Адамның даралық психологиялық сипаттары туралы

1.Темперамент туралы тусінік, дамуы.
2. Темперамент түрлері, оларға сипаттама.
3. Темперамент типтерінің өзгеруі, оларды тәрбиелеу
Адамдар сыртқы бейнесі мен түр – тұлғасы жағынан бір – біріне ұқсас болғанымен, мінез – кұлкы, темперамент ерекшеліктері, қабілеті мен икемділігі жағынан әрқайсысының даралық ерекшеліктері болады.
Табиғатта жеке дара ерекшеліктерімен сипатталатын үш түрлі нәрсе бар: бірі – бір түп ағаштың жапырақтарының бедері жағынан ұқсаумауы, 2-шісі – темперамент, мінез – құлқы бірдей адам болмауы, 3-шісі адамдардың саусақ бедері ұқсамайды.
Әрбір адамның жеке басына тән дара өзгешіліктің бірі-темперамент.Темперамент сөзі «красис» деген грек сөзін латынша-темпераментум дейді. Мәні заттар мен нәрселердің мөлшер шамаластығы дегенді білдіреді. Темперамент-жүйке жүйесінің табиғи типтік қасиеттеріне тәуелді, жеке адамға тән дара өзгешілігі. Алғаш мәнін ашуға көңіл аударып, еңбек жазған-ертедегі грек ғалымы Гиппократ (б.з.д. 460-356 ж). Ол денедегі, (тіршілік шырындарына) организм өзгешеліктері байланысты деп санады; денені жылытатын-қан, салқындататын-сол, құрғататын от, дымқылдандыратын-қара өт.Булар бір-бірімен белгілі бір пропорциялық қатынаста болады. Осы заттар қатынасының мөлшеріне қарай әрбір адамның өзінің даралық өзгешелігі болады. Қанның пропорциялық мөлшері көп болса-сангвиник (лат.сангулс);сол көп болса-флегматик(гр. флегма), от көп болса-холерик(гр. холе),қара от-меланхолик (гр. мелайнехом) деп 4 типке бөлген№ Гиппократтан кейін Римнің дәрігері ғалым Гален (129-199) темпераментсанын13-ке жеткізді. Ол адамның психологиялық, физиологиялық, адамгершілік қасиеттеріне байланысты сапаларын қосып қарады.XVII ғ. Атақты неміс философы И.Кант (1724-1804) 1798ж.(Антропология) деген еңбегінеде темпераменттің 4 турін психологиялық қасиет деп сипаттама берді. XIX ғ. Соңында әйгілі неміс психологы В.Вундт темпераменттер адамның (жан дүние тебіреністерінің) күш-қуаты мен жылдамдығының арақатынастарына тәуелді болады деп есептеді. Темперамент туралы ілімнің тарихының дамуына неміс психологы Крегмер, американ психологы Шелдон, орыс психологы И.П.Павловтар өз үлестерін қосты. Алғашқы екеуі темпераментті ішкі секреция бездері қызметінің арақатынасына байланысты болады деп санаса, П.Павлов ғылыми тұрғыдан дәлелдеді. Неміс анатомы Гейне темпераменттердің түрліше болуы жүйке жүйесінің тонусына байланысты десе, орыс ғалымы Зеланд ол ми қабығындағы молекулярлық қозғалыстың жылдамдығына байланысты дейді. Орыс педагогын А.Ф.Лесгафттың (1837-1909) көзқарасы темперамент қан сауыттарының жуандығы мен кеңдігіне байланысты деді.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министірліге
М. О. Әуезов атындағы Семей педагогикалық коллежді.
Тақырыбы: Сынып жетекшісінің оқушыларды ... ... ... ... ... сипаттары.
Темперамент.
Жоспары:
1.Темперамент туралы тусінік, дамуы.
2. Темперамент түрлері, оларға сипаттама.
3. Темперамент типтерінің өзгеруі, оларды тәрбиелеу
Адамдар сыртқы бейнесі мен түр – ... ... бір – ... ... ...... ... ерекшеліктері, қабілеті мен
икемділігі жағынан әрқайсысының ... ... ... жеке дара ... ... үш ... ... бар:
бірі – бір түп ағаштың жапырақтарының бедері жағынан ұқсаумауы, 2-шісі –
темперамент, мінез – ... ... адам ... 3-шісі адамдардың саусақ
бедері ұқсамайды.
Әрбір адамның жеке басына тән дара ... ... сөзі ... ... грек ... ... ... Мәні заттар мен нәрселердің мөлшер шамаластығы дегенді
білдіреді. Темперамент-жүйке жүйесінің табиғи типтік ... ... ... тән дара ... ... мәнін ашуға көңіл аударып, еңбек
жазған-ертедегі грек ... ... ... 460-356 ж). Ол ... ... ... өзгешеліктері байланысты деп санады; денені
жылытатын-қан, салқындататын-сол, құрғататын от, ... ... ... бір ... ... ... Осы заттар
қатынасының мөлшеріне қарай әрбір адамның өзінің даралық өзгешелігі болады.
Қанның пропорциялық мөлшері көп ... ... ... ... от көп ... холе),қара от-
меланхолик (гр. ... деп 4 ... ... ... ... Римнің
дәрігері ғалым Гален (129-199) темпераментсанын13-ке жеткізді. Ол ... ... ... ... ... ... ... ғ. Атақты неміс философы И.Кант (1724-1804)
1798ж.(Антропология) деген еңбегінеде темпераменттің 4 ... ... деп ... ... XIX ғ. Соңында әйгілі неміс психологы В.Вундт
темпераменттер адамның (жан ... ... ... ... ... тәуелді болады деп есептеді. Темперамент
туралы ілімнің тарихының дамуына ... ... ... ... Шелдон, орыс психологы И.П.Павловтар өз үлестерін қосты. Алғашқы
екеуі ... ішкі ... ... ... ... болады деп санаса, П.Павлов ғылыми ... ... ... ... ... ... болуы жүйке жүйесінің тонусына
байланысты десе, орыс ғалымы Зеланд ол ми ... ... ... ... ... Орыс педагогын А.Ф.Лесгафттың
(1837-1909) көзқарасы темперамент қан сауыттарының ... мен ... ... ... ... ... қазақ жазушысы Ж.Аймауытов. ... 1928ж. (Жан ... және өнер ... ... ... ... жалпы психология ғылымының өзекті мәселелерін ... ... ... ... ... ... ... жүйке жүйесінің типтері ми ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің белгілі типі белгілі адам ... ... ... сөзі мен ... ... ... холерик,
флегматик, меланхолик деп 4-ке бөліп қарастырамыз.
Сангвиник-эмоциолық қозуы шапшаң, бірақ тұрақсыз, көңіл-күйі өзгермелі.
Әсершіл ... ұзақ ... ... ... еті тірі, мимика қимылы
көп. Ашық, ақжарқын, бастаған ісін аяқтамай қалдырады, берген уәдесіне
берік емес. ... ... ... ... ... тез ... ... ұмытып, күле бастайды.
Холерик- эмоцияға берілуі шапшаң. Шыдамсыз, күйгелек. Әп-сәтте қызып,
күйіп-пысады. Бастан кешкен ... ... ... із қалдырады. Іс әрекет
атқаруға бейімді, пысық. Анық, әсерлі, мәнерлі ... ... күйі ... ... ... бала белсеңді, батыл келеді.
Меланхолик-эмоциялық көтерілуі табанды, күшті. Әр ... ауыр ... ... ... ұзақ ... ... көбіне жабырқау, қайғылы
болады. Сырттан кедергі кездессе уайымшыл. Қимыл-қозғалыссы баяу. Ақырын
мәнерсіз сөйлейді,көңіл сезімі қимылынан көрінбейді. Өзі ... ... ... ... ... ... ... аяқтайды.
Меланхолик бала сыпайы, момын, ... ... ... ... ұмытпайды,
ойынға бірден араласа қоймайды.
Флегматик-эмоциялық қозуы әлсіз, көңіл-күйі байсалды, баяу ... ... күйі ... ... ... ... Мимикасы,
пантомимкасы мәнерсіз. Монотонды сөйлейді. Кісімен араласуы маруымсыз.
Бастаған ... ... ... шығады.
Флегматик бала баяу, орнықты. Кісіге үйірлігі аз, тыныштықты жақсы
көреді. ... ... әуес ... ... ... артып өкпелемейді.
Жоғарыда айтылған таза темперамент типтері өмірде сирек кездеседі.
Көбінесе әртүрлі тип ... ... ... ... сангвиник+холерик; флегматик. Аралас типте холерик+ сангвиник
болса, сангвиник дейміз.
3. ... ... ... ... ... Оның ... ... өзгерістерінің бәріне әсер етеді, іс-әрекетке өзгеріс әкеледі.
Темперамент-жүйке жүйесінің туа пайда болатын ... ... ... ... ... ерік ... ... бітімін,
эмоция мен сезімін дамытумен ұштастыру тиімді. Ерік жігері ... бала ... ... ... оңай. Балалар темперамент типтерін
тәлім-тәрбие барысында ескеру өте маңызды. Баланың типтік сипаттын ... үшін ... ... ... ... қадағалау, сангвиникті ісін
бастаған кезден бақылау керек. Меланхоликті тәртіпсіздігі үшін суық қабақ
пен жеткілікті, ал ... ... ... ... ... ... қажет
болса қайталау керек. Басты мақсат-шәкірт темпераментімен танысып, ұнамды
қасиеттерін сапалы ерекшеліктерін дамыту. Темперамент ... ... ... ... із ... ... ... әсер етпейді. Өйткені, темперамент-адамның дара психологиясының
өзіндік бір сипатты ғана.
Қабілет.
Жоспары:
1. Қабілеттің жалпы сипаты.
2. ... және ... ... даралық айырмашылығы.
Қабілет-мақсатқа бағыталған, тәлім-тәрбие жумысына байланысты адамның
бір іс- әрекетке уйымдасқан турде бейімделуі, оны ... етіп ... әр ... ... бір іс- ... ... икемділігі.
Адамның қабілеттілігі оған ықпал ететін тәрбиеге орай әр түрлі ... ... іс- ... ... ... мынадай 2 түрлі көрсеткіш
арқылы анықталады.
1. Іс- әрекетті тез өзгерту.
2. Іс- әрекетті орындау нәтижесінің ... адам ... ... ... істі ... тез, ... ... соған
лайық дағдыны оңай игеріп, белгілі бір ... ... ... ... адам дейді. Оның сыры неде? әрбір адамның іс- әрекетті орындау
тәсілі оның психикалық таным үрдісінің даму ... ... ... ... ... ... ... әсерленуіне
байланысты.
Қабілеттілік- адамдағы жеке- дарадемдік ерекшелік, бір адамның ... ... ... психологиялық сипаты. Мысалы: саусақтың
салалы ... ... ... ... ... ... ... Бундай ерекшеліктер қабілеттіліктің іс- әрекетті табысты болуына
көмектесетін белгілер ғана, ал аса қажетті ... ... ... ... есту, ырғақты сезу, айыра алу т.б.
Кез- келген адамның бірнеше түрлі іс- әрекетті атқаруға бейімділігі
болады. Бейімділік – адам ... ... ... өмір сүру мен ... ... ... және ... көрінісі.
Адамның даралық ерекшелігінен оның арнаулы қаблеті де аңғарылады. ... бір істі ... ... ... көпшілігі адам қабілеті тұқым ... ... ... көзқарасты қолдайды. Әр адамның қабілеті-оған туа
берілетін өзіндік дара табиғи қасиет. ... ... ... ... ерекшелігі. Туа пайда болатын қабілеттің дамуына ... ... және ... ... ... ... ... жүйесінің қызметі, мидағы қозу, тежелу әрекеті, олардың
алмасып отыруы. Ол өмір тәжірибесінеде ... ... ... ... ... ... ... себеп болатын тума анатомиялық және физиологиялық
ерекшеліктері. Нышанның ерекше түрі адамда жас кезінен ... ... ... ... ... 8 жасынан байқатса, әйгілі қазақ
кино негізін салушы Ш.айманов бала кезінен өенрге әуес, ... ... ... 20 ... ... ... жетістіктер адамның
балалық шағында байқалмыса, қабілет жоқ деп ... ... ... ... ... ... ... жеке адамға тән айырмашылықтар да болады, яғни
іс- ... ... ... ... ... сапасыз. Ол оның іс-
әрекетінің ... ... ... адамда объектіні жанжақты
танып білуге умтылудан туады, ал бейімділік- нақты іс- әрекетті орындауға
талпыну.
Адамның жетістікке жетуі үшін ... ... ... ... еңбексүйгіштік, табандылық, батылдық сияқты сапалары болуы тиіс
Адам ... ... ... талант; дарындылық;
данышпандық қасиеттер ... ... ... бір іске ... ... қабілетілігі.
Қазақтың әншілік, ақындық, серілік қасиеттерімен танылған Ақан сері, Біржан
сал; Үкілі Ыбрай; Әсет т.б.
Қабілеттің жоғары денгейде ... ... ... ... бір істі ... ... қабілеттінің
біршама жағымды қасиеттерінің озара байланысты үндесуі.
Данышпандық- адамның ақыл- ойы мен іс- ... ең ... ... ... ... ... жалпы және арнаулы қабілетінің
жиналып, ... ... ... ... ... ... ... Толе би,
Абай т.б. жатқызамыз. Қабілет- адамның даралық психологиялық қасиеті. Адам
қабілеттілігі мен оның түрлі деңгейдегі ... ... ... еңбек.
Мінез.
Жоспары:
1. Мінез туралы түсінік.
2. Мінез бітістері.
3. Мінездегі ерік ... ... және ... ... гректің «характер» деген сөзінен шыққан. Мағынасы із
қалдыру дегенді білдіреді.
Мінез-әрбір адамның жеке басына ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері әркімде әрқилы жағдайда
байқалады. Ол адамның даралық ... ... ... ... ... ... ғылым тарихында тұңғыш рет ертедегі грек
философы Теофраст ... IV-VII ғғ.) ... ... Ол ... ... ... тән қасиет деген.
XIXғ. Француз ғалымы А.Бен мінезді психологиялық ерекшелік, ақыл-ой
ерекшелігі деп санады.
И.Кант ... ... ... ... ... оны адамда жүре
пайда болатын қасиет деп анықтады. Мінез-адамның өмірлік бет алысын,
өзіндік әрекетінің айырмашылығын сипаттайтын сапалық ... Ол ... ... ... әр ... ... қасиет.
Мінездің моральдық жағынан тәрбиелілігі, бірқалыптығы, толықтығы, күші
мен айқындығы, салмақтылығы негізгі сапа болып табылады.
Рухани ... бай ... мен ... ... мен ой ... кең
адамдарды толық мінезді адамдарға жатқызады. Мінез сапасының бірі-
бірқалыптылығы. Мінездің ... ... ... ... ... ... адам басқалардың жетегінде кетпейді, өзінің көзқарасы болады.
Абай: «Бойда қайрат, ойда көз, болмаған соң айтпа сөз» деп ... ... ... оның ... ... да ... ... осындай
адамдар алдына мақсат қоя алады.
Мінез адамның психикалық қасиетімен, қабілетімен тығыз байланысты.
Адамның мінез бітістері:
1. Адамның ... ... ... ... ... Оған:
(ізгіл) гуманизм, қайырымдылық, үйерсектік.
2. Адамның өз ісіне қатынасын білдіретін мінез бітістері: еңбңксүйгіштік,
тиянақсыздық, кертартпалық т.б.
3. Адамның өзіне-өзі қатынасын білдіретін мінез:қарапайымдылық, ... алу, ... қоя ... мақтаншақтық т.б.
Өзін-өзі меңгңре алу. Бұл топты мінездің ерік сапалары деп ... ... ... жөнсізбатылдығы.
Ерік сапалары (мінездің) екіге бөлінеді:
1. Күшті мінез-мақсатқа талпынғыштық, шыдамдылық, жинақылық ... ... ... ... ... бен ... өзара байланысы олардың физиологиялық негізі
арқылы анықталады. Адам мінезі оның темпераментімен қалай ерекшеленеді?
- ... туа ... ... ... жүре ... ... адам ... биологикалық ерекшелігі, ал мінез-
әлеуметтік орта арқылы дамиды.
- Темперамент-адамның мінезі мен ... тек ... ... ... шындық құндылығы, іс-әрекеттің
моральдық мазмұны.
Зейін.
Жоспары:
1. Зейін туралы түсінік.
2. Зейіннің физиологиялық негізі.
3. Зейіннің құрылымы мен түрлері, қасиеттері.
4. Зейінділік және адам ... ... ... өмір ... іс-әрекетіне, таным процестеріне
тікелей қатысты болып, оның қызығуын, бағытын көрсетеді. Ол адам ... ... әрі ... ... жәрдемдеседі.
Зейін деп-сананың белгілі бір нәрсеге бағытталып, оның ... ... ... айтамыз.
Зейіннің физиологиялық механизмі күрделі. Оның негізі-жүйке жүйесінің
әр түрлі деңгейге сезгіштік ... ... ... рефлекторлық қызметіне байланысты. Миға көптеген
тітіркендіргіштер бір мезгілде әсер етеді. ... ... мида ... қозу ... ... ... Қозудың оптималдық ошағы құбылмалы.
Тәлім-тәрбие істерінде мұғалімдер мен тәрбиешілер қозудың ... ... ... сүйенеді. К.Д.Ушинский: «Зейін- адам санасы
арқылы қорытылатын және одан өтетін ... ойды ... адам ... ғана есегі болып табылады»,-деді.
Зейін адамның еркіне қарай ырықты, ... ... ... ... зейін деп сананың белгілі бір объектіге бағытталып, ... ... ... аудару. Мыс:жалт қарау. Кейде пассивті, эмоциялық
зейін деп атаймыз. Кһөптеген тітіркендіргіштер ішінен күші басымы зейінді
өзіне еріксіз аударады. Мыс: ... ... ... адам ... аударуы.
Тітіркендіргіштердің жаңалығы да ырықсыз зейін тудырады.Мыс; жаңа қабырға
газетінің нөмірі, жаңа ... ... ... ... әсер ... де ырықсыз зейін тудырады.Мыс;
хош ... ... ... ... ... заттар. Ырықсыз зейіннің
тұрақты болуы адамның ынтасы мен қызығуының ... ... ... ... ... сана әрекеттің белгілі шарттарымен
байланысты болып, бір ... ... ... зейін дейміз. Оның
психолгиялық мазмұны адамның алға қойған ерік ... ... ... ... ... ... ... Басты шартының бірі-жұмыс
орнының қолайлы болуы. Мыс; сабақ үстінде артық сөзбен оқушы белсенділігін
бөлмеу. ... ... ... ... ауру, бөгде
ойлар кері әсер етеді).
Ырықты зейінді күшейту үшін: сөз арқылы қайталап айту, әрқилы жағдайда
жұмыс істей білуге үйрету, ... ... ... ... ... ... ... Ол адамға табиғи сіңісіп
кеткен, күш жұмсамай-ақ орындалады. Үйреншекті зейін-қажетті әрі ... ... ... адам ... ... Ол ырықты зейіннен дамып
отырады. Зейіннің қай түрі болмасын ... ... ... әрі ... ... ... отырады.
Объектінің орналасуына қарай зейін сыртқы және ішкі болып бөлінеді.Ішкі
зейін-сананың іс-әрекетке, ішкі дүниеге бағытталуы. Бұл түрі адамға ... ... ... Сыртқы, ішкі зейіндер бір-бірін тежеп отырады.
Ішкі зейін объектілері:сезімдер, елестер, ойлар. ... ... ... ... ... айтып қалу арқылы. Ішкізейін-сананың
дамуы үшін қажетті. Онсыз болашақты болжау мүмкін емес.
Ұжымдық зейін- бір ... ... ... ... белгілі бір іс-
әрекетке жұмылдыру. Мыс; сабақ өткізу.
Топтық зейін-бір ұжым ... жеке ... ... шоғырлануы.
Мыс; лабораториялық тәжірибелер, өзара тексеру. Кезеңге бөліп жоспарласа
жеңіл ұйымдастырылады.
Даралық ... ... ... әр ... санасының, зейінінің
шоғырлануы.(оқу, есеп шығару)
Зейіннің қасиеттері: көлемі, шоғырлануы, бөлінуі, тұрақтылығы, ауысуы.
Көлемі-адамның бір көргенде-ақ ... ... ... ... көлемін
тахистоскоп аспабымен анықтайды. 10 сек. ішінде 10-12 ... ... адам 4-6 ... ... ... ... Ол ... дамуымен байланысты.
Зейіннің бөлінуі-адамның кез-келген іс-әрекет үстінде зейіннің бір
мезгілде бірнеше объектіге ... Мыс; ... ... ... ... ... ... шоғырлануы-адам санасының белгілі бір ... ... ... ... ... байланысты. Мыс; есеп шығаруда.
Зейіннің тұрақтылығы-бір объектіге бағытталып, ұзақ уақыт шоғырлануы.
Зейіннің бұл қасиеті ... ... ... ... Зейіннің алаңдауы-кері сипат. Ол зейін ... ... ... бір ... екінші объектіге әдейілеп көшуін
айтамыз. Толқудан айырмашылығы-оның саналы түрде болатындығы. Ол қозу ... тез ... ... ... ауысуын оңайлату үшін әрбір
нәрсенің қажеттілігі мен ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Зейіннің дамуы және оны тәрбиелеу.
Балаларда ырықты зейін тілі шыға бастағанда байқалады. Ол ... ... ... ... үйретуәне орай дамиды. (Тазалық
сақтау, киімін жинау т.б.) Мектепке ... ... ... ... ... ... орын ... Ойын арқылы балада зейіннің түрлі
қасиеттері(көлемі, бөлінуі, тұрақтылығы) ... ... ... ... ... ... ... байланысты
жүйелі түрде қалыптастырып ... ... ... Мұғалім-балалардың
зейінін тәрбиелейтін негізгі тұлға.
Бірінші сынып оқушылары түрлі нәрселерді санағанда көбінеме оның сыртқы
формасына, бояуына көңіл аударады да, ең ... ... ... ... Бұл жастағы балалардың зейініндегі екінші бір ерекшелік-
зейін көлемінің өте тар ... ... осы ... ... ... жөн. Ол ... бала ... түсінікті етіп берсе, көрнекті
құралдарды тиісінше пайдаланса бала зейіні бір ... ... ... ... ... ... болады. Оқушы зейіні ... ... ... ... ... ... еске ... шаралары:
1. 1 сыныптан бастап оқушыларды зейінділікке әдеттендіру, К.Д.Ушинский
«Балаға оқуды қызықты ете білу керек, тапсырмаларды да бұлжытпай ... ету ... бұл ... ... бір ... ... етіп ... екі
жағын теңестіру арқылы еріксіз зейінді тудырып отыруымен қатар, белсенді
зейін балада шамалы болғанына қарамастан оны ... ... ... ... ... ... берілетін тапсырмалар дәл, анық,
қысқа болып келсін.
3.Бала қайда жүрсе де байқағыштыққа тәрбиеленуі ... ... ... құбылыстың бірі-ерік. Сондықтан зейін
тәрбиесін ерік ... ... ... ... ... қадағалау,
орынсыз жалықтырмау, сабақ кестесін талапқа сай орналастыру қажет.
Оқушылардың зейінін дұрыс қалыптастыруға мұғалімнің жеке ... ... де ... зор. Мұғалім балаларға сабақ үстінді зейінін дұрыстап
аудара алмаса, іске ... ... ... сабақ нәтижелі
болмайды.Ы.Алтынсарин: «Егер балалар ... ... ... ... ... кінәлауға тиіс емес, оларға түсіндіре алмай отырған өзін
кінәлауға тиіс»,-деп айтқан.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Ә.Алдамұратов. Жалпы ... А., 1996ж. ... ... Общая психология. М.,2001ж. 259-267 бет.
3. Қ.Жарықбаев. Аталар сөзі-ақылдың көзі. А., ... ... ... ... А.,1993ж. 230232б.
5. II Ұлан, 1991ж. 13 тамыз. Теофрас.
Мінездегі міндер. «Мінез» ... ... ... өзге ... ... ... Қиялдың физиалогиялық негізі.
3. Қиял түрлері.
4. Қиялдың даралық айырмашылығы.
5. Баланың қиялын дамыту.
І. Адам ... өзі ... ... ... ... көз ... олардан жаңа байне жасайды немесе бұрынғы қабылданған Бейнелерге
сүйене отырып, өз ... жаңа ... мен ... ... ... ... қиял деп атайды. Қиял- тек адамға тән психикалық процесс.
Қиял дегеніміз- бізді қоршаған ... ... ... мен
құбылыстардың образдарын жаңғыртып, оларды өңдеп бейнелеуден тұратын тек
адамға тән психикалық үрдіс. Қиялға тән ... ... ... оның жеке ... қызығуы мен ерекшеліктеріне
байланысты;
ә)Қиял мазмұны дамның жас ерекшелігіне, білімі мен өнер ... ... ... ... тығыз ұштасып жатады.
в)Адам қиялы еңбек үрдісінде дамиды. Кеңес психологы А.В.Брушлинский
қиялды ойлаудың ... түрі деп ... ... ... ... ... ... басына оның есінде орын тепкен элементтерден
құралмаған бірде-бір ойдың келуі мүмкін емес» деп пікір білдірген
II. Қиялдың физиологиялық ... ... ... ... ... ... ... қозу мен тежелудің іздік үрдістері, иррадациямен
концентрация, оң және теріс индукциялар ... ... ... ... ... ... адамның нақты қабылдауында бұрын болмаған
жаңа елестер мен бейнелер туады. ... ... ... екі ... сананың қатысуынсыз кездейсоқ тітіркендіргіштердің әсерінен мидың
жоғарғы бөліктерінің ... ... ... ... түс ... ... ... ми қабығының тиісті орталықтарындағы қозудың басқа
орталықтар қызметімен үйлесу нәтижесінде туатын байланыстар. Бұл
ырықты қиял. Оған жетекші ... ... сөз. ... ... физиологиялық негізгі доминанта принципіне сүйенеді.
Қиял түрлері:
Өзіндік ерекшеліктеріне орай: ырықты (актив), ырықсыз (пассив) ... ... ... ... саналы түрде мақсат қоя отырып әдейі
бейнелер жасау мен ... ... ... ... ойын ... ... ... дәрігер, мұғалім т.б. болып ... ... ... ... ... ... ... жасау қиялы, шығармашылық
қиял.
Қайта жасау ... ... өмір ... ... бұрын болған
бейнелерді қайта жаңғыртып елестететін сөздік ... ... Бұл ... ... ... ... ... процесс. Оның тәрбие ісінде ерекше маңызы бар. Оладамның барлық
қызметі мен іс- әрекетіне байланысты.
Қиялдың ең жоғарғы түрі- ... ... Ол ... ... мен
шартты бейнелерге сүйенеді. Шығармашылық қиялдану арқылы адамның іздегені
күтпеген ... ... тууы ... ... оған ... жауап алынуы
психологияда интуициялық процес деп ... ... ... ... ... ... білдіреді.
2.Ырықсыз қиял- адамның алдына мақсат қоймай- ақ басында ... соң бірі ... ... ... ... жиі ... Айқын
түрі түс көруден байқалады. Елес- қиялдың пассив түрі. Мысалы: ... ... оны әр ... ... ... әңгіме тыңдып елестету. 1-шісі
-----------------------
Қабілетттің құрылымы

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамның даралық психологиялық сипаттары19 бет
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы10 бет
Жалпы психология213 бет
«Dara International» ЖШС23 бет
Абай - дана, Абай – дара тұлға13 бет
Адамға қатысты түсініктер: индивид, жеке тұлға, даралық ұғымдарындағы көлемдік және мазмұндық айырмашылықтар жайлы6 бет
Ақындық даралық / Ж. Әбдірашев, Т. Медетбек / лирикалары негізінде40 бет
Балалардың жас және дара ерекшеліктерін оларды тәрбиелеу үрдісінде есепке алу43 бет
Бастауыш сынып математикасын оқытуда оқушымен жеке дара жұмыс30 бет
Бейіндік оқыту – білім беру процесінің ұйымдастырылуына өзгерістер енгізу арқылы оқушыларды оқытуда саралау және даралау құралы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь