Қазақстан Республикасындағы биржаның жағдайы туралы

КІРІСПЕ

1 тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ
БИРЖАНЫҢ ЖАҒДАЙЫ.
1.2 Қазақстан Республикасында биржаларды” құрылуы

2 Тарау. ТАУАРЛЫҚ БИРЖА ҚЫЗМЕТІНІҢ
НЕГІЗГІ МАЗМҰНЫ
2.1 Тауарлық биржасы — тауар нарығындағы орны
2.2 Тауарлық нарықтағы тауар биржасыны” мәні
2.3 Тауар биржасының Қазақстан экономикасындағы орны

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Биржа нарықтық және нарықтық қатынастардың даму азығы сияқты ұзақ даму жолынан өтті. Биржалық сауда нысандары бірқатар жалпы ұйымдық ерекшеліктері бола отырып, әр кезегінде өзгеріп отырды және нарық экономикасының қажеттіліктерінде өз үйлесімін тапты.
Ең алғашқы биржалар Еуропа елдерінде пайда болған. Олардың пайда болуын ХVІ-ХVІІ ғғ. жатқызады, Бұл уақытта пайда болған биржалар сауданың бастапқы шапшан өсу уақытына және капиталистік өндірістің қалыптасу қатынастары кезегімен сипатталады.
Ең алдымен, көтерме сауда нысанындағы нақты тауар биржасы пайда болды. Оның өзіне тән тән айрықша белгілері ретінде: сауданың белгілі жерге бейімділігі және алдын-ала белгіленген тәртіпке бағыныштылығы болады. Бұл аталған ерекшеліктер кейіннен пайда болған биржаларда да болды. Биржалық операциялардың көбіне тән сипаттаушы үлгісі, қолма-қол тауармен мәміле жасау болып табылады. Бұл кезде биржалық сауда тек экспорттар мен импорттар, сатып алушы мен өндіруші немесе тұтынушы араларында байланыс орнатты. Биржаларды бекіту жай жүргізілді және халықаралық сауда жүргізуші порттармен шектелді. Өндірістік революция өнімге және шикізатқа сұранымды ұлғайтты, сауда номенклатурасының және көлемінің ұлғаюына әкелді, тауар сапасының біртектілігіне және жеткізілімнің жиілігіне талабын күшейті.
Биржалар біртіндеп халықаралық сауда орталықтарына айналды. XІX ғасырда Германия, АҚШ, Англия, Франция, Жапония, Ресей, Италия елдерінде шешуші ролді мерзімін жасаган мәмілелер алатын нақгы тауар биржаларының саны онға жетті.
1. Бороздин П.Ю. Ценные бумаги и фондовый рынок. М., МГОУЛ, 1999.
2. Каменева Л.А. Биржы Казахстана (справочник для деловых людей) Алматы, 1999 г.
3. Васильев Г.А., Каменева Н.П. Товарные биржы., М., 1995№.
4. Дефоссе Ч. Фондовая биржа и биржевые операции. М., 1995
5. Жуманова Б.К., Основы биржевой деятельности. Костанайский госуниверситет. 1994.
6. Карагусова Г. Что нужно знать о ценных бумагах. Алматы, 1996
6. Киперман П.Е. Рыночная экономика. 200 терминов. М., 1991.
7. Лапидус М.К. Биржи и биржевые операции.К., 1990.
8. Левшин. Мировые товарные рынки. М., 1998.
9. Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый рынок. М., 2006.
10. Овчинников О.Г. Игры на рынке валютных фьючерсов. М., 1995.
11. Галанова В.А., Басова А.Н., Рынок ценных бумаг. М., 1995
12. Сейтов К.С. Рынок и биржа. Алма-Ата. 1997
13. Химинина И.А., Чистякова Товарные биржы (справочное издание). М., 1998.
15. Аяпова Ж., Арынов Е. Іскер адамны” орысша-қазақша экономикалық түсіндірме сөздігі. А. 1995
16. Нарықтық экономикадан орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. А, 1997.
17. Каменева Г.Н. Организационная деятельность биржевой торговли. М. 1998
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
1 тарау. ҚазаҚстан РеспубликасындаҒы
биржаныҢ жаҒдайы.
1.2 Қазақстан Республикасында биржаларды” құрылуы
2 Тарау. ТАУАРЛЫҚ БИРЖА ҚЫЗМЕТІНІҢ
НЕГІЗГІ МАЗМҰНЫ
2.1 Тауарлық биржасы — тауар ... ... ... ... ... биржасыны” мәні
2.3 Тауар биржасының Қазақстан экономикасындағы орны
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Биржа нарықтық және нарықтық қатынастардың даму азығы сияқты ұзақ ... ... ... ... нысандары бірқатар жалпы ұйымдық ерекшеліктері
бола отырып, әр ... ... ... және ... ... өз үйлесімін тапты.
Ең алғашқы биржалар Еуропа елдерінде пайда болған. ... ... ... ғғ. ... Бұл ... ... болған биржалар сауданың
бастапқы шапшан өсу ... және ... ... ... ... сипатталады.
Ең алдымен, көтерме сауда нысанындағы нақты тауар биржасы пайда болды.
Оның өзіне тән тән айрықша ... ... ... ... ... және ... белгіленген тәртіпке бағыныштылығы болады. Бұл
аталған ерекшеліктер кейіннен пайда болған биржаларда да болды. Биржалық
операциялардың ... тән ... ... қолма-қол тауармен мәміле
жасау болып табылады. Бұл кезде биржалық ... тек ... ... ... алушы мен өндіруші немесе тұтынушы араларында байланыс
орнатты. ... ... жай ... және ... ... ... шектелді. Өндірістік революция өнімге және шикізатқа сұранымды
ұлғайтты, сауда номенклатурасының және көлемінің ұлғаюына ... ... ... және ... ... талабын күшейті.
Биржалар біртіндеп халықаралық сауда орталықтарына айналды. XІX
ғасырда Германия, АҚШ, Англия, ... ... ... ... ... ролді мерзімін жасаган мәмілелер алатын нақгы тауар ... онға ... ... ... ... ... ... тауар
биржалардың маңызы төмендеді. Содан соң тауар биржаларының мүлдем басқа
типі пайда болып, тез ... яғни ... ... ... ... ... ... биржалары тек кей мемлекеттерде ғана сақталып калды.
Алғашқы кезде мұндай биржалар ... ССРО ... ... ... да кең ... Олар жергілікті маңызды тауармен көтерме
сауданың бірде-бір нысаны болып табылды немесе бұл ... ... ... ... ... ... ... үшін құрылады.
Дамыған капиталистік мемлекеттерде нақты тауар биржалары қалмады деуге
де болады. Биржалар ... ... ... ... ... ... құқық
нарығына немесе фьючерлік биржаға айналуына байланысты халықаралық саудада
өз маңызын жоғалтпады. Қазіргі жағдайда осы фьючерлік сауда барлық ... ... ... ... ... ... ... құрылуы
Біртіндеп, мемлекеттік меншіктің қайта құрылу процесі, биржалық меншік
түрін де өзгертті. ... өзі ... ... ... ... оның
жекеге қайта құрылу процесінің катализаторына айналды. Биржалардың баға
белгілеу жарғылық капиталы бұрынғы меншік ... ... ... ... ... ақша ... ... байланысты ол биржалар өз
тәуекелімен әрекет ететін және ... ... ... нарықтың құрылымы болғандықтан мемлекеттік меншік сипатында болмады.
Биржалық қызметті реттеуде ... ролі ... ... ... елдердің тәжірибесі мемлекет және ... жүйе ... ... ... ... яғни олар өзара әрекет етеді. Сонымен
қатар, нарықтық ... ... ... ... қолдайтын құқықтық
базамен қамтамасыз ету жүктелген. Мемлекет тараппынан ... ...... ... ... ... бірі ... табылады.
Биржалық қызметті мемлекеттік реттеу тиым салушылық сипатта болмауы
керек. Оның негізгі мақсаты биржаның ... ... ... барлығын
тең құқықпен қамтамасыз ету, олардың биржалық ... ... ... ... ... реттейтін бекітілген ереже, талап, тәртіптердің
сақталуын қатаң бақылау.[1]
Қазақстанда биржалық қызметті реттеудің құқықтық ... ... ... ... ... ... заңдар, ережелер, жарлықтар,
қаулылар негізінде базасы қалыптасып тіркелді. 1991 жылы 13 — ... ... ... ... ... ... заңы күшіне енгеннен
бастап тауарлық биржаны ұйымдастырудың құқықтық базасы пайда болды.
Сол ... ССРО ... ... ... ... ... болып
Қазақстанда осы заң қабылданды. Бұл заң 3 жыл шамасында әрекет етті.
Қазақстан ... 20.03.94 ж. ... ... ... ... ... деп ... Оның маңызын асыра бағалау өте қиын. Еркін
нарық ... ... және ... ... ... ... және ... ісінде алғашқы басталуы тәжірибе жинау ... ... ... ... ... ... ... тауарлық биржалардың
түрлері, мекеме нысаны, биржалық операция түрлері, тауарлық ... ... ... ... ... туралы анықтамалар берілген.
Қысқаша айтқанда, бұл ... ... ... деп ... Ол ... тауарлық биржаларды кез келген нысанда құруға ... ... ... ... ... ... және мамандандырылған бола
алады. Заңда биржа акционерлік қоғамның нысанында да ... ... ... еш жерде биржаларды құрылтайшылары жеке тұлғалар болатын
жеке шағын кәсіпорын нысанында құруға тиым ... ... ... мөлшеріне де ешқандай шектеу қойылмаған. Бұл жағдай өз ... ... ... тауарлық биржалардың құрылуына мүмкіндік туғызды.
Бастапқы сатыдағы ... ... ... атап өтсек, 13.06.91
ж. Қазақ ССР-нің ... ... ... заңы ... жағымсыз нәтижеге,
салдарға әкелді. Қандай да болмасын мемлекеттік ... ... жеке ... ... ... айналысуына құқық беру мәні
биржалық болып табылмайтын көтерме нарықта бақылаусыз жаңа сауда-делдалдық
құрылымдардың құрылуына әкеп соқтырды.[3]
Биржалық зандылықтардың ... және жаңа ... ... ... (жалпы бөлім) қабылдануына байланысты көптеген
тауарлық биржалар өзінің құқықтық мәртебесін өзгертті.
Қазақстан ... ... заң күші бар жаңа 07.05.95 ... ... ... ... бойынша биржа -қызметтер көрсетуден алған
табыстары оның шығындарын өтеуге, биржа мен ... ... және ... ... пайдаланатын субъект.[4]
Бірақ, заңда тауар биржаларының мекемінің ұйымдық құқықтық нысанының ... жоқ және ... жылы ... ... ... ССР-ғы қор биржасы және
бағалы қағаздардың айналымы туралы заңында бағалы қағаздардың ... оны ... және ... тәртібі бекітілген, бағалы қағаздар
нарығының қатысушылары сипатталған. Қор биржаларының негізгі қызметтік
принциптері мен ... ... заң 13.06.91 ж. ... ССР-інің Тауар биржалары туралы ... қор ... ... ... ретінде ұйымдастыру нысанын
бекітеді және жарғылық қордың ең төменгі мөлшерін — 10 ... сом ... ... ... Президентінің заң күші бар жаңа 21.04.1995
жылғы ... ... және қор ... туралы Жарлығы бойынша биржаның
жарғылық қорының ең төменгі мөлшері, Қазақстан Республикасында ... ... 10 мың ... ... ... ... болмауы керек
және акционерлік қоғам ... ... ... Кәсіпорындар мен
коммерциялық банктерге валюталық операциялар және халықаралық есеп жүргізу
құқығын беру ішкі банкаралық валюталық нарықты құруды ... ... ... 11.06.91 ж. Қазақ ССР-інің Валюталық реттеу туралы ... Бұл ... ... ... ... және ... реттеу
саласындағы республикалық мемлекеттік органдарының негізгі құзыреттері мен
функциялары ... ... ... ... ... билік ету және
пайдалану тәртібі ең алғаш рет республикалық валюталық ... ... ... ... ... және ... алынуы бойынша
операция жүргізу орталығы ретінде анықтамасы берілген (14 апрель 1993 жылы
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі қаулысымен заң күшін ... ... ... ... ... бекітілген валюталық биржа туралы
Ережесінде Қазақстан Республикасы территориясында шетел валютасын сату ... алу ... ... ... ... ... ... Республикалық
валюталық биржада операция жүргізу тәртібі регламенттелген. Қазақ ССР-нің
Мемлекеттік банк бөлімшесінен ол өз ... ... ... ... ... (ҚВҚБ) айналды.
Қазіргі әрекет ететін заңға сәйкес ҚВҚБ жабық типтегі акционерлік
қоғам мәртебесіне ие. ... ... ... табыс табу болып табылмайды.
Қазақстан Республикасының 16 мамыр 2003 жылғы ”Акционерлік ... ... ... ... ... үлгідегі екі жылдың көлемінде ұйымдық- ... ... ... ... әрі ... көз жүгіртсек, 1993 ж. 14 сәуірде
ҚР –ның Валюталық реттеу ... жаңа заңы ... ... Бұл ... ... қатысушылардың Қазақ ССР мемлекеттік банкілеріне
Қазақстандық ... ... ... екі ... ... және
валюталық қатынас субъектілерінің кұқықтары мен ... ... ... ... ... ... анықталған. Бұл
заңды қабылдау қажет ... ... ... ... ... ... кеңіді, жеке банктер құрыла бастады, сонымен қатар,
Қазақстан Республикасында ұлттық валютаны енгізу үшін алғы ... ... ... валютада есептесу үшін белгілі тәртіпті ұстану үшін де ... ... ... жылы ... ... ... туралы заңында валюталық реттеудің негізге алынатын
валюталық реттеу органдары, ... ... ... ... ... асыру негіздері, валюталық заңдылықты бұзғаны үшін
жауаптылық анықталған.
Бұл заңның 1-бабы ... ... ...... ... ... ретінде қабылданған ақша бірлігі немесе банкноттар, қазынашылық
билеттер мен тиындар, соның ішінде бағалы металлдардан жасалған (айналымнан
алынған ... ... ... ... ... ақшалар мен айырбастауға
жататын қоса есептегенде) түріндегі, қолма-қол және ... ... ... стандарттары, сондай-ақ есеп-шаттардағы, соның ішінде
халықаралық ақша немесе есеп айырысу бірліктеріндегі қаражаттар.
Қазақстан ... ... 20.03.94 ж. ... ... қалыптастыру жөніндегі шаралар туралы ... ... ... ... ... Ұлттық комиссиялар туралы Ереже
бекітілді. Бағалы қағаздардың орталық депозитарийінің негізгі қарастыратып
мәселелері ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы
Кеңесінің қарауына Бағалы қағаздардың айналымы және қор биржа туралы Заңына
жаңа жобасын енгізуді ... ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздардың айналымы мен қор биржасы
туралың 11.06.91 ... ... ... ... күші ... деп ... ... Министрлер Кабинетінің 27.02.1992 ж. №705
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... нарығын дамыту мақсатында жергілікті басқару органдарына бір
ай мерзімде өнімдер мен ... ішкі ... ... ... ... жою ... және Қазақстан Республикасының
монополияға қарсы комитетіне тауарлық биржа қызметіне ... ... ... ... көрсету мақсатында биржалық сауда бойынша, сараптамалық
кеңес құру ұсынысы жасалды.
Қазақстан Президентінің 20.03.94 жылғы Тауар биржалары туралың жарлығы
биржалық қатынастарды реттеудің жаңа ... ... ... ... ... төлеу пайда алуды мақсат етпей қоймайтын биржалық қызметті
лицензиялауды енгізу анықталды. Сонымен қатар, ... ... ... енгізілген. Мысалы:
- биржада жылжымайтын мүлікпен сауда жасауға;
- биржаға өз ... ... ... ... биржаның лауазымды тұлғаларының тәуелсіз брокерлер ретінде
қатысуына;
- биржа ... осы және т.б. өзге ... ... тиым ... ... ... ... делінген:
- осы немесе өзге бір тауар биржаларының қызметкерлері: егер басшы
қызметкерлері, оның ... ... ... және ... ... ... ... осы биржаның қызметшілері
болса, кәсіпорындар, мекемелер мен ұйымдар;
- қоғамдық, діни, қайырымдылық бірлестіктер мен қорлары;
- қолданылып ... ... ... ... ... ... жеке ... және 1994 жж. дейінгі аралықга биржалық қызмет саласында бірқатар
басынушылық, нашарлық байқалды. Бірақ, үкіметтегі қолдауы биржалық ... ... ... ... бірқатар қаулылары арқасында тауарлық биржалар қайтадан
белсенді қызмет ете бастады. Бұған ... ... ... Республикасы
Үкіметінің келесідей қаулылары табылды: заң күші бар Тауар биржалары туралы
Қазақстан Республикасы Президентінің 07.04.1995 жылғы жарлығы және ... ... ... ... ... 1997 жылғы 5 наурыздағы
заңы. Бұларда бағалы қағаздарға байланысты қарастырылған.
Тауар биржасы ... ... ... ... Қазақстан Республикасында
тауар биржаларын құрудың, ... ... ... ... ... және ... биржалары қызметін мемлекеттік реттеудің ортақ
құқықтық негіздерін белгілеу.
Ал, бағалы қағаздар ... ... ... заң- ... ... мен айналыста болуы, бағалы ... ... ... ... асыру, бағалы қағаздар рыногын мемлекеттік
реттеу процесінде туындайтын қатынастарды реттеу.
№89 25.01.95 ж. ... ... ... ... және ауыл шаруашылық өнімдерді биржалық сатуды кеңейту жөніндегі
шаралары туралың қаулысына ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы нарықга сату тәртібі
бекітілген; ... ... ... ... ... ... ... міндеттілігі енгізілген.
Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің №1190, 26.08.95 ... ... ... ... ... ... ... тәртіп Министрлер Кабинетіні” N 1002, 20.07.95 ж. ңҚазақстан
Республикасыны” территориясында тауарды (жұмыс, қызмет) экспортгау ... ... ... ... ... ... және осы ... көрсетілген тауарларға ғана таралады.
Қазақстан Республикасы Президентінің 07.04.95 ж. Тауар биржалары
туралы заң күші бар ... ... ... ... 28.07.95 ж. №1035
Биржалық тауардың тізбесін бекіту туралың қаулы қабылдады. Осы қаулыда тек
Қазақстанның ашық ... ... ... ғана ... биржалық
тауарлардың тізбесі анықталған.
Бұл тауарларды экспортқа ... ... ... ішінде де
өткізуге де қатысты. Қазақстан Республикасының құрамындағы ... ... ... ... ... газетіне берген
комментарийінде келесідей деді: Үкіметтің бұл ... ... ... ... құру ... туындайды. Бұл өркениетті
нарықтың қолайлы механизмі болып, ұсыныс пен сұраным қатынастары адекватты
көрініс табатын биржалық ... ... ... инвестор ретінде орын алуға құқығы жоқ, яғни биржалық
заңдарда орын алмаған ... ... ... ... ... ... акцияларынан басқа) құқығы жоқ. Қазақстан Республикасы ... ж. №608 ... ... ... қағаздар нарығын дамыту
Бағдарламасын бекіту туралы каулысында бағалы қағаздар нарығын дамытуда
көзделген қадамдарды ... ... ... 3 ... ... ... 1996 ... сәуірінен 1997 жылдың наурызына қарастырды. Мұнда бағалы
қағаздар нарығының заң базасын қалыптастыру, институциональдық инвесторлық
жүйесін ... ... ... ... ... және ... ... бағалы кағаздар нарығында мәмілелер жасау жүйесін
калыптастыру жоспарланған. Екінші кезең, яғни 1997 ... ... ... ... ... ... ... нарығының өзін-өзі реттеуі,
бағалы қағаздар нарығын дамыту ... ... ... ... Және ... ... ... 1998 жылдың сәуірінен 1998 жылдың
желтоқсаны аралығында қарастырылған. Бұл уақыт аралығында ... ... ... ... ... толық жетілдіру бойынша және бағалы
қағаздардың отандық нарығын қаржы нарықтарының ... ... үшін ... мен ... ... жөніндегі шаралар
кешенін іске асырды.
2 Тарау. ТАУАРЛЫҚ БИРЖА ҚЫЗМЕТІНІҢ
НЕГІЗГІ МАЗМҰНЫ
2.1 Тауарлық биржасы — ... ... ... ... — тауар нарығы инфрақұрылымының орталық буыны:
тауарларды ... ... ... ... ... ... ... алу, сату жөнінде көтерме сауда мәмілесі жүзеге асырылатын мекеме.
Тауарлық биржа қызметінің негізгі мазмұны - ... ... ... ... ... және ... ... қатысушыларға ұйымдық және
делдалдық қызмет көрсету болып ... ... ... тұлға құқығындағы
ұйымдар сияқгы сату және сатып алу мәмілесінде тарап ретінде бола алмайды,
яғни сауда делдалдық қызметті ... ... ... ... ... ... және ... даму ерекшеліктеріне байланысты
бірқатар өзіне тән ерекше белгілері бар. Нарықтық ... ... ... ... дамыған өркениетті елдерге тән өндірістің жоғарғы
ғылыми-техникалық деңгейімен ажыратылады.
Жекелеп алынған ... ... ... ... ... ... ... даму деңгейімен, тауарлық нарықтың салалық
сипатын анықтайтын нарықта көрсетілген тауарлар түрлерін үлес ... Әр жеке ... ... ... тікелей тауар өндірушілер жеке
және ұжымдық инвесторлар, сатып алушы-делдалдар, сатушы-экспортерлар больш
табылатын белгілі функцияларды орындаушы қатысушылардың ... ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық
экспортгау нарығы кең дамыған. Мұның дамуы үшін ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық тауар
өндірушілерге тауар биржалары арқылы өз өнімдерін экспортқа ... сату ... ... альш ... айтуымызға болады. Біздің елімізде үлкен
мөлшерде астық экспортталады, сонымен қатар соңғы кезде бір жылда 6-8 млн.
тонна ... ... ... ... ... ... тауар биржасының№ мәні
Тауарлық нарық үшін сонымен қатар, нарықтың географиясы деген ұғымның
үлкен маңыздылығы бар, яғни бір ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік қазіргі кездегі
технологияны қолданудың, пайдаланудың жаңа мүмкіндіктері, сауданың ... ... ... Бірақ осы уақытқа дейін, мысалы, түсті
металлдармен сауда - Лондондық металл биржасына, астықпен ... - ... оф ... ... ... ... не ... боладының, яғни
биржалық тауар туралы кез келген биржа үшін мәнді болып табылады.
Қазақстан ... ... 07.05.95 ж. заң күші бар ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен биржалық
саудаға жіберген, айналымнан алынып тасталмаған белгілі-бір тектес және
саладағы ... ... ... ... ... ... ... (квотасы
мен лицензиясы) стандартты контракты мен коносаменті биржалық тауар болып
табылады делінген.
Осыған ... кез ... ... ... ... ... ... кұрамын өзінше жеке бекітуге құқылы, ... ... ... өз талаптары бар. Ең алдымен, биржалық тауар топты болу керек,
яғни өндірушілермен үлкен көлемде, үлкен санда ... ... және ... түтынушылармен сатып алынып қойылуы тиісті.
Биржада нақты тауарды сатушылар мен сатып ... ... ... ... сұраныс пен ұсынысты дұрыс анықгауға мүмкіндік туғызады, яғни
нақгы орнықты бағасын біліп алуға жол ашады. № 1035 28.07.95 ж. ... ... ... ... қаулысына сәйкес және оған
Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің № 304 13.03.96 ... ... ... ... ... тізімін бекіту туралы
қаулысына сәйкес биржалық сауда объектілері болып, келесі ... ... ... ... ... ... ... күріш, жарма күріш;
тары, су бидайдың тұқымы; соя; күнбағыстың тұқымы; мал ... ... ... ... қарақол елтірісі; ет; қызылша қанты; малдар т.б.
Қазақстан Республикасының тауарлық биржалары осы берілген тауарлар
тізімі бойынша экспортты биржалық ... ... ... ... ... ... ... жүргізілген модельдік биржаны таңдау
тендер нәтижесінде тек бір ғана қор биржасы бар (31.12.97 ж.) КАSЕ ... ... ... ...... ... валютасы биржасында
сауда үйренуші Қазақстан Республикасында қолданылып жүрген нормативті
актілерге сәйкес, ... 10.07.98 ж. № 281-1 ... ... ... ... және қор ... ... кеңесінің ережесі биржа мүшелері
категориясына қатысты оларға қойылатын талаптар, биржа мүшелігіне қабылдау
тәртібіне т.б. баптарында бірқатар мәселелер ... ... ... қор ... Алматыда орналасқан.
2.3 Тауар биржасының Қазақстан экономикасындағы орны
Валюта – мемлекеттердің заңды төлем құралы ... ... ... ... ... ... билеттер мен тиындар, соның ішінде
қымбат металдардан жасалған ... ... ... ... алынатын,
бірақ айналымда жүрген ақша белгісімен айырбастауға жататынын қоса алғанда)
түріндегі қолма-қол және аударым нысандарындағы құнының ... ... ... ... ... ... ақша немесе есеп айырысу
бірліктеріндегі қаражат.
Шарушылық жағдайларын интернационалдандыру және ... ... ... ... ... құрылуына себепші болды. Өндіріс
күштерінің дамуы мен ішкі нарықтағы өркенделген салалардың өнімін ... ... ... ... ... ... – міне
осылардың бәрі әлемдік сауда-саттық байланыстарының кеңеюіне әсер етті.
Әлемдік тауар ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы,
тамақ өнеркәсібі салаларының өнімдерін сатудың ұлғаюына байланысты болды.
Халықаралық ... ... ... пен капиталды
интернационалдандыру ішкі сауда айналымындағы шектеуді ... ... ... жоюды, яғни ішкі сауда-саттықты босаңдатуды талап
етті. Өз тауарларының ... ... ... қозғалыста жүруіне
транскорпорациялардың қызығушылығы күшті ... ... ... ... ... түсуін жеңілдетуі, сондай-ақ
интернационалдық өнеркәсіп кешені аумағындағы ішкі ... ... ...... ... және тұрақты қолдануға қол
жеткізгендіктің айғағы.
Әлемдік шаруашылық байланыстағы өнеркәсібі ... ... ... ... және кеңуі осы елдердің экономикалық
жағдайын анықтайтын барлық факторлардың - ... пен ... ... мен ... өсу ... зор әсер етті. Әлемдегі ... ... ... ... капитал және несие легі
жылдан-жылға ұлғая түсуде. Ұлттық қоғамдық ұдайы ... ... ... айналымы тұрақты түрде әлемдік нарыққа ұласады және де
әрбір егемен мемлекеттің заңды төлем ... ... оның ... ... ... ... ... әдетте, шетел валютасы
қолданылады. Бұл әлемдік шаруашылықта ... ... ... ... ... халықаралық несие ақшасының әзірше жоқтығынан.
Елдердің әлемдік шаруашылыққа интеграциялануы ақша капиталының бір
бөлігінің ұлттық ... ... ... және ... ... Ол ... валюта, есеп ... және ... ... ... ... - ... ... валюта айналымынан
қалыптасатын қоғамдық қатынастар жиынтығы, олар ... ... ... ... ... айырбасталуына қызмет етеді. Валюта
қатынастарының кейбір элементтері көне ... ... ... ... және ... ... ... пайда болған. Валюта қатынастарының
туындауы ұдайы өндіріске байланысты болғанымен оған, өз ... ... ... ... ... де әсер ... Валюта
қатынастары құқықтық нормалармен және ережелермен реттеледі.
Сыртқы экономикалық байланыстардың дамуына қарай валюта жүйесі пайда
болды. Валюта жүйесі – ол ... ... ...... ... ... тарихи қалыптасатын валюта-
экономикалық қатынастар жиынтығы; ал ұйымдық-заңдылық тұрғысынан – ол
белгілі бір ... ... ... ... ... валюта-экономикалық қатынастар.
Тарихта үш түрлі: ұлттық, дүниежүзілік және мемлекетаралық немесе
аймақтық валюта ... ... ... ... ақша ... құрамдас
бір бөлігі ретінде ұлттық валюта жүйесі пайда болды.
Ұлттық валюта жүйесі ... ... ... ... ... ... төлем айналымын қамтамасыз ... ... ... пайдаланатын экономикалық қатынастардың жиынтығы. Ұлттық валюта
жүйесі ұлттық валютаға ... ... ... ...... ... Ол ... формада (банкнота, монета) және қолма-қол емес
формада (банктік шоттардағы ақша қалдығы) болады. Оның ... ... банк және ... ... ... валюта жүйесінің элементтері
төмендегілер:
- ұлттық валюта;
- ұлттық валютаның шетел валютасына айырбасталу ... ... екі ... ... ... ... шектеусіз еркін айырбасталатын валюта (АҚШ доллар,
евро, жапон иенасы, ... фунт ... ... ... ... (ресейлік рубль, т.б.)
б) айырбасталмайтын (тұйық) валюта;
- валюталық паритеттің бірдейлік ережесі – ... ... ... ... ... Ақша өлшемінің алтын мазмұнына ... ... ... алынып тасталды.
Дүниежүзілік валюта жүесі деген халықаралық валюта қатынастарының
ұйымдастыру формасы, яғни ол – ... ... ... шарт және ... ... ... ... біріктіретін
жүйе. Бұл ереже-шарттардың негізгі міндеті – халықаралық сауда-саттық
процестерін ... ... ... ... ... ... ету. ... валюта жүйесі халықаралық экономикалық
және сауда қатынастарын ұзақ мерзімге жоспарлауға ... ... ... ... оның ... – кейбір мемлекет пен үкіметтер жағынан болып
тұратын әр ... ... ... және тамыр-таныстық (протекционизм)
әрекеттерді түп-тамырымен құртуға мүмкіндік жасау.
Валюта жүйесі әлемік ... ... ... роль атқарады. Ол
өндірістің даму қарқынына, халықаралық айырбастың ... баға ... ... әсер етеді. Дүниежүзілік валюта жүйесі елдер арасындағы ... ... ... ... елдердің әрқайсысының ішкі ақша
айналымын ... ... ... нәтижесінде дүние жүзілік валюта жүйесінің негізгі
элементтері ... ... ... ... міндетті формасы (алтын, резервтік валюта, халықаралық
валюталық өлшем);
- валюталардың ... ... ... ... паритет пен валюта бағамы тәртібін үйлестіру;
- валюталық шектеу көлемін тәртіптеу;
- халықаралық валюта өтімділігінің ... ... ... ... несиелік айналым құралдарын қолдану тәртібін үйлестіру;
- әлемдік валюта нарығы мен алтын нарығының ережесі;
- мемлекетаралық ... ... ... – 1944 ... ... Қоры ... валюта жүйесі (ЕВЖ) – дүние жүзілік ... ... ... Еуропаның өнеркәсібі дамыған мемлекеттерін біріктіретін
ұйым. Ол 1957 жылы Рим шарты бойынша ... ... ... одағындағы
мемлекеттердің экономикалық және валюталық ынтымағының дамуынан бастау
алып, 1979 жылы құрылды. Оның ...... ... ... ... ... және валюта одағын – Еуропалық одақ ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің
элементтері дүние жүзілік валюта жүйесінің элементтеріне дәл келеді.
Дүниежүзілік валюта жүйесінің ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда күштердің орналасуына және басшы ... ... ... ... ... Бұл ... ... немесе
дүниежүзілік валюта жүйесі әлсін-әлі дағдарысқа ұшырап, оның ыдырауымен
және жаңа валюта жүйесінің құрылуымен ұштасады.
Валюталық операциялар
Валюталық ... – 1) ... ... және өзге де ... құндылықтарға ауысуына байланысты ... 2) ... кез ... ... белгіленген елге әкелу және ... ... ... ... және жөнелту болып табылады.
Валюталық операциялар ағымдағы операциялар және капитал қозғалысына
байланысты операциялар болып бөлінеді.
Ағымдағы операциялар:
1) тауарлар, жұмыстар және ... үшін ... не ... ... 120 ... ... ... ұзартуды көздейтін экспорт-
импорт мәлімелері бойынша есеп айырысуларды жүзеге асыруға арналған
аударымдар;
2) 120 ... ... ... кредиттер беру және алу;
3) салымдар (депозиттер), инвестициялар, заем және өзге ... ... ... және өзге ... аудару және
алу;
4) гранттарды қоса алғанда, сауда сипатына ... ... ... ... ... ... және ... аудару;
5) осы заңмен капитал қозғалысына байланысты операцияларға жатқызылмайтын
барлық өзге де валюталық операциялар болып табылады.
Капитал қозғалысына байланысты ... ... ... ... ... ... объектілеріне ерекше құқықты толық беруді
көздейтін ... ... есеп ... ... ... жылжымайтын мүлікке мүліктік құқықтарды төлеуге аударымдар;
4) тауарлар, жұмыстар және қызметтер үшін төлемнің не аванс ... 120 ... ... ... ... ... экспорт-
импорт мәлімелері бойынша есеп айырысуларды жүзеге асыруға арналған
аударымдар;
5) 120 күннен аспайтын мерзімге кредиттер беру және ... ... ... мемлекеттердің заңдары бойынша банк ... ... ... бар шетел банкілерінде және өзге де ... ... ... ... асыру;
7) зейнетақы активтерін жинақтауға ... ... ... ... ... сипатындағы сақтандыру және қайта сақтандыру шарттары бойынша
халықаралық аударымдар болып табылады.
Валюталық операцияларды реттеу ... ...... мемлекеттік органдардың (валюталық реттеу
органдарының) елдің төлем балансын нығайту, ұлттық валютаның тұрақтылығын,
ішкі ... ... ... ... ету ... ... ... тәртібін белгілеу және оның сақталуын бақылау жөніндегі
қызметі.
Қазіргі кезде шетел валютасын ... және ... ... ... қою орын ... әрі ... дамушы
елдерде және өтпелі экономикасы бар елдерде де ... ... ... ... одақ елдерінде, Жапония мен АҚШ-та да мұндай жылдар
болды, олар өз дамуының ... бір ... (60-70 ... капитал
ағындарын бақылаудың түрлі нысандарын қолданды. Валюталық ... ... ... ... олардың нысандарында
айырмашылықтар болды. Валюталық операцияларды реттеу режиміне қолданылатын
тәсілдер Оңтүстік-Шығыс Азия ... 90-шы ... орын ... ... ... ... ретінде уақытша қажеттілікке қарай шектеулер енгізуге
тікелей байланысты ... ... ... жағдайда ұлттық валютаға қарсы алып-
сатарлықтың жолын бөгеу, валюта рыногының тұрақтандыру және ... ... ... ... ... ... әкетілуіне
байланысты операциялар жүргізуге толық тыйым салуға ... ... ... ... ... ... ... мол ағынына тап болған елдерде оның ... ... ... ... төмендету мақсатында, егер инвестициялар
елде 1 жылдан аз уақыт болған ... ... ... бір пайыз ұстай
отырып, арнайы валюталық шоттарға ... ... ... не ішінара аудару
түрінде шектеулер енгізіледі. Бұл жағдайда валюталық ... ... ұзақ ... ... ... ... ете ... олардың
пайдасына капитал ағынының құрылымын өзгерту болады.
Елдерде негізгі проблема ұлттық валютаның ... ... және ... ... ... капиталдың әкетілуіне байланысты
операцияларды сипатына және экономика үшін барынша ... ... ... ... ... ... ... беруі жолымен шектеу арқылы
макроэкономикалық тұрақтылыққа ... ... ... ... ... валюта рыногы мен капитал рыногының жетілдіруіне қарай түр
жағынан өзгере ... ұзақ ... ... ... ... және
мемлекеттің экономикалық саясатының ажырамас бөлігі ... ... ... ... ... жүргізуге рұқсат (лицензия) алу талабына
негізделген валюталық ... ... ... ТМД мен ... Еуропа
елдерінің көпшілігіне, оның ішінде Қазақстанға да ... ... ... ... ... ... кезде, сондай-ақ бақылауды жүзеге
асыру нәтижесінің ара-қатынасын және оны іске асыруға жұмсалатын шығындарды
да ... ... ... өткен сайын қаржы рыногының дамуына, валюта
операцияларын жүргізу схемаларының күрделінуіне қарай ... ... ... өту үшін ... ... ... ... бұл
валюталық бақылаудың тиімділігін төмендете түсіп, оны жүзеге асыруға
бұрынғыдан көп ... ... ... ... ... ... бірге, қаржылық
қадағалаудың жетілдіруіне, капиталдандыру мен қаржы институттарындағы
тәуекелдерді басқаруға қойылатын ... ... ... басқарудың
жетілдіруіне қарай валюталық бақылау тарапынан қадағалау функцияларын
қайталау бірте-бірте ... ... ... ... ... ... ... экономиканың шетел активтеріне салудан түсетін ... де ... ... Ұлы ... ... неғұрлым тартымды
валюта операцияларына қатысты режимді бар мүмкіндігінше ырықтандыру ... ... ... ... ... ... бақылаудың
тиімділігін арттыруға негізделуі тиіс.
Шығыс Еуропа елдерінің көпшілігі осы ... ... олар ... ... толық ырықтандырды (Венгрия, Чехия), не осы ... ... ... асыруды болжап отыр (Польша). Сонымен ... ... ... ең ... шет ... ... ұзақ ... портфельдік инвестициялар мен кредиттерге,
дамыған елдердің ... ... ... және ... ... ... мерзімді қаржылық құралдар мен операцияларға және ұлттық валютаның
толық ішкі ... қол ... ... ... ... валюта байланыстарына ертеден-ақ араласқан.
Бастапқы кезде жанама, кейін халықаралық байланыстарының рөлінің артуына
байланысты төтелей араласа ... ... ... ... үлкен
айырмашылығы және оның тез ...... ... ... ал ... ұлттық және әлемдік экономиканың әлеуметтік-экономикалық
жағдайының өзгеруіне ... ... келе ... ... ... ... ... тауралық
нарықтың ұйымы және биржалық саудаға қатысушыларға ұйымдық және ... ... ... ... Биржа занды тұлға құқығындағы ұйымдар сияқты
сату және сатып алу мәмілесінде тарап ретінде бола алмайды, яғни ... ... ... ... ... ... нарық мемлекеттің
экономикалық және саяси даму ерекшеліктеріне байланысты бірқатар өзіне ... ... бар. ... ... ... ... ... нарық
дамыған өркениетті елдерге тән өндірісті” жоғарғы ғылыми-техникалық
деңгейімен ажыратылады.
Курстық жұмысымды ... келе ... ... ... нарық
кезеңінде тауар биржасының еліміздің бизнесіне әсерінің молын ... ... ... ... терең түсіндім.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Бороздин П.Ю. Ценные бумаги и фондовый рынок. М., МГОУЛ, 1999.
2. ... Л.А. ... ... (справочник для деловых людей) Алматы,
1999 г.
3. Васильев Г.А., Каменева Н.П. Товарные биржы., М., 1995№.
4. Дефоссе Ч. ... ... и ... операции. М., 1995
5. Жуманова Б.К., Основы биржевой ... ... ... ... Г. Что нужно знать о ценных бумагах. Алматы, 1996
6. Киперман П.Е. Рыночная экономика. 200 терминов. М., ... ... М.К. ... и ... операции.К., 1990.
8. Левшин. Мировые товарные рынки. М., 1998.
9. Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый рынок. М., 2006.
10. Овчинников О.Г. Игры на ... ... ... М., ... ... В.А., ... А.Н., ... ценных бумаг. М., 1995
12. Сейтов К.С. Рынок и биржа. Алма-Ата. 1997
13. Химинина И.А., ... ... ... ... ... ... Аяпова Ж., ... Е. ... ... ... түсіндірме сөздігі. А. 1995
16. Нарықтық экономикадан орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. А, 1997.
17. ... Г.Н. ... ... ... М. ... Áèðæåâàÿ äåÿòåëüíîñòú. Ïîä ðåä. Ãðÿçíîâà À.Ã. è äð.-Ì., Èçä. Ôèíàíñû è
ñòàòèñòèêà,1966. ñ.27
[2] ²Ð Ïðåçèäåíòiíù "Òàóàð ... ... ... æ. ... ... À. ... íîâîñòè. "Ðûíîê". —1994 ã. N 14
[4] ²Ð Ïðåçèäåòiíiң ... ... ... 07.05.95 æ. çàң ê¾øi ... ... "Àçàìàòãûº êîäåêñi" (æàëïû á¼ëiìi). 27.12.1994 æ.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы биржаның жағдайы13 бет
Акционерлік қоғамдадың табыстылығын болжау3 бет
АӨҚО инфрақұрылымы9 бет
Биржа7 бет
Биржа ісін талдау18 бет
Биржа саудасын ұйымдастыру және оның даму бағыттары25 бет
Биржалық қызмет бағдарлары және Қазақстандағы қор биржалары16 бет
Қазақстанда валюталық операцияларды жүргізу ерекшіліктері10 бет
Қор биржа31 бет
Қор биржасы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь