ... әр ... ... жақсы
маман иесi болып, елiмiздiң ... ... ат ... онда ... ... алға ... деп айтпақшымын.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Әубәкiров Я. Ә. ... ... ... Оқулық. – Алматы,
“Санат”, 1998. – 479б.
2. Жұмамбаев С.К. ... ... ... Оқу құралы. – Алматы: Қазақ
университетi, 2003 – 171 б.
3. Рынок труда. Учебник / под. ред. проф. В.С. ... и ... ... – М.: МГУ, 1996 ... ... А. Қ., ... Қ.Ә. ... экономикасы: Оқу құралы. –
Алматы: Экономика, 2003. – 252 бет.
5. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: ... Ком, 1999. – 784 ... ... А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория.
Оқу құралы. – Астана: 2002. – 446 б.
7. Джумамбаев С.К. ... ... в ... ...... 2002 ... Берешев С. Регулирование заработной платы в республике Казахстан. –
Алматы: ТОО “Баспа”, 2001 г.
9. “Қазақстан ... ... ... ... Республикасының
1999 жылғы 10 желтоқсанындағы заңы // Егемен Қазақстан, 1999 ж., 24
желтоқсан.
10. “Ең төменгi ... ... ... ... ... ... 16 ... заңы // Егемен Қазақстан, 1999 ж. 19 қараша.
11. “Халықты ... ... ... Қазақстан Республикасының 2001 жылғы
23 қаңтарындағы заңы // Егемен Қазақстан, 2001 ж, 30 қаңтар.
12. Журнал // Экономика и ... ... 2004 г. № ... ... ... ... – 2004г. №5
14. Қазақстан Республикасының статистика жөнiндегi агенттiгiнiң бюллетенi.
2004 жылғы Қазақстан Республикасының өңiрлерi бойынша. – Алматы. 2004
жыл. – 6 ... ... ... ... ... ... ... жалақы
Сағаттық еңбекақы
Көтерiңкi жалақы
Уақыттық сыйлықақы
Кесiмдi сыйлықақы
Жай уақыттық еңбекақы
Жай ... ... ... ... ... мен ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек рыногы және жалақы теориясы8 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
Енбекти жане жалакыны жоспарлау20 бет
Еңбек жалақысы22 бет
Еңбек нарығы. Жалақы факторлық табыс ретінде10 бет
Еңбек нарығы. Жалақының мәні, түрлері мен жүйесі37 бет
Еңбек нарығындағы сұраныс пен ұсыныс,жұмысбастылық және еңбекке ақы төлеу17 бет
Еңбек пен жұмысбастылық66 бет
Еңбек рыногындағы жұмысбастылық және жұмыссыздық теориясының негіздері74 бет
Жалақы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь