Шығыс Қазақстан облысының экологиялық туризм дамуы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1 ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМ
ДАМУЫНЫҢ АЛҒЫ ШАРТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1.1 Табиғи рекреациялық ресурстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Әлеуметтік . экономикалық ресурстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.3 Туристік инфрақұрылым жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2 ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМ
ДАМУЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1 Ерекше қорғалатын табиғи территориялар . экологиялық туризм
нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Шығыс Қазақстан облысы туризмінің дамуында экологиялық туризм
рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3 ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ
ТУРИЗМ ДАМУ МҮМКІНШІЛІКТЕРІ МЕН БОЛАШАҒЫ

3.1 Шығыс Қазақстан облысындағы экологиялық туризмнің даму
тенденциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2 Шетелдік және отандық туристерге ұсынылатын маршруттар ... ... ...
3.3 Шығыс Қазақстан облысында экологиялық туризм дамуының
мәселелері мен болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Экотуризм – жақсы сақталған табиғи ортаның аудандарына саяхат жасау, сол жердің жаратылысы мен мәдени – этникалық ерекшеліктерімен танысу. Мұндай саяхаттан экожүйелер бұзылмайды, қайта одан экономикалық жағдайлары туады да, жергілікті халыққа табиғатты қорғау тиімді болады.
Экотуризм – ластанбаған табиғи аудандарға саяхат жасау, табиғаттың сұлулығымен, өсімдіктері мен аңдарымен қызықтыру, басқа да мәдени ерекше ліктерімен танысу.
Экотуризм – бұл көпшілікке арналған туризм емес, ол табиғи аймақтарда туристердің үлкен ағымын қолдауға бағытталған, керісінше, Қазақстанның табиғи байлықтарын сақтауға және жергілікті тұрғындарға экотуризмнің жүзеге асырылуынан табыс әкелуге мүмкіндік беретін баламаәдіс болып табылады.
Шығыс Қазақстан облысының территориясы өзінің бай табиғи ресурстарымен, ерекше қорғалатын табиғи территорияларымен ерекшелінеді.
Қазіргі кезде Шығыс Қазақстан облысының экотуризм дамуына өзіндік үлес қосатын аймақ, сонымен қатар экологиялық туристік объектілер санын көбейту.
Жұмыстың басты мақсаты: Шығыс Қазақстан облысының экотуризмін дамуы үшін қолайлы жағдайлар жасау және экономиканың табысты салаларының біріне айналдыру.
Жұмыстың міндеті: Шығыс Қазақстан облысының экотуризмнің қазіргі экологиялық нысандарына баға беріп, болашақта экотуризмді жоғарғы деңгейге жеткізу үшін, осы облыстағы экологиялық жағдайдың мәселесін шешу керек.
Сонымен, бүгінгі күні өзекті мәселеге айналған Шығыс Қазақстан облысының экотуризм даму жағдайы.
Мәселен Батыс Алтай тауының табиғаты келген қонақтарға өте жақсы әсер қалдырады. Бұл аймақта табиғи қалпында сақталған Катонқарағай ұлттық саябағы, суының тазалығы жағынан дүние жүзінде бірең сараң көлдердің қатарына қосылатын Марқакөл көлі және шипалы емдік суымен әйгілі Рахман бұлағы орналасқан. Ал, облыстың оңтүстік аймағында жағалауында емдік қасиеті бар батпақ пен суы тұзды Алакөл көлі орналасқан. Жалпы Алакөл минералды сулары деректеріне сүйенсек, ертерекке кетеді. Соның бірі Барлық аңғарында Арасан-Тау тау етегінде теңіз деңгейінен 579 м биіктікте, Алакөл көлінен 24 шақырымда орналасқан Барлық-Арасан емдік сауықтыру орны. Бұл аталған объектілерден басқада көптеген табиғи, тарихи-мәдени объектілер жеткілікті.
Келесі тарауларда, бүгінгі таңда экотуризмнің болашақ перспективалары және экотуризм мәселелеріне байланысты мемлекет тарапынан атқарылып жатқан жұмыстар көрсетілген. Жұмыстың қандай дәрежеде жүргізіліп жатқаны, нақты сандар көрсетіліп анықталған.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ……………………………………………………………................
1 ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМ
ДАМУЫНЫҢ АЛҒЫ ... ... ... ресурстар...........……………………….....….....
1.2 Әлеуметтік – ... ... ... ... жағдайы…………………..............................
2 ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТУРИЗМ
ДАМУЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ………………………...................
2.1 Ерекше қорғалатын табиғи территориялар – ... ... ... Қазақстан облысы туризмінің дамуында экологиялық туризм
рөлі........................................................................
....................................
3 ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ
ТУРИЗМ ДАМУ ... МЕН ... ... ... облысындағы экологиялық туризмнің даму
тенденциялары...............................................................
............................
3.2 Шетелдік және отандық туристерге ұсынылатын
маршруттар............
3.3 Шығыс Қазақстан облысында экологиялық туризм дамуының
мәселелері ... ...... ... ... ортаның аудандарына саяхат жасау,
сол жердің ... мен ...... ... ... ... экожүйелер бұзылмайды, қайта одан экономикалық жағдайлары
туады да, жергілікті халыққа табиғатты қорғау ... ...... ... ... саяхат жасау, табиғаттың
сұлулығымен, өсімдіктері мен аңдарымен қызықтыру, басқа да мәдени ерекше
ліктерімен танысу.
Экотуризм – бұл ... ... ... ... ол ... ... ... ағымын қолдауға бағытталған, керісінше, Қазақстанның
табиғи байлықтарын сақтауға және ... ... ... жүзеге
асырылуынан табыс әкелуге мүмкіндік беретін баламаәдіс болып табылады.
Шығыс Қазақстан облысының территориясы ... бай ... ... ... табиғи территорияларымен ерекшелінеді.
Қазіргі кезде Шығыс Қазақстан облысының экотуризм дамуына ... ... ... ... ... ... туристік объектілер санын
көбейту.
Жұмыстың басты мақсаты: ... ... ... экотуризмін дамуы
үшін қолайлы жағдайлар жасау және экономиканың ... ... ... ... ... ... облысының экотуризмнің қазіргі
экологиялық нысандарына баға беріп, болашақта экотуризмді жоғарғы деңгейге
жеткізу үшін, осы облыстағы экологиялық ... ... шешу ... бүгінгі күні өзекті мәселеге ... ... ... ... даму ... Батыс Алтай тауының табиғаты келген қонақтарға өте жақсы әсер
қалдырады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... тазалығы жағынан дүние жүзінде бірең сараң көлдердің
қатарына қосылатын Марқакөл көлі және ... ... ... ... ... ... Ал, облыстың оңтүстік аймағында жағалауында ... бар ... пен суы ... ... көлі орналасқан. Жалпы Алакөл
минералды сулары деректеріне сүйенсек, ертерекке кетеді. ... бірі ... ... тау ... ... ... 579 м ... Алакөл
көлінен 24 шақырымда орналасқан Барлық-Арасан емдік сауықтыру орны. ... ... ... ... табиғи, тарихи-мәдени объектілер
жеткілікті.
Келесі тарауларда, ... ... ... ... ... экотуризм мәселелеріне байланысты мемлекет тарапынан атқарылып жатқан
жұмыстар көрсетілген. Жұмыстың қандай ... ... ... нақты
сандар көрсетіліп анықталған.
Кіріспе қосу керек.
1 ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ... ... ... Табиғи ресурстары
Шығыс Қазақстан облысы көлемі бойынша ең кіші ... ... 10% ... ғана алып ... Шығыс Қазақстан облысы 1932
жылы қалыптасқан. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығы бойынша ... 3 ... ... ... территориясы біріктірілді.
Облыс республиканың солтүстік шығысында орналасып, оңтүстікте Қытаймен
және Алматы облысымен, солтүстік – ...... ... ... ... облыстарымен шектеседi.
Облыста 19 әкімшілік - аумақтық бірлік, соның ішінде 15 аудан, 10 қала,
841 кент пен ауыл, 255 ... және ... ... ... ... ... 1 қаңтарға облыс халқының этникалық құрамы мынадай: қазақтар – ... – 41,7%, өзге ... – 5,1%. ... 1442,5 мың ... орташа
тығыздығы еліміз бойынша шамалы төмен, халқының тығыздығы 1 шаршы шақырымға
5,1 ... ... ... ... ... ... жаңа ... бойынша үстіңгі
Ертіс бассейнінде орналасқан, ол облысты оң жағалауға және сол жағалауға
бөлді. ... ... ... ауданы 283,3 мың км.2 алып жатыр.
Солтүстіктен ... 30, яғни ... 510 с.е. және ... ... қа ... яғни ... 870 ш.б. ... жатыр. Облыстың қиыр солтүстік
нүктесінің координаты 51004/, оңтүстігі 45050/ с.е., батысы 76050/, шығысы
87020/ ш.б. Бұл ... ... ... 3 ... ... сияр ... (111 мың км.2), Греция (132 мың км.2) және Албания (29 мың км.2).
Шығыс Қазақстан облысының географиялық орны өте ... ... ... Алтай тауы және Сарыарқаның шығыс бөлігін қамти отырып, Ертістің жоғарғы
алабында орналасқан. Оның аумағына төбелі ... мен ... ... ... және ірі тауаралық қазаншұңқырлар мен ... ... Ао ... ... ... ... қиылысқан таулы және ұсақ қыратты рельеф
алып жатыр. Шығыста Кенді Алтайдың жоталары ... ... (2276 ... ( 2565 м), Көксу (2028 м), Тигрец (2007 м), Оба (1967м), Үлбі (1895
м) және т.б., Оңтүстік ... ... ( ... 4506 м), ... ... м), Сарымсақты (3373 м), Күршім (2645 м), Азутау (2385м), ... ... және т.б ... ... ... жотасы (1660 м) мен Зайсан қазан
шұңқыры, Тарбағатай (2992 м), Маңырақ (2053 м) және Сауыр (2930 м) ... ... ... ... ... ... ұсақ қыраты алып
жатыр.
Шығыс Қазақстанның көп бөлігін Сарыарқаның шығыс жағы алып жатыр. Ұсақ
шоқылы таулар тар, көбінесе шатқал ... ... ... өзен ... өте ... ... ие ... Көптеген тау төбелер мен жартастар
айрықша таңғажайып ... көз ... ... ... ... тауы
1305м биіктікте, оңтүстік-шығысында Тарбағатай жотасы, ... ... ... 1600м, ... Ертіс маңы жазығы, ... және ... ... шұңқырлары алып жатыр.
Ауданның оңтүстігі мен шығысы Қазақстанның мемлекеттік шекарасы бойымен
созылып Жоңғар Алатауы, Сауыр-Тарбағатай мен ... биік тау ... ... ... ... ... қар мен мұздықтар жамылған.
Алтайдың ең биік шыңы – Ақсүмбе. Шығыс Қазақстандағы Үлбі ... ... 1500мм ... түседі. Бұл еліміздің ең ... ... ... ... ... ... мен тау етегіндегі
құнарлы жазықтар мен ірі ... ... ... ... басты су күретамыры – Ертіс. Аудан аумағындағы ірі
көлдер Зайсан, Алакөл, Марқакөл. Зайсан ... ... ... салынуына
байланысты көтеріле келіп, су қоймасының едәуір ... ... ... ... ... оң жағын Кенді және Оңтүстік Алтайдың жоталары
таулы үстірттері, тау аралық қазан ... алып ... Ең биік ... ... ... ... Оның ... 4506м.
Оңтүстік Алтайдың Нарын, Самырсақты, ... ... ... ... ... жоталары 3000 метрден асады. Алтай тауының ұзындығы
батыстан – шығысқа ... 2000 км ... ... ... ... қара Ертіс өзенімен Зайсан, батыстан оңтүстік-шығысқа ... ... Гоби ... ... ал ... ... ... Колба жотасы
арқылы бөлінеді. Солтүстік шығыста Шығыс Азияның Шапшалы жотасы батыс
Саянмен жалғасады.
Алтай тауы ... ... ... ... ... ... Гоби ... дейін аралықта жатқан ірі тау жүйесі. Алтай таулы
өлкесінің Қазақстанға оңтүстік-батыс бөлігі ғана ... ... тауы ... ... ... ... ... білдіреді. Алтай тауын Оңтүстік
Алтай, Орталық Алтай немесе Кенді Алтай және Қалба деп үшке ... ... биік шыңы ... ... әр ... ... ... Қазақстан Республиканың
оңтүстігіне ғана орын береді, ал жер қойнауының байлығы бойынша ... ... – ауа райы ... ... ... ... теңдесі жоқ өңір
болып табылады. Онда дала, шөлейітті және тау тайгасы ландшафттары ... ... ... ... аумағының 30% алып, республика орман
қорларының шамамен 70%-ын құрайды.
Оңтүстік беткейінде қоңыр және қара топырақ ... Онда ... ... ... ... өседі. Солтүстік беткейінде 600-1400м биіктік
аралығында дала, одан ... ... ... аралас орман, 2400-ден жоғары
субальпілік және ... ... ... Одан ... ... қар мен
мұздықтар жатыр.
Климаты. Шығыс Қазақстан ... ... тым ... ... ... -16-200С, шілдеде орташа температурасы +20+230С, тауда
+16+180С дейін барады. Жауын – шашынның орташа жылдық ... ... ... ... барады.
Оңтүстік-шығысқа қарай континенттігі арта түседі. Тау етектері мен
төменгі беткейлерінің климаты ылғалдылау келеді. Шығыс Қазақстан облысының
көп ... тау алып ... ... ... суық ішке ... мен ... ... Шығыс Қазақстанның өсімдік топырағы
барынша алуан түрлі. Жалпы алғанда Кенді Алтайда өсімдіктер ... ... түрі бар, ... құстардың 300-дан артық түрі, сүт қоректілердің 100-
ге жуық түрі ... ... тік ... ... жүйесі қалыптасқан.
Солтүстік және батыс тау етектерінің 400-700 м биіктігінде шалғынды әртүрлі
өсімдіктер мен астық ... ... ал ... м ... ... дала қалыптасқан. Бұл таулы және далалы белдеуінде қара және қара
қоңыр топырақ қалыптасқан. Таулы ... ... 70% алып ... ... жапырақты орман өседі. Орталық және Оңтүстік ... ... ... ... ... өседі. Бұл жерді самырсынды, бал қарағайлы ағаштар
өседі. Одан жоғары биік таулы ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар мұнда таулы тундра, одан жоғары жағында
жартастар, тас ... қар ... мен ... алып ... ... қара ... одан ... ашық күлгін топырақ тараған. 700 м
жоғары астық тұқымдас шалғын шөптер мен ... ... ... Осыдан әрі самырсын, шырша, майқарағай аралас орман. Субальпілік
және альпілік шалғындар көбінесе жануарлар дүниесінен таулы аудандарға тән
түрлері тараған. ... ... ең ... ... ... ... қайың, емен тағы басқа шөптер. Сонымен қатар дәрілік шөптердің
жемістері қарақат, ... ... дала ... кездеседі. Орманды
алқаптың 1638,9 мың га осы ... Бұл ... ... ... алқабына бай
аймақ. Сонымен мәңгі жасыл ... ... сан мың түрі ... ... ... ... ... биіктік белдеулік тән.
Солтүстік – батысындағы жазықтың қара топырағында ... ... ... Оңтүстікке қарай Ертістің солтүстік жағындағы қара топырақ бозды
бетегелі, ... ... ... боз ... ... ... бетегелі,
сүр топырақта жусанды өсімдіктер өседі. Таулы өлкелердің ең ... ... ... одан ... қайың, көктерек, майқарағай, шырша биіктегі
беткейлерде ... және ... ... ... ... ... ... және биік тауларға тән ... ... ... ... ... сарыала қаз, үйрек, аққу.
Үлкен өзендерінде бекіре, тайман, алабұға, ал кішігірім өзендерінде
хариус ... тау ... ... ... ... ... ... Тоғайларында итмұрын, қарақат, тауаралық алаңдарында күлгінді,
кәдімгі ... шөп, ... шөп ... Оңтүстік Алтайдың қоңыр
күлгін топырағында балқарағай жайқалады. Биік таудағы альпі шалғынды
шегіргүл, жидек ... ... ... ... ... аю, марал,
солтүстік бұғысы, таутеке, қар ... ... ... құр, шіл, тоқылдақ
және тағы басқалары мекендейді. Терісі бағалы кәсіптік маңызы бар аңдардан
бұлғын, ақкіс, қара ... ... ... ... етеді. Су тышқаны, жанат
тәрізді ит, америка күзені Алтайға ... ... Ең ... су ...... ... 4248 км2, облыс
көлемінде 1311 км2). Ірі көлдері: Зайсан, Алакөл (2650 км2), ... ... ... ... ... ... Жаңа ... және Өскемен су
қоймалары тұрғызылған.
Таулы ... ... тұщы су ... көп ... ... ... бөгені салынған. Нарын мен Бұқтарманың тау ... ... ... ... зор. Тау бөктерінде бұлақтар да
көп. Бұл аудан суға өте ... ... ... өте ... ... ... өте қатты
тілімденген. Таулы өзендер 70 астам, ал сарқырамалар 3500-дей ... ... бар. Суы тұщы ... 0,07% ... йод, ... бром ... бар. ... өте бай (сазан, табан, хариус, майқан, қара балық)
түрлері кездеседі. Өзеннің бастауында андатра ... ...... ...... қарай
Қазақстанның аса ірі су магистралі және энергияның ... көзі – ... ағып ... ... ... ... ... – Барнаул жолы еліміздің Батыс
және Шығыс – Сібір, Оңтүстік Қазақстан мен Орта азия мемлекеттеріне шығуға
мүмкіндік береді.
58,4млрд кв.т ... ... ... ... ... ... ... кейін үлкен бөгенге айналған. Жауын-шашынның жылдық мөлшері
солтүстігінде 300 мм, оңтүстігінде 155 мм дейін ... ... ... 169, ... 198 күнге созылады.
Алтай тауына батыстан және оңтүстік – батыстан соққан желдер ылғал алып
келеді, сондықтан тау ... ... 600 ... ... ... Тауға биіктеген сайын жауын-шашын мөлшері көбірек түседі. Үлбі
өзені ... ... ... ... ... 1800 мм-ге дейін жауады. Тау
етегінде жауын-шашын мөлшері 250-300 мм. ... ... тау ... 20-30
см, ал тауға биіктеген сайын 2 м дейін қалыңдайды.
Алтайдың Шығыс ... ... көп. ... ... ... және оның
салалары: Бұқтарма, Үлбі, Күршім, ... ... ... және қар суымен,
жер асты, жауын-шашын суымен ... ... ... ... су ағыны
Бұқтарма, Өскемен су қоймалары арқылы реттеліп ... ... ... ... ... су ... ... салынған.
Алтай өзендері Шығыстың су энергетикалық ресурстарының көбін құрайды.
Алтай көлге де бай. Ең ірілері – ... ... ... ... ...... ... 1450 м жерде орналасқан. Суы тұзды. Оның
өзіндік қайталанбас әсем ... мен ... ... қорғау үшін қорық
ұйымдастырылған. Зайсан көлінің табиғи жағдайы ... су ... ... көп ... ... ... жалғасып жатыр.
Зайсан көлі Алтай мен Сауыр – ... ... ... ... Бұл – ... суы тұщы көл. ... бірнеше өзен
келіп құяды да одан Ертіс өзені ағып шығады. Көлдің беті ... ... ... судың температурасы +26°С дейін жылиды. Судың деңгейі жаздың алғашқы
жартысында көтеріледі. Зайсан кәсіпшілік ... бар ... бай. ... 23 түрі ... Өзен ... ... қолайлы.
Бұқтырма өзені – Ертістің оң жақ саласы. Бұл өзен ... ... мен ... ... ... ... ... арнасы
шоңғалды, ағыны қатты тау өзені. Ертістің ең суы мол саласы да осы Бұқтырма
өзені. Өзеннің суы ... ... ... ... ... ... жатады. Су
деңгейінің шұғыл көтерілетін кезі маусым айы, ал ... ... ... қыс ... Өзен ағаш ... қолайлы әрі электр энергиясын өндірудің
тиімді көзі болып ... ... ... ... – шатқалдың арасымен өтеді. Өзеннің
әрбір бұрлысы ... әсем ... ... ... ... ... 200 ... дейін жететін жартасты, тік ... ... ... Өзен жағалауынан таудың етегіне дейін әр түрлі ағаш,
бұталар өседі.
Ертіс – Қара ... деп ... бұл өзен ... ... ... ... ... беткейінен бастау алып Зайсан көліне құяды, ол дүние
жүзіндегі ірі ... ... ... ... 4248 км, ал ... ... ... 1700 км. Ертіс өзені Зайсан көлі мен Бұқтырма
бөгетінен кейін Алтай тауының Қалба, Нарын жоталарының тау аралықтары ... ... ... ... ... ... көптеген салалар келіп құяды.
Өскемен қаласынан төменірек тұста кең ... ... Үлбі мен Об ... қосылады. Бүл өзен ағысының жылдамдығын арттырады. Ал ... ... ... шыққаннан кейін өзен баяу және жай ағады. ... ... ... ... ... ... Ертіс бойына бірнеше ... ... ... ... және ... ... ... Кенді Алтайдың кәсіпорындары пайдаланады.
2. Әлеуметтік – экономикалық ресурстар
Шығыс Қазақстанның өзіндік ерекшелігі мол, ... ... - ... ... Олар ... орналасқан, кіші қорғаннан
шығысқа қарай тізбектелген екі тас қатардан тұратын үлкен және ... ... ... ... туралы түсінік айқын болуы үшін
Қазақстан территориясынан және ... ... ... ... сипатта бере кетейік.
1927 жылы орыс өлкетанушысы ... ... ... ... ... ... ... тас қорғандарды тауып, суреттеп жазған.
Себебі ондай қорғандарға ... ... ... адам ... мен ... ... Жарты ғасырдан кейін ғалымдар «мұртты» қорғандардың
құпиясын ашты.
Берел қорымындағы ең құнды, ... ... ... ... 1999 ... мамыр – маусым айларында №11 обаны толығымен ... ... ... ... обаның диаметрі – 30 метрден астам,бастапқы
биіктігі 2 метрден асатын үйіндісінің сыртқы пішіні ... ... ... ... ... тұсы ... қарай ойысып, отырып кеткен.
Берел қорымы Бұқтырма өзенінің оң жағасындағы биік таулы аңғарда
(теңіз деңгейінен 1100 м), ақ ... ... ... құяр ... орын
тепкен Берел ауылының оңтүстік – батысқа қарай 7-8 км ... ... ... ... шығыстан оңтүстік – батысқа қарай созылып
жатқанаңғардың ені 2 км-ден ... ... бас – аяғы ... ... ... аралас орманмен көмкерілген Алтайдың Кемпір, Қайнар,
Қарашоқы, Бетеу деп аталатын жоталарымен қоршалған, табиғаты ... ... ... ... ... ... бесігі, жер жаннаты екенін
археологиялық зерттеулер, жазба деректер, ... аңыз - ... ... ... ... ... да ... болар деп ойлаймыз.
1.3 Туристік инфрақұрылым жағдайы
Туризм инфрақұрылымы ...... ... құралдары
(көліктің, тамақ, ойын –сауық құралдары, танымдық, сауықтыру, спорттық ... де ... ... ... қызметті жүзеге асыратын
ұйымдардың экскурсиялық қызмет және гид қызметтерін көрсету ін ұйымдастыру
жиынтығын айтамыз.
Жалпы туристік инфрақұрылым келесі бірнеше сектор арқылы немесе
қызмет ... ... ... танып білеміз.
1. Көлік секторы
2. Орналастыру секторы
3. Тамақтандыру секторы
4. Көңіл көтеру секторы
5. Ақпараттық – жарнамалық сектор
Шығыс Қазақстан облысының туристік инфрақұрылымына тоқталсақ.
Кесте ... ... мен ... да ... объектілері
жұмысының негізгі көрсеткіштері*
|Көрсеткіштер |2006ж |2007ж |2008ж |2009ж |2010ж ... ... ... ... |2676 |3165 |3203 | | ... ... ... ... |267 |217 |254 | | ... ... сыйымдылығы, саны |8516 |9903 |9801 | | ... ...... |486195 |594399 |456167 | | ... (%) |15,6 |16,4 |12,8 | | ... ... |2149,8 |1832,5 |2248,3 | | ... ... ... |1125 |1177 |1276 | | ... ... алғандағы | | | | | ... ... адам | | | | | ... ... алаңы,ш.метр |324914 |300646 |287950 | | ... ... ... |212370 |181511 |182254 | | |
* ... ... Шығыс Қазақстан облысының статистика басқармасы
Қонақ үйлер мен басқа да ... ... ... ... ... ... 2008 жылы нөмірлер саны 3203 құраған,
соның ішінде «люкс» дәрежелі орындар 254 орын, ал 2007 жылы бұл көрсеткіш
217 алдындағы 2006 жылымен ... 489 ... Бұл ... ... ... үй ... жетілдіріп келе жатқандығын
дәлелдейді.
Кесте 2
Қонақ үйлер мен басқа да орналастыру объектілерін санаттары
бойынша бөлу*
| |2006ж |2007ж |2008ж |2009ж |2010ж ... | 65 | 67 | 70 | | ... ... ... | | | | | ... (5 ... | - | - | - | - | - |
| 4* (4 ... | 1 | 1 | 2 | | |
| 3* (3 ... | 2 | 2 | 4 | | |
| 2* (2 ... | 2 | 3 | 2 | | |
| 1* (1 ... | 1 | 1 | 2 | | |
| ... жоқ | 59 | 60 | 60 | | |
* ... ... ... ... ... статистика басқармасы
Төмендегі кестеден көріп отырғанымыздай, Шығыс Қазақстан облысында
қонақ ... мен ... да ... объектілерін санаттары бойынша
бөлінген. Санаты жоқ ... 2008 жылы 60 ... Бес ... қонақ
үйлер жоқ, төрт, үш, екі жұлдызды қонақ үйлердің саны өте аз. Сондықтан
3,4,5 жұлдызды қонақ ... ... ... алу ... ... ... ... | ... ... ... |Әуе ... жол ... ... де ... ... ... ... ... |
|2006 ж | | | | ... |1618 |25 |6324 |188 ... емес ... |355 |74 |114 |81 ... (экологиялық) |1365 |182 |2636 |14727 ... | | | | ... ж | | | | ... |1868 |25 |7845 |424 ... емес ... |109 |69 |114 |259 ... ... ... |285 |3603 |25054 ... ж | | | | ... |1548 |15 |4645 |132 ... емес (келген) |524 |17 |6 |766 ... ... |149 |128 |4126 |47611 ... ж | | | | ... | | | | ... емес ... | | | | ... ... ... | | | ... ж | | | | ... | | | | ... емес ... | | | | ... ... ... | | | |
* ... ... ... ... ... ... басқармасы
Кестеге назар аударатын болсақ, талданған жылдар ішінде туристер
көбінесе қалааралық ... ... ... ... жөн
деп есептейді, сонымен қатар көліктің бұл түрі басқаларына қарағанда бағасы
жағынан арзан болып ... әуе ... ... ... ... салыстырғанда
қалааралық әуе қатынасы елде қайда ... ... ... Ал ... ... экологиялық туризм объектілеріне алыс болып келеді, ... ... ... жағынан қолайлы болып келеді.
Сол көлік түрлерінің үлесіне тоқталатын болсақ, ішкі ... 2008 ... ... ... әуе ... 156 ... ... теміржолмен қатынау
157-ге кеміген, ал автобустармен жүру 523-ке ... ... ... ... ТУРИЗМ ДАМУЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Ерекше қорғалатын ... ...... ... ... табиғи территориялар – мемлекеттік табиғи қорықтар,
ұлттық табиғи қорықтар, мемлекеттік ... ... ... және де ... ... ... – экологиялық туризмнің негізгі объектісіне
жатпайды, бірақ экологиялық туризмнің ... ... ... ... ... ... ... болмайды, мұнда тек қана
ғылыми жұмыстар жүргізіледі және де экологиялық маршруттарды ұйымдастыруға
болады.
Қорықтардың ... ...... ... жаратылыс
заңдарын сақтау және оқып білу.
Марқакөл мемлекеттік табиғи қорығы. 1976 жылы 4 тамызда ... ... ... осы ... ... туралы қаулысы шықты.
Марқакөл мемлекеттік табиғи қорығы ... ... ... ... ... ... ... орналасқан. Ол
солтүстігінде Күршім, оңтүстігінде Азу тау ... ... ... тән ... ... алып жатыр. Көл 1449,3 метрлік абсолюттік
биіктікте жатыр. Ең биік нүктесі 3304,5 метр (Ақсу- Бас тауы).
Қорық үш бөлікке ... ......... алқап – 6250 га,
ол көлдің оңтүстік жағалауы мен Азу ... ... ... алып ... ... – 609 га, ... мен ... Байтал өзенінің сағаларындағы
солтүстік жағалаудың азғантай жерін қамтиды; ... ...... – 20050 га, ... ... ... ... өзендерінің
жоғарғы жағында Күршім жотасында орналасқан. Бұдан басқа Урунхайка өзенінің
сағасындағы орталық усадьбаның 8 га жерін алып жатыр. Марқакөл ... ... ... ені 2 км ... үзік ... ... ... мемлекеттік табиғи қорықтың ұйымдастырудағы негізгі мақсат –
Оңтүстік Алтайдың ... ... ... – ақ ... ... өзені Марқакөл
көлін табиғи қалпында сақтау.
Марқакөл – Алтайдың ірі су қоймасы. Көл ... ... ... шығыстан оңтүстік батысқа қарай созылып ... Су ... ... 1180 кв. км құрайды. Көлдің ұзындығы – 106 км, ені – 6-
19 км, ауданы – 45 кв. км, ... ... – 106 км, ... ... – 14,3 метр, максимальды тереңдігі – 24-27 метр. Көлдің ... ... су ... ... ... ... ... қорғау объектілері, олар:
Солтүстік Сібір таулары үшін қалыпты болып саналатын биік таулы ... ... және ... ... ... ғана тән
майқан, хариус, талмабалық, теңгебалық түрлерінің ... ... ... ... ... ... ... дүние жүзінде сирек
кездесетін және құрып бара жатқан түрлердің көптеген қатары кіретін ... сан ... ... мен сүт қоректілер. Марқакөл көлінің пайда болуы
альпілік тектоникалық циклдің ... ... ... мұз ... Ол ... ... көтерілулер мен жарылулардың
нәтижесінде қазіргі ... мен ... ... ... ... болды. Олар кейіннен мұз қатулардың әсеріне ұшырады. ... ... ... су ... анық ... ... Марқакөл көлінің
қазаншұңқырына орташа таудың бөлшектенген, сүйір шыңды, тік беткейлі ... тән. Тау ... ... өзен ... кесіп өтілген. Күршім тау
жоталарына таңқаларлық тау жұрнақтарынан құралған жартасты ... мен ... тән. ... ... ұшар ... ірі сусыма тас сынықтарымен
жабылған, олар ... ... ... курумниктермен тау беткейінен
төмен қарай түседі. Жотаның солтүстік- ... ... ірі үзік – ... ... ... Ал ... ... төменде
таңғажайып әдемі көкпеңбек альпі көлі жатыр. Азу тау мен ... ... үшін су ... ... тегістелген, күмбез тәрізді
жоталы тау бедері тән. Су ... кей ... ...... жартастары
бар, кейде маңайы шашылған шойтастар мен ... толы ... жер ... сипатты болып келеді. Мұнда альпі щалғындығы мен тау ... ... ... ал ... ергежейлі қайыңдар мен талдардың
орнын аршалар басқан. Тау ... ... ... тау ... ... ағып жатқан терең тайга бөлшектерінен тұрады және анағұрлым тік.
Көлдің жағалауы батыста, солтүстікте және солтүстік- шығыста ені 1-2 км
көл айдынын құраса, ал ... мен ... ... Азу тау ... кіріге жанасатындықтан анағұрлым жіңішке болып келеді.Тау жоталарынан
көлге келіп ... ... ... ... ... ... ... континенталды, қары қалың, қысы қатал, ал жазы қоңыржай ... ... ... ең суық ... ең ... температурасы
-550С дейін төмендейді (Орловка ауылының ... Бұл ... ... ... ең ... ... температура тіркелген (-410С), қаңтарда
орташа температура -25.90С болғанда, шілде айының ең ... ... ... ... ... +290С дейін көтерілсе, қыста -40-
440С, ... -530С ... ... ... ... ... 0 ... деңгейде 162 күн, ал 0 градустан ... ... 203 күн ... ... 60-70 күн. ... ауа- ... ... жөніндегі постың
деректері бойынша көпжылдық орташа температура 0 градустан жоғары деңгейге
ауысатын күн- 5 ... ... ... ... ... 321- ден 731- ге дейін
ауытқиды. Айлық абсолютті ең жоғарғы жауын- шашын мөлшері 110-120- ға ... ... ... суық ... (15 ... 5 ... ... 230-266 мм
жауын- шашын жауады. Алғашқы қар ... ... ... он ... Тұрақты қар жамылғысы қараша айының бірінші он күндігінде, ал
кей жылдары қазанның аяғында қалыптасады. Қардың орташа ... 40-70 ... кей ... 150 ... жетеді. Қар 160- 170 күн жатады. ... қар ... ... ... ... он күндігінде, тауда – мамыр
айының аяғында-маусым айының басында кетеді. Қар мамыр ... ... ... ... ... кейде тіпті тамыз және қыркүйек айларында басталуы
мүмкін.
Жел көбіне оңтүстік ... ... Бір ... ... ... ... ... саны 6- дан 12- ге дейін. Ең қатты жел- ... ... ... ... ... және жазда Марқакөл көлінің бетінде толқындарының
биіктігі 1-2 метр болатын ... ... ... бір жел- жергілікті жерде
тихушка деп аталады. Ол оңтүстіктен соғады, көл бетіне қобалжу тудырады,
жергілікті ырым ... бұл ауа- ... ... білдіреді. Анда-
санда темірбек және маральник атты қатты дауылды желдер соғады. ... ... ... ... урынхай желі жыл бойы солтүстікке қарай үнемі соғып
тұрады. Жағалауы аз ... ирек ... кей ... ... ... ... мен кішкентай бұғаздары бар. Жағалауы көбіне лайлы,
батбақты, сонымен қатар ... ... ... ... және ... ... ... шоқ қайыңдар, шыршалар өседі, кей жерлері батпақ және жанаса
жайласқан шалғынды кеңістік ... ... ... ... түсі ... және әдемілігімен таң қалдырады: ашық күндері көл көк немесе
көгілдір, ауа- ... ... ... қара сұр немесе күміс реңдес
түске енеді. Көл ... күні бойы ... рет ... Көлдің суы
ультратұщы, өте жұмсақ, аздаған ... ... ... ... ... ... көл ... Мұз құрсауы қазан айының ... ... ... мұз ... орташа уақыт- 20 ... ... ... қыста қатпайды, ал қыс жылы болғанда Марқакөл көліне
құятын кейбір тау ... ... ... ... ... қалыңдығы 60-120
см-ге жетеді. Көл мұздан мамыр ... ... ... ... ... ... мамыр айының аяғында ашылады. Көлге 95 ағын сулар келіп құяды,
ал Қара Ертістің негізгі саласы ... ... ... ... ... 128 км) ағып шығады. Көлге құятын өзендердің ішіндегі ... 23 км, ... ... 9,5 км, ... 7,5 км, ... Байтал-
7,5 км және басқа да анағұрлым жіңішке арналы (2-3 ... және онша ... (1-3 ... және ... жылдам ағысы бар кішкентай өзендер құяды.
Әдетте бұл тау өзендерінің жоғарғы ағысында ... ... ... ... ... тік ... ... далалы белдемде шалғынды- шымтопырақты сілтісіздендірілген және
орманды- ... ... ... жағалау), сондай- ақ қаныққан қара топырақ
тәріздес шалғынды орман топырағы көп. Жағалауда шалғынды- ... ... ... шалғынды топырақ араласқан әртүрлі батпақты топырақтар көп
кездеседі.Жер бетіне ... ... жер асты ... ... ... қопалы топырақ қалыптасады. Таулы- орманды белдемде ... ... және ... ... таулы-шымтопырақты, шалғынды
оңтүстік және қара топырақ тәріздес таулы- ... ... ... ... ... ... ... күлгінденген, толық
қанықпаған (оңтүстік беткей бойынша) таулы- шалғынды субальпілік топырақ
жақсы ... ... ... ... ... ... ... әлсіз және ірі қарашірік топырақ басым болады.
Қорықта жота ... алып ... ... көл ... ... ... және самырсынды ормандар қалыпты жағдай. Ормандар үшін
аңық байқалатын экспозиялық орайластық тән. Тайга ... ... ... ормандар солтүстік және батыс беткейлерде, сиректеулері-
шығыс, аздары- оңтүстік беткейлерде орналасқан. Ормандар жеміс ... ... биік ... және бұзылмаған табиғи қалпымен таң
қалдырады. Жота беткейлерінің су ... ... бай ... ... ... Шөптердің ішінде көптеген марал тамырлары- сафлор
тәрізді левзей, сондай- ақ Алтай тұрғындары арасында аса жоғары ... ... ... аталатын тиынтақ көп кездеседі. Өзендер мен бұлақтардың
тасты арналарында өзінің ... ... ... женьшеньге
(тамырдәрі) ұқсас атақты алтын тамыр- қызғылт семізот кездеседі. Таулы
тундрада тал мен ... өсіп ... ... ... ... ... ... шыңдарда жаз уақытында да қыс тынысын сезуге болады, ал тау
етегінде көктем ... ... ... тау ... гүл ... ... ... Осы жерден көз тартарлық Алтай тауларынын панорамасын және
Алтай тауларының тәңірі- Мұзтау тауын көруге ... ... ... қорығының аумағы Оңтүстік Алтай таулы және
орманды- шалғынды дала ... ... ... дала ... және ... ... ауданының шегінде жатыр. Қазақстанның ... Орта ... ... ... және ... ... ... шекералас болуы, таулы жер бедері, әртүрлі климаттық жағдайлар
қорықтың өсімдіктер әлемінің өзінше ерекше және бай ... ... ... 1000 аса ... ... өсімдіктер, оның ішінде 12 түрлі ағаш және
22 түрлі бұта бар. ... ... ... ... ... ... ... 14 экологиялық топты атауға болады.
Мезофит тобы көп, өсімдіктердің жақсы ... биік ... ... санының көп болуына себебін тигізеді. Өсімдіктер әлемініңде
гидрофиттер мен ... ... ірі су ... ашылуымен
байланысты. Петрофиттер жартастың жалаңаштануымен, а ксерофиты және
мезофиты- ... ... ... ... ... ... ... ғана шектелген өсімдіктердің жергілікті түрі жоқ. ... ... ... ... ... ... семізот- алтынтамыр, қазоты сияқты
алтайлық жергілікті түрлер өседі.
Шалғынды дала белдемі- теңіз деңгейінен ... метр ... ... ... ... ... айрауық және басқа астық
тұқымдас әртүрлі шөптері бар ... ... ... ... Шөп
жамылғыларында жіңішке жапырақты күреңот, Лобель тамырдәрісі, көкшіл сұр
қоянбұршақ, тілік балдырған, ... ... және ... ... ... ... 0,5-1 ... Қалың бұталарды татар үшқаты, орташа
тобылғы, тікенекті итмұрын құрайды. Оңтүстік беткейлерде кәдімгі бетеге,
шалғындық атқонақ, дала ... ... ... ... сарғалдақ
және басқа өсімдіктердің бетегелі- шалғынды топтары таралған. Таулы
беткейлерде ... ... ... ... ... ... ... тәрізді, алтай рауғашы өседі. Көктемде оңтүстік беткейлерде ... ... ... ашық ... және ала күлтелі қызғалдақ гүлдейді.
Таулы- тайгалы белдемде- теңіз деңгейінен 1450-1900 метр биіктікте
балқарағайлы орман көбірек. Негізгі ... ... түр- ... ... ... орманның 19 түрі бар. Олар қорық аумағының 20%-н алып
жатыр және орманды аймақтың 61%-н құрайды. Балқарағайлардың ... жасы ... ... ... ... 20-30 метр. Ағаш құрамын құрауға қотыр қайың,
бірен- саран сібір самырсыны қатысады. Орман ... ... ... ... ... таңқурай, орташа тобылғы, тікенекті итмұрынның
қалың бұталары өседі. Шөп жамылғыларында жиматарғақ, ... ... ... ... және ... бар. Ылғалды жерлерде Лобель
тамырдәрісі өседі. Қалың шөптің биіктігі 1-1,5 метр, қалың шөп жамылғысы 80-
90%-ды құрайды. Солтүстік ... ... ... ... ... ... пен ... шетені араласа орналасқан сібір самырсынынан
тұратын күңгірт қылқанды орман кең ... Таза ... ... ... бар- жоғы 1%- ды алып ... және тік солтүстік беткейлердің
жоғарғы бөлігінде орналасқан. Ағаштардың негізгі құрамын сібір самырсыны
құрайды, ал ... ... ... ... ... ... биіктігі 20-
25 метрге жетеді, орташа жасы 90-100 жыл. ... ... ... 0.8-0.9. Орман маңайындағы бұталар нашар дамыған және оны алтай
үшқаты және мейер қарақаты құрайды. Сирек және аласа шөп ... ... ... ақ ... ... ботагөз, көк сұр қоянбұршақтан тұрады.
Жасыл мүктер қалың жамылғы құрайды. ... ... ... ... ... тасты беткейлерде сібір самырсыны жатаған болады. ... ... ... ... және оның ... ... алапты
шыршалы ормандар кең тараған. Негізгі орман құрайтын ағаш ... ... оған ... ... ... самырсыны, қотыр қайың қосылады.
Ағаштардың биіктігі 20-30 ... ... ... ... дымқыл және
тыныш. Топырақты күрең- жасыл мүктер, қияқөлең, қыналар, қырықбуындар ... ... ... ... ағаштар (жел құлатқан, дауыл құлатқан)
ағаштар көп. Орманның маңы онша өспеген, қара және ... ... ... ... ... ... ... сабалақ сұр қыналар
салбырап тұрады. Бұл ормандардан әдемі солтүстік орхидеяларын: жапырақсыз
орашық, үш сыздық маржантамыр, Фукс және ... ... ... ... ... ... ... аумағы арқылы самырсын қарағайының
оңтүстік таралу шекарасы өтеді. Сондықтан ол бұл жерде сирек.
Субальпілік белдеу – ... ... ... метр ... ... ... ... танымал. Шөптің қалыңдығы 50 см-ден 100 см-ге
дейін, топырақты жабуы 70-80%. Осы жерге тән ... ірі ... ... ... ... ақ ... қазтамақ, Флоров шұбаршөбі,
жалпақжапырақты шұбаршөп, әртүрлі жапырақты тікенқурай, сафлор ... және ... ... белдеу – теңіз деңгейінен ... ... бұл ... ... ... мен тау ... ... Аласа шөпті альпі шалғындығы өте әдемі. Астық тұқымдастар мен ... ... ... ... ... ірі ... жыланбас және
ірі жапырақты шерменгүл, ашық қызыл сары алтай күнгелдісі, сары сарғалдақ,
алтай шегіргүлі мен ашық ... ... ... ... ... және
қандыгүл көзге түседі. Бұлардың бәрі 10 см-ден 20 см-ге дейін ғана болатын
аласа шөптер.
Тауға қарай биіктей ... ... ... де ... ... сай ... ... Олар жерге төселіп жабыса түсіп жастықша
тәрізді ... ... ... Биік таулы тундра – альпі ... ... ... ... ... ... ... сарғалдағы және
басқалары бар мүгі, қынасы басым мүкті- қыналы тундра, дөңгелек жапырақты
қайың мен ергежейлі талдары (0,5 ... 1,0 метр ... ... ... ... қайыңды) тундра, арша теңбілдері бар шөптесін ... ... кең ... Су ... ... тундра тараған.
Өсімдіктер жаппай жамылғы құрамайды, шығыр ... және ... ... теңбіл-теңбіл болып орналасады. Мұнда төрт тұқымды семізот, сібір
тасжарғаны, әсем кесте жусан, сібір тасшүйгіні ... ... ... ... Күршім жотасын алып жатыр.
Марқакөл табиғи қорығындағы суда өсетін өсімдіктерді айтсақ, ... суда ... ... өсімдіктердің 30-дан аса түрін атауға болады.
Жағалау белдеуін ... ... ... ... ... торсылдақ
қияқ, мұрын қияқ, батбақ зиягүлі, бірдей түлкіқұйрық және басқалары
құрайды. Таяз суда өзен ... ... ... ... жапырақты
қоға, улы утамыр, кіші балықот өседі. ... ... ... ... ... ... ... аймағы басталады. 0,5-1,0 метр тереңдікте
қосмекенді самалдық кең тараған. 1-1,5 метр тереңдіктен қамтыма ... ... ... шоқ ... таралу аймақтары жақсы байқалады.
Көл айдынының барлық жерінде ... ... кең ... Қорықта
азықтық, дәрілік, тағамдық, балшырындық, техникалық, эфир майлы ... көбі ... ... ... ... ... ... қар дәуаяғы, сібір қандығы, сафлор тәрізді рапонтикум (марал
тамыры), дала шұғылығы, қызғылт ... ... ... рауғашы,
әртүрлі жапырақты қызғалдақ, сабақсыз бипан, жапырақсыз орашық қорғалады.
Қорықта Алтай жергілікті ... ... жуа, ... ... ... ғажап тегеурінгүл, алтай уқорғасыны, алтай сарғалдағы және ірі
жапырақты ... суық ... ... ... және қазоты өседі.
Қорық аумағында көптеген бағалы түрлер: марал тамыры, алтынтамыр,
тиынтақ, дала ... ... ... ... ... ... ... бадан, алтын шоқсары, кәдімгі киікоты, шілтер жапырақты шайқурай,
қара жидек, итбүлдірген (қызылжидек), ... және ... да ... ... ... табиғи қорығының жануарлар ... ... ... Әсіресе қазіргі кезде де аз зерттелігендердің
қатарында қалып ... ... ... сан ... ... ... әжептәуір зерттелген: қалқыма су организмдерінің 60 түрі, су ... 136 ... тұщы су ... ... ... Қос
мекенділердің ішінен сүйіртұмсық бақа, анда – ... ... ... ... жорғалаушылардан кәдімгі сұржылан көп. Дымқыл шоқ
қайыңды, шыршалы ормандарда және мүкті майқарағайлы ормандарда тірі ... ... тау ... сұр кесіртке кездеседі.
Марқакөл көлінде түршелік деңгейдегі жергілікті түрге жататын 4 түрлі
балық мекендейді. Сібір майқаны- ... ... ... бір ... және ... эмблемасы болып саналады. Балықтың көптігінің және ең
алдымен сібір майқанының арқасында өзен маңайына ... ... ... ... ... ... атпен танымал (бұл түрік ... шығу тегі ... ... ... ... ... ... Уылдырық
шашатын орындарда майқан пен хариусты (қарауыз) ... ... ... олардың қорының азаюына және балық шаруашылығының
жаппай құлдырауына әкеліп соқты. ... ... ... тереңдеу жағын
мекендейді. Мамыр айының басында майқандар мен хариустар тау өзендері ... ... ... ... және ... шашу үшін олардың бас
жағына қарай жанталаса жоғары өрлейді. Қорық өзендерінен ... ... ... ... балықтар легін көруге болады. Өзен арналарының
жіңішке жерлерінде майқандар бір- біріне жақынырақ ... суды ... ... соң ... ... Осындай жерлерде, әсіресе сарқырама
шұңқырларында, жағалаудағы, құлама үйінділердегі шайынды суларда ... ... ... ... ... қолмен ұстап алуға болады. ... ... ... үйінділерден, шұңқырдан шұңқырға, шұңғымадан шұңғымаға өтіп суы
аз ... ... ... үшін ... өлімге тігіп жоғары өрлейді.
Қызықтылығы жағынан осы түрден кем емес ... ... түр- ... Бұл- сирек кездесетін әдемі балық. Оның түрі ашық ... ... ... ... ... ... қабыршақты, екі бүйірінде ұзынынан ұзақ
теңбіл таңбалары бар. 1 ... 6 ... ... ... ұзындығы 12-36 см,
салмағы 21-480 грамм, кейде 700 грамм болады. Хариус ... ... ... Тек ... шашатын кезде майқап сияқты ұрпақ жалғастыру ... ... ... өрлейді. Өсімталдығы өте жоғары, 900-4100 уылдырық
шашады.
Көлде талма балықтар да кездеседі, бұл- ... 5-22 см, ... ... ... ... ... және ... балықтар. Олар көбінесе су түбінде
өмір сүреді және түнгі уақыттарда жүзеді. Марқакөл талмалары бір- ... ... және өмір сүру ... ... ... екі ... Жай ... нәсіл негізінен өзендерді және көлдің суы ... ... ал тез ... ... ... суларды мекендейді және
өзендерге тек уылдырық шашу үшін келеді.
1971 жылғы тамыз айында ... ... ... ... ... ... жасалды, бағымызға орай ол Марқакөл көлін жерсінбеді.
Қорықтың сүт ... ... сан ... ... 55 түр ... қоректілердің ішінен шалғындар мен орман алаңқайларын мекендейтін
алтай көртышқаны, өзендер мен көлдерде өмір сүретін кәдімгі су ... 6 ... ... ... ... аңдар- жертесерлер кездеседі.Жарғанаттар
(қолқанаттылар) қорықта өте сирек. Кәдімгі ... ... ... Бранд жарғанаты бірен-саран және қазаншұңқырдың кей жерлерінде
ғана кездеседі. Ақ қоян ... ... мен ... өзен ... Қорегін жағалаудағы және жайылма сулардағы ... ... ... кезде ақ қояндар санының 15 жылдық интервалмен тоқырауы
байқалады. Биіктаулы аудандардың шойтасты сусымаларында ... ... Олар ... мен ... саңылауларында өздеріне қысқа
әртүрлі альпі шөптерінен кішкентай.
Қорықта кеміргіштердің 20 түрі ... ... ... аңы- ұшар ... ... Барлық ормандарды мекендейтін кәдімгі белка
мұнда алтай түршесі ретінде танылған және өзіне тән жаздық қара түс. ... ... ... ... алтай бұраубасын (моманай) атауға
болады, олардың індерінің шығар аузына ... ... ... ... шалғынды аудандарынан бастап альпілік ... ... ... ... ... ... сирек кездеседі.
1952 жылы көлге су тышқаны (ондатр) ... ... тез ... 1970 ... ... ... етілді. Бірақ көл деңгейінің ауытқуына,
қанағатсыз кәсіпшілік етуге байланысты және су тышқаны мекендейтін ... ... қас жауы ... қара ... пайда болуы.
Марқакөл мемлекеттік табиғи қорығында жыртқыш аңдардан қоңыр аю
мекендейді. ... аюға ... ... ... сирек. Негізінен жазда,
қорық маңайында қой отарлары ... шыға ... ... ... Қасқырлар
күзгі- қысқы азық іздеу кезінде қорыққа кіреді.
Қорықта сусар ... көп ... ... ... ақшыл күзен,
борсық, сарғыш күзен, сасық күзен, бұлғын үнемі мекендейді. Анда- санда
құнуды көруге ... ... ... ... ... ... ... өмір
сүреді. 70-жылдардың басында Марқакөл көлінің бассейнінде Бұқтырма өзенінің
алқабынан ауып келген американ қара ... ... ... ... ... әртүрлі деңгейдегі Қазақстан Республикасының
Қызыл кітабына енгізілген сирек түр- ... ... ... рет ... ... ... ... кездеседі.
Марал мен елік- Марқакөл ормандарына тән тұяқты жануарлар. Бұрын құрып
бітудің алдында қалған бұл түр қорық пайда болғаннан бері көптеп ... ... мен ... қыс ... қара аз ... Қоба аудандарына және
Қытайға қоныс аударып кететін, ал кейінгі ... ... ... қыстап
қалатындардың саны артып келеді. Кейінгі жылдары қорық ... ... ... ... ... ... мекендеу аймағы Тополевка мен Жирен
Байтал өзендерінің айырығындағы батпақты ормандар. Сібір тау ... ... тау ... Ақсу- Бас және Торғауыс тауларының
жартасты және ... ... ... орнитофаунасы (құстар әлемі) да бай және сан алуан. ... ... ... 280 түрі ... оның 248- і ... ... ... уақытта 143 түр қорықта ұялайды. Қоныс аударушылардың
қатарына 143 түр ... ... көлі ... ... суда ... молдығымен танымал болатын. Бұрын ұя салатын құстардың ішінен 8
түр қазір жоғалып кетті, ... ... ... сұр қаз, қырманқаз,
сутартар, ақбас тырна, өзен қарқылдақ шағаласы, лашын, ... ... ... ... ... 24 түрі ... оның ... 11 түрі ұя
салады. Қорықта торғай тәрізділердің 106 түрі мекендейді.
Марқакөл көлі- қазірге ... ... ең таза су ... бірі.
Оның таза суының деңгейі 5-9 метрге дейін барады. Суда хлорлы органикалық
пестицидтер ... жоқ ... ... Көл ... ... кезде мал
шаруашылығымен айналысатын шаруашылықтардың болуы қорықтың ... ... ... ... ... ... ... жанар- жағар май материалдарымен (көктемде және күзде
фермер шаруашылықтарынан тау ... лас ... ағып ... ... ... көлі – ... ... ұзақ қарғасының ұя салатын мекені
анықталған әзірге жалғыз жер. ... да ... ... ... жапырақты ормандарда, қуыс ағашты ... ... ... ... және ... ... қажет ететін
сирек және құрып бара жатқан түрлерге ерекше көңіл ... ... ... ... тұйғынның ең ірі көл популяциясы (10 жұп)
мекендейді, ал республика бойынша олардың саны 25-30 ... ... ... ұя ... қара ... те ... ... басқа аудандарына
қарағанда жиірек кездеседі. Басқа сирек кездесетін құстардың ... ... ... үкі, сұр тырна ұя салады.
Қорықтың табиғат кешенінің табиғи дамуына қорық шекарасына жақын орналасқан
фермерлік және ауыл ... ... ... ... Қорық
қызметкерлері уылдырық шашылатын негізгі көлдерді қорғау үшін іс ... ... ... бірақ өкінішке орай бұл жұмыстар үнемі ... Жыл ... ... май ... ... ... мен ... уылдырық
шашатын өзендерде қорықшы постары ұйымдастырылады, қорықтың аз адамнан
тұратын негізігі штатына көмектесу үшін ... ... мен ... ... ... кіретін жолдар үнемі бақыланады. Сонда да
бұл шаралардың өзі ... ... ... қорғай
алмайды, Қорықта үнемі жергілікті тұрғындарды экологиялық тәрбилеуге
бағытталған ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау аспектілеріне, сондай- ақ жануарлар мен
өсімдіктер әлемінің сирек және құрып бара ... ... ... ғылыми- көпшілік мақалалар жарияланады. Қорықтың 1980 жылдан
бастап ... ... келе ... табиғат мұражайында оқушыларға ... ... ... ... ... ... ... Бұрын жыл сайын қорыққа 500-600 адам келсе,
кейінгі жылдары қорық қызметкерлеріне байланысты емес ... бұл ... ... кетті. Қорық қызметкерлері жүргізетін табиғат қорғау
кешенінің жұмыстары Марқакөл мемлекеттік ... ... ... мен
өсімдіктер дүниесінің толығымен қорғалуын қамтамасыз ете алмайды. Тек сонда
ғана көл бассейнінің бірегей табиғат кешенін сақтауға болады.
Батыс – ... ... ... қорығы. Риддер әкімшілік бөліну
аймағында – 33871 га, ... ... ... ... – 22207 га. ... ... табиғи қорығы аумағы арқылы өтетін автомобиль жолының
салынуына байланысты қорықтың Риддер бөлігі аумағынан 87 га ... ... 1992 ... ... ... құрылған.
Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығы Кенді Алтайдың солтүстік- батыс
бөлігінде Шығыс ... ... ... ... Зырян, Глубокое
(Орталық кеңсе- үй- жайы Глубокое ауданының ... ... ... ... Поперечное ауылының оңтүстік шығысында табиғатты
пайдаланудан алынып қойылған жерлерде орналасқан. Батыс Алтай ... ... ... ... ... ... ландшафтық кешеніне Иванов (2800 м), Холзун (2500 м), Көксін
(2300 м), ... (2300 м), ... (1600 м), Уба (2067 м), Үлбі (2000 ... ... жер ... бөлігі қосылады.
Жер бедерінің формасы шығу тегі жағынан тектоникалық, ... ... ... ... келеді, құрамына сулы ... тау ... ... ... ... ... тастар, жартастар,
қорымдар- тасты өзендер кіреді. Жоталардың үсті пенепленденген ... ал ... ... құрылу ерекшеліктерін кар, трог, цирк
құрайтын ... ... ... ақ ... формалар жасайтын гранит
қалдықтарына (Желілік бағандар- Тас ертегісі, Шайтан қалашық) ... ... ... ... өзен ... ... ... өзендердің тарамдалған гидрологиялық жүйесі, мұзды
көлдер, бұлақтар, бастаулар, биік таулы батпақтар (Алтайдағы ең ірі ... ... ... ... 6 км, ені 2 км). ... аумағында ағатын
өзендер: Қара және Ақ Уба, Палевая Разливанка, Линейчиха, ... және ... және тағы ... ... ... теңізіне құятын жоғарғы
бассейніне жатады. Ақ және Қара Уба өзендері қорық ... тыс ... ... ... саласы болып табылатын Уба өзеніне барып құйылады.
Өзендер таудың еріген ... ... ... ... ... табиғи қалпында сақтау- жалпы ауданның қалыпты
гидрологиялық режимін қамтамасыз етеді.
Таулы ... ... ... ... белдеуіне жататын:
күңгіот қылқанды аралас ормандар, альпі және субальпі шалғындары, тундра
белдеуі. Батыс Алтайдағы ... ... ... мамандар анықтаған.
Қорықтың климаты географиялық жағдай мен жер ... ... Азия ... ең ... ... ... ... табиғи-
климаттық аймақтардың түйіскен жерінде; Оңтүстік Сібір және Орта Азияның ... ... ... Батыс Сібірдің байтақ жазықтық кеңістігінде,
Қазақстан мен Орта Азияның далалары мен ... ... ... және ашық теңіздерден алыс жатуы оның климатының континентальды
болуына, ауа температурасының жылдық ғана емес ... ... ... ... болады. Жазғы маусымда цельсия бойынша +18+24 градус
жанға жайлы ауа- райы жиірек болады. ... ... 90 ... дейін созылады.
Қыс 220-240 күнге дейін болады. Қаңтардағы ... ... ... -17-28 ... Қар ... ... 1,5-2.0 метрге дейін,
кейде 3-4 метрге дейін жетеді. Көктемде қар жылдам ... ... ... ... ... ... Ақ Уба ... ауданында жылына 1600-
2000 мм- ге дейін қар түседі, кейде одан да көп, 3000 мм- ге ... ... ... ... ... ... деңгейі бірқалыпты.
Аумақтың климаты континентальды жағдайда қалыптасады, бірақ тауда ауа
температурасының төмендеуі мен жауын- ... ... ... ... ауа ... үшін ашық ... және солтүстік- батыс
беткейлерде көп болуына байланысты- бұл аудандар анағұрлым ылғалды болып
келеді. ... ақ ... жер ... ... ауа ... ... әсер ... және теңіз деңгейінің биіктілігіне, жер қыртысының
формасына, беткейлердің экспозициясына және жер беті ... ... ... ... ... ... ... тудырады. Тауда
қалыптасатын ауа массасы өзінің сипаты жағынан ... ... ... массасынан қатты ерекшеленеді. Бұл аумақта жауын- шашынның ... ... ... ... ... ... және кең тауаралық ойпаттармен ауа массасы өздерімен
бірге қалың жауын- ... ала ... ... алыс түкпірлеріне енеді. Әсіресе
бұл тұрақсыз ... ауа ... енуі ... байқалады. Ауа
массалары өз жолдарында тау беткейлерімен ... ... және бұл ... шашын тудырады. Жер бетінің әртүрлі жамылғысы ... ... және т.б.) ... ... ... ... ... тудырады, бұл да өз кезегінде жауын- шашынды ... ... ... ауа ... ... де әртүрлі. Суық кезеңдерде бұл
жердің климатында азия антициклонының батыс сілемдерінің суық, бұлты аз,
жауын- шашыны жоқ ... ... ... күн бойы ... ауа- ... ... ... аз солтүстік- батыс және солтүстік арктикалық
ауа массасының енуі ... Жылы ... ... және ... ... циклондардың енуі басым болады, онымен атмосфералық шептердің
өтуі байланысты. Ауа – райының фронтальды түрінде әдетте ... ... ал ... ... тау жоталарына жақындаған кезде жауын – шашын
болады және ... ... арта ... ... ... процестер
күшейе түседі, бұл нөсер жауындар мен ақ жауындардың көбеюіне әкеп ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіп, орман және шалғын ... ... ... жағдай туғызады.
Қорықтың ландшафты – таулы – тайгалы ... ... және ... ... тайга, субальпілік, альпілік, егістік белдемдер
кіреді.Ормандар түзілімдердің: жапырақты, күлгіртқылқанды, ақшыл қылқанды
ормандар.
Жапырақты ормандар ... ... ... мен өртеңдерде қалыптасады.
Ақшыл қылқанды ормандар үзік- үзік болып негізінен құрғақ беткейлерде
кездеседі. ... ... ... ... тән. ... ала жүргізілген
бағалау бойынша қазіргі күні Батыс Алтай мемлекеттік ... ... ... ... ... ғылыми қызметкері биология ғылымдарының
кандидаты Юрий Андреевич Котуховтың ... ... 800 ... ... ... Оның ... 45 түр- бұл сирек кездесетін, құрып бара жатқан
және жергілікті түр, ал мына 16 түр ... ... ... ... ... ... ... сафлор тәрізді рапонтикум, ұсақ
торлы жуа, ірі гүлді шолпанкебіс, ... ... ... ... алтай
рауғашы, алтай гимноспермиумы, қызғылт семізот, алтай ... ... ... ... Еуропа орманоты, су қазанақ, ұсақ жемісті
мүкжидек, таңдамалы плаун (сушырмауық).
Сондай – ақ ... ... ... ... ... қызғылт семізот –
золотой корень, сафлор тәрізді левзей – ... ... шай ... ... корень, кәдімгі сәлдегүл (таушымылдық) - пион Марьин корень, ұсақ
торлы жуа - черемша, колба және көптеген ... ... ... ... ... қарағайлы ормандар- сібір самырсын қарағайы ... ... ... бұл ... ... және ... ... жануарлар дүниесін тайгалық жануарлар: бұлан, марал, елік,
құдыр, қоңыр аю, ... ... ... ... ... ... қара ... тиін, шұбар тышқан, суыр, түлкі және әртүрлі кеміргіштер құрайды.
Құстар әлемі алдын ала алынған ... ... 100 аса ... ... ... Қызыл кітапқа енгізілген: қара дегелек, тундра шілі, бүркіт,
аққұйрық субүркіт бар. Батыс- Алтай ... ... ... – бірегей
табиғат туындысы және оны қорғау ... және ... ... ... мемлекеттік табиғи қорығының аумағы табиғатты пайдаланудан алып
қойылған жерлерде орналасқан. ... бұл ... ... ... қойылғанға
дейін қатты тозып кеткен еді: осы жерлерде басты мақсатқа ... ... ... және аң ... ... ... жүргізілген болатын.
Қорық аумағы арқылы Ресей мен Қазақстанды ... ... ... жол өтеді. Осы жолмен кесілген ағаш ... ... ... ҚР Үкіметі 2002 жылдан 2004 ... ... ... ... ... жолын салу туралы шешім шығарды. Қорық жерінің 87
га- сы ... ... Және де ... ... ... ... ... Қорық
аумағын кесіп өтетін 22 км жолды жүріп өткенше бірталай көз қызықтырып
еліктіретін ... ... Бір ... ... беткейлері мүлдем
жалаңаштанып қалған болатын, ал оларды қалпына келтіру- табиғи қалпына
келуіне жағдай ... ... жаңа ... ... ... аумағындағы тау
беткейлерінің тым тік болуы, сондай- ақ өте алмайтын бақпақты ... ... ... ... ... сақтап қалды. Қазіргі кезде орман жапқан
жердің жалпы құрамы 12,5 мың га жерді құрайды.
Негізгі орман құрайтын ағаш ... Бұл- ... ... самырсын қарағайы, майқарағай,
балқарағай, шырша, қарағай;
2. Бұл- жапырақты ағаштар: қайың, көктерек, ... ... ... ... ... ... бірінші орын алады- 3184 ... ... 2353 га, ... ... 1169 ... ... ... қорығы. Алакөл көлі (ала деген сөз «әр түрлі»
деген мағына береді – ... ... ... әр түрлілігі,
судың көлемі мен түсі жергілікті тұрғындардың көлді Алакөл деп ... ... ... Қазақстан облысының оңтүстік шығысында Үржар ауданында,
Балқаш – ... ... ... ... ... – Алакөл ойпатында ,
Алматы облысы және КНР ... ... ... ... 347 метр биіктікте
орналасқан. Көл Қазақстанның ішкі суаттарының арасында көлемемі бойынша
екінші және ... ... ... ... ... ... сулы
болады.
Көлге 15 су ағып келіп құйылады, оның ... ... ... Үржар,
Қатынсу, Емелқұйса, Ырғайты, жаманты, Жаманөткел, Тасты, Сасықкөл, Ұялы,
Жалаңашкөл және басқа да ұсақ ... ... ... ... ... ... қосқанда) 2696 км2, көлемі 58,56 куб.км, ұзындығы 104 км, ені 52
км, орташа тереңдігі 22 м, ең ... жері 54 м, ... ... 348 ... ... ... Алакөл көлінің қасынан әйгілі Жібек жолы өткені белгілі.
Сол кездері керуеншілер ұзақ ... ... ... ... ... кезде,
қандай да бір сыйқырдың күшімен күш алатындарын және денсаулықтары
нығайатындығын ... ... ... ... ... ... ... растап отыр.
Даланың таза ауасы, тұзщы су, жанартаудың құрамында кремниі бар ... ... ... ... бұл ... ... ... буындар, әйелдер
және еркектер мәселелерінде, балалар мен ересектердің иммунитеті төмендеген
кезде мықты сауықтыру және ... ... ... ... суы өте жылы ... ... +260С). Акватория бойынша
минералды су 1,2 ден 11,6 дейін өзгеріп тұрады. Құрамы бойынша су хлоридті-
натрилі және ... ... ... ... ... ... ... байлығы батпақ, оны буын ауруларына, радикулитке, тері
ауруларына, жарақаттан кейінгі ... келу ... ... ... ол ... жуық және ... қасиеті бар. Оның құрамындағы хлоридті-
натрилі тұздары керемет сергіту әсерін береді, ... ... ... ... ... ауруларын емдеу үшін талассотерапия
(теңіз ванналарын қабылдау арқылы емделу) қолданылады. Көлдің ... үш ... ... ... онда 1998 жылы ... қорығы құрылды, ол әртүрлі флора және фауналарымен керемет.Әр
жыл сайын көлдің жағасында жүз мыңнан астам адамдар демалады.
Ұлттық ... парк – ... ... экологиялық ағарту және ғылыми
зерттеулер мекені. Оның аумағына ... ... және ... ... ... ... табиғатты қорғау ғылыми және мәдени мақсаттар үшін пайдалануға
арналған және ... ... үшін ... ... табиғи парк бірнеше функциялық зоналарға бөлінеді:
1. Қорғалатын зона – ... және ... ... ... ... ... қорғалатын – табиғи кешендерді қорғауға жағдайлар жасалған.
3. Рекреациялық зона – демалысқа арналған территория.
4. Туристерді орналастыру, ... және т.б. ... ... Шаруашылық зоналар.
Катон – Қарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркі. Алтай тауларының көп
бөлігін алшып жатқан Шығыс Қазақстанда туризмді ... зор ... ... ... ... ну ... алқаптары, биік шыңдардағы альпы мен
мұздықтарға дейін созылған ... ... ... ... мен ... ... пен ... емдік шөп пен кенге,
туристердің көзін тартар ... ... бай бұл ... ... ... ... және экологиялық таза болып сақталынған.
Табиғатының әсемдігі жақсы ... ... ... бай, «қара» және
«қызыл» балығы мол, аң және құс ... ... ... маусымы ұзаққа
жалғасатын  таулы аймақтар, курорттар (радонды бастаулар мен ... ... зор ... ... ... ... индустрияны құруға
мүмкіндік туғызады. Қазақстанның Алтай аумағында ТМД және Прибалтика
елдерінің ... көп ... ... әртүрлі саяхат құруда,бұл:альпы
шыңдарын бағындыру және ат үстіндегі саяхаттар. Жыл ... ... ... және ... ... ... балық аулаушыларын және аңшыларын
қабылдайды. Соңғы екі-үш ... ... ... ... ұлғайды.
Осыған байланысты жергілікті тұрғындардың орналасқан мекенін  бұзбай,
берілген аумақты қолдануды және қорғауды ... ... ... ... жылы ... ... ... Катонқарағай ұлттық
мемлекеттік табиғи паркін ұйымдастыру жөнінде Қаулы қабылдады.
Парк ... ... әсем және ... ... орындар мол.
Олардың кейбіреулері халықаралық  мәртебеге ие: ... ... ... ... ... Рахман қайнарларының термальды
бастаулары,Ұлы Жібек ... ... ... ... ... және тағы
басқалар. Оңтүстік Алтайдың жануарлар әлемі ... ... ... 66 түрін (Қазақстанда мекендейтіндердің үштен бірі),
құстардың 250-ден астам түрін, ... үш ... ... 4 ... және ... ... мыңдаған түрін
кездестіруге болады. Олар өңір аума ... ... ... тау
шалғындарына ,тундралар мен мұзды шыңдарға дейін таудың барлық белдеулерін
мекендейді. Алтайдың ең айқын  және ... ... қар ... ... ... ... ... оның шегінде Алтай арқары да қорғалады, бұл -
арқарлардың ішіндегі ең ірісі, құлжасының салмағы 200кг-ға дейін.
Жергілікті ... ... жеті ... мен Рахман Қайнарлары шипажайы
поселкасына шоғырланған және оның көпшілігі ... және орыс ... ... ... шаруашылықтары; ұжымшарлар ірі омарта және марал
шаруашылықтары жұмыс істеп, ... ... ... ... ... ... ... дерлік іс-қызметін толық тоқтатты және тұрғындарды
еңбекпен қамту  ... ... ... ... ... ауданда - Өрел
ауылында «Рахман қайнарлары», Ақсу ... ... ... ... цехтар ашылды. Жердің шалғайлығына қарамастан, жыл сайын ауданға
денсаулықтарын түзеу мақсатында «Рахман қайнарлары» және ... ... ... ... мен ... ... туындаған мәселелер, жұмыссыздық,
браконьерлік, қасқырдың көбеюі, өрт ошақтарының пайда болуы, өзбетімен ағаш
кесу ... оңды шешу – ... ... ... аумақ
шеңберінде бірегей парктік жүйе құруда. Сондықтан, шектес жатқан Ресей,
Қытай және Монғол мемлекеттерімен ... ...... ... ... саяхаттық маршруттар, аңдардың
көшуі, Қытай мемлекеті тарапынан браконьерлік, қызықты аумақтық туристік
маршруттар құру – Үлкен ... ... ... Оңтүстік, Кенді және
Моңғолдық тауларын қоса ... ... ... ... ... ... өздігінен туындайды. Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай
ауданы, көп бөлігін Алтай тауы алып жатқан ... ... жер. ... ... онан ... ... шикізат – марал пантасы өндіріледі. Бұл
аймақтың пантасы сыртқы ... ... әр ... ... ... орманы мен емдік шөптері, тау қойнауынан ... ... ... ... балық және балының арқасында ол экологиялық таза аймақ
болып қалуда. Ғылыми зерттеу көрсеткендей, Катонқарағай аумағында ... ... ... ... аймақтарға қарағанда өте жоғары. Бұған
себеп – Сібір мен ... ...... ... (4506 ... Рахман қайнары " мемлекеттік ботаникалық – геологиялық қаумалы.
Мақсаты және репрезентативтілігі. Табиғи ландшафтарды, жер қойнауын,
дәрілік шөптер мен ... ... ... ... ... ... жағдайы мен шекаралары. Қаумал ... нің ... ... ... ... ... ауданындағы Ақ Берел
өзенінің бассейнінде ... ... ... ... ұлттық паркінің
филиалы ретінде жұмыс істейді. Қаумалдың ауданы 109 100 га- ны құрайды.
Қаумалдың ... ... көп ... бірегей, орташа таулы және биік
таулы жер ... ... ... ... 2100- 2200 м- ден аса ... ... ... жағдайларда үгіліп- мүжілуден пайда
болған – ... ... ... ... ... «қойтастар»
құрайтын қатты ыдыраған альпі тау бедері байқалады. Ақ ... ... ... ... ... 27,7 км2 ... 17 ... тұратын
қазіргі заманғы мұздану орталықтарының бірі. Олардың ішіндегі ең ірілері
Кіші және Үлкен Берел мұздықтары ... 10,3 и 8,9 км2 ). ... ... ... ... бар. ... ішіндегі ең ірісі
биіктігі 40-50 м болатын сарқырама ... ... ... ... ... ... ... Арасан көлінің бастауынан 5 және 8 км қашықтықта ... ... ... таяу ... ... бірі ... ағыспен күркіреп
10 м- ге дейінгі биіктіктен, екіншісі жіңішке сорғалаған ағыспен 20 м- ... ... ... ... ... ... ойпатында теңіз
деңгейінен 1760 м биіктікте орналасқан биік тау көлі Рахман көлі ... км2) бар. ... ... ... ... одан Арасан өзені
бөлініп шығатын жерде орналасқан жылы родон бұлақтарының көздері- қаумалдың
ең басты ... ... ... ... ... болып құрамында 0,03 г/л
бос көмірқышқылы және радиоактивтілігі 8 ... ... ... ... карбонатты- кальцийлі- натрий сулары (температурасы 31 ° - тан 42° ... ... ... ... ... да ... Бұл ... жоғары
өсімдіктердің 630 түрі өседі, оның ішінде Рахман көлінің жағалау бөлігінде
88 жапырақты сабақты мүк, бұл ... ... ... ... 58%- ... ... 28 ... саңырауқұлақтардың 28 түрі кездеседі.
Жануарлар дүниесі. Жануарлар дүниесі самырсын қарағайлы тайга орманына
тән: марал, құдыр, ақ қоян, ... ... ... құстардан- саңырау құр,
шіл, бүркіт, жамансары, құзғын, көкек, самырсын торғайы, кезқұйрық жапалақ,
жүнбалақ байғыз, шөже ... ... ... ... арша ... ... тұмсық турпан.
2.2 Шығыс Қазақстан облысындағы туризмінің дамуында экологиялық
туризм рөлі
Шығыс Қазақстан облысының ... ... ... бар. ... ... рөлі айрықша орын алып тұр. Облыста ... ... ... жақтарына территорияның ыңғайлы ... ... ... ... ... ... Халық еспубликасымен және
Монғолиямен шекаралас) ынтымақтастық, ұлан – ғайыр аумақ және ... сан ... ... ... ... бай әлеуметтік
– экономикалық мұра, сондай – ақ көрші мемлекеттердің шекаралас өңірлерінде
қазақ диаспорасының тұруы облыстағы экологиялық ... ... ... болып табылады.
2008 жылы облыста 44 туристік фирма, оның ішінде 22 туроператорлық
қызметпен айналысатын, 17 ... және 1 ... ... ... Сонымен қатар туристік қызмет көрсетумен 5 жеке ... ... ... ... жартысынан көбі (60,0%) ... ... ... бірі Семей қаласында, қалғандары Аягөз, Зайсан, ... ... ... ... ... ... ... 2007жылы 157,2
млн теңгені құраған, соның ішінде туристік фирмалар ... – 153,8 ... ... ... ... жеке ... үлесінде – 3,4 млн
теңге.
Ішкі туризм бойынша қызмет көлемі 112,1 млн теңге болған, ол ... ... ... 71,3%, шығу ... – 37,9 млн ... ... туризмі – 72 млн теңге немесе 4,6%.
Шығыс ... ... ... фирмалар көрсеткен қызмет
көлемінің ішінде экологиялық туризмнің ... ... және де ... ... әкеп соқты.
2010 жылдың басындағы мәліметтерге сүйенсек, туристік фирмалар мен
жеке кәсіпкерлер 41,4 мың ... ... ... ... ... 0,5 ... ... келушілер, 11,6 мың шығушылар және 29,3 мың ... бар. ... ... ... басым бөлігі (71,5%) жақын
шетел тұрғындары, ал 28,5% - алыс шетелдіктер.
Облысқа келген ... 72% ... ТМД ... тұрғындары,
олардың ішінде 43,9% - Қытай, 13,4% - Германия, 12,7% - Канада, 11,4% -
Франция, 3,8% - АҚШ, 3,2% - ... 2,6% - ... ... және Швейцария,
1,3% - Испания, Ұлыбритания, 0,6% - Португалия және Швеция азаматтары.
Туристердің ... ... ... ... ... яғни ... ... келушілердің саны 61,1% және ішкі туристердің 86,2%
саяхаттаған.
Кесте 4
Қызмет ... ... |2005 ж|2006 ж|2007 ж |2008 ж |2009 ж |2009 ж. ... ж. |
| | | | | | |ж. |2008 ж |
| | | | | | ... | | | | | |да, % |нда, % ... |25299 |27689 |39960 |59667 |25130 |99,3 |42,1 ... ... |1395 |624 |551 |1313 |1189 |85,2 |90,5 ... ... |697 |454 |394 |918 |944 |135,4 |102,8 ... тыс |698 |170 |157 |395 |245 |35,1 |62,0 ... ... |3089 |8155 |10162 |6340 |6232 |201,7 |98,3 ... ... |136 |490 |91 |133 |56 |41,2 |42,1 ... тыс |2953 |7665 |10071 |6207 |6176 |209,1 |99,5 ... ... |20815 |18910 |29247 |52014 |17709 |85,1 |34,0 |
* ... ... Шығыс Қазақстан облысының статистика басқармасы
4-кестеге назар аударатын болсақ, ... саны ... ең ... ... ... ... Облыстағы туристік фирмалар 2009 жылы 25130 туристке
қызмет көрсетіп, 2008 жылға қарағанда туристер саны 57,9% ... ... ... ... 0,7% азайды. Соның ішінде 2009 жылы 2008
жылмен салыстырғанда шығу туризмі 1,7%, ішкі туризм 66% азайған, ал ... ... шығу ... 2 ... артып, ішкі туризм 14,9% кеміген.
Кіру туризмі ... ... саны 2009 жылы 1189 мың ... ... ... салыстырғанда 10%, 2005 жылмен салыстырғанда 14,8% төмендеген. Оған
жалпы әлемдік ... ... ... автожолдардың
халықаралық стандарттарға сәйкес ... ... ... ... және ... да инфрақұрылымды қамтитын туристік
сервистің бүтіндей жүйесінің жеткіліксіздігі және т.б. факторлар әсер етті.
Туристік қызметтер толық көрсетілетін ... саны ... ... Бұл ... толық кешенді туризмді сатып алу ... ... Ал ... ... жеке ... ... ... қарқынды түрде дамуда. Мысалы, 2008 жылы 2007 ... ... ... екі есе көп сатылған. ... ... ... әзірлеуде осы тенденцияны ескере отырып, ... ... ... сай келетін экологиялық туризм бағытындағы
маршруттар және белсенді тур өнімдерді ... ... ... туристік өнімдер ұсыну қызметімен ... ... ... ... ... ... бұғаз», «Геотур», «Алтай», «Империя туризма»,
«Зүбәржат Алтай», «MARKA-TUR», «ВизаИнтур», «Алтай ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар нарықта кең тараған, тұрақты сұранысқа ие, қол
жетерлік бағадағы ... ... ... ... ... ... экологиялық туризм,
хикаялық турларды ұйымдастыру, экологиялық қызметті насихаттау, табиғатты
қорғау, ақпараттық-жарнамалық буклеттер мен ... ... ... ... ... ... Ол өз ... Қазақстандағы және
Еуропадағы агенттер көмегімен сатады.
«Рахман қайнарлары» 1995 жылдан бастап жұмыс істейтін жетекші туроператор
болып ... Биік ... ... әсем жерде орналасқандықтан
шипажайдағы санаторлы-курорттық емдеу оның басты қызметі ... ... ... ... ... ... ... демалысты, «Порт Фортуна»
қонақ үй кешенінде ... ... ... Қазақстандық Алтай
тауларында белсенді турларды өткізумен (тау шыңына көтерілу, жаяу және ... ... ... аралас маршруттар) айналысады.
Әрбір жеке кәсіпорынның туристік саясатының негізгі мақсаты нарықтық
жағдайларды ... ... ... ... қызметтер сапасын
жоғарылату, туристік өнімді өндіру, өткізу және ... ... ... арқылы пайданы және туристік қызметтің рентабелділігін
арттыру болып табылады.
Өнімді өткізуден түскен түсім 2009 жылы 2008 жылмен салыстырғанда ... де ... ... қайнарлары» ЖШС-і рентабелді қызмет етеді (кесте
5).
Кесте 5
«Рахман қайнарлары» ЖШС-нің 2007-2009 ж.ж.
негізгі көрсеткіштерін талдау*
|Көрсеткіштер |2007ж |2008ж |2009ж |2009 ж. ... | | | |ж. |
| | | | ... | | | |а, % ... ... түскен түсім, мың тг.|61152 |67714 |54040 |79,8 ... ... ... мың. тг. |47263 |51636 |37936 |73,5 ... ... ... құн, % |77 |76 |70 |92,1 ... өткізуден түскен пайда, мың тг.|13889 |16077 |16104 |100,2 ... |2007ж |2008ж |2009ж ... ... ... ... ... |22,7 |23,7 |29,8 |125,7 ... % | | | | ... ... % |1,29 |1,31 |1,42 |+ 0,11 ... ... ... ... мың |2207 |1381 |2399 |173,7 ... | | | | ... ... ... ... ... |53 |2338 | 44 есе |
|Таза табыс ... мың тг. |1780 |1275 |3391 |2 есе |
* ... ... ... қайнарлары» ЖШС-нің мәліметтері негізінде
жасалған
Талдаудың мәні ... бір ... ... қызмет нарығындағы жағдайды
бағалаудан тұрады. Кестеден байқағанымыздай, «Алтай экспедициялары» ЖШС-де
туристер санының үш есеге жуық өсуі оның ... ... әсер ... ... ... ... ... 2007-2008 жылдары шығынды болған.
Фирманың шығынсыздығын талдау пайда алу үшін қанша туристке қызмет көрсетуі
керек екендігін ... ... ... аударсақ, туристік қызмет
көрсетудің шекті ... 20528 ... ... ... ... «Алтай экспедициялары», «Туризм империясы»
ЖШС-де көрсетілген қызметтерге салыстырмалы талдау*
|Көрсеткшітер ... |
| |2008 |2009 |
| ... ... ... ... |
| ... |сы ... |сы ... ... тур ... орташа баға, теңге |14500 |32800 |16200 |28100 |
|Қызмет көрсетілген ... саны |10000 |7260 |21168 |20354 ... ... бір турқызметке |10100 |24300 |12700 |22900 |
|орташа ... ... | | | | ... ... мың ... |25680 |63250 |56400 |106750 ... ... мың теңге |18320 |-1530 |17688 |-909 ... ... ... |5837 |7441 |16114 |20528 ... ... ... |7626 |0 |4194 |0 ... кейінгі фирмада қалатын | | | | ... мың ... | | | | ... ... шығындар, мың теңге|101000 |176718 |268834 |466107 |
|Жиынтық шығындар, мың теңге |126680 |239968 |325234 |572857 ... ... ... ... мың |145000 |238128 |345922 |571947 |
|теңге | | | | |
* ... ... ... ... ... ... экспедициялары»,
«Туризм империясы» ЖШС-нің мәліметтер негізінен жасалған
Шығыс Қазақстан облысындағы ... ... ... ... ... ... кемшіліктері мен мәселелері анықталды. Бұл қызмет
«Рахман қайнарлары» ЖШС-де функционалдық құрылымы болғандықтан жақсы жолға
қойылған. Онда ... ... мен ... ... ұлттық туристік
ұйымдармен, шет мемлекеттердің сауда өкілдіктерімен жұмыс ... ... ... ... жүргізу, жарнама қызметтері
атқарылады. Бірақ басқа турфирмаларда осы және жергілікті ... ... ... агенттік желімен жұмыс істеу, туристік қызмет көрсету
қоржынын жоспарлау, жылжытуды тиімді шараларын ұйымдастыру сияқты ... ... ... ... ... ... жүйелі түрде
әлі де дамымаған.
Облыстағы туристік қызметті тұтынушылардың мінез – құлқына әсер ... ... ... ... ... ... маркетингтік зерттеу
жүргізілді.
Сурет 1 – Респонденттердің «Сіз саяхатқа қандай мақсатпен шығасыз?»
сұрағының нәтижесі
Респонденттердің жауабын талдау ... ... ... ... 35%-ы ... 15%-ы ... 12%-ы ... 11%-ы
ойын-сауық және іскерлік мақсаттарды атады (сурет 2).
Респонденттердің ішкі, шығу туризмдері түрлері бойынша ара-қатынасын
талдау сұралғандардың 60%-ы ... ... ... 40%-ы ішкі
саяхаттарда ғана болғандарын, егер табыс деңгейі жоғарылайтын ... ... ... білдірді. Сапар бағыттары ішінде үлес
салмағы ең жоғары 28%-ы ТМД ... ... ... 22%-ы Қытай, үшінші
орынды 20%-ы Түркия мемлекеттері алып отыр. Осы аталған ... ... бұл ... ... ... ... ... қатарында жоғары
деңгейлі сервисті, қызметтердің сапалылығын, тиімді туристік объектілердің
болуын, баға деңгейінің сәйкестігін атады.
«Сіз туристік фирманы таңдауда ... ... алға ... ... ... талдау 30%-ы ... үшін ... ... аса ... ... 27%-ы ... танылмалдылығының
маңызды екенін, 18%-ы достардың, таныстардың тәжірибесіне сүйенетіндіктерін
көрсетті.
Тұтынушылардың туристік қызмет ұсынушы компанияларды ... ... ... ... ... ... ... 8%-ы БАҚ-ғы жарнаманың
әсері, 11%-ы сапар бағасы сияқты факторлардың ... ... ... ... ... шығыстар тұтыну элементтерінің кең ауқымын қамтиды, ... ... ... мен ... ... ... ... жеке басы
үшін қажетті ұзақ уақыт пайланылатын тауарларды, ... мен ... мен ... ... ... ... ... жатады.
Сурет 2 – «Сіз туристік фирманы таңдауда қандай факторларды алға
ұстайсыз?» ... ... ... ... ... нәтижесі тұтынушылар үшін аса танымал
36%-ы «Көгілдір бұғаз», одан ... 21%-ы ... ... 13%-ы ... ... 7%-ы «Саяхат Восток», 7%-ы «Нұртау», 5%-ы «VEGA TUR» және
басқалар ... ... ... ... ... ... ... танымалдылығының басты себебі нарықтағы өз орнының
болуы, ұзақ ... ... ... және ... ұсынатын
қызметтерінің сапалылығы болатын болса, «Эль-тур Восток» фирмасының нарыққа
келгеніне көп уақыт бола қоймаса да, жақсы маркетингтік ... ... ... ... таба ... және ... ... толық кешенді сипатта болуы оны тұтынушылар арасында танымал
етті.
Ішкі ... ... 45%-ы ... 27%-ы мәдени-
танымдық, 15%-ы аң ... ... яғни ... ... ... Ал кіру ... яғни ... туристер
бірінші кезекте белсенді туризм түрлерін, екінші кезекте ... ... ... ...... туризмді қалайды екен.
Сауалнама нәтижесі бойынша респонденттердің 36%-ы саяхаттауға кедергі
келтіретін басты фактор ретінде туристік ... ... ... ... ... ... қаржылық мүмкіндіктеріне сәйкес
келмеуін, 18%-ы қауіпсіздік деңгейінің ... ... 15%-ы ... 14%-ы ... ... 9%-ы ... ... 4%-ы жол – сапардың ұзақтығын, саяхаттауға қызығушылықтың
болмауын атады.
Турөнімді қалыптастыру мақсатты ... ... яғни ... бөліп, тартымды сегментті таңдау және оның талаптарына сай
маркетингтік кешеннің құрамдастарын ... ... ... байланысты Шығыс
Қазақстан облысында туристік қызметтер нарығын тұтынушылардың жасы мен ... ... ... ... ... қызметтер нарығын сатып алушылардың жасы мен тур
мақсаты бойынша сегменттеу*
|Тур мақсаты ... ... жас ... ... ... ... |
| ... |31-40 |41-50 |51-60 |61-ден жоғары |
|Демалыс | | |* |*** |*** |** |* ... |* |** |*** |** |** |*** | ... |*** |** |* | | | | ... |*** |*** |** |* | | | ... белгілер: ...... ... ... – қажеттілігі қанағаттанарлық |
|* – ... ... |
* ... ... көріп отырғанымыздай, демалу мақсатында саяхаттауға деген
қажеттілік барлық жастағы сатып ... үшін ... ... ... деген қажеттілік те осыған ұқсас. Туристік қызметтің бағасына
келетін болсақ, 18-25 ... ... және 61 жас және одан ... сезімтал келеді екен (көбінесе студенттер, зейнеткерлер, ... ... ... ... туристік фирма жасы және туризм
мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... құруы тиіс.
Сегменттеу нәтижесінде «Рахман қайнарлары» ЖШС үшін мақсатты ... Олар – ... ... ... ... 100 ... ... 41-50 және 51-60, 61 жастан жоғары жастағы, жоғары және арнайы
кәсіптік орта білімі бар ... ... ... ... ... қалайтын мақсатты сегментке 26-30 және 31-40
жастағы ... ... бар, ... ... ... мөлшері 70-80 және одан
жоғары мөлшерді құрайтын ... ... ... өмір ... ... жылы үй ... сапар шегуге жұмсаған шығыстары туралы
статистика органдары жүргізген зерттеулер барысында 4288 ... ... ... ... 74,6%-ы (3200 адам) туристік ... (1088 ... ... ... ... ... шығу ... респонденттер барлығы 59956,8 мың
теңге жұмсаған. ... ... ... ... ... кезіндегі
шығыс баптары төмендегідей ... ... ... көрсетті:
қаражаттың 35,3%-ы - туриске сапар шегу ... ... ... ... ... 20,1%-ы - ... шығыстарға, 16,9%-ы – қонақүйлер мен өзге
де тұру ... үшін ... ... 11,3%-ы - ... ... ... 9,7%-ы - көңіл көтеру мен мәдени ... - ... ... алу кезінде құжаттарды рәсімдеуге, 2,1%-ы
- көрсетілген тұрмыстық қызметтерге, 0,6%-ы - спортқа қажетті құралдар мен
өзге де тауарларды ... ... 0,6%-ы - ... ... ... ... жұмсалған, сапарға шығу үшін алынған кредит пайызын
респонденттердің 0,1%-ы төлесе, өзге де туристік шығыстар 0,7%-ды құраған.
Туристердің шетелге ... ... ... мен ... ... көліктік шығыстарды (10,6%), сақтандыру шығыстарын (6,8%), сондай-
ақ сапар шегу үшін ... ... ... төлеуді қоса алғанда Қазақстан
аумағында жұмсаған шығыстары 1772,6 мың ... ... ... ... ... қаражат негізінде жол жүру ... ... ... ... ... (38,5%), ... шығыстарға (22,7%),
қонақүйлер мен өзге де тұру ... үшін ... ... (22,4%), ... мейрамханалардан тамақтануға (13,3%), көрсетілген тұрмыстық қызметтерге
(1,3%), қосымша көңіл көтеру мен ... (0,4%), ... ... (0,2%-дан), паспортты, рұқсатнаманы алу кезінде құжаттарды
рәсімдеуге (0,1%) және өзге де ... (0,9%) ... ... сапарлар кезінде жұмсаған қаражаттарының жалпы сомасы 25397,7 мың
теңгені құраған.
3. ШЫҒЫС ... ... ... ... ДАМУ ... ... ... Қазақстан облысындағы экологиялық туризм даму
тенденциялары
3.2 Шетелдік және отандық туристерге ұсынылатын маршруттар
3.3 Шығыс Қазақстан облысында экологиялық туризм дамуының
мәселелері мен ... ... ... ... ... туризмнің дамуын талдау
қабылданып, жүргізіліп ... ... ... ... ... оның басқа елдермен салыстырғанда әлі де төмен
дәрежеде екендігін көрсетті.
Бұл саланың облыстың ... ... ... ... отырғандығының басты себептері:
1. Көлік мәселесі. Туристердің басым бөлігі сервис және ... ... әуе ... ... ... ... әуе ... жолаушылар ағысы төмен. Әуе билеттері
құнының жоғары болуына байланысты ... ... ... соған орай халықаралық нарықта біздің турөнімнің бәсекеге
қабілеттілігі төмен. Автокөлік шекаралас мемлекеттерге ... ... және ... ... ... оның дамуы облыс аймағындағы туристік объектілерге апаратын
жолдардың ... және ... ... құралдарына техникалық
қызмет көрсету деңгейіне байланысты артта қалып отыр. Шығыс
Қазақстан ... ... ... ... физикалық тұрғыда
тозған автобустар ғана ұсына алады. Облыстағы келешегі ... ... ... ... жол ... жету ... Туристерді орналастыру орындары. Шетелдік туристерге облыс
орталығының өзінде сапалы қызмет көрсетуге сәйкес ... ... ... ... 80% ... ... олар 60-жылдары
салынған. Көптеген зерттеу мәліметтері бойынша туристік классқа
жататын 2-3 жұлдызды және ... орта ... ... ... ... Облыс орталығының өзінде мұндай
қонақүйлер саны 3-4 аспайды. Ал тікелей ... ... ... әлі ... ... ... отыр.
3. Кадрлық қамтамасыз етілу. Туризм саласының кадрлармен қамтамасыз
етілу деңгейі осы уақытқа дейін ... ... ... ... ... ... бірқатар жоғары оқу
орындары бар. Ал ... ... ... ... ... оқу орындары жоқ.
4. Ішкі және кіру туризмін ... ... ... 2009 ... ... 48 туристік фирма, оның ішінде 25 туроператорлық, 22
турагенттік және 1 экскурсиялық ... ... ... ... ... көрсететін қызметтерінің 80% жуық үлесін шығу
туризмі құрайды. Бұл фирмалардың ішкі және кіру туризмін ... ... ... себебі облыстағы туризм
инфрақұрылымының төмен деңгейі және ішкі, кіру туризмін ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешу үшін туристік фирмалар қызметінде маркетингті
жетілдіру маңызды.
Туризмнің дамуы ... ... ... тікелей байланысты.
Резидент емес туристер ... ... ... ... немесе әуе
көлігімен келеді. Ішкі туризм ... ... ... жиі ... мен экскурсиялық бағдарларды ұйымдастыру автомобиль жолдарының
жағдайына байланысты.
Сондықтан ... ... ... ... Зырян, Катон-Қарағай, Омбы-Майқапшағай, Зайсан-Қалжыр-Теректі сияқты
туристік объектілерге ... ... ... бар ... ... және ... жөндеуден өткізу қажет.
Сонымен қатар Шығыс Қазақстан ... ... ... және ... ... ... үшін келесі шараларды жүзеге асыруды ұсынамыз.
Кіру туризмi мен iшкi туризмдi дамыту мақсатында көшу-қону, визалық және
тiркеу ... ... және ... ... ... ... ... жетiлдiру, халықаралық шарттар базасын кеңейту үшін шет
елдермен ынтымақтастықты жандандыру, белгiленген ... ... ... ... ... және ... ... қызмет көрсетулердiң
сапасын арттыру қажет.
Туризм инфрақұрылымын дамыту мәселелерiн шешу үшiн сумен ... ... ... жүйесiнiң құрылысын салу, телефон желiсiн төсеу немесе ... ... ... ... ету, ... жолдарын салу және қайта
жаңғырту керек. Бірінші орында сұранысы жоғары жағажай және емдеу-сауықтыру
туризмін дамыту ... ... ... ... ету ... ... жеткіліксіз дамуын ескере отырып ... ... ... ... су ... ... санаттағы
мейманханалар желісін, қонақ үйлер мен кемпингтер салуды қажет етеді.
Сонымен қатар, туризм саласының ... ... ... ... ... ... туристiк
мүмкiндiктерi туралы хабардарлығын арттыру және осыған ... ... ... ... даму институттары мен қорлары, екінші
деңгейдегі банктер қаражатынан қаржыландыру туристік ... ... ... ... ... ... табу ... және кәде-сый өнімдері
индустриясын дамытуға, кіру туризмiн ... ... ... ... ... туристiк инфрақұрылым объектiлерi бар аудандар
салудың өңiрлiк жоспарларын әзiрлеуге, киiз ... ... ... ... және ... салуға, ұлттық қолөнердi
қайта жаңғыртуға, жаңа жұмыс орындарын ... ... ... ... өнім ... ... ету үшiн Шығыс Қазақстан
халықаралық және ... ... ... ... ... ... қатысу, әлемдiк туристiк нарыққа iлгерiлету
мақсатында облыстың тартымды туристiк имиджiн ... ... ... ... ... ... ... дайындауды қамтамасыз ету үшiн туристік
индустрия субъектілері үшін ... ... ... ... шақыра
отырып, шебер-кластарын, треннингтер өткізу, туризм және ... ... ... ... ... ... әзірлеу,
гидтар, экскурсияшылар, туризм нұсқаушыларын айрықша ... ... ... ... ... үшiн ... семинарлары мен бiлiктiлiгiн
арттыру курстарын ... ... ... ... қызметті тиімді жүргізуде ақпараттың рөлі зор. Техника мен
ғылымның дамуы туристік қызметтің (қонақ үй ... ... ... көлікте, саяхат бюросында) жаппай өндіру құралын
жетілдіруге ... ... ... ... ... ... ... индустриясына енгізуді бөліп көрсету керек, мұнсыз
қазіргі уақытта бұқаралық ... ... ... мүмкін емес.
Туристік саланы ақпараттық және ғылыми-әдiстемелiк қамтамасыз ету үшiн
қажеттi көлiк ... ... және ... ... ... отырып, аудандар бойынша туристiк индустрия мониторингiнiң
тетiгiн ... ... ... желiлермен одан әрi оны кiрiктiру
мақсатында ... ... ... ... желi ... туып ... ... ұйымның ресми тiлдерiнде облыстың туристiк
әлеуетi, мәдениетi мен ... ... ... мен ... ... ... көлiктiк коммуникациялар мен байланыс, виза алу тәртiбi, тiркеу
және әкiмшiлiк рәсiмдерi туралы жаңартылып отыратын ... ... ... Қазақстан облысының туризмі жөніндегі сайт жаңартылуы тиіс.
Туристердiң қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету үшiн ... ... ... және туристерге қызмет көрсету жөнiндегi туроператорлар мен
турагенттердiң қызметiнде ... ... ... нормалардың,
ережелердiң сақталуын бақылауды жүзеге асыру керек.
Шығыс Қазақстан облысында туризм саласында халықаралық ынтымақтастықтың
рөлі зор. Бұл ретте ... ... ... ... жөнiнде
Орталық Азия мемлекеттерiмен, бiрiншi кезекте Ресей Федерациясымен, Қытай
Халық ... және ... ... ... ынтымақтастықты
дамыту қажеттілігі туып отыр.
Туристік қызмет сферасының бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... мен
талғамын анықтау, ассортименттік, баға, өткізу, жылжыту саясаттарын
әзірлеуді қамтиды. ... ... ... ... ... ... ... бөле отырып тур өнімді жылжыту ... ... ... ... ... ... және ... нарыққа
фирмалық марканы жылжыту шығындары бюджет есебінен ... ... ... ... үшін ... ... елшіліктерінде, ірі әуежайларда
ақпарат орталықтарын құру, ... ... ... видеороликтер
шығару керек.
Облыстағы экологиялық туризм саласында орын алған бірқатар мәселелерді
ескере отырып, олардың шешілуі үшін шараларды жүзеге асыру ... ... ... бар ... ... ... ... және
халықаралық сарапшылардың ұсыныстарын ескере отырып эксклюзивті
бағдарларды әзірлеп іске асыру және ... ... ... ... ... ... ... жобаларын жылжытуда көмек
көрсету жөніндегі әрекеттерді белсендіру;
3. «Алтай – ... ... ... ... ... іске қосу жөнінде жұмыс істеу;
4. Виртуалды туристік бағдарлар әзірлей отырып туризм жөніндегі ... ашу және ... ... ... ... орнықты дамуға көшуінің 2007-2024
жылдарға арналған тұжырымдамасында ... ... ... ... ... ... ... жоспарын құру;
6. Экологиялық туризм бағытында туристік рыногқа ... ... ... ... туристік қызметтер әзірлеп
енгізу, сондай – ақ бәсекелестік ортаны құру үшін ... ... және ... ... ... іске
асыру қажет.
Туристік саланың одан әрі перспективалы дамуы, туризм саласындағы
атқарушы органдардың ... ... ... ... ... ... дамыту және жоспарлау саясатын ... және жеке ... ... ... ... ... ету және ... экологиялық туризмді дамуын қолдау үшін
Туристік саланың дамуының ... ... ... ... бағдарламасы
әзірленді және орындалуда. Облыстық бюджеттен немесе өзге ... ... ... ... ... орындау нақты
шаралармен бекітілген. Бағдарламаның мақсаты – Шығыс Қазақстан облысында
туризмнің дамуы үшін ... ... ... оны ... ... біріне айналдыру. Аталған бағдарламаны іске асыруға 2006-2008
жж. 709,50млн. теңге ... ... ... ... ... ... – 544, млн. ... облыстық бюджеттен – 165,5 млн. теңге. ... ... ... өз қаражаттары және ... ... ... ... жүргізіледі. Туризм инфрақұрылымын дамыту
және нығайту мақсатында 2006 ж ... ... ... ... тыс
қаражаттар (басқа көздер, өз қаражаттары) игерілді:
- ... ... 22607,0 мың ... ... ... 8506,0 мың ... ... жөндеулерге 1810,0 мың теңге
- ағымдағы жөндеуге 75838,0 мың теңге
- МТБ-ны ... 1117,0 мың ... ... мына жаңа объектілер іске қосылды: «Рахмановские
ключи» санаториясы, ... ... ... ...... коттеджі,
асхана, монша – сауна, «Громотуха» демалу базасында – бильярд, «Голубой
залив» ... ... ... ... көлемді ағымдағы жөндеуі
жүгізілді.
Алтайға деген туристер ... ... ... ... Австрия, Франция, Швейцария, Италия, АҚШ ... ... ... ... ... ... ... бар түрлеріне бірінші
кезекте альпинизмді атауға ... ... мен ... ең биік ... шыңы ... арасында Гималай мен Памирдей танымал болмаса да,
онда қарапайым маршруттардан ... ... ... – жартасты
маршруттарды жүріп өтуге болады. Бұл ... күн ... ... ... Кіші Берел, Катунь сияқты 30-дан астам ірі мұздықтар бар. ... ... ... жері ... табылатын Шымбұлақ сияқты
Алтайда да таулы – шаңғылы туризмді ұйымдастыруға ыңғайлы өңірлер жетеді.
Рафтинг немесе су ... үшін ... ... өз ... ... және мұздықтардан алатын танымал Бұқтырма, Қара Ертіс, Үлбі, Ақ
Берел және т.б. ... ... өте ... ... ... ... шалғындар аңғарларымен аққан, бұл өзендер күшті әрі ... ... ... бай ... ... Жасына қарамастан әрбір дені сау ... ... ... су ...... ... әрі экологиялық туризм
бағытының бір саласы болып табылады.
Сонымен сұлулығы көз ... ... ... аясымен танысуға, Алтайдың
ең ірі сарқырамасы – Көккөлді тамашалауға, марал ... ... ... ... ... ... жаяу туризмі, ат туризмі, велотуризмнің
келешегі бар ... ... ... кеңейту, Шығыс Қазақстан облысының
туристік имиджін қалыптастыру мақсатында бірыңғай ... ... ... ... ... ... және ... облыстың туристік ұйымдарымен бірлесіп мына халықаралық
туристік ... ... ... ... ... ... ... – 2006»
халықаралық туризм және демалу көрмесі;
- Мадрид қаласындағы ... «FITUR – 2006» ... ... Берлин қаласындағы (Германия) «ITB – 2006» ... ... ... ... (Ресей Федерациясы) «Саяхат және Туризм», «MITT
– 2006» халықаралық туристік көрмесі;
- Алматы қаласындағы ... ... ... ... ... ... ... маркетингті қамтамасыз
етуге және ұлттық туристік өнімнің жылжуына, Шығыс Қазақстанның туристік
әлеуетімен танысуға, жарнамалық – ... ... ... ... ... және Шығыс Қазақстан облысының туристік өнімі
брендінің ... ... ... ... ... мүмкіншіліктері бойынша бірегейлі. Бірақ та
соны мен бірге ол жетілмеген, бұл ... ... ... күні тек 10-15% ғана ... осыған байланысты белгілі бір
түзетулер енгізуді талап етеді. ... ... бұл ... ... ... ... ... соңынан оларда құрылыстандырудың
бас жобасын жасау үшін демалыс ... ... ... ... ... ... көлдеріне, табиғи емдеу – сауықтыру көздеріне,
қорықтарға және басқа да бар ... ... ... ... жаңа
маршруттарды ашу ойластырылуда. 2006 жылы Новосібір қаласында Халықаралық
көрме ... ... ... ... ... ... ... департаменті қатысты. Бұл Сібірдегі ірі көрмелердің бірі, ал
Қазақстан Республикасы мен ... ... ... ... байланысты бұл форумға қатысу бірге өзіміздің туристік
өнімдерімізді ұсынуға және жаңа ...... ... өте ... ... ... көрмесін жақын және алыс шетелдердің
мемлекеттік басқару органдарының ... ... ... жүргізуге қолайлы орын. Көрме шеңберінде облыс мамандары
көрменің ресми ашылу рәсіміне, Ресей Федерация ... ... ... ... ... ... ... конференциясына,
«Сібірдің инвестициялық ... ... және ... ... ... ... ... Қазақстан облысының
туристік қызметтің барлық спектрін ... ... ... және ат ... ... аулау, альптурлар және сауықтыру
қызметтері: қонақ үйлерінде және демалыс базаларында, балалардың ... және ... ... ... үй сервисіне бағытталады. Қала – туристік
топтардың шоғырландыратын орталығы болады. Бірден бір ... ... ... ... және ... беретін орталық ашылды
және «жексенбі күн» демалысын ұсынуды ұйымдастырады. Болашақта ... ... ... ... ... ... ... территорияларға
және басқаларға жаңа туристік бағыттар ашу, яғни ... ... және ... уақыттағы маршруттарды дамыту жоспарланып отыр.
«Фристайл - саябақ» ... ... ... географиялық жағдайы әуе,
теміржол және автомобиль байланыстарын дамытумен айғақталады, ол - Өскемен
қаласын туристік ағыстардың ... ... ... ... ... үй ... ... ойын сауық және ақпараттық кешендерді
дамытуға бағдар жасау қажет. Кәсіби кадрларды ... және ... ... сапасын арттыру бірден бір негізгі мақсаттар болып
табылады.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түркі атауының шығуы10 бет
Қазақстанның көрнектілік жерлері және туризмнің индустриясы57 бет
Қазақстанның көрнектілік жерлері және туризмның индустриясы негіздері63 бет
Windows-та виртуальді жадымен жұмыс істеу9 бет
Аймақ экономикасын мемлекеттік реттеу16 бет
Аймақтарды мемлекеттік реттеу21 бет
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуын жоспарлау71 бет
Алматы облысында 2007-2011 жылдарға арналған туризм даму бағдарламасының анализі37 бет
Алматы облысының 2007-2011 жылдарға арналған туризм даму бағдарламасы жайлы48 бет
Алматы облысының жер ресурстарын пайдалану ерекшеліктері93 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь